Türkiye başbakanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Türkiye Başbakanı sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Türkiye Cumhuriyeti
Başbakanı
Basbakanlik-logo.jpg
Görevdeki
Binali Yıldırım

22 Mayıs 2016'dan beri
Birim Bakanlar Kurulu
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık
Resmi ikamet Çankaya Köşkü, Ankara
Atayan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Genel seçim sonuçlarına göre
TBMM üyeleri arasından
Açılışı yapan Mustafa Kemal Atatürk
BMM Hükümeti
İsmet İnönü
T.C. Hükümeti
Oluşum 2 Mayıs 1920 BMM Hükümeti
29 Ekim 1923 T.C. Hükümeti
Websitesi basbakanlik.gov.tr
Bu makale serisinin bir parçasıdır:
Türkiye
devlet yapısı

Türkiye başbakanı, Türkiye Cumhuriyeti'nde hükümetin başı ve Bakanlar Kurulu'nun başkanıdır. Başbakan, cumhurbaşkanınca Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından seçilir[1] ve görev süresi boyunca Çankaya Köşkü'nde ikâmet eder. Şu anki başbakan Binali Yıldırım'dır.

Kurtuluş Savaşı dönemi boyunca yasama yetkisi ve yürütme görevi, Büyük Millet Meclisi bünyesinde toplanmıştı. 2 Mayıs 1920 tarihinde İcra Vekillerinin Seçilmesine Dair Kanun kabul edilerek Meclis adına yürütme görevini yerine getirmesi için İcra Vekilleri Heyeti kurulmuştur. Meclis Reisi Mustafa Kemal Paşa, ilk İcra Vekilleri Heyeti Reisi seçilerek 24 Ocak 1921 tarihine kadar iki görevi beraber yürütmüştür.[2]

Cumhuriyetin ilanıyla beraber reisicumhur tarafından atanan ve İcra Vekilleri Heyetine başkanlık eden Başvekalet makamı kurulmuştur.[3] 10 Ocak 1945 tarihinde, 20 Nisan 1924 tarihli Teşkilâtı Esasiye Kanunu'nun anlamda değişiklik yapılmaksızın Türkçeleştirilmiş hali olan 4695 sayılı Anayasa kabul edilerek İcra Vekilleri Heyetinin adı Bakanlar Kurulu, Başvekaletin adıysa Başbakanlık olarak değiştirilmiştir.[4] Ancak 1952 yılında, 4695 sayılı Anayasa ilga edilerek 1924 Anayasasının ilk hali tekrar yürürlüğe konulmuş; Başbakanlık makamının adı yeniden Başvekalet olmuştur.[5] 1924 Anayasını yürürlükten kaldıran 1961 Anayasasının kabulünden beri Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kavramları kullanılmaktadır.[1][6]

Hükûmetin kuruluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

5 Ağustos 2015 tarihine kadar kullanılan başbakanlık logosu

Cumhurbaşkanı, Anayasa hükümlerine göre hükümeti kurma görevini Türkiye Büyük Millet Meclisinin bir üyesine verir. Görevi alan üye hazırladığı Bakanlar Kurulunu cumhurbaşkanına sunar. Cumhurbaşkanının onayıyla hükûmet kurulur. Parlamenter sistemin niteliği gereği, hükûmetin TBMM'den güvenoyu alması gerekmektedir. TBMM'de güvenoyu alamayan hükûmet görevde kalamaz.

Anayasa teamüllerine göre, bir siyasi parti tek başına çoğunluğu kazanmışsa, o partinin genel başkanı cumhurbaşkanınca başbakan olarak atanır. Ancak bir parti tek başına iktidarı sağlamıyorsa cumhurbaşkanı tarafından genellikle birinci olan partinin genel başkanına 45 gün içinde hükûmeti kurma görevi verilir. Eğer birinci partinin genel başkanı hükûmeti kuracak çoğunluğu bulamadıysa görevi cumhurbaşkanına iade eder. Cumhurbaşkanı bu sefer ikinci partinin genel başkanına hükûmeti kurma görevini verir. İkinci partinin genel başkanı da hükûmeti kuracak çoğunluğu bulamazsa görev, tekrar cumhurbaşkanına iade edilir.

Anayasa'nın 116. maddesine göre Bakanlar Kurulu güven oyu alamaz veya 45 gün içinde koalisyon hükûmeti kurulamazsa cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı'na da danışarak seçimi yenileyebilir.[1] Yenilen seçimlere kadar devlet işlerinin görülmesi için bir seçim hükûmeti kurulur. Hangi partiye hangi bakanlıkların verileceğini TBMM Başkanı belirler. Diğer partiler Bakanlar Kurulunda yer almazsa yerleri teknokratlarca doldurur. Teknokratlar hükûmetinde bürokratlar yer alır. Bu kişileri başbakan atar, cumhurbaşkanı onaylar veya veto eder.

Türkiye başbakanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Başbakanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Binali Yıldırım Ahmet Davutoğlu Recep Tayyip Erdoğan Abdullah Gül Bülent Ecevit Mesut Yılmaz Necmettin Erbakan Mesut Yılmaz Tansu Çiller Süleyman Demirel Mesut Yılmaz Yıldırım Akbulut Turgut Özal Bülend Ulusu Süleyman Demirel Bülent Ecevit Süleyman Demirel Bülent Ecevit Süleyman Demirel Sadi Irmak Bülent Ecevit Naim Talu Ferit Melen Nihat Erim Süleyman Demirel Suat Hayri Ürgüplü İsmet İnönü Cemal Gürsel Adnan Menderes Şemsettin Günaltay Hasan Saka Recep Peker Şükrü Saracoğlu Refik Saydam Celal Bayar İsmet İnönü Ali Fethi Okyar İsmet İnönü Ali Fethi Okyar Rauf Orbay Fevzi Çakmak Mustafa Kemal Atatürk
  Anavatan Partisi (ANAP)
  Refah Partisi (RP)

Merkez teşkilatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sürekli Kurullar / Bağlı Kuruluşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

İlgili Kuruluşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sorumlu Kuruluşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Düzenleyici ve Denetleyici Kuruluşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]