2019 Türkiye yerel seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
2019 Türkiye Yerel Seçimleri
Türkiye
← 2014 31 Mart 2019 (2019-03-31) Sonraki →
Katılım azalış % 84.67

  Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti
  President Erdoğan (2018) (cropped).jpg Kılıçdaroğlu (cropped).jpg Meral Akşener İYİ Party 1 (cropped).jpg
Lider Recep Tayyip Erdoğan Kemal Kılıçdaroğlu Meral Akşener
Parti AK Parti CHP İYİ Parti
İttifak Cumhur İttifakı Millet İttifakı Millet İttifakı
Liderlik tarihi 21 Mayıs 2017 22 Mayıs 2010 25 Ekim 2017
Son seçim 818 belediye, 11,309 meclis üyesi, 42.87% 232 belediye, 4,320 meclis üyesi, 26.34% Yeni parti
Alınan oy 20,574,371 13,980,640 3,458,631
Yüzde 44.31% 30.11% 7.45%
Değişim artış %1.44 artış %3.77

  Dördüncü parti Beşinci parti
  Devlet Bahçeli (cropped).jpg Sezai Temelli Pervin Buldan.png
Lider Devlet Bahçeli Sezai Temelli
Pervin Buldan
Parti MHP HDP
İttifak Cumhur İttifakı
Liderlik tarihi 6 Temmuz 1997 11 Şubat 2018
Son seçim 169 belediye, 3,675 meclis üyesi, 17.82% 99 belediye, 1,570 meclis üyesi, %6.29
Alınan oy 3,393,574 1,969,622
Yüzde 7.31% 4.24%
Değişim azalış %10.37 azalış %2.05

Turkish Local Elections, 2019.png
İllere ve ilçelere göre kazanan partiler
     AKP        CHP        MHP        HDP        TKP        Bağımsız
     İYİ        SP        DSP        DP        BBP

2019 Türkiye yerel seçimleri, Türkiye'deki yerel yönetimlerin belirlenmesi için 31 Mart 2019 tarihinde yapılmış ve seçim sonucunda belediye başkanı, büyükşehir belediye başkanı, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve ihtiyar heyetleri belirlenmiştir.[1]

Seçim sonuçlarına göre CHP ve İYİ Parti'den oluşan Millet İttifakı ülkenin başkenti Ankara ve en büyük şehri İstanbul dahil olmak üzere metropol bölgelerinde güçlü bir performans sergileyerek bu şehirlerde iktidar partilerinin gerilemesine yol açtı ve yönetimi ele aldı. Millet İttifakı ülkenin en büyük üçüncü şehri İzmir'i elinde tutmaya devam ederken Adana, Antalya ve Mersin gibi diğer büyükşehirleri de kazandı ve ülkenin en fazla nüfusa sahip 6 şehirinin 5'inde başa geçti. Buna karşın Cumhur İttifakı ise kırsal kesimlerde ve daha küçük şehirlerde gücünü korudu ve bir önceki yerel seçimlere kıyasla buralarda sahip olduğu ilçe belediyesi sayısını artırdı. Tunceli'de galip gelen Türkiye Komünist Partisi ilk kez bir il belediyesi kazanmış oldu. AKP ve MHP'nin her ikisinin de ayrı partiler olarak aday çıkardığı pek çok yerde MHP adayları AK Parti adaylarını önemli ölçüde oy kaybına uğrattı. Buna rağmen AKP lideri Recep Tayyip Erdoğan Cumhur İttifakı'nın oyların %51.67'sine sahip olduğunu gerekçe göstererek zafer kazandıklarını iddia etti.[2]

Seçim gecesinde devlete ait Anadolu Ajansı'nın İstanbul Büyükşehir Belediyesi için 10 saatten fazla bir süre boyunca sandıklardan gelen sonuçları açıklamayı durdurması yüzünden oy sayımlarındaki değişimlerden uzun bir süre haberdar olunamadı.[3] Muhalefet, kendi adayının İstanbul Büyükşehir Belediyesi koltuğunu tam kazanmak üzereyken veri akışının birden kesildiğini belirterek ajansı eleştirdi. Bu zamanlama özellikle İstanbul'da manipülasyon endişelerini gündeme getirdi ve seçim hileleriyle ilgili birtakım komplo teorilerine yol açtı.[4]

Seçimlerde adaylık dağılımda cinsiyet eşitliği gözetilmedi, kadın aday oranı sadece %7,89 olarak gerçekleşti.[5]

AKP ve MHP'nin İstanbul seçimlerindeki itirazlarını değerlendiren Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 4'e karşı 7 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti.[6][7] İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin 23 Haziran 2019'da yapılmasına karar verildi.

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Af teklifi tartışması[değiştir | kaynağı değiştir]

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 30 Eylül'de ise af konusunda alınan tutumlar ile ittifak konusunun birbirinden ayrı konular olduğunu, Cumhur İttifakı'nın yaşayacağını ve İstanbul'da aday çıkartmayacaklarını söyleyerek yerel seçim ittifakı yapılacağı yönünde tekrar sinyal verdi.[8]

Erken seçim iddiası[değiştir | kaynağı değiştir]

Döviz ve borç krizi[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim yapılan pozisyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

2019 yerel seçimleri, birkaç belediyeyi birleştiren, seçilen belediye başkanı ve belediye başkanlarının sayısını önemli ölçüde azaltan 2013 yerel yönetim yeniden yapılandırılmasının ardından yapılacak ikinci seçimlerdir. Belediye başkanları ve meclis üyeleri ayrı ayrı seçilir. İlçe belediyeleri iki tipten oluşmaktadır; 921 ilçe belediyesi ve kırsal illerde daha küçük yerleşim bölgelerine hizmet veren 397 belde belediyesi.[9] Seçim yapılan pozisyonlar aşağıda gösterilmiştir.

Belediyeler
Tür Seçilen
Büyükşehir 30
İl ve İlçeler 1,318
 
Meclisler
Tür Seçilen
Belediye Meclisleri 20,500
İl Genel Meclisleri 1,251

Bu parti mevkilerine ek olarak, muhtar ve ihtiyar heyetleri gibi çok sayıda yerel partisiz makam seçilecektir. 2018 rakamlarına göre, seçilecek olan muhtar sayısı 50.229'dur.[10]

2014'ten bu yana değişimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye başkanlarının görevden alınması[değiştir | kaynağı değiştir]

'Metal yorgunluğu'[değiştir | kaynağı değiştir]

Partiler arası geçiş[değiştir | kaynağı değiştir]

İttifaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhur İttifakı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlcelere göre kazanan İttifaklar      Cumhur İttifakı      Millet İttifakı      Kürdistani İttifakı  

MHP Konya Milletvekili Esin Kara, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada 30'a yakın ilde olası bir CHP-HDP ittifakının AK Parti ve MHP açısından kaybetme riski doğurduğunu, bu nedenle seçim ittifakına olumlu bakıldığını söyledi.[11] MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 20 Eylül'de yaptığı açıklamayla İstanbul'da bir aday çıkartmayacaklarını duyurdu.[12] Ancak 23 Ekim'de bir açıklama yaparak AKP ile bir seçim ittifakı yapılmayacağını duyurdu.[13] AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, "tabanların beklentisi" olduğunu söyleyerek[14] Devlet Bahçeli ile seçimler üzerine ilk kez 21 Kasım 2018'de görüşme gerçekleştirdi, ama görüşmenin ayrıntıları kamuoyu ile paylaşılmadı.[15] Daha sonra Aralık'ta ittifakın yerel seçimlerde devam edeceği duyuruldu.[16]

Kürt Partileri İttifakı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerel seçimler öncesi yedi siyasi parti ve oluşum ortak deklarasyon yayınlayarak "Kürdistani İttifak" adında bir seçim ittifakı kurduklarını açıkladı. İttifaka katılan Kürdistan İslami Hareketi, Demokratik Bölgeler Partisi, Devrimci Demokratik Kürt Derneği, İnsan ve Özgürlük Partisi, Kürdistan Demokratik Platformu, Kürdistan Komünist Partisi ve Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi seçime Halkların Demokratik Partisi çatısı altında girdiklerini açıkladı. HDP Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, "İttifakla Kürt halkının ulusal birliğine hizmet edecek tarihsel bir adım atmış olacağız." açıklamasında bulundu.[17][18]

Millet İttifakı[değiştir | kaynağı değiştir]

Millet İttifakı, ilk olarak 5 Mayıs 2018 tarihinde Türkiye'de 2018 genel seçimlerine katılmak için oluşturulmuş ve dört muhalif parti olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti, Saadet Partisi (SP) ve Demokrat Parti'yi (DP) içine almış bir seçim ittifakıydı.[19] İttifak genel seçimlerden sonra dağılmış olmasına rağmen,[20] 12 Aralık 2018 tarihinde CHP ve İYİ Parti, 2019 yerel seçimlerinde işbirliği yapmak amacıyla yaptıkları görüşmeler sonucunda 21 büyükşehir ile bazı il ve ilçelerde işbirliği yapma kararı aldı.[21]

Tunceli'deki İttifaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli özelinde özel ittifak görüşmeleri gerçekleşti. Aralarında Türkiye Komünist Hareketi, Sosyalist Emekçiler Partisi[22] ve Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu'nun[23] da bulunduğu pek çok sosyalist kuruluş Sosyalist Meclisler Federasyonu (SMF) altında "Demokratik Halk Dayanışması" adıyla ittifak yaptı ve Tunceli'de Fatih Mehmet Maçoğlu'nu ortak adayları olarak gösterdi. Maçoğlu Türkiye Komünist Partisi'nden aday gösterildi.[24] Halkların Demokratik Partisi bu ilanın ardından SMF ile görüşmeler gerçekleştirdi[25][26] Görüşmelerden ortak bir ittifak sağlanamadı, "demokratik yarış" fikri ön plana çıktı ve partilerin ayrı adaylar çıkararak seçime girme tutumu benimsendi.[25] Ardından HDP, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi Partizan ile "Dersim Devrimci Güç Birliği" adıyla bir ittifak kuruldu.[27]

Kampanya[değiştir | kaynağı değiştir]

13 Aralık 2018'de Yüksek Seçim Kurulu, seçim takvimini yayınladı. Buna göre seçim süreci, 1 Ocak 2019 itibarıyla başladı. Kampanyalarda belediye başkanlarından ziyade parti genel başkanlarının miting düzenlemesi, seçimlere yerel seçimden çok genel seçim havasını verdi.[28]

Cumhur İttifakı Kampanyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Kampanya sırasında AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, MHP ile kurduğu kendi ittifakı olan Cumhur İttifakı'nın karşısında rakip duran ve CHP ve İyi Parti'den oluşan Millet İttifakı'nı "terör örgütleriyle ilişkili veya terör örgütlerinin güdümünde" olmakla suçladı.[29]

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde kurulan Millet İttifakı'nı, ilk defa 19 Haziran 2018'de ‘zillet ittifakı’ olarak andı ve bu ittifağın öne çıkması durumunda FETÖ'nün Türkiye'yi yeniden işgal edeceğini iddia etti.[30] Daha sonraki dönemlerde de Millet İttifakı'na sık sık zillet olarak seslenen Bahçeli[31][32], bu ittifağı ‘çamur ve çürüme[33], ‘rezaletin çukurunda[34] gibi ifadelerle nitelendirmiş, ittifakta bulunmayan HDP ile ÖDP'nin ve ayrıca PKK ve FETÖ'nün de bu ittifakta yer aldığını ve bu ittifağın milli güvenlik sorunu haline dönüştüğünü iddia etmiştir.[35] Yine MHP Genel Başkan Yardımcıları Sadir Durmaz[36] ve Yaşar Yıldırım da Millet İttifakı'nı zillet olarak nitelendirmiştir.[37] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir konuşmasında Millet İttifakı yerine "zillet ittifakı" ifadesini kullanmış[38], diğer bir konuşmasında ise Millet İttifakı'nın ülkeyi bölmeye çalıştığını iddia etmiştir.[39] İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da Millet İttifakı'nı zillet olarak anmış ve PKK'yla ilişki içinde olmakla suçlamıştır.[40] Sabah[41][42], Yeni Asır[43], A Haber[44][45] ve Takvim[46][47][48] gibi iktidar destekçisi[49] gazetelerin haberlerinde de Millet İttifakı sık sık "zillet ittifakı" şeklinde adlandırılmıştır.

Millet İttifakı Kampanyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Tartışma ve Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya Sansürü[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 2018 yılını 157. sırada tamamlayan Türkiye'de basının büyük çoğunluğu iktidardaki AK Parti taraftarıdır.[50] Sözcü'nün araştırmasına göre medya sektörünün %30'una sahip olan Doğan Holding'in Mart 2018'de medya sektöründen çıkışıyla birlikte 26 gazeteden 18'i dahil yazılı ve görsel ulusal basının %90'ı AK Parti'ye yakın medya gruplarının yönetimine geçti.[51] Erdoğan ile zaman zaman anlaşmazlıklar yaşayan medya patronu Aydın Doğan'ın elinde tuttuğu dergi, gazete ve televizyon kanallarının hükümete yakın Demirören Holding'e satılması Financial Times'a göre "medya gruplarının hükümet yanlısı agresif bir çizgi" izlediği bir dönemde gerçekleşti.[52] Ayrıca ekonomik krizle birlikte artan maliyetler pek çok düşük gelirli muhalif medya kuruluşunun kapanmasına ve böylelikle sektörde iktidar yanlısı medya gruplarının tekelinin daha da artmasına yol açtı.[53]

Seçim döneminde Akşam, Hürriyet, Sabah, Star ve Yeni Şafak dahil olmak üzere iktidar taraftarı aileler tarafından yönetilen pek çok basın kuruluşu taraflı yayınlarla gündeme geldi.[54] Zaman zaman sahte haber ürettikleri de ortaya çıkan[55] ve anaakım medyayı oluşturan bu kuruluşların seçim döneminde de AK Parti lehine taraflı yayınlar yapması, medyanın bağımsızlığı ve adaletsiz seçim yarışı hakkında tartışmalara yol açtı. Televizyon kanallarında AK Parti adaylarına muhalefet adaylarından daha fazla söz hakkı tanındı.[50] HDP'nin yerel seçimler için hazırladığı reklamlar televizyon kanallarında yayınlanmadı.[56] Türkiye Gazeteciler Sendikası Başkanı Gökhan Durmuş, seçimlerde anaakım medyanın adil bir yaklaşım sergilemediğini "Televizyonlarda iktidar partisinin adaylarını izliyoruz. Muhalefet partisi adayları geçiştiriliyor. Muhalefetteki İyi Parti, Saadet Partisi ve HDP adaylarını, onların projelerini dinleyemiyoruz." sözleriyle anlattı.[50]

Mart 2019'da CHP'nin İstanbul Büyükşehir Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu, önceki yıl Demirören Holding'in eline geçen Hürriyet ve CNN Türk'e yalan haber yaptıkları gerekçesiyle tepki gösterdi.[53][57] CHP bunun üzerine tarafsızlık ilkesinin ihlali sebebiyle CNN Türk'ü CNN International'a şikayet etti ve CNN International konu hakkında soruşturma başlattı.[58] Devlete ait Anadolu Ajansı, İmamoğlu'nun İstanbul seçimlerinde AK Parti adayı Binali Yıldırım'ın önüne geçtiğini açıklamasıyla birlikte sandıklara ait bilgi akışını kesti ve İmamoğlu'nun yarışta öne geçtiği bilgisi ne Anadolu Ajansı ne de AK Parti taraftarı kanallarda kendine yer bulamadı.[54] Devletin resmî oluşumu olan Anadolu Ajansı'nın AK Parti taraftarı yayın çizgisi seçim gecesinden itibaren tartışma konusu oldu ve manipülasyon iddialarını gündeme getirdi.[59] Aynı sıralarda İmamoğlu'nun İstanbul'da öne geçtiğini duyuran Demirören Haber Ajansı ise ilgili haberi bir saat içinde sildi.[60] İmamoğlu'nun tartışmalı geçen İstanbul Büyükşehir seçimlerine dair seçim gecesi yaptığı basın toplantıları televizyon kanallarının birçoğu tarafından verilmedi.[61]

Sahte Seçmenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mersin'de İYİ Parti Aday Sorunu[değiştir | kaynağı değiştir]

Şiddet[değiştir | kaynağı değiştir]

Malatya'nın Pütürge ilçesinde Saadet Partili bir seçim gözlemcisi ve bir görevli, bir AKP üyesi tarafından ateş edilerek öldürüldü. AKP destekçisi cinayet nedeni olarak gözlemci ve görevlinin açık oy verilmesine engel olduğunu ve oyların gizli verilmesini sağlamaya çalıştıklarını ve buna engel olmak için ateş ettiğini söyledi.[62] Diğer bölgelerde de seçim günü ve takip eden hafta boyunca AKP ve muhalefet destekçileri arasında şiddet olayları meydana geldi.[63][64]

Polis ve HDP gözlemcileri arasında da özellikle Güneydoğu bölgelerinde şiddet gözlemlendi.[65] HDP'nin Diyarbakır, Batman, Siirt ve diğer pek çok Kürt çoğunluğa sahip bölgede yaptığı kazanmasına ilişkin kutlamalara polis tarafından engel olundu ve HDP merkezleri ve çevresinin zorla tahliyesi yapıldı.[66]

Avrupa Konseyi'ne bağlı Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi'nin yerel seçimleri gözlemlemesi için gönderdiği heyetin başkanı, Türkiye'yi oy kullanma özgürlüğüne saygı duymamakla suçladı.[67].

İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şişli'de Ekrem İmamoğlu'nun seçim zaferini kutlayan afişler.

Türkiye'nin en kalabalık ve ekonomik açıdan en büyük şehri olan İstanbul'da büyükşehir belediyesi, kazanan parti ve bu partiye yakın duran kurumlar için büyük bir rant kaynağıdır ve sembolik bir önem taşır.[68] Şehirde 1994'te Recep Tayyip Erdoğan'ın Refah Partisi'nden belediye seçimlerini kazanıp İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olmasının ardından her yerel seçimi Erdoğan'ın mensubu olduğu partiler kazandı. Ancak 2019 yerel seçimlerinde bu durum sona erdi ve belediye ana muhalefetteki CHP'nin eline geçti.[69] İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin başkanlık seçimlerinde yarış, daha önceden başbakanlık görevi de yapmış olan AK Parti adayı Binali Yıldırım ve daha önceden aynı partinin Beylikdüzü Belediye Başkanı olarak görev yapmış CHP adayı Ekrem İmamoğlu arasında geçti. İki adayın oy oranlarının birbirine yakınlığı iktidar partisinin seçimleri tartışmaya açmasına sebep oldu. AK Parti temsilcileri seçim öncesinde güvenlik zaafiyeti tartışmalarına "Türkiye'nin seçim güvenliğini en iyi gerçekleştiren ülke" cevabını verse de aynı temsilciler Ekrem İmamoğlu'nun daha fazla oy alması üzerine seçimi "demokrasi tarihinin en büyük şaibesi" olarak nitelendirdi.[70]

6 Mayıs 2019 günü Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 7'ye karşı 4 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti.[6][7]

YSK kararları[değiştir | kaynağı değiştir]

YSK, kanun hükmünde kararname ile ihraç edilmiş olan seçilen adaylara mazbata verilmemesini kararlaştırdı.

Anketler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul
Belediye Başkanı
Ekrem İmamoğlu
  
54.21%
Binali Yıldırım
  
44.99%
Diğer
  
0.80%
Kazanan: Ekrem İmamoğlu, CHP (fark: 9.22%)
      CHP,       AKP'den şehri aldı.
 
Ankara
Belediye Başkanı
Mansur Yavaş
  
50.91%
Mehmet Özhaseki
  
47.10%
Diğer
  
1.99%
Kazanan: Mansur Yavaş, CHP (fark: 3.81%)
      CHP,       AKP'den şehri aldı.
 
İzmir
Belediye Başkanı
Tunç Soyer
  
58.08%
Nihat Zeybekçi
  
38.66%
Diğer
  
3.26%
Kazanan: Tunç Soyer, CHP (fark: 19.42%)
      CHP konumunu korudu.

Diğer şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir Kazanan Parti
Adana Zeydan Karalar Cumhuriyet Halk Partisi
Antalya Muhittin Böcek Cumhuriyet Halk Partisi
Aydın Özlem Çerçioğlu Cumhuriyet Halk Partisi
Balıkesir Yücel Yılmaz Adalet ve Kalkınma Partisi
Bursa Alinur Aktaş Adalet ve Kalkınma Partisi
Denizli Osman Zolan Adalet ve Kalkınma Partisi
Diyarbakır Adnan Selçuk Mızraklı Halkların Demokratik Partisi
Erzurum Mehmet Sekmen Adalet ve Kalkınma Partisi
Eskişehir Yılmaz Büyükerşen Cumhuriyet Halk Partisi
Gaziantep Fatma Şahin Adalet ve Kalkınma Partisi
Hatay Lütfü Savaş Cumhuriyet Halk Partisi
Kahramanmaraş Hayrettin Güngör Adalet ve Kalkınma Partisi
Kayseri Memduh Büyükkılıç Adalet ve Kalkınma Partisi
Kocaeli Tahir Büyükakın Adalet ve Kalkınma Partisi
Konya Uğur İbrahim Altay Adalet ve Kalkınma Partisi
Şehir Kazanan Parti
Malatya Selahattin Gürkan Adalet ve Kalkınma Partisi
Manisa Cengiz Ergün Milliyetçi Hareket Partisi
Mardin Ahmet Türk Halkların Demokratik Partisi
Mersin Vahap Seçer Cumhuriyet Halk Partisi
Muğla Osman Gürün Cumhuriyet Halk Partisi
Ordu Hilmi Güler Adalet ve Kalkınma Partisi
Sakarya Ekrem Yüce Adalet ve Kalkınma Partisi
Samsun Mustafa Demir Adalet ve Kalkınma Partisi
Şanlıurfa Zeynel Abidin Beyazgül Adalet ve Kalkınma Partisi
Tekirdağ Kadir Albayrak Cumhuriyet Halk Partisi
Trabzon Murat Zorluoğlu Adalet ve Kalkınma Partisi
Van Bedia Özgökçe Ertan Halkların Demokratik Partisi
Parti Adalet ve Kalkınma Partisi
AKP
Cumhuriyet Halk Partisi
CHP
İYİ Parti
İYİ
Milliyetçi Hareket Partisi
MHP
Halkların Demokratik Partisi
HDP
Saadet Partisi
SAADET
Demokratik Sol Parti
DSP
Demokrat Parti
DP
Komünist Parti
TKP
Başkan Recep Tayyip Erdoğan Kemal Kılıçdaroğlu Meral Akşener Devlet Bahçeli Sezai Temelli
Pervin Buldan
Temel Karamollaoğlu Önder Aksakal Gültekin Uysal Aydemir Güler
Recep Tayyip Erdogan 2017.jpg Kılıçdaroğlu (cropped).jpg Meral Akşener İYİ Party 1 (cropped).jpg Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg Sezai Temelli Pervin Buldan.png Temel Karamollaoğlu presidential campaign (cropped).jpg
Gültekin Uysal.png
Büyükşehir Belediyeleri 15 (50.00%) 11 (36.67%) 0 (0.00%) 1 (3.33%) 3 (10.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%)
15 / 30
11 / 30
0 / 30
1 / 30
3 / 30
0 / 30
0 / 30
0 / 30
0 / 30
İlçe Belediyeleri 742 (56.47%) 241 (17.83%) 24 (1.77%) 233 (17.24%) 57 (4.21%) 21 (1.55%) 7 (0.52%) 8 (0.59%) 1 (0.07%)
742 / 1.351
241 / 1.351
24 / 1.351
233 / 1.351
57 / 1.351
21 / 1.351
7 / 1.351
8 / 1.351
1 / 1.351
Belediye Meclisleri 10,173 (49.04%) 4,613 (22.24%) 1,092 (5.26%) 2,819 (13.59%) 1,230 (5.93%) 295 (1.42%) 98 (0.47%) 135 (0.65%) 11 (0.05%)
10.173 / 20.498
4.613 / 20.498
1.092 / 20.498
2.819 / 20.498
1.293 / 20.498
295 / 20.498
98 / 20.498
135 / 20.498
11 / 20.498
İl Genel Meclisleri 757 (59.51%) 184 (14.47%) 23 (1.81%) 188 (14.78%) 101 (7.94%) 3 (0.24%) 0 (0.0%) (0.08%) 3 (0.24%)
757 / 1.251
184 / 1.251
23 / 1.251
188 / 1.251
101 / 1.251
3 / 1.251
0 / 1.251
1 / 1.251
3 / 1.251

İlçelere göre dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

.
Belediye başkanlığını illerde tutabilen ve yeni kazananlar.

İllerdeki parti değişimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

-
Parti / İttifak:
Önceki:
Seçilen:
Değişim:
 
Partiler
AKP CHP MHP HDP İYİ Diğer
48
14
7
0
1
11
39
21
11
8
0
2
-9
+7
+4
+8
-1
-9
 
İttifak
Cumhur Millet HDP İttifaksız
55
15
0
11
50
21
8
2
-5
+6
+8
-9

Tam liste[değiştir | kaynağı değiştir]

Tam liste şu şekildedir;[71][a]

İl Önceki Parti Kazanan Parti
Adana MHP CHP
Adıyaman AKP AKP
Afyon AKP AKP
Ağrı BDP[b] AKP
Amasya AKP MHP
Ankara AKP CHP
Antalya AKP CHP
Artvin AKP CHP
Aydın CHP CHP
Balıkesir AKP AKP
Bilecik AKP CHP
Bingöl AKP AKP
Bitlis BDP[b] AKP
Bolu AKP CHP
Burdur CHP CHP
Bursa AKP AKP
Çanakkale CHP CHP
 
İl Önceki Parti Kazanan Parti
Çankırı AKP MHP
Çorum AKP AKP
Denizli AKP AKP
Diyarbakır BDP[b] HDP
Edirne CHP CHP
Elazığ AKP AKP
Erzincan AKP MHP
Erzurum AKP AKP
Eskişehir CHP CHP
Gaziantep AKP AKP
Giresun CHP AKP
Gümüşhane AKP AKP
Hakkâri BDP[b] HDP
Hatay CHP CHP
Isparta MHP AKP
Mersin MHP[c] CHP
İstanbul AKP CHP
 
İl Önceki Parti Kazanan Parti
İzmir CHP CHP
Kars MHP HDP
Kastamonu AKP MHP
Kayseri AKP AKP
Kırklareli CHP BAĞ
Kırşehir AKP CHP
Kocaeli AKP AKP
Konya AKP AKP
Kütahya AKP MHP
Malatya AKP AKP
Manisa MHP MHP
K. Maraş AKP AKP
Mardin BAĞ[b] HDP
Muğla CHP CHP
Muş AKP AKP
Nevşehir AKP AKP
Niğde AKP AKP
 
İl Önceki Parti Kazanan Parti
Ordu AKP AKP
Rize AKP AKP
Sakarya AKP AKP
Samsun AKP AKP
Siirt BDP[b] HDP
Sinop CHP CHP
Sivas AKP AKP
Tekirdağ CHP CHP
Tokat AKP AKP
Trabzon AKP AKP
Tunceli BDP[b] TKP
Şanlıurfa AKP AKP
Uşak AKP AKP
Van BDP[b] HDP
Yozgat AKP AKP
Zonguldak CHP AKP
Aksaray AKP AKP
 
İl Önceki Parti Kazanan Parti
Bayburt AKP MHP
Karaman AKP MHP
Kırıkkale AKP AKP
Batman BDP[b] HDP
Şırnak BDP[b] AKP
Bartın MHP MHP
Ardahan AKP CHP
Iğdır BDP HDP
Yalova CHP CHP
Karabük MHP MHP
Kilis AKP AKP
Osmaniye MHP MHP
Düzce AKP AKP

Haritalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kalın işaretli şehirler büyükşehirleri betimlemektedir.
  2. ^ a b c d e f g h i j Seçilmiş belediye başkanı görevden alınmış ve yerine hükümet tarafından kayyım atanmıştır.
  3. ^ Belediye başkanı görevde iken parti değiştirerek İYİ Parti'ye geçmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yüksek Seçim Kurulunun 13/12/2018 Tarihli ve 1105 Sayılı Kararı ve Eki - 31 Mart 2019 Pazar Günü Yapılacak Olan Mahalli İdareler Seçimlerinde Uygulanacak Seçim Takvimi" (PDF). Resmî Gazete. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2018. 
  2. ^ https://www.theguardian.com/world/2019/mar/31/turkey-votes-local-elections-seen-key-test-of-erdogan-rule
  3. ^ ""Veri akışı kesildi"". Bianet. Erişim tarihi: 31 Mart 2019. 
  4. ^ "O gece Anadolu Ajansı'nda neler oldu?". Ahval News. 15 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2019. 
  5. ^ "Türkiye Kadın Aday Konusunda Yine Sınıfta Kaldı". Amerika'nın Sesi. 26 Mart 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  6. ^ a b "Son dakika: İstanbul seçim sonuçları iptal edildi!". sozcu.com.tr. 7 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2019. 
  7. ^ a b "SON DAKİKA....YSK İstanbul seçimini iptal etti". cumhuriyet.com.tr. 6 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2019. 
  8. ^ "Bahçeli: İttifak başka, af teklifi başka". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 30 Eylül 2018. 
  9. ^ bilirkişi. "Türkiye'de kaç tane ilçe, kaç tane belediye, kaç tane köy vardır?". Bi'Soru Bi'Cevap. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ http://www.muhtarlarkonfederasyonu.org/e-bulten/turkiye-de-muhtar-sayisi.html
  11. ^ "MHP'li Kara: 30'a yakın ilde ittifak olacak". Sputnik Türkçe. Erişim tarihi: 19 Eylül 2018. 
  12. ^ "Bahçeli: İstanbul'da aday çıkartmayacağız". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018. 
  13. ^ "Bahçeli 'ittifak yok' dedi: Yerel seçimlere kendi adaylarımızla, kendi amblemimizle gireceğiz". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 23 Ekim 2018. 
  14. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan: Seçim ittifakını masaya yatıracağız". Yeni Şafak. Erişim tarihi: 20 Kasım 2018. 
  15. ^ "Erdoğan ile Bahçeli'den Beştepe'de ittifak zirvesi". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 21 Kasım 2018. 
  16. ^ "İttifakı bozdurmayız". Hürriyet. Erişim tarihi: 8 Aralık 2018. 
  17. ^ "'Kürdistani seçim ittifakı' ilan edildi". Gazeteduvar. 7 Ocak 2019. 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2019. 
  18. ^ Cesim, İlhan (1 Nisan 2019). "'Kürdistani Seçim İttifakı' başarılı oldu mu?". K24. 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2019. 
  19. ^ "4 parti birleşti! Millet İttifakı geliyor". Haberiniz. 3 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2018. 
  20. ^ "İYİ Parti Sözcüsü Aytun Çıray: Millet İttifakı sona erdi". ntv.com.tr. 4 Temmuz 2018. 4 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2018. 
  21. ^ "Son Dakika... CHP ile İYİ Parti ittifak konusunda anlaşma sağladı". Milliyet. 12 Aralık 2018. 25 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2018. 
  22. ^ ""Sosyalist Emekçiler Partisi olarak Dersim'de Fatih Maçoğlu'nu destekliyoruz. Maçoğlu'nun Ovacık'ta geçmiş dönemde ortaya koyduğu halkçı, katılımcı ve şeffaf belediyecilik anlayışı "Komünist Başkan" sıfatıyla sosyalistler için yüzakı bir deneyim oluşturmuştur."". 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  23. ^ "ADEF'ten Dersim Demokratik Halk Dayanışmasına Destek". Sosyalist Meclisler Federasyonu. 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  24. ^ "TKP adaylarını açıkladı". 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  25. ^ a b "SMF yaşanan ittifak sürecini kamuoyu ile paylaştı". 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  26. ^ "Tunceli'de HDP ile 'Komünist Başkan' Maçoğlu arasında ittifak görüşmesi". Sputnik. 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  27. ^ "HDP, 'komünist başkan'a karşı ittifak kurdu". Sputnik Türkiye. 30 Ocak 2019. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  28. ^ "How Turkey's Local Elections Became a Vote on Erdogan". Bloomberg. 26 Mart 2019. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  29. ^ http://www.hurriyet.com.tr/gundem/erdogan-bugun-turkiyede-iki-ittifak-karsi-karsiyadir-41131403
  30. ^ "'Zillet ittifakı öne çıkarsa işgal girişimi yeniden zemin bulacak'". Hürriyet. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2018. 
  31. ^ "Bahçeli'den MHP teşkilatına ittifak genelgesi". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 4 Ocak 2019. 
  32. ^ "Bahçeli: Cumhur İttifakı iyi gidiyor, karşılıklı jestler olabilir". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  33. ^ "Bahçeli: Zillet ittifakı çamurdur, çürümedir; Cumhur İttifakı helaldir, hakikattir". NTV. Erişim tarihi: 12 Mart 2019. 
  34. ^ "Bahçeli: Sarı yelek giyen çıplak yatmayı göze almalıdır". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 12 Aralık 2018. 
  35. ^ "Bahçeli: Zillet ittifakı milli güvenlik sorunu haline dönüştü". Gazete Duvar. Erişim tarihi: 26 Şubat 2019. 
  36. ^ "Sadir Durmaz Tweet'i". Twitter. Erişim tarihi: 7 Aralık 2018. 
  37. ^ "MHP'li Yıldırım: Karşımızda zillet ittifakı var". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 1 Aralık 2018. 
  38. ^ "Sakarya adaylarını tanıtan Erdoğan: CHP belediyeciliği grev demek". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 13 Ocak 2019. 
  39. ^ "Erdoğan: Zillet ittifakı ülkemizi bölmeye çalışıyor". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 13 Mart 2019. 
  40. ^ "Bakan Soylu seçim irtibat bürosu açılışına katıldı". Hürriyet. Erişim tarihi: 6 Mart 2019. 
  41. ^ "Zillet ittifakı'nda liste kumpası". Sabah. Erişim tarihi: 27 Şubat 2019. 
  42. ^ "Zillet ittifakının PKK sevdası". Sabah. Erişim tarihi: 6 Mart 2019. 
  43. ^ "Kandil'den 'Zillet İttifakı'na açık destek". Yeni Asır. Erişim tarihi: 9 Mart 2019. 
  44. ^ "'Zillet İttifakı' seçmenle alay ediyor! İşte logo detayı..." Sabah. Erişim tarihi: 22 Şubat 2019. 
  45. ^ "Zillet İttifakı'nı deşifre eden A Haber'e çirkin saldırı". Takvim. Erişim tarihi: 11 Mart 2019. 
  46. ^ "Zillet İttifakı ihanette tam gaz!". Takvim. Erişim tarihi: 24 Şubat 2019. 
  47. ^ "HDP Zillet İttifakı'nı ifşa etti CHP panikledi". Takvim. Erişim tarihi: 18 Mart 2019. 
  48. ^ "Terörist cenazesinde Zillet İttifakı iş başında". Takvim. Erişim tarihi: 18 Mart 2019. 
  49. ^ http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_galeri/292273/1/Takvim_in_absurd_HDP_haberi_Twitter_da_alay_konusu_oldu.html
  50. ^ a b c Köylü, Hilal (8 Mart 2019). "Türkiye'de 31 Mart öncesi medyanın bağımsızlığı tartışması". Ankara: DW Türkçe. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  51. ^ "Doğan Medya Grubu satıldı… İşte Türk medyasının son hali". Sözcü. 27 Mart 2018. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  52. ^ "FT: Doğan Grubu'nun satılması, Türkiye medyasına büyük bir darbe". BBC Türkçe. 22 Mart 2018. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  53. ^ a b Yazıcıoğlu, Yıldız (7 Kasım 2018). "Türkiye'de Medya Sektöründe Yaprak Dökümü Hızlandı". Amerika'nın Sesi. 20 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  54. ^ a b "İktidar kaybetti medya rezil oldu". BirGün. 2 Nisan 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  55. ^ Lowen, Mark (16 Kasım 2018). "Türkiye'de sahte haberler: Komplo teorilerinin gezdiği topraklarda doğrunun avı". BBC Türkçe. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  56. ^ "HDP'nin yerel seçim için hazırladığı videoya TV kanallarından ambargo". Evrensel. 15 Mart 2019. Erişim tarihi: 15 Nisan 2019. 
  57. ^ "Ekrem İmamoğlu, Hürriyet ve CNN Türk'e isyan etti: Ayıptır, yazıktır, günahtır, utanın!". Cumhuriyet. 17 Mart 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  58. ^ "CNN International, CNN Türk için soruşturma başlattı". Independent Türkçe. 26 Mart 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  59. ^ "Türk Medyasının Seçim Sürecindeki Yayıncılık Tercihleri Eleştiriliyor". Amerika'nın Sesi. 2 Nisan 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  60. ^ "DHA: YSK'nin verilerine göre İmamoğlu önde gidiyor". 1 Nisan 2019. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019. 
  61. ^ "İmamoğlu medya patronlarını uyardı: Gün gelir adlarını anmaktan bile vazgeçerim". Diken. 8 Nisan 2019. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  62. ^ "Two killed at polling station in Turkey's Malatya - Turkey News". Hürriyet Daily News (İngilizce). 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  63. ^ "Four killed, 310 incidents reported to police in local elections - interior ministry". Ahval (İngilizce). 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  64. ^ "AKP members injure three people in attack on newly-elected mayor". IPA NEWS (İngilizce). 2 Nisan 2019. 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  65. ^ "Polisten HDP milletvekiline: Teröristlerin vekilisin". mezopotamyaajansi16.com. 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  66. ^ "Batman Belediyesi'ne yürüyen kitleye polis müdahalesi". mezopotamyaajansi16.com. 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  67. ^ "Poll observers raise concerns over curbs on freedom in Turkey". Reuters (İngilizce). 1 Nisan 2019. Erişim tarihi: 5 Nisan 2019. 
  68. ^ Dönmez Ersöz, Begüm; Polat, Erhan (2 Nisan 2019). "İstanbul'un Kaybedilmesi Sembolik ve Mali Açıdan Önemli Olur". Amerika'nın Sesi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  69. ^ Selvi, Abdulkadir (18 Nisan 2019). "İmamoğlu ile yeni dönem". Hürriyet. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  70. ^ "AKP'li Yavuz seçimden önce 'Dünya'daki en güvenilir seçim bizde' demişti". Sözcü. 3 Nisan 2019. Erişim tarihi: 20 Nisan 2019. 
  71. ^ https://www.sabah.com.tr/secim/31-mart-2019-yerel-secim-sonuclari

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]