Türkiye demografisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Türkiye Cumhuriyeti demografisi
Turkey-demography.png
1961-2010
Nüfus artış 84.680.273
(31 Aralık 2021)[1]
Artış oranı artış %1,27 (2021)
Doğum oranı azalış 13,3 doğum/1.000
nüfus (2020)
Ölüm oranı 5,3 ölüm/1.000
nüfus (2019)[2]
Beklenen yaşam süresi artış 78,3 yıl (2018)[3]
 • erkek artış 75,6 yıl (2018)
 • kadın artış 81 yıl (2018)
Doğurganlık oranı azalış 1,76 çocuk/kadın (2020)[4]
Bebek ölüm oranı 9,1 ölüm/1.000 bebek (2019)
Yaş dağılımı
0–14 yaş azalış % 23,4 (2018)
15–64 yaş Sabit % 67,8 (2018)
65 ve üstü artış % 8,8 (2018)
Cinsiyet oranı
Doğumda 1,05 erkek/kadın (2006 tah.)
15 altı 1,04 erkek/kadın
15–64 yaş 1,03 erkek/kadın
65 ve üstü 0,84 erkek/kadın
Milliyet
Baskın etnik grup Türkler
Azınlık grupları Kürtler, Arnavutlar, Lazlar, Azeriler, Zazalar, Çeçenler, Çerkesler, Araplar, Boşnaklar, Tatarlar, Ermeniler, Rumlar, Yezidiler
Dil
Resmî Türkçe
Konuşulan Türkçe, Kürtçe, Arnavutça, Süryanice, Lazca, Gürcüce, Boşnakça, Bulgarca, Rumca, Zazaca, Arapça, Azerice, Doğu Çerkesçesi, Ermenice, Yahudi İspanyolcası, Çerkesçe
Türkiye
Demografi
Yıl Nüfus Yıllık artış(%)
1927 13.648.270 -
1935 16.158.018 2,29
1940 17.820.950 2,05
1945 18.790.174 1,08
1950 20.947.188 2,29
1955 24.064.763 2,97
1960 27.754.820 3,06
1965 31.391.421 2,62
1970 35.605.176 2,68
1975 40.347.719 2,66
1980 44.736.957 2,17
1985 50.664.458 2,64
1990 56.473.035 2,29
2000 67.803.927 2,00
2007 70.586.256 0,58
2008 71.517.100 1,31
2009 72.561.312 1,48
2010 73.722.988 1,60
2011 74.724.269 1,35
2012 75.627.384 1,20
2013 76.667.864 1,37
2014 77.695.904 1,34
2015 78.741.053 1,34
2016 79.814.871 1,35
2017 80.810.525 1,24
2018 82.003.882 1,47
2019 83.154.997 1,39
2020 83.614.362 0,55
2021 84.680.273 1,25

Bu maddede Türkiye sınırları içinde yaşayan nüfusa ve bu nüfusun çeşitli özelliklerine ait veriler bulunur.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2020 sonuçlarına göre 31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla Türkiye'nin nüfusu 83.154.997'dir.[5] Bu sayının yüzde 50,2'si (41.715.537) erkeklerden, yüzde 49,8'si (41.439.462) kadınlardan oluşur.[6] Türkiye nüfusunun en önemli özelliklerinden biri genç olmasıdır. 0-14 yaş grubu nüfus, toplam nüfusun yüzde 23,4'ünü oluşturur. Ancak bu oran 1965'ten beri sürekli azalmakta ve Türkiye toplumu giderek yaşlanmaktadır. 0-14 yaş grubu 1965'te nüfusun yüzde 41,9'unu oluştururken 2018'de yüzde 23,4'üne karşılık gelmektedir.

Türkiye demografisinde görülen en önemli değişim ise kentleşme oranıdır. 1927 yılında nüfusun yüzde 75,8'i kırsal (10 binden az nüfuslu), yüzde 24,2'si kentsel alanlarda yaşarken, bugün bu oran tam tersine dönmüştür. 2011 yılı itibarıyla Türkiye nüfusunun yüzde 23,2'si (17.338.563) kırsal alanda (belde ve köyler) yaşarken, yüzde 76,8'i (57.385.706) kentsel (il ve ilçe merkezleri) alanlarda yaşamaktadır.

Nüfus piramidi[değiştir | kaynağı değiştir]

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'ne göre 2019 yılı itibarıyla Türkiye nüfusunun yaş gruplarına göre dağılımı:

İllere göre toplam doğurganlık hızı (2020)[7]
  3 - 4
  2 - 3
  1.5 - 2
  1 - 1.5
(2019)[5]
90+ 187.703



85-89 497.410



80-84 817.730



75-79 1.308.299



70-742.016.913



65-692.722.672



60-64 3.554.769



55-594.389.997



50-54 4.675.373



45-495.533.559



40-44 5.967.384



35-39 6.584.843



30-346.363.017



25-29 6.367.311



20-24 6.624.078



15-19 6.331.594



10-14 6.406.170



5 - 96.461.039



0 - 4 6.345.136

ErkekKadın

Nüfus artış hızı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye nüfusu 1927-2015 arasında 5,77 kat artmıştır. II. Dünya Savaşı (1939-45) sırasında nüfus artış hızları hem doğumların azalması, hem de ölümlerin artması yüzünden düştü. 1945'ten sonra nüfus artışı hızlanarak 1955-60 arasında en yüksek düzeye çıktı; 1965'ten sonra Türkiye'nin nüfus artış hızında düzenli bir düşme olduğu söylenebilir.

BM tahminleri[değiştir | kaynağı değiştir]

BM Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi'nden rakamlar:[8]

Yıllar Canlı doğumlar Ölümler Doğal nüfus artışı Kaba doğum hızı (1000 Kişide) Kaba ölüm hızı (1000 Kişide) Nüfus artış hızı (1000 Kişide) Toplam doğurganlık hızı[9] Bebek ölüm hızı (1000 Kişide)
1950-1955 1 108 000 431 000 677 000 48,4 18,8 29,6 6,30 167,4
1955-1960 1 237 000 485 000 752 000 46,9 18,4 28,5 6,15 163,9
1960-1965 1 328 000 529 000 799 000 44,3 17,6 26,7 6,05 160,5
1965-1970 1 355 000 562 000 792 000 40,3 16,7 23,6 5,70 156,9
1970-1975 1 451 000 564 000 887 000 38,7 15,0 23,7 5,30 141,3
1975-1980 1 523 000 545 000 977 000 36,4 13,0 23,4 4,72 119,4
1980-1985 1 579 000 505 000 1 074 000 33,8 10,8 23,0 4,15 96,7
1985-1990 1 433 000 457 000 976 000 27,7 8,8 18,9 3,28 78,0
1990-1995 1 419 000 432 000 987 000 25,1 7,7 17,4 2,90 63,0
1995-2000 1 382 000 399 000 983 000 22,6 6,5 16,1 2,57 45,5
2000-2005 1 296 000 373 000 923 000 19,7 5,7 14,0 2,23 31,4
2005-2010 1 316 000 384 000 932 000 18,7 5,5 13,2 2,15 24,0
2010-2015 1 295 000 381 000 914 000 17,1 5,0 12,1 2,11 13,0

TÜİK Verileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus Canlı doğumlar Ölümler Doğal nüfus artışı Kaba doğum hızı (1000 Kişide) Kaba ölüm hızı (1000 Kişide) Nüfus artış hızı (1000 Kişide) Toplam doğurganlık hızı[9]
2001 1.323.341 175.137 1.148.204 20,3 2,37
2002 1.229.555 175.434 1.054.121 18,6 2,17
2003 1.198.927 184.330 1.014.597 17,9 2,09
2004 1.222.484 187.086 1.035.398 18,0 2,11
2005 1.244.041 197.520 1.046.521 18,1 2,12
2006 1.255.432 210.146 1.045.286 18,1 2,12
2007 70.586.256 1.289.992 212.731 1.077.261 18,3 2,16
2008 71.517.100 1.295.511 215.562 1.079.949 18,2 2,15
2009 72.561.312 1.266.751 368.390 898.361 17,6 5,1 12,5 2,10
2010 73.722.988 1.261.169 365.190 894.687 17,2 5,0 12,2 2,08
2011 74.724.269 1.248.550 375.923 871.158 16,8 5,1 11,7 2,05
2012 75.627.384 1.292.380 376.000 914.387 17,2 5,0 12,2 2,11
2013 76.667.864 1.294.088 372.686 918.531 17,0 4,9 12,1 2,10
2014 77.695.904 1.345.286 391.009 954.277 17,4 5,1 12,3 2,18
2015 78.741.053 1.333.329 405.202 928.127 17,0 5,2 11,8 2,15
2016 79.814.871 1.311.895 422.726 889.169 16,5 5,3 11,2 2,11
2017 80.810.525 1.291.055 425.781 865.274 16,1 5,3 10,8 2,07
2018 82.003.882 1.248.847 426.106 822.741 15,3 5,2 10,1 1,99
2019 83.154.997 1.183.652 435.941 747.711 14,3 5,3 9,0 1,88

Yaşlanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaş Bağımlılık Oranı
Yıl 0-14 15-64 65+ Toplam Bağımlılık Oranı
1935 41,3 54,7 4,0 100,00 0,82
1955 39,5 57,1 3,4 100,00 0,75
1965 41,9 54,1 4,0 100,00 0,84
1975 40,6 54,8 4,6 100,00 0,82
1985 37,6 58,2 4,2 100,00 0,71
1990 34,6 61,1 4,3 100,00 0,63
2000 29,8 64.4 5,7 100,00 0,55
2010 25,6 67,1 7,2 100,00 0,48
2019 23,1 67,8 9,1 100,00 0,47

1965'ten beri, 0-14 yaş grubunun, toplam nüfus içindeki payının azalıyor olmasına karşın, Türkiye nüfusunun en önemli özelliklerinden biri; hâlâ genç olmasıdır. 2019 yılı itibarıyla 0-14 yaş grubu toplam nüfus içindeki payı, % 23,1'dir. Nüfusun yaklaşık dörtte birini, henüz eğitim çağında olması gereken, bu yüzden çalışma çağına gelmemiş[10] kişiler oluşturur.

Türkiye'de 1965 sonrasında bu oranın azalması, doğurganlıktaki düşüşü yansıtır. Kuruluşundan bu yana Türkiye Cumhuriyeti'nde üç nüfus politikası uygulanmıştır:[11]

  1. 1965'e kadar uygulanan, doğumları teşvik edici (pro-natalist) politika.
  2. 1965 sonrasında, Nüfus Planlama Yasası'nda da yer verilen, doğumları sınırlayıcı (anti-natalist) politika.
  3. 2015 sonrası doğum yanlısı politika; 2008'de başbakanın “en az üç çocuk” söylemiyle başlamış, 2015'te söylemden eyleme geçilmiş, “Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Programı Eylem Planı” açıklanmıştır[12].

Çalışma çağının (faal nüfus) dışındaki nüfusun, (0-14 ve 65+ yaş) çalışma çağındaki nüfusa (15-64 yaş) oranını gösteren bağımlılık oranı; 1935'te 100 kişi için 83 kişiyken, 1990'da çalışma çağındaki her 100 kişi için 64 kişidir. 2019 yılındaysa her 100 çalışma çağındaki kişinin, çalışma çağı dışındaki 47 kişinin yükümlülüğünü üstlendiği görülür.

Türkiye'de yaşlı nüfusun (65+ yaş) toplam nüfus içindeki payı; 20. yüzyılın son on yılına kadar yüzde 5'in altında kalarak ciddî bir değişiklik göstermemiştir. Doğurganlıktaki düşüşle birlikte yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı giderek artmaktadır. Hızlı iç göç nedeniyle özellikle kırsal kesimin yaşlılık oranları, daha hızlı artmaktadır. 2019 yılında % 9,1 olan 65 yaş ve üzeri nüfusun oranının 2050 yılında % 17,6'ya ulaşacağı tahmin edilmektedir.[13]

Göç[değiştir | kaynağı değiştir]

1927-2021 Yılları arasında Kırsal ve Kentsel Nüfusun Sayısal ve Yüzde Dağılımı
Yıl Kır Kent Kır (%) Kent (%)
1927 10.342.391 3.305.879 75,8 24,2
1935 12.355.376 3.802.642 76,5 23,5
1940 13.474.701 4.346.249 75,6 24,4
1945 14.103.072 4.687.102 75,1 24,9
1950 15.702.851 5.244.337 75 25
1955 17.137.420 6.927.343 71,2 28,8
1960 18.895.089 8.859.731 68,1 31,9
1965 20.585.604 10.805.817 65,6 34,4
1970 21.914.075 13.691.101 61,5 38,5
1975 23.478.651 16.869.068 58,2 41,8
1980 25.091.950 19.645.007 56,1 43,7
1985 23.798.701 26.865.757 47 53
1990 23.146.684 33.326.351 41 59
2000 23.797.743 44.006.184 35,1 64,9
2007 20.838.397 49.747.859 29,5 70,5
2008 17.905.377 53.611.723 25 75
2009 17.754.093 54.807.219 24,5 75,5
2010 17.500.632 56.222.356 23,7 76,3
2011 17.338.563 57.385.706 23,2 76,8
2012 17.178.953 58.448.431 22,7 77,2
2013 6.633.451 70.034.413 8,7 91,3
2014 6.409.722 71.286.182 8,2 91,8
2015 6.217.919 72.523.134 7,9 92,1
2016 6.143.123 73.671.748 7,7 92,3
2017 6.049.393 74.761.132 7,5 92,5
2018 5.115.275 76.808.607 6,2 93,8
2019 6.003.717 77.151.280 7,2 92,8
2020 5.878.321 77.736.041 7 93
2021 5.771.642 78.908.631 6,8 93,2
Not: İl ve ilçe merkezleri kentsel nüfus, köy ve beldeler ise kırsal nüfus olarak yer alır.

2013 yılından itibarenki veriler gerçeği yansıtmamaktadır.

Zaman içinde doğurganlık ve ölümlülükte azalmalar görülmüşse de, göç hareketi hızını fazla kaybetmemiştir. Türkiye'de iç göç kırdan kıra, kentten kıra, kentten kente ve kırdan kente doğru bir seyir izlemektedir[14] ve genelde doğudan batıya doğru gerçekleşmektedir.

1927 yılında nüfusun yüzde 75,8'i kırsal, yüzde 24,2'si kentsel alanlarda yaşarken, bu oranlar 83 yıl içinde tam tersine dönmüştür. 2011 yılı itibarıyla Türkiye nüfusunun yüzde 23,2'si (17.338.563) kırsal alanda (belde ve köyler) yaşarken, yüzde 76,8'i (57.385.706) kentsel (il ve ilçe merkezleri) alanlarda yaşamaktadır. 2012'den sonraki istatistiklerde 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı kanun ile büyükşehir belediyeli illerin yönetsel alanlarının bütünüyle kentsel alan olarak işlem görmesi yüzünden ülke genelinde kır/kent nüfusu oranlarının gerçekten uzaklaştığı görülmektedir. 2015 yılında Türkiye nüfusunun % 92,1’inin kentlerde, %7,9’unun kırsal kesimde yaşadığı ileri sürülmektedir ki bu oranlar gerçeği yansıtmamaktadır.[15]

Kentsel nüfustaki artış özellikle 1950'lerden itibaren kırsal-tarımsal çözülme, kırsal kesimde topraktan kopma ve işsizlik gibi nedenlerle hızlanmıştır. 1927-50 arasında yalnızca 0,8 puan artan kentsel nüfus oranı 1950-2010 arasında 51 puan yükselmiştir. 1927-35 arasında kırsal ve kentsel alanlarda yıllık ortalama nüfus artış hızları birbirine yakın olmuştur. 1935-40 arasında kentsel alanlarda artış, 1940-45 arasında ise II. Dünya Savaşı'nın etkisiyle hem kırsal, hem kentsel alanlarda düşme görülmüştür. 1950'den sonra yıllık ortalama kentsel nüfus artışının çok hızlanması kırdan kente göçün artmasıyla açıklanabilir.

1927-2010 arasında kentsel nüfusun büyük artış göstermiş olmasına karşın, kentsel nüfusun büyük bölümü kırsal kökenlidir. Çünkü 1927'de 3,3 milyon olan kentsel nüfus, 1927-2010 arasında Türkiye nüfusu gibi 5,5 katına çıksaydı, 2010'da yalnızca 18 milyona ulaşabilirdi. Oysa 2010 yılında kentsel nüfus 56,2 milyondu, dolayısıyla da ancak yüzde 32'sinin kent kökenli olduğu söylenebilir. Kentsel nüfusun doğurganlığının daha az olduğu düşünülürse, bu oran gerçekte daha da düşük olmalıdır.

1980'li yıllara kadar çoğunlukla ekonomik sebeplerle gerçekleşen göçler o tarihlerden itibaren "terör odaklı" hale gelmeye başlamıştır. Doğu ve Güneydoğu'dan 1980'lerde sonlarında kabaran göç dalgasının temelinde toplumsal-siyasal sarsıntıların ekonomik güçlüklere eklenmesi yatabilir. Buna bağlı olarak göç hareketleri metropollerde önceleri çoğunlukla konut ve altyapı gibi fiziksel sorunlara yol açarken, göçlerin son yıllarda yoğunlaşması etnik bir karakterde algılanmasına veya adlandırılmasına neden oldu.[16]

2016-2017 yıllarına ait istatistiklere göre toplam 80.810.525 olan Türkiye nüfusu içinde 2.256.083 kişinin bölgeler arasında yer değiştirdiği belirlenmiştir. İstanbul (2016, 2017 ve 2018 yıllarında üst üste net göç verdi[17]) dışında Marmara ve Ege net göç alan bölgeler olurken, İstanbul, Akdeniz, Orta Anadolu, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde verilen göçlerin alınan göçlerden daha fazla olduğu söylenebilir.[14]

Diğer nüfus verileri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ortanca yaş, 1940'tan 1960'lı yıllara kadar 20 civarı olmuştur. 1970'lerden itibaren yükselmeye başlamış, 2014'te 30,7'ye ulaşmıştır.

Türkiye'nin 1935'ten 2014 yılları arasında Ortanca yaş tablosu[18]:

Türkiye 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Ortalama 21,2 19,6 20,0 20,1 20,4 20,3 19,3 19,0 19,5 19,9 20,9 22,2 24,8 28,3 28,5 28,8 29,2 29,7 30,1 30,4 30,7
Erkek 19,1 17,7 18,8 19,2 19,6 19,5 18,7 18,6 19,2 19,5 20,6 21,9 24,4 27,7 27,9 28,2 28,7 29,1 29,5 29,8 30,1
Kadın 23,4 22,4 21,7 21,3 21,3 21,1 20,0 19,4 19,8 20,3 21,2 22,6 25,3 28,8 29,0 29,3 29,8 30,3 30,6 31,0 31,3
Yıllara göre Türkiye nüfusunun yaş yapısı
  • Bebek ölüm hızı; 1950'li yıllarda binde 200 civarındayken, 1970'lerde binde 130, 1985'te binde 80'e gerilemiştir. 2008'de binde 17, 2013'te 10,8, 2014'te 11,1 olarak gerçekleşmiştir[19]. Türkiye bebek ölüm hızını zaman içinde büyük bir hızla düşürmüştür. Bazı yıllarda BÖH şöyledir; 1971'de 134, 1977'de 102, 1988'de 77,7, 1998'de 42,7, 2004'te 24,6 2007'de 21,7[20].
  • Kaba doğum hızı, (doğum oranı): 1940'ta ‰45 olan kaba doğum hızı 1955'te ‰48 ile en yüksek rakama ulaşmıştır[21]. 2013 yılında ‰17,0 olan oran 2014'te ‰17,3 olmuştur. 2014 yılında kaba doğum hızının en yüksek olduğu iller; Şanlıurfa (‰34,2), Şırnak(‰30,8), Ağrı (‰30,0) , Muş'tur (‰28,6). Kaba doğum hızının en düşük olduğu iller; Edirne(‰10,1), Kastamonu(‰10,6), Karabük (‰10,7), Çanakkale (‰10,8), Kırklareli'dir (‰10,8).
  • Toplam doğurganlık hızı: Bir kadının doğurganlık dönemince (15-49) ortalama çocuk sayısını ifade eder. Cumhuriyetin kuruluşundan sonra nüfus artış politikası uygulanmış ve doğumlar teşvik edilmiştir. 1935'li yıllarda kadın başına 7 çocuğa ulaşan doğum hızı, 1950'liyıllara kadar korunmuştur. 1960'ta 6, 1970'lerde 5, 1980'lerin sonunda 3'e düşmüştür[21]. Toplam doğurganlık hızı yıllara göre şu şekilde gerçekleşmiştir: 2009:2,7, 2010:2,03, 2011:2,02, 2012:2,08, 2013:2,10, 2014:2,17. 2014 yılı için toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu iller ve anne başına düşen çocuk sayısı şöyledir: Şanlıurfa 4,52, Şırnak 4,23, Ağrı 3,98, Siirt 3,86. Doğurganlığın en düşük olduğu iller ve anne başına çocuk sayısı şu şekilde gerçekleşmiştir: Edirne 1,47, Karabük 1,55, Kırklareli 1,56, Eskişehir ve Çanakkale'de 1,57 çocuk[22].
  • Beklenen yaşam süresi: Türkiye'de doğuşta beklenen hayat süresi (2014); kadınlarda 80,7, erkeklerde 75,3 ortalama 78 yıldır. Ortalama hayatın en uzun beklendiği iller; 80,5 ile Tunceli ve Muğla'dır. Mardin (80,3) ve Giresun (80,1) bu illeri takip eder. Hayat süresinin en az olduğu iller; Kilis (75), Ağrı ve Van (75,6) ile Ardahan (76,6)'dır[23].
  • Kaba ölüm hızı: 2013 yılında binde 4,9 iken, 2014 yılında binde 5,1'e yükselmiştir. Kaba ölüm hızı, yıl ortası nüfusunda bin kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eder. Türkiye'de kaba ölüm hızının en yüksek olduğu iller ve oranları şöyledir; binde 9,9 Kastamonu, binde 9,4 Sinop, binde 8,5 Çankırı, binde 8,3 Çanakkale. Kaba ölüm hızının düşük olduğu iller: Hakkâri ve Şırnak'ta binde 2,8, Batmanda binde 3,0, Şanlıurfa ve Van'da 3,2'dir[24].

Bazı yıllarda kaba ölüm hızı şu şekilde gerçekleşmiştir: 1965-1970 ‰13,5, 1970-1975 ‰11,6, 1975-1980 ‰10,0, 1980-1985 ‰9,0, 1985-1990 ‰7,8, 2000 ‰7,3, 2005 ‰5,9, 2010 ‰5,0, 2014 ‰5,5. Yaşlı nüfusun artmasına bağlı olarak kaba ölüm hızının 2020'de ‰5,86, 2023'te ‰6,09'a ulaşacağı tahmin edilmektedir[25].

  • Okuryazar oranı:1935 yılında erkeklerde %29, kadınlarda %10 seviyesinde olan okuryazarlık, 1980'de sırasıyla %80 ve %55'e yükselmiştir. Zamanımızda ise erkeklerde %97, kadınlarda %87'ye ulaşmıştır. 2008 verilerine göre ilköğretimde okullaşma oranı erkeklerde %97, kızlarda %96'ya ulaşarak cinsiyet dengesizliği ortadan kalkmıştır[21].
  • Hanehalkı büyüklüğü: Aralarında akrabalık bağı bulunsun veya bulunmasın aynı evde yaşayan, aralarında yaşam birliği olan bir veya birden fazla insandan oluşan topluluğa hanehalkı denir. Türkiye'de haneler genellikle ailelerden oluştuğu için aile sayısı ile hanehalkı sayısı birbirine yakın çıkmaktadır[26]. 2014 yılı için hanehalkı büyüklüğü en büyük olan iller ve değerleri şu şekildedir: Şırnak 7,3, Hakkâri 6,6, Batman ve Şanlıurfa 6,1, Siirt 6,0. Hanehalkı büyüklüğünün en küçük olduğu iller: Çanakkale 2,7, Eskişehir ve Balıkesir 2,8, Edirne ve Burdur 2,9[27].
Türkiye 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 2012 2013 2014
Hanehalkı büyüklüğü[28] 5,68 5,68 5,67 5,69 5,78 5,32 5,22 4,97 4,50 3,7 3,6 3,6

İl nüfusları[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul
İstanbul
Ankara
Ankara
İzmir
İzmir

Sıra İl Nüfus

Bursa
Bursa
Adana
Adana
Kocaeli
Kocaeli

1 İstanbul 15.840.900
2 Ankara 5.747.325
3 İzmir 4.425.789
4 Bursa 3.147.818
5 Antalya 2.619.832
6 Konya 2.177.017
7 Adana 2.263.373
8 Şanlıurfa 2.143.020
9 Gaziantep 2.130.432
10 Kocaeli 2.033.420
11 Mersin 1.891.145
12 Diyarbakır 1.791.373
13 Hatay 1.670.712
14 Manisa 1.456.626
15 Kayseri 1.434.357
TÜİK (2021)[29]


Etnik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de illere göre konuşulan diller. 1927 nüfus sayımı:[30]

İller
Adana
Afyonkarahisar
Bayazıt
Aksaray
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Cebelibereket
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elâzığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkâri
Isparta
İçel
İstanbul
İzmir
Kahramanmaraş
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Mardin
Mersin
Muğla
Niğde
Ordu
Rize
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Şanlıurfa
Şebinkarahisar
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Van
Yozgat
Zonguldak
Toplam
Toplam[31][32] Türkçe[33] Kürtçe[34] Arapça[35] Yunanca[36] Çerkesçe[37] Yahudi dilleri[38] Ermenice[39] Arnavutça[40] Bulgarca[41] Tatarca[42][43] Fransızca İtalyanca İngilizce Farsça[44] Diğer Diller[45]
227652 196386 15744 11956 519 2048 56 21 136 21 3 56 63 22
259377 256908 139 10 73 1572 8 6 35 23 4 4 1 0
104586 3570 100926 0 0 15 0 1 0 0 0 0 0 0
127031 118421 8141 5 1 207 0 3 0 0 251 0 0 0
114884 107546 3256 4 2 1535 3 938 289 15 386 1 5 6
404720 376744 21430 47 179 828 463 608 742 654 1177 99 102 30
204372 202118 151 78 1324 603 35 3 3 3 0 0 7 0
90066 82514 19 0 0 38 0 2 0 0 17 1 0 0
212541 210144 198 15 1322 64 0 4 503 92 21 7 12 15
421066 402514 902 24 1513 6435 28 26 307 1522 1849 29 21 6
113660 109694 2 1 1 2293 23 79 174 1276 35 1 4 1
90631 5689 82678 378 0 1119 0 285 0 0 0 0 0 0
218246 202634 289 3 18 12082 2 0 115 3 185 0 0 0
83614 83387 110 19 34 0 0 5 0 7 0 6 0 0
401595 382251 448 27 1445 4311 1718 2 1181 1261 325 50 18 10
107694 94176 10211 1247 641 499 1 0 389 14 62 4 17 0 7 426
181735 167020 27 4 7938 3680 1303 28 321 299 6 8 59 15
157219 157074 81 1 0 0 0 0 4 4 0 0 1 1
247926 230077 12311 0 0 5297 1 92 11 0 122 0 0 0
245048 244394 173 5 73 281 1 1 33 13 42 0 6 0
194316 56151 132209 2206 0 6 78 955 5 1 0 1 0 0
150840 140600 111 16 19 5 5876 60 239 3276 5 39 55 8
213777 97657 112493 19 8 8 1 2399 26 0 0 1 0 0
132325 77149 54877 7 9 96 42 66 9 1 6 1 0 0
270426 231018 36422 4 6 137 0 14 10 1 0 0 0 0
154332 147882 674 9 66 1227 26 5 261 278 3117 24 12 3
215762 195336 16348 3544 36 99 37 5 268 0 1 4 1 6
166116 164457 21 6 0 9 7 27 5 12 0 13 12 5
122231 120179 1943 0 5 47 0 3 0 0 0 0 1 0
24980 1044 17005 4 0 4 74 0 0 0 937 0 0 0
144437 143856 162 10 254 10 0 0 26 4 0 4 1 0
90940 90801 5 49 53 0 0 0 0 0 0 0 1 12 0 19
794444 574592 1692 3092 91902 112 39199 45255 6148 4985 456 6021 4890 1327
526005 487825 1253 447 7531 645 16800 26 2260 1368 101 1726 1384 369
186855 155279 26857 39 15 3010 78 8 170 27 11 1 2 2
204846 160192 42945 1 0 157 29 21 3 2 384 1 0 0
336501 332523 1580 3 0 4 0 1660 29 8 3 1 9 0
251370 231297 4780 2 2 13616 6 435 784 10 2 25 7 8
108989 104697 86 4 26 18 912 2 693 841 4 1 0 0
126901 118393 8160 1 0 298 0 1 19 0 26 0 0 0
286600 259593 1207 24 899 8959 4 7 506 1207 53 5 3 0
504384 478189 21396 119 23 1769 13 64 737 35 1227 29 13 0
302426 301064 54 0 78 20 4 34 269 109 7 10 29 2
306882 175815 128323 6 7 10 1 2625 0 11 0 1 1 0
374013 369933 621 149 746 380 243 0 783 569 3 9 3 0
183471 11864 109841 51734 25 15 71 22 49 1 1 11 7 3
119107 103644 571 12661 1611 191 77 16 43 4 0 46 88 20 38 97
175390 173881 127 74 652 2 186 0 163 109 0 4 10 33
166056 163732 231 16 90 246 0 5 1009 596 61 0 0 0
202354 192973 132 162 2 139 0 249 0 0 0 3 3 1
171657 171578 8 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 3
274065 261501 1554 11 27 5616 53 220 849 64 173 20 66 9
102433 5479 75962 20178 1 7 0 265 0 0 0 2 0 0
169965 163134 810 0 2 1952 0 940 220 4 0 3 5 1
329551 275533 42271 4 411 4381 0 4122 1 0 31 1 0 9
203595 72182 92788 25593 0 7 4 63 0 0 1 2 0 0
108735 108003 686 5 0 7 0 25 1 0 2 0 0 0 1 5
131446 127139 68 41 32 1 1197 186 435 1772 5 9 10 0
263063 246610 6050 65 19 7131 63 952 359 37 6 8 13 0
290303 289804 61 0 64 4 0 98 0 0 8 47 13 5
75329 17399 57723 72 0 3 123 0 0 0 0 0 0 2
209497 198566 5020 5 0 2652 0 1801 990 0 349 0 1 0
268909 268005 53 72 119 1 14 0 63 15 0 126 291 4
13648270 11709810 1243416 134273 119824 95901 68860 64715 21674 20554 11465 8456 7248 1938 1687


1965 yılındaki durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzdeki durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Nüfusu - 1[46] Türkiye Nüfusu - 2[47] Türkiye Nüfusu - 3[48] Türkiye Nüfusu - 4[49] Türkiye Nüfusu - 4[50]
Türkler 60.000.000 Geri kalan çoğunluk Geri kalan çoğunluk Geri kalan çoğunluk Geri kalan çoğunluk
Kürtler 28.950.000 10.000.000 10.500.000 9.500.000 ?
Araplar 3.500.000 ? ? ? ?
Zazalar 520.000 300.000 300.000 ? ?
Lazlar 220.000 80.000 152.000 300.000 300.000
Çerkesler + Abhazlar 150.000 500.000 ? ? ?
Gürcüler 70.000 ? 50.000 ? ?
Boşnaklar 70.000 ? 37.000 ? ?
Çingeneler 30.000 ? 60.000 ? ?
Gürcüler 25.000 ? ? ? ?

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Resmi Nüfus Sayımı". 4 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2022. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2019. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2020. 
  4. ^ "2020 Doğurganlık". 6 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2021. 
  5. ^ a b "TUİK, İl yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus - 2014, Türkiye". 20 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2015. 
  6. ^ "31 Aralık 2018 TÜİK". 20 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ "Birth Statistics, 2020". data.tuik.gov.tr. 18 Mayıs 2021. 25 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ "World Population Prospects: The 2010 Revision". Esa.un.org. 14 Nisan 2014. 18 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2014. 
  9. ^ a b [Kadın başına çocuk sayısı]
  10. ^ Çalıştırma Yaşı (4857 S. Ka'nûn 18 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 71. Madde): Onbeş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler.
  11. ^ Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkilik Projesi (2004)[ölü/kırık bağlantı],
  12. ^ ATTAR, M. Aykut (2015). "DOĞURGANLIK KARARLARI, AKILCI SEÇİM VE TÜRKİYE'DE NÜFUS POLİTİKASI" (PDF). hacettepe.edu.tr. 13 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2019. 
  13. ^ Türkiye'de Yaşlıların Durumu Yaşlanma Ulusal Eylem Planı, Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, 2007. ISBN 978-975-19-4115-5.
  14. ^ a b Şantaş, Gülcan (Ekim-Aralık 2019). "Türkiye'de İç Göçün Dağılımı". Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 45. s. 901. 
  15. ^ Özçağlar, Ali (13-14 Ekim 2016). "Büyükşehir Belediyeli İllerde Kır ve Kent Nüfusunun Tespiti Mümkün mü?" (PDF). TÜCAUM Uluslararası Coğrafya Sempozyumu. s. 271. 24 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Aralık 2020. 
  16. ^ Türkiye'de İç Göç Olgusu ve Kentleşme, Serdar Sağlam, 2006. ISSN 1305-5992.
  17. ^ "En çok göç veren il İstanbul". t24.com.tr. t24.com.tr. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020. 
  18. ^ "Yıllara ve Cinsiyete Göre Ortanca Yaş, Genel Nüfus Sayımları - ADNKS". Nüfus İstatistikleri. tuik.gov.tr. 4 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2015. 
  19. ^ "Ölüm İstatistikleri, 2014". tuik.gov.tr. 29 Nisan 2015. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  20. ^ "Türkiye'de 5 yaş Altı Ölüm Hızında Azalma" (PDF). 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  21. ^ a b c KOÇ, Prof. Dr. İsmet ve arkd. "Eğitim Düzeyindeki Değişimler" (PDF). Türkiyenin Demografik Dönüşümü. hacettepe.edu.tr. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2015. 
  22. ^ "Doğum İstatistikleri, 2014". tuik.gov.tr. 17 Nisan 2015. 18 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2015. 
  23. ^ "Hayat Tabloları, 2013-2014". tuik.gov.tr. 7 Ekim 2015. 9 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  24. ^ "Ölüm İstatistikleri, 2014". tuik.gov.tr. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  25. ^ "Türkiye'de demografik göstergeler" (PDF). anadolu.edu.tr. 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  26. ^ ÖZÇAĞLAR, Doç. Dr. Ali; KASARCI, = Rüya. "TÜRKİYE'DE HANEHALKI SAYILARININ COĞRAFİ DAĞILIŞI YE KIR KESİMİ HANEHALKI SAYISININ EKONOMİK FAALİYETE GÖRE AYRIMI" (PDF). ankara.edu.tr. 26 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2015. 
  27. ^ "İstatistiklerle Aile, 2014". tuik.gov.tr. 5 Mayıs 2015. 26 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2015. 
  28. ^ "Toplam hanehalkı nüfusu, hanehalkı sayısı ve ortalama hanehalkı büyüklüğü, 1955-2000". tuik.gov.tr. Erişim tarihi: 26 Kasım 2015. 
  29. ^ "Türkiye İstatistik Kurumu Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Sonuçları". tuik.gov.tr/. 30 Ocak 2013. 12 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2013. 
  30. ^ Siyahıyaalınmada sorğu anketinə daxil edilmiş "Ailə daxilində danışılan dil nədir ?" sualına əhalinin verdiyi cavablara əsasən.
  31. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927–1965). - 4.2.2 Ülke Genelinde Türkçe ve İl Bazında Türkçe Dışında Konuşulan Ana Dil Haritaları, sayfa 184–186. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013–26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  32. ^ III. Bölüm. 1927 Nüfus Sayımının Resmi Sonuçları ve Değerlendirilmesi. - 1. Türkiye Geneli İllere Ait Resmi Sonuçlar. - 1.1. İllerin Genel Nüfusları, sayfa 134–135. // 1927 Nüfus Sayımı ve Sonuçlarının Değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Tarih Ana Bilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Hazırlayan: Mustafa Köse. Danışman: Yrd. Doç. Dr. Şaban Ortak. Afyonkarahisar, 2010, 219 sayfa.
  33. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927–1965). - 4.1.13 Türkçe Konuşan Nüfus, sayfa 162–164. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013–26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  34. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927–1965). - 4.1.9 Kürtçe Konuşan Nüfus, sayfa 136–137. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013–26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  35. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927–1965). - 4.1.3 Arapça Konuşan Nüfus, sayfa 93–94. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013–26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  36. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.12 Rumca Konuşan Nüfus, sayfa 155-156. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  37. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.6 Çerkesçe Konuşan Nüfus, sayfa 114-115. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  38. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.14 Yahudice Konuşan Nüfus, sayfa 170-171. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  39. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.7 Ermenice Konuşan Nüfus, sayfa 122-123. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  40. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.4 Arnavutça Konuşan Nüfus, sayfa 100-101. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  41. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.5 Bulgarca Konuşan Nüfus, sayfa 107-108. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  42. ^ "Eskişehir'deki Kırım Tatar nüfusu üzerine bir inceleme - Fikirde Birlik". 1 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 iyun 2015.  Tarih değerini gözden geçirin: |erişimtarihi= (yardım).Şablon:Oq
  43. ^ "1927 Genel Nüfus Sayımı / 1927 General Population Census - www.kanburoglu.com". 27 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 iyun 2015.  Tarih değerini gözden geçirin: |erişimtarihi= (yardım).
  44. ^ 4. Türkiye’nin Etnik Coğrafiyası (1927-1965). - 4.1.2 Acemce Konuşan Nüfus, sayfa 88. // Türkiye'nin Etnik Coğrafyası. Proje Kodu: 2013-26. Proje Yürütücüsü: Şükrü Aslan. Araştırmacılar: Murat Arpacı, Öykü Gürpınar, Sibel Yardımcı. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2015, 204 sayfa. ISBN 9786055005191
  45. ^ Sairə və məçhul dillər.
  46. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2013. 
  47. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2013. 
  48. ^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2013. 
  49. ^ "Arşivlenmiş kopya". 29 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2015. 
  50. ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2013.