Türk Hava Kuvvetleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Türk Hava Kuvvetleri
Türk Hava Kuvvetleri arması.png
Etkin 1911 (Havacılık Komisyonu)[1][2]
31 Ocak 1911 (Hava Kuvvetleri Komutanlığı)
Temmuz 1949-günümüz
Ülke  Türkiye
Bağlılık Türk Silahlı Kuvvetleri, Millî Savunma Bakanlığı
Tipi Hava Kuvvetleri
Görevi Hava sahası
Büyüklük 60,000 personel (2010)
630 hava aracı (2016)
Garnizon/Merkez Ankara
Slogan Etkin, Caydırıcı, Saygın
Renkler Gri, Beyaz & Mavi             
Marş Bu ses hakkında Oynat 
Maskot Kartal
Savaşları Türkiye'nin katıldığı savaşlar listesi
Website hvkk.tsk.tr/
Komutanları
Savunma Bakanı Bakan Fikri Işık
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar
Komutan Orgeneral Abidin Ünal
Nişanlar
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Bayrağı Flag of Turkish Air Force Command.svg
Madalyon TAF Roundel.svg
Kanat sembolü Flag of Turkey.svg
Havacı Rozeti Türk hava kuvvetleri havacılık rozeti.png
Uçaklar
Saldırı - F-16 - F-4 - F-35(2017 yılından itibaren)[3] -
Bombardıman uçağı - F-4 Phantom II
Elektronik
savaş
- Boeing 737 AEW&C
- CN-235 EW
Avcı - F-16 Fighting Falcon
Saldırı helikopteri - ATAK
Önleme - F-16 Fighting Falcon
Keşif - Vestel Karayel - TAI Anka - Heron - GNAT 750 - Pradatör
Eğitim - Aermacchi SF.260 - T-41 - Hürkuş (2018 yılında göreve girmesi planlanıyor) - T-38 Talon
Nakliye - C-130
- C-160
- A400M
- CN-235
- Cougar
- UH-1H
- CH-47 2016 içersinde hizmete girecek.

Türk Hava Kuvvetleri, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin hava kuvvetleri komutanlığıdır. Türk Hava Kuvvetlerinin kökeni 1911 yılında Osmanlı İmparatorluğu'na kadar uzanmakta olsa da günümüzdeki Türk Hava Kuvvetleri 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla var olmuştur. Hava Kuvvetleri Komutanlığı, barışta Türkiye Cumhuriyeti devletini havadan gelebilecek tehdit ve tehlikelerin önlenmesi, savaşta ise kara ve deniz kuvvetlerine destek kuvvet olmak amacıyla kurulmuştur. Türk Hava Kuvvetleri'nin karargahı Ankara'da bulunmaktadır.

2016 sayımlarina göre bünyesinde 630'a yakın hava aracı bulundurmaktadır.[4][5][6]

31 Temmuz 2016 tarihinde yürürlüğe giren kanun hükmünde kararname ile bu tarihe dek Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan komutanlık savaş dönemlerinde yine buraya bağlı kalmak üzere barış dönemlerinde Millî Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.[7] Ayrıca aynı kararname ile gerekli görüldüğü durumlarda cumhurbaşkanının ve başbakanın kuvvet komutanı ve astlarına direkt olarak emir verebilmesi, bu emirler hiçbir kurumun onayı gerekmeden yerine getirilmesi karara bağlanmıştır.[7]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Süreç[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin tarihi Haziran 1909'a kadar uzanmaktadır.[8] Osmanlıya ait hava savaş birlikleri Balkan Savaşları'na (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı'na (1914-1918) aktif katılımda bulundular. [9]. Filo Aralık 1916 tarihinde bu süreçteki en yüksek uçak sayısına ulaştı, Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin elinde 90 adet aktif uçak bulunmaktaydı. Osmanlı Hava Kuvvetlerinin kurula bilmesi için bir çok dış yardım geldi bunların çoğu İttifak devletleri tarafından yapıldı. Bu yardımlara bir örnek Alman İmparatorluğu Luftstreitkräfte'da görevli As Pilot ünvanına sahip Hans-Joachim Buddecke'nın Osmanlı pilotları ile birinci dünya savaşı öncesi tatbikat uçuşu yapmasıdır. Birinci dünya savaşı sonrası ağır hasar gören tayyare bölükleri, Genel Hava Müfettişiliği (Kuva-yı Havaiye Müfettiş-i Umumiliği) tarafından yeniden kurulmaya çalışılsada personel ve kaynak yetersizliğinden kağıt üzerinden kalmaktan öteye geçememiştir.

Birinci dünya savaşının bitmesiyle beraber Osmanlı Devleti, itilaf devletleri tarafından işgal edilince bazı Türk havacıları İstanbul, İzmir, Konya ve Diyarbakır gibi şehirlerde birinci dünya savaşından kalan uçaklar ile yeni birlikler kurmaya çalıştılar. Bu süreçte kalan Türk pilotları Konya Hava Üssünde toplandı. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları tarafından 23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisinin kurulmasından sonra Büyük Millet Meclisi ilk iş olarak düzenli ve disiplinli orduların kurulmasını esas kabul etmiş ve bu esasın paralelinde, Ankara hükümeti Millî Savunma Bakanlığının 13 Haziran 1920 tarihli emriyle, Harbiye Dairesi’ne bağlı olarak Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi kurulmuştur. Bu şube Harbiye Dairesinin yönetimi altında süratle, elde kalan uçakların tamiri ve tekrar kullanılması üzerine çalışma yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında onarılan uçaklar kullanılmıştır.

1 Şubat 1921 tarihinde teşkilat değişikliği yapılmış ve Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi’nin ismi de Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü (Kuva-yı Havaiye Müdüriyeti Umumiyesi) şeklinde değiştirilmiştir. Bunu takiben, 5 Temmuz 1922 tarihinde bir teşkilat değişikliği daha yapılmış, Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü yerine tümen yetkisinde Hava Kuvvetleri Müfettişliği (Kuva-yı Havaiye Müfettişliği) kurulmuştur.

Hava Kuvvetleri Müfettişliği[değiştir | kaynağı değiştir]

29 Ekim 1923’de Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra, çağdaş havacılığa uyum sağlayacak güçlü ve modern bir hava kuvvetlerinin kurulması için çalışmalara başlanmıştır. 1923 yılında, üç hava bölüğü, bir deniz hava bölüğü ve bir hava okulundan oluşan Hava Kuvvetleri Müfettişliği’nin gücü 1926 yılına kadar ki süreçte gittikçe arttırılarak, hava bölüklerinin sayısı on’a, deniz hava bölüklerinin sayısı ise üç’e çıkarılmış ve bölükler, grup komutanlıkları ve hava istasyon komutanlıkları bünyesinde sevk ve idare edilmiştir. 1924 yılında, uçuş eğitimi için diğer ülkelere personel gönderilmeye başlanmış, 1925 yılında Eskişehir’de Hava Okulu yeniden kurulmuş ve aynı yılın ekim ayında Hava Okulu ilk mezunlarını vermiştir.

1928 yılında Hava Kuvvetleri Müfettişliği, Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde Hava Müsteşarlığı olarak tekrardan yapılandırılmıştır. Aynı yıl, havacılığın pilot dışındaki diğer ihtisas ve branşları için çeşitli okullar açılmıştır ve bununla beraber 1930 yılında, Fransa ve İngiltere’ye çeşitli eğitimler için personel gönderilmiştir buna ilave olarak, İtalya ve ABD’ye de eğitim için personel gönderilmiştir.

1932 yılının başlarında, hava alayları kurulmuş ve 1 Temmuz 1932 tarihinde yürürlüğe giren bir kanunla havacı personel ayrı bir muharip sınıf olarak kabul edilmiştir. (Bu tarihe kadar, Kara ve Deniz Kuvvetleri’nden seçilerek yetiştirildikten sonra Hava Kuvvetleri’nde görevlendirilen personel, Hava Kuvvetleri’nde görev almadan önceki sınıftan sayılmaktaydı.)

1933 yılından itibaren Türk havacıları, havacılığın sembolü olan mavi renkli üniformayı giymeye başlamışlardır. 1937 yılında Hava Harp Akademisi açılmıştır. Bu sene içinde dünya savaş tarihinde bir ilk meydana gelmiş ve Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen ilk kadın savaş pilotu olmuştur.

Teşkilat[değiştir | kaynağı değiştir]

2017 yılında, elde bulunan F-4'lerin ve F-16 Blok 30' ların yerini alması planlanan F-35A
Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki bir F-16 Fighting Falcon savaş uçağı.
221. Filo'ya bağlı bir C-160 Transall
Türk Hava Kuvvetleri envanterine yeni katılan Airbus A400M Atlas
Görevini 2017 yılında F-35 Lightning II'lere yerini devredecek F-4 Phantom
Genelkurmay Başkanı: Orgeneral Hulusi Akar
Türk Hava Kuvvetleri Komutanı: Orgeneral Abidin Ünal
  • Muharip Hava Kuvveti Ve Hava Füze Savunma Komutanlığı , Eskişehir
    • 1. Ana Jet Üs Komutanlığı, Eskişehir
      • CN-235M-100 & AS-532 Cougar Mk-1
      • F-4E 2020 Terminator
      • F-16C
    • 3. Ana Jet Üs Komutanlığı, Konya
      • F-16C/D Fighting Falcon
      • NF-5 A/B 2000
      • B-737-700 AEW&C MESA
      • AS-532 Cougar Mk.1
    • 4. Ana Jet Üs Komutanlığı, Akıncı, Ankara
      • F-16C/D Fighting Falcon
    • 6. Ana Jet Üs Komutanlığı, Bandırma,Balıkesir
      • F-16C/D Fighting Falcon
    • 9. Ana Jet Üs Komutanlığı, Balikesir
      • F-16C/D Fighting Falcon
    • 15. Füze Üs Komutanlığı, Alemdağ, İstanbul
    • 5. Ana Jet Üs Komutanlığı, Merzifon
        • F-16C/D Fighting Falcon
    • 7. Ana Jet Üs Komutanlığı, Erhaç, Malatya
        • F-4E 2020 Terminator (2020'ye Kadar Envanterden Çıkarılıyor Yerine Yeni Nesil F-35 Alınacak)
    • 8. Ana Jet Üs Komutanlığı,Diyarbakır
        • F-16C/D Fighting Falcon
        • CN-235M-100 & AS-532 Cougar Mk.1
    • 14. İnsansız Uçak Sistemleri Ana Üs Komutanlığı, Batman
        • Anka
        • Karayel
        • Heron
        • Harpy
        • I-GNAT ER
    • 10. Tanker Üs Komutanlığı, İncirlik, Adana
  • Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na direk bağlı birimler
  • Hava Eğitim Komutanlığı, Gaziemir, İzmir
  • Hava Lojistik Komutanlığı Etimesgut, Ankara
    • 1. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı, Eskişehir
    • 2. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı, Kayseri
    • 3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı, Ankara
    • 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Etimesgut, Ankara
      • CASA CN-235
      • Cessna Citation|Cessna Citation VII
      • Cessna Citation|Cessna Citation II (CE-550),
      • Gulfstream IV-SP
      • CASA CN-235 (T) VIP
      • CASA CN-235 (T)
      • 3 CASA CN-235 (T) Yardım uçağı
    • 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Erkilet, Kayseri
      • A400M Atlas
      • C-130 Hercules
      • C-160 Transall
    • Hava Malzeme Transit Komutanlığı, İstanbul

Komutanlıklar şu filolardan oluşur:[10]

  • 20 Savaş filosu
  • 2 Keşif filosu
  • 5 Eğitim filosu
  • 7 Ulaştırma filosu
  • 1 Tanker filosu
  • 9 Uçaksavar füze (SAM) filosu

Filolar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 101. Filo Asena (KC-135R) İncirlik , Adana
  • 401. Filo Test Filosu (F-16 C Block 30/40 F-4E 2020) Eskişehir , Türkiye
  • 111. Filo Panter (F-4E 2020) Eskişehir.
  • 112. Filo Şeytan (F-4E/TM F-4E 2020) Eskişehir , Türkiye (Uçakların Emekli Edildi , Bir kısmı 111. filoya devredildi)
  • 113. Filo Işık (RF-4E) Eskişehir , Türkiye (Uçaklar Emekli Edildi)
  • 121. Filo Arı (T-38M Talon) Çiğli , İzmir
  • 122. Filo Akrep (KT-1T) Çiğli , İzmir
  • 123. Filo Palaz (SF-260D) Kaklıç , İzmir
  • 124. Filo Standardize (--) Çiğli , İzmir
  • 125. Filo (CN-235 , UH-1) Çiğli , İzmir
  • 131. Filo Barış Kartalı (Boeing 737 AEW&C) Konya , Türkiye
  • 132. Filo Hançer (F-16C/D) Konya , Türkiye
  • 133. Filo Pençe (F-5A/B 2000) Konya , Türkiye (Uçakların bir kısmı emekli edildi, bir kısmı ise 134. filoya devredildi.)
  • 134. Filo Türk Yıldızları (NF-5 A/B) Konya , Türkiye
  • 141. Filo Kurt (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 142. Filo Ceylan (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 143. Filo Öncel (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 151. Filo Tunç (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 152. Filo Akıncı (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 161. Filo Yarasa/Kartal (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 162. Filo Zıpkın (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 171. Filo Korsan(F-4E 2020) Erhaç , Malatya
  • 173. Filo Şafak (RF-4E/TM) Erhaç , Malatya Uçaklar Emekli Edildi.
  • 181. Filo Pars (F-16 C/D) Diyarbakır , Türkiye
  • 182. Filo Atmaca (F-16 C/D) Diyarbakır , Türkiye
  • 191. Filo Kobra (F-16 C/D) Balıkesir , Türkiye
  • 192. Filo Kaplan (F-16 C/D) Balıkesir , Türkiye

amble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle

Muharip Platformlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Tür Versiyon Sayı Not
Savaş uçakları
General Dynamics F-16 Fighting Falcon  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Çokamaçlı savaş F-16C Block 30-40-50-50+
F-16D Block 30-40-50-50+
180
60
Modernize edildi.
McDonnell Douglas F-4E Phantom II  Amerika Birleşik Devletleri
 İsrail
 Türkiye
Çokamaçlı savaş F-4E Terminator 2020 47 Modernize edildi.
Özel görev
Boeing 737 AEW&C  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Havadan erken uyarı ve kontrol B-737 AEW&C 4
Gulfstream G550  Amerika Birleşik Devletleri Askeri haberleşme G550 2[11]
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Harp
Keşif
CN235 EW
CN235 Recce
1
1
Hava Yakıt İkmal ve Nakliye Uçakları
Boeing KC-135 Stratotanker  Amerika Birleşik Devletleri Havadan yakıt ikmal KC-135R 7
Airbus A400M Atlas  İspanya Taktik hava ikmal A400M 3 7 uçak daha teslim edilecek.
C-130 Hercules  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Taktik hava ikmal C-130B
C-130E
19 Bazı uçaklar modernize edilerek elektronik hale getirildi.
C-160 Transall  Almanya Taktik hava ikmal C-160T 16
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Taktik hava ikmal CN235-100M 43
Eğitim uçakları
Northrop F-5A/B 2000 Freedom Fighter  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Eğitim F-5A/B 23 F-5 2000'e yükseltildi.
Northrop T-38M Talon  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Eğitim T-38M 67 Elektronik ve güvenlik sistemleri yükseltildi.
KAI KT-1T  Güney Kore Eğitim KT-1T 40
Alenia Aermacchi SF-260  İtalya Eğitim SF-260D 36
Akrobasi uçakları
General Dynamics F-16 Fighting Falcon  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Akrobasi - savaş F-16C 4 Solo Türk tarafından kullanılmaktadır.
Canadair NF-5A/B 2000  Kanada Akrobasi - savaş NF-5A
NF-5B
10[12]
6[12]
Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.[12]
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Nakliye CN235-100M 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.[13]
C-130 Hercules  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Nakliye C-130B 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.
C-160 Transall  Almanya Nakliye C-160D 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.
Helikopterler
Eurocopter Cougar  Fransa
 Türkiye
Yardımcı helikopter AS-532 20 Modernize edildi.
Bell UH-1 Huey  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Yardımcı helikopter UH-1H 20 Modernize edildi.
İHAlar
RQ/MQ-1 Predator  Amerika Birleşik Devletleri Keşif 4[14][15] Kiralık. Toplam 15 uçak kiralanması planlanıyordu. Ancak iptal edildi.[16]

Gelecek Planlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Tür Versiyon Sayı Not
F-35 Lightning II  Amerika Birleşik Devletleri
 Türkiye
Çok amaçlı avcı F-35 2+10+88 İlk iki uçak 2019 yılında envantere girecek.

İleride kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) yeteneği bulunan F-35B Lightning II alınması planlanıyor

CH-47  Amerika Birleşik Devletleri
Askeri Nakliye Chinook CH-47 6 2016 yılında envantere girecek.
TUSAŞ Hürkuş  Türkiye Eğitim TAI Hürkuş 4 Test uçuşları devam ediyor.
ANKA  Türkiye İnsansız Hava Aracı Anka-A
Anka-B
10
30
Seri üretime geçildi.
TUSAŞ TF-X Projesi  Türkiye Çokamaçlı avcı - 250+ 2023 yılında hizmete girmesi planlanmaktadır.

Rütbeler[değiştir | kaynağı değiştir]

NATO Kodu OF-10 OF-9 OF-8 OF-7 OF-6 OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1 OF(D) Öğrenci Subay
Türkiye Türkiye
(Değiştir)
TR-AİRFORCE-OF9.gif
Orgeneral
TR-AİRFORCE-OF8.gif
Korgeneral
TR-AİRFORCE-OF7.gif
Tümgeneral
TR-AİRFORCE-OF6.gif
Tuğgeneral
TR-AİRFORCE-OF5.gif
Albay
TR-AİRFORCE-OF4.gif
Yarbay
TR-AİRFORCE-OF3.gif
Binbaşı
TR-AİRFORCE-OF2.gif
Yüzbaşı
TR-AİRFORCE-OF1.gif
Üsteğmen
TR-AİRFORCE-OF1a.gif
Teğmen
TR-AİRFORCE-OFD.gif
Asteğmen
İşaret yok
Harbiyeli
NATO Kodu OR-9 OR-8 OR-7 OR-6 OR-5 OR-4 OR-3 OR-2 OR-1
Hava kıdemli başçavuş.gif Hava başçavuş.gif Hava kıdemli üstçavuş.gif Hava üstçavuş.gif Hava kıdemli çavuş.gif Hava astsubay çavuş.gif İşaret yok
Astsubay Kıdemli
Başçavuş
Astsubay
Başçavuş
Astsubay Kıdemli
Üstçavuş
Astsubay
Üstçavuş
Astsubay Kıdemli
Çavuş
Astsubay
Çavuş
Uzman
Çavuş
Çavuş Uzman
Onbaşı
Onbaşı Er


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hava Kuvvetleri Komutanlığı (2012-02-08). "Kuruluş Yılları". 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151222135311/https://www.hvkk.tsk.tr/TR/IcerikDetay.aspx?ID=19. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  2. ^ Yalçın, Osman (Bahar 2011). "Türk Tarihi Bakımından 20. Yüzyılda İki Önemli Gelişme:“Havacılığın Ve Bir Liderin Doğuşu”". Turkish Studies 6/2: 1039. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1090529721_59Yal%C3%A7%C4%B1n%20Osman.pdf. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  3. ^ "İlk F-35'ler 2017'de"
  4. ^ "Türk Hava Kuvvetleri envanteri
  5. ^ Özel,Mehmet-2000'li Yıllara Girerken Türk Ordusu-1999-Ankara-9751722268
  6. ^ [1]
  7. ^ a b "Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname". resmigazete.gov.tr. 31 Temmuz 2016. 31 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160731112514/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/07/20160731-4.pdf. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2016. 
  8. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/aviation.html
  9. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/index.html
  10. ^ Scramble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle
  11. ^ "Turkey picks G550 for command and control mission". Flight International, 16 December 2008.
  12. ^ a b c "Turkish Stars"
  13. ^ http://kokpit.aero/turk-yildizlari-cn235-yeni-boyama
  14. ^ http://www.todayszaman.com/news-262544-turkey-in-command-of-newly-deployed-predators-missions.html
  15. ^ http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=us-deployed-predators-to-incirlik-davutoglu-2011-11-13
  16. ^ http://www.todayszaman.com/news-329391-report-us-canceled-delivery-of-predators-to-turkey.html

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]