Türkiye'de spor

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Türkiye nüfusunun % 29’unu 12-24 yaş grubu oluşturmaktadır. Geriye kalan orta yaş ve yaşlı nüfusu oluşturan grupla birlikte genç nüfusun spora olan ihtiyacı oldukça fazladır. Şöyle ki; günümüzde gerek bilim ve teknolojideki gelişmeler, gerekse tıp alanındaki gelişmeler ortalama yaşam sınırını yükseltmiştir. Böylece spor yapmaya olan ihtiyaç artmaktadır. Spora ihtiyaç gösteren grupların spor yapabilmesi ise öncelikle spor kulüpleri ile okullarda olabilmektedir. Ancak Türkiye’de spor kulübü sayısı, 1999 verilerine göre 5.988’dir. Bunun 4.828’i futbol branşında, 1.160’ı ise diğer spor branşlarında faaliyet göstermektedir. Yani, her 10.455 kişiye bir spor kulübü düşmekte, futbol branşı baz alındığında ise her 12.967 kişiye bir futbol spor kulübü düşmektedir. İl bazında ise, Uşak'ta 3874 kişiye bir spor kulübü düşerken, Ankara’da 14.004 kişiye, İstanbul’da 14.474 kişiye bir spor kulübü düşmektedir. Böylece, Ankara, İstanbul gibi büyük iller Türkiye ortalamasının altında kalmaktadır. Nüfusa göre spor kulübü başına düşen en fazla insan sayısı ise Kilis'te bulunmaktadır (36.681).[1]

12 Haziran 1990 tarihinde yaşam boyu spor faaliyetlerini organize etmek amacıyla GSGM bünyesinde Herkes İçin Spor (HİS) federasyonu kuruldu.

Spor branşlarının tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Güreş[değiştir | kaynağı değiştir]

Koca Yusuf

Geleneksel bir Türk sporu olan güreşin en önemli karşılaşması Kırkpınar Yağlı Güreşleri'dir. Türklerin MÖ 5. yy.dan beri güreş yaptıkları bilinmektedir. İlkbahar aylarında doğanın canlanışı için yapılan kutlamalarda, evlenme merasimlerinde, zafer şölenlerinde hep güreş müsabakaları yapılırdı. 1996 yılında Geleneksel Spor Dalları Federasyonu kurulmuş ve kumlu güreş için önemli bir adım atılmıştır.

Halter[değiştir | kaynağı değiştir]

Çağdaş anlamdaki halter sporu 1890'larda Galatasaray Lisesi'nin Fransız öğretmenlerince sokulması ile olmuştur. 1924 Paris Olimpiyat Oyunları uluslararası alanda katılınılan ilk şampiyonadır. Bu şampiyonaya, Gülleci Cemal Erçman ve Neyzen Şevki Sezgin'den oluşan takımla gidildi. Gülleci Cemal tüy sıklette toplam 345 kg ile 39 halterci arasında 12. olmuştur. 1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunları'nda Gülleci Cemal 25 halterci arasında toplam 262.5 kg kaldırarak sekizinci oldu. 1959 yılında 11-23 Ekim tarihleri arasında yapılan Beyrut ’ta düzenlenen 3.Akdeniz Oyunları ’da 82.5 kiloda aldığı ikincilikle halterdeki ilk başarımızı sağlayan sporcu Metin Gürman olmuştur. Bu başarılar aynı zamanda uluslararası alanda halter sporundaki ilk başarılardır.Naim Süleymanoğlu ve Halil Mutlu Türkiye'ye Avrupa, Dünya ve Olimpiyat Oyunları'nda halterde altın madalya kazandırarak ülkenin adını duyurmuşlardır.Son yıllarda da Nurcan Taylan,Taner Sağır,Sibel Özkan gibi genç haltercilerimiz uluslararası arenada ön plana çıkmaya başlamışlardır.

Cirit[değiştir | kaynağı değiştir]

Cirit Oyunu, Türklerin en büyük tören ve sportif oyunu idi. Daha sonra 16. yüzyılda Osmanlı Türkleri tarafından bir Savaş Oyunu olarak kabul edildi. 19. yüzyılda bütün Osmanlı ülkesi ve saraylarının en büyük gösteri sporu ve oyunu oldu. Cirit, aynı zaman tehlikeli bir oyun olduğundan 1826 yılında II. Mahmut tarafından yasak edildi. Fakat daha sonra yine Osmanlı Ülkesi'nin başta gelen meydan ve savaş oyunu olarak her tarafa yayıldı. Cirit Oyunu, daha 40-50 yıl öncesine değin Anadolu'da yaygın bir oyun olduğu halde son yıllarda sadece Erzurum, Bayburt, Erzincan, Uşak, Manisa ve Malatya yörelerinde yaşamaya devam etti. 20-25 yıldan beri Konya ve Balıkesir'de tarihe karıştı.1992 yılında Ankarada 2005 yılında Kars selimde ve Sivas ta cirit kulüpleri kurularak yaşatılmaya çalışılmaktadır. Her yıl Ertuğrul Gazi Törenleri dolayısıyla eylül aylarının ikinci Pazar günleri Söğüt'te,Haziran`ın ilk haftası kâğıthanede ikinci haftası gebzede cirit festivalleri yapılmaktadır. Cirit daha sonra Avrupa'ya ve Arabistan ülkelerine sıçramıştır. 17. yüzyılda Fransa'da, Almanya'da ve diğer ülkelerde de Cirit Oyunu yayılmıştır. Türklerin en eski geleneklerinden olan cirit günümüzde Türkiye Geleneksel Spor Dalları Federasyonu altında yapılanmakta ve Türkiye'de en fazla atlı cirit kulübü Uşak ilinde yer almaktadır. Uşak ilinde geleneksel olarak sürdürülen Atlı Ciritin yanında “Mısır Odunu" adı verilen oyuna da rastlanmaktadır. Bu oyunun bir benzerinin eskiden ciritten daha kısa olan ve Lobut adıyla anılan bir arşın boyundaki bir sopayla “Lobut Atma” adıyla oynanmıştır.[2]

Okçuluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Güreş,binicilik,avcılık ve cirit gibi Türklerde gelenekselleşmiş bir spordur.Günümüzde Dünya Okçuluk Fedarasyonu Başkanı bir Türk`tür.(Uğur Erdener)

Binicilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Atı Türkler evcilleştirmişlerdir ve eski çağlarda sürekli atlarla haşır neşir olmuşlardır.[kaynak belirtilmeli] Türkler için at, mukaddes ve vazgeçilmez bir unsurdur. At sırtında doğar, at sırtında savaşır, at sırtında ölürlerdi.[kaynak belirtilmeli] At sütü ve kımız Türklerin yegâne içkisi idi.[kaynak belirtilmeli] Günümüzde de çeşitli binicilik kulüpleri ve hipodromlarda bu spor devam ettirilmektedir. Gazi Koşusu,dünyaca ünlüdür.[kaynak belirtilmeli]

Futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de en çok sevilen spor türlerinden biri de Futboldur. Futbol ligler halinde oynanmakta ve bunların en büyüğü Süper Lig'dir. Lig şampiyonu olabilmiş olan takımların üçü (Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray) İstanbul takımı, iki tanesi ise (Trabzonspor ve Bursaspor) ise Anadolu takımlarıdır. Futbol kulüpleri Türkiye Futbol Federasyonu çatısı altında toplanmıştır.[3]

Türkiye'de futbol son yıllarda kayda değer bir gelişme göstermiş, bunun uzantısı olarak, ulusal takımı 48 yıl aradan sonra 2002 yılında FIFA Dünya Kupası'na katılma hakkı kazanmış ve Güney Kore ulusal takımını yenerek tarihinin en büyük (dünya üçüncülüğü) başarısına imza atmıştır.[4]

Mevcut spor federasyonlarının lisanslı sporcu sayısı 122.939’dur. Nüfusa göre sporcu oranı 509 iken bu oran futbol branşında 148’dir. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ve Futbol Federasyonu'na kayıtlı toplam lisanslı sporcu sayısı 544.572’dir. Türkiye nüfusuna göre oranı ise 115’dir. Bu orana göre Türkiye'de her 115 kişiden biri spor yapmaktadır. Nüfus başına düşen sporcu oranı en iyi durumdaki ilimiz Yalova’dır (37). İkinci olarak Kırklareli gelmektedir (55). Sayısal açıdan en kötü durumda olan illerimiz ise Diyarbakır (375) ve Şırnak (383) gözükmektedir. Bu arada İzmir ili nüfusu başına düşen sporcu sayısı 99, İstanbul ilinde 107, Ankara ilinde ise 153’tür. Bu verilere göre başkent Ankara dahi Türkiye ortalamasının altında kalmaktadır[1]. Türkiye 2002 Dünya kupasında 3. olmuştur.Ayrıca Avusturya-İsviçre'nin ortak düzenlediği 2008 Avrupa şampiyonasında da yarı finale çıkmayı başarmıştır.Günümüzde Türkiye FIFA Sıralaması'nda tüm dünya ülkeleri arasında 21.sıradadır ve bu puanla futbolun anavatanı İngiltere'nin önündedir.

Hentbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye’de hentbol, ilk defa 1927 yılında İstanbul’da oynanmıştır. 1942 yılında İstanbul’da bölge turnuvaları düzenlenmeye başlanmıştır. Türkiye çapında ilk ulusal turnuva 1945 yılında düzenlenmiştir. Toplam 4 takımın katıldığı bu turnuvayı Kara Harp Okulu takımı kazanmıştır. Türkiye'de hentbol federasyonu 1976 yılında kurulmuş, Deplasmanlı Hentbol Ligi ise 1982-83 sezonunda 12 takımın katılımıyla oluşturulmuştur. Kadınlarda ise Türkiye Ligi, 1986-87'de başlamıştır.

Basketbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Basketbol, Türkiye'de ilk kez 1904 yılında Robert Kolej spor salonunda oynandı. 2002^de Türk millî takımı, 12 Dev Adam, bir ilki gerçekleştirerek Türkiye'de yapılan Avrupa Basketbol Şampiyonası’nda (EuroBasket 2001) Yugoslavya’ya karşı final oynadı ve daha sonra dünya 6.lığını elde etti.2011 Avrupa Kadınlar Basketbol Şampiyonasında finale çıkan bayan takımımız ise Rusya'ya kaybederek Avrupa 2.liğini elde etti. Günümüzde Türk Basketbol FIBA Sıralaması'na göre erkeklerde tüm dünya ülkeleri içinde 13.,bayanlarda ise 32.dir.Türkiye'de,NBA sıkı bir izleyici kitlesine sahiptir.

Şu anda 1.lig basketbol Basketbol Süper Ligi'dir

2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası, 28 Ağustos ve 12 Eylül tarihleri arasında Türkiye'de gerçekleştirilmiştir. Şampiyonayı FIBA, Türkiye Basketbol Federasyonu ve 2010 Organizasyon Komitesi ortaklaşa organize etmiştir.

1986'dan beri üçüncü defa 24 ülkenin katılacağı turnuvanın grup karşılaşmaları İstanbul, Ankara, İzmir ve Kayseri'de, final aşaması İstanbul Sinan Erdem Spor Salonu'nda oynanmış, şampiyon ise finalde Türkiye'yi 64-81 mağlup eden Amerika Birleşik Devletleri olmuştur.

Voleybol[değiştir | kaynağı değiştir]

Voleybol futboldan sonra basketbol ile beraber en popüler spordur.Türkiye kadın millî voleybol takımı FIVB Sıralaması'na göre tüm dünya ülkeleri içerisinde bayanlarda 16.,erkeklerde 42.dir. Özellikle Eczacıbaşı kulübünün yatırımları Türk voleyboluna büyük bir katkı sağlamıştır. Eczacıbaşı Avrupa turnuvalarında oynadığı Final Fourlar ile Türkiyeyi başarıyla temsil etmiştir.Acıbadem sponsorluğunda Fenerbahçe Acıbadem bayan voleybol takımı Şampiyonlar liginde 2. olup 2010 Dünya Kulüpler Şampiyonasında maç kaybetmeden ve set vermeden Dünya Şampiyonu olmuştur. 2012 de ise Fenerbahçe' Şampiyonlar ligi Şampiyonu unvanı kazanmıştır. Türkiye kadın millî voleybol takımı (filenin sultanları) 2010 dünya şampiyonasında 6. olmuştur. Özellikle son birkaç senedir voleybola olan ilgi katlanarak artmıştır.

Motor sporları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Otomobil ve Motorsporları Federasyonu 1991 yılında kurulmuştur.

Türkiye Formula 1 Grand Prix düzenlenen 17 ülkeden bir tanesidir ve 2005 yılında dahil olmuştur.Türkiye'nin bu dalda yüzakı Kenan Sofuoğlu'dur.

Bilardo[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de en yaygın masa sporudur. Ülkenin her yerine yayılmış bilardo salonlarında ve neredeyse her kahvehanede bulunan bilardo masalarında bu spor amatörce icra edilmektedir. Semih Saygıner, bilardoda Türkiye'nin yüz akıdır.

Su sporları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüzme[değiştir | kaynağı değiştir]

Derya Büyükuncu Dünya Yüzme Kupası'nda altın madalya, Avrupa Kısa Kulvar Yüzme Şampiyonası'nda gümüş madalya elde etmiştir.

Yelken[değiştir | kaynağı değiştir]

25 Mayıs 1957'de kurulan Türkiye Yelken Federasyonu'nun amacı, Türkiye'de yelken sporunu tanıtmak, geliştirmek ve yaygınlaştırmaktır. Federasyon, 2006 yılında özerkleşmiştir.

Süper lig kulüpleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin futbol, basketbol, voleybol, hentbol ve diğer takım sporlarının süper lig takımlarının yıllara göre lig dereceleri, Türkiye kupası şampiyonlukları bu bölümde yer almaktadır.

Futbol[5][değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye süper liginde (1959-2017), Galatasaray 20, Fenerbahçe 19, Beşiktaş 15, Trabzonspor 6, Bursaspor 1 kez şampiyon olmuştur.

Türkiye kupasında (1963-2017), GS 17, BJK 9, Trabzon 8, FB 6, Altay, Ankaragücü, Gençlerbirliği, Göztepe ve Kocaeli ikişer, Kayserispor, Bursaspor, Eskişehirspor, Sakaryaspor ve Konyaspor da birer kez  şampiyon oldular

Türkiye futbol süper ligi kulüpleri (1991- 2005)
Kulüpler Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (1991-2005)
1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Sezon
Galatasaray 2 3 1 1 3 4 1 1 1 1 2 1 2 6 3 27
Beşiktaş 1 1 2 4 1 3 2 6 2 2 4 3 1 3 4 27
Fenerbahçe 5 2 5 2 4 1 3 2 3 4 1 2 6 1 1 27
Trabzonspor 3 4 3 3 2 2 4 3 4 6 5 14 7 2 2 27
Gençlerbirliği 10 10 10 7 5 10 11 14 8 5 10 8 3 10 5 27
Gaziantepspor 13 13 11 8 7 6 8 15 7 3 3 6 4 4 9 27
Bursaspor 8 6 6 9 6 9 5 8 12 10 14 10 15 16 26
MKE Ankaragücü 7 8 8 11 14 11 12 13 14 13 6 4 8 9 13 22
Antalyaspor 13 7 10 12 6 11 15 17 17
Kayserispor 12 12 11 16 16 14 16
Samsunspor 16 5 8 8 9 5 10 7 8 15 12 7 12 15
Konyaspor 12 12 16 11 8 14
Denizlispor 15 15 17 8 11 5 10 5 6 14
Kocaelispor 4 6 9 5 7 10 5 12 13 11 18 12
Çaykur Rize 9 16 14 10 11
Eskişehirspor 17 15 10
Altay 9 7 10 10 12 14 7 11 16 16 10
Karabükspor 14 9 18 9
Adanaspor 16 15 9 18 11 17 7
Diyarbakırspor 12 14 12 15 6
Malatyaspor 13 5 8 11 5
Vanspor 12 14 13 18 18 5
Sarıyer 4 7 9 16 16 5
Elazığspor 13 18 4
Zeytinburnuspor 14 13 16 18 4
Karşıyaka 15 13 15 18 4
Sakaryaspor 16 16 3
Göztepe 17 7 17 3
Erzurumspor 13 14 17 3
Aydınspor 11 5 15 3
Bakırköyspor 6 11 14 3
Akçaabat Sebat 13 18 2
Y.Yozgatspor 7 18 2
Çanakkale D. 11 17 2
Adana Demirspor 15 18 2
Boluspor 9 14 2
Siirt Jetpa 16 1
Şekerspor 17 1
Petrolofisi 17 1
Türkiye futbol süper ligi kulüpleri (2006- 2020)
Kulüpler Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2006-2020)
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Sezon
Beşiktaş 3 2 3 1 4 5 4 3 3 3 1 1 4 27
Başakşehir 4 4 2 3 3
Fenerbahçe 2 1 2 4 2 1 2 2 1 2 2 3 2 27
Galatasaray 1 3 1 5 3 8 1 1 2 1 6 4 1 27
Antalyaspor 16 12 9 11 15 7 17 9 5 14 17
Trabzonspor 4 4 6 3 5 2 3 9 4 5 12 6 5 27
Akhisar Belediye 14 10 12 8 7 11 5
Gençlerbirliği 6 6 15 14 10 14 9 11 9 9 10 8 17 27
Konyaspor 7 9 14 16 17 11 8 3 9 15 14
Kasımpaşa 18 11 18 6 6 13 7 10 8 8
Karabükspor DÇ 9 12 15 7 16 11 18 9
Alanyaspor 12 12 1
Ankaras./Osmanlıspor 14 8 10 10 18 5 13 16 6
Bursaspor 10 13 6 1 3 5 4 8 6 11 14 13 26
Kayserispor 5 5 5 7 8 6 11 5 18 15 15 9 16
Sivasspor 8 7 4 2 15 15 8 12 5 15 16 7 11
Malatya 16 10 5
Göztepe 6 3
Çaykur Rize 9 15 17 13 14 13 16 11
Gaziantepspor 11 11 9 8 13 4 10 10 15 10 14 17 27
Adanaspor 18 7
MKE Ankaragücü 13 13 8 13 12 13 18 22
Samsunspor 17 16 15
Denizlispor 15 14 7 15 17 14
Kocaelispor 17 12
Eskişehir 11 7 7 6 8 12 11 17 10
İstanbul BBSK 12 9 6 12 7 16 6
Manisa Vestel 12 12 16 14 10 17 6
Diyarbakır 18 16 6
Mersin İdmanyurdu 13 18 7 18 4
Elazığ 13 16 4
Kayseri Erciyes 10 17 14 17 4
Sakaryaspor 18 3
Orduspor 14 17 2
Balıkesirspor 18 1
Bucaspor 16 1
Hacettepe 18 1
Türkiye Kupası şampiyonu

Basketbol [6][değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye basketbol süper ligi kulüpleri (erkekler)

Türkiye basketbol erkekler süper liginde (1967-2017), Efes 13,  FB 8, Eczacıbaşı 8, GS 5, İTÜ 5, Ülker 4, BJK 2,Tofaş 2, Karşıyaka 2, Altınordu 1, Muhafızgücü 1 kez şampiyon olmuştur.

basketbol erkekler Türkiye kupasında (1993-2017), Anadolu Efes 10, Fenerbahçe 4, Ülker 3,Tofaş 3, Galatasaray, Beşiktaş, T.Telekom, P.Karşıyaka, Banvit birer kez şampiyon olmuştur.

Türkiye basketbol süper ligi kulüpleri (erkekler)
Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2010-2020)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Fenerbahçe İstanbul 1 1 2 1 2 1 o
Beşiktaş Sompo Japan İstanbul 1 5 9 9 2 o
Anadolu Efes İstanbul 3 2 1 3 o
Darüşşafaka Basketbol İstanbul 3 4 4 o
Banvit Balıkesir 1 1 5 5 5 o
Galatasaray Odeabank İstanbul 4 8 3 6 o
Gaziantep Basketbol Gaziantep 10 10 8 7 o
Tofaş Bursa 8 16 8 o
Pınar Karşıyaka İzmir 6 4 6 9 o
İstanbul BBSK İstanbul 12 13 10 o
Yeşilgiresun Bld Giresun 12 11 o
Trabzonspor Trabzon 9 6 11 12 o
Demir İnşaat Büyükçekmece İstanbul 10 13 o
Muratbey Uşak Uşak 7 13 7 14 o
Sakarya BB Sakarya o
Eskişehir Basket Eskişehir 15 o
Best Balıkesir Basketbol Balıkesir 15
TED Ankara Kolejliler Ankara 12 14 14 16
Türk Telekom Ankara 11 7 15
Torku Konyaspor Konya 13 11 16
Olin Edirnespor Edirne 14
Mersin BB Mersin 15
Aliağa Petkim İzmir 16

Türkiye basketbol süper ligi kulüpleri (kadınlar):

Türkiye süper liginde (1981-2017), GS 13, FB 12, BJK 3, ODTÜ 3, Botaş 2, MTA 2, İstanbul Ünv. 1, Yakın Doğu Ünv.1 kez şampiyon olmuştur.

Türkiye kupasında (1993-2017), Fenerbahçe 11, Galatasaray 11, Botaş 2, Yakın Doğu Ünv. 1 kez şampiyon olmuştur.

Türkiye basketbol süper ligi kulüpleri (kadınlar)

Türkiye basketbol süper ligi kulüpleri (kadınlar)
Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2010-2020)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Yakın Doğu Üniversitesi İstanbul 10 1 2
Fenerbahçe İstanbul 1 1 1 1 2 3 1 2 1
Galatasaray İstanbul 2 2 1 1 5 3 8
Kayseri Kaski-AGÜ Spor Kayseri 3 4 3 2 4 4 10
Beşiktaş İstanbul 9 12 7 6 9 5 6
Hatay Büyükşehir Belediye Hatay 12 2 6 3
Mersin Büyükşehir Belediye Mersin 4 3 6 11 3 7 7
İstanbul Üniversitesi SK İstanbul 12 6 4 4 6 8 12
Adana Aski (Tarsus Belediye) Adana 11 5 11 5 12 9 13
Botaş Adana 6 10 5 9 11 10 5
Çukurova Basket (Girne Ünv.) Mersin 11 4
Samsun Canik Belediye Samsun 11 10 10 7 12 11
OGM Orman Gençlik Ankara 13 9
Bornova Beckerspor İzmir 14
Mersin Basketbol Mersin 13
Tosyalı Toyo Osmaniye Gençlik Osmaniye 14 14
Homend Antakya Bld. Hatay 8 7 9
Ceyhan Belediye Adana 7 8 13
Orduspor S.F. A.Ş. Ordu 8 7 14
T.E.D. Ankara Kolejliler Ankara 10 9 14
B.G.D. (basketbolu Geliş.Der.) İstanbul 8
Konak Belediyesi İzmir 12
Edirne Bld. Edirnespor Edirne 8 13
Samsun Basketbol Samsun 5 13
Edremit Belediyesi Balıkesir 14
Türkiye Kupası şampiyonu

Voleybol[7][değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye voleybol süper ligi kulüpleri (erkekler)

Türkiye süper liginde (1971-2018), Eczacıbaşı 12, Halkbank 9, FB 4, GS 4, Arkas 4, Arçelik 3, Erdemir 3, İETT 3, Netaş 3, Boronkay 1, istanbul BB 1, Muhafızgücü 1 kez şampiyon oldular.

Erkekler Kupa Voley'de (1989-2003/2009-2018), Halkbank 7, Netaş 4, FB 3, Eczacıbaşı 3, Arçelik 2, Arkas 2, SSK 2, Ziraat B.1, Sönmez Flament 1 kez kupayı kazandılar.

Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2011-2020)
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Halkbank Ankara 4 3 2 1 2 1 2 1
Arkas Spor İzmir 2 2 1 4 1 3 4 2
İstanbul BB İstanbul 3 5 4 8 3
Galatasaray İstanbul 3 4 7 7 4
Maliye Milli Piyango Ankara 4 4 7 6 5 5
Ziraat Bankası Ankara 3 3 5 3 6
Fenerbahçe İstanbul 1 1 2 8 2 1 7
Afyon Bld.Yüntaş Afyon 10 8
İnegöl Bld Bursa 10 8 6 9
JeoparkKula Bld. Manisa 10
Beşiktaş İstanbul 6 10 9 11
Gümüşhane Torul Gençlik Gümüşhane 12 12
Tokat Belediye Plevne Tokat 9 11
MSK Urfa Şanlıurfa 12
Şahinbey Bld Gaziantep 9 11
Bornova Anadolu Lisesi İzmir 12
Palandöken Bld Erzurum 11

Türkiye voleybol süper ligi kulüpleri (kadınlar):

Türkiye süper liginde (1985-2018), Eczacıbaşı 16, Vakıfbank 9, fenerbahçe 5, Emlak Bankası 3, Güneş Sigorta 1 kez şampiyon oldular

Kadınlar Kupa Voley'de (1994-2003/2009-2018), Eczacıbaşı 8, Vakıfbank 6, Fenerbahçe 3, Emlak Bankası 1 kez kupayı aldılar.

Türkiye voleybol süper ligi kulüpleri (kadınlar)
Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2011-2020)
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Fenerbahçe İstanbul 1 3 4 2 1 2 1 3
Galatasaray İstanbul 4 4 3 4 4 4 2 4
VakıfBank İstanbul 2 2 1 1 2 1 3 1
Eczacıbaşı VitrA İstanbul 3 1 2 3 3 3 4 2
Bursa Büyükşehir Bld. Bursa 5 5 5 5
Çanakkale Bld Çanakkale 9 6 6 11
Halkbank Ankara 11 7 8
Beşiktaş İstanbul 11 8 6
Nilüfer Bld Bursa 7 8 9 7
Seramiksan Manisa 11 10
İlbank Ankara 10 9 12
Beylikdüzü Voleybol İht. İstanbul 9
Sarıyer Bld İstanbul 8 7 10
İdmanocağı Trabzon 6 10 12
Bakırköy Bld. Yeşilyurt İstanbul 12
Salihli Belediyesi Manisa 12
Kupa Voley şampiyonu


Hentbol[8][değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye hentbol süper ligi kulüpleri (erkekler):

Türkiye hentbol erkekler süper liginde (1979-2017),Beşiktaş 13, ASKİ 6, Çankaya Bld.4, Halk Bankası 4, ETİ 3, Hortaş 3, MTA 2 ve Arçelik, İzmir BB, M.M.Piyango, TİY Erkutspor birer kez şampiyon oldular.

Türkiye hentbol süper ligi kulüpleri (erkekler)
Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2011-2020)
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Beşiktaş Mogaz Ht İstanbul 1 1 1 1 1 1 1 1
Beykoz Belediyesi SK İstanbul 2 7
Göztepe Spor Kulübü İzmir 4 3 2
B.B. Ankara Spor Kulübü Ankara 2 2 2 2 3 2 4 3
Aziziye Bld. Termal Spor Erzurum 5 11
Merzifon Bld. Hentbol SK Amasya 5 6 10
MYK Hentbol Sk Ankara 7 9
Antalyaspor Antalya 10 11 10 10 8 6
Nilüfer Belediyesi SK Bursa 7 6 4 5 2 6 10 5
Maliye Milli Piyango SK Ankara 4 4 5 7 6 9 11 12
SELKA Eskişehir Hentbol SK Eskişehir 4
Adıyaman Belediyesi Adıyaman 8
Serik Belediyesi Antalya 13
Trabzonspor Trabzon 6 9 8 4 5 7 13
İzmir Büyükşehir Bld. İzmir 3 8 7 10 14
Mersin Yenişehir Hentbol Eğt. Mersin 5 10 9 6 7
Ankara İl Özel İdare Ankara 8 7 3 3 12
Çankaya Bld. Anka SK Ankara 9 3 6 12
Amasya Taşova SK Amasya 4 3 9
Marmaragücü (Anafen) İstanbul 9 9 12
Selçuklu Belediye Spor Konya 13 14
Gençlerbirliği SK Ankara 8 11
Yeditepe SK (Dost SK) İstanbul 12 11 13
Adana Çokobirlik Adana 11 14
Beşparmak SK Kıbrıs 5 13
Yozgat Bozok SK Yozgat 12
Zağnos Erkek Hentbol SK Trabzon 8
Akçaabat Tütün SK Trabzon 11
Ankara Hentbol İhtisas SK Ankara 13
Rainbov Kayseri SK Kayseri 8
51 Niğdespor Niğde 12
Akdeniz Ünv.SK Mersin 12
Bahçeşehir Koleji SK İstanbul 10
06 ATER Spor Kulübü Ankara 11
Jandarmagücü SK Ankara 13

Türkiye hentbol süper ligi kulüpleri (kadınlar):

Türkiye hentbol kadınlar süper liginde (1979-2017), TMO 8, Arçelik 3, Muratpaşa Bld. 3, Havelsan 2, YKM 2 ve Altınordu, Anadolu Ünv., ETİ, Eyüboğlu Koleji, Gazi Tıp, Genel-İş, İst.Bankası Yenişehir, Kastamonu Bld.,Kültürspor, MTA, TİY Erkutspor, Taçspor, Yenimahalle Bld. birer kez şampiyon oldular.

Türkiye hentbol süper ligi kulüpleri (kadınlar)
Kulüpler İli Yıllara göre süper lig derecesi ve kupa şampiyonluğu (2011-2020)
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Yenimahalle SK Ankara 7 6 2 1 6 1 4
Kastamonu Belediyesi GSK Kastamonu 4 2 2 2
Ardeşen Gençlik ve Spor K. Rize 4 3 3 7 3 5
Zağnos Spor Kulübü Trabzon 6 3 4 6
Muratpaşa Belediyesi SK Antalya 3 1 1 1 2 1 5 1
İzmir Büyükşehir B. SK İzmir 1 5 7 5 5 9 6 9
Aksaray Belediyesi GSK Aksaray 8 7 10
Esk.Şehir Koleji SK (Adana Şakir P.) Eskişehir 12 8 12
Üsküdar Bld. SK İstanbul 2 2 2 8 7 5 9 7
Osmangazi Belediyesi Bursa 11 11 11
Polatlı Belediyesi SK Ankara 4 3
Mudanya Belediyesi SK Bursa 10 8
Anadolu Üniversitesi GSK Eskişehir 5 6 9 13 13
Eskişehir Hentbol SK Eskişehir 10
Genç Uşak SK Uşak 12
Kastamonu Artsam Koleji SK Kastamonu 13
Samsun Gençlik SK Samsun 14
Ankara 1910 SK Ankara 8
1907 Kanarya SK İstanbul 9
Bursagücü Gençlik SK Bursa 10
M.Milli Piyango SK Ankara 4 3
Çankaya Bld.Anka SK Ankara 6 4 3 9
Kastamonu Sağlık SK Kastamonu 7
İst.Emniyet Spor Gücü İstanbul 8 8
TED Samsun Koleji SK Samsun 9
Kastamonu Ünv. GSK Kastamonu 10
Gazi Ünv.SK Ankara 9
Maltepe Bld. SK İstanbul 5 4
Araç Bld.SK Kastamonu 8 7
Orduspor Kulübü Ordu 10
Ege Perla Konak Bld. İzmir 6
A. Gazete Yenimahalle GSK Ankara 10
Türkiye Kupası şampiyonu

Uluslararası kupalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki takım sporu yapan kulüplerin, bütün uluslararası kupalarda, yıllara göre aldığı dereceler, branşlara göre aşağıdadır.

Futbol[5][değiştir | kaynağı değiştir]

Futbolda uluslararası düzeydeki en önemli başarı, 1999-2000 sezonunda Galatasaray'ın önce UEFA Kupası, sonra da Süper kupa şampiyonluğudur.

Basketbol[6][değiştir | kaynağı değiştir]

Basketbolda en büyük başarı Fenerbahçe'nin Eupoleague'de 2017'deki şampiyonluğudur.

Basketbol uluslararası kupalardaki Türk takımları
Yıl Euroleague Koraç FIBA Ş.Ligi Challenge Cup Euroleague W. Euro Cup W. IWPF**
Euro Cup FİBA Europe Cup
1993 Efes Pilsen (2.)
1996 Efes Pilsen (Ş)
1997 Tofaş SAS (2.)
1999 Efes Pilsen (3.) Galatasaray (3.)
2000 Efes Pilsen (3.)
2001 Efes Pilsen (3.)
2005 Fenerbahçe (2.)
2008 Galatasaray (Ş.)*
2009 Galatasaray (Ş) Galatasaray (Ş.)*
2010 Galatasaray (2.)
2011 Galatasaray (Ş.)*
Beşiktaş (Ş)**
2012 Kayseri Kaski (2.) Galatasaray (Ş.)*
Beşiktaş (Ş)***
2013 Beşiktaş (Ş) Fenerbahçe (2.) Kayseri Kaski (2.) Galatasaray (Ş.)*
P.Karşıyaka (2.)
2014 R.H.Gaziantep (3.) Galatasaray (Ş) Galatasaray (Ş.)*
Fenerbahçe (2.)
2015 FB Ülker (4.) Banvit (3.) Trabzon Med. (2.) İstanbul Ünv.(3.)
2016 FB Ülker (2.) Galatasay (Ş) Fenerbahçe (3.) AGÜ Spor (3.)
2017 Fenerbahçe (Ş) Banvit (2.) Fenerbahçe (2.) Yakın Doğu Ü.(Ş) Galatasaray (Ş.)**
AGÜ Spor (2.)
Galatasaray (3.)
Hatay BŞB (3.)
2018 FB Doğuş (2.) Darüşşafaka (Ş) Galatasaray (Ş) Hatay BŞB (3.)
*IWBF Şampiyonlar Kupası (Basketbol Tekerlekli sandalye). Galatasaray 5 şampiyonluk, 1 ikincilik
**Andre Vergauwen Kupası  (Basketbol Tekerlekli sandalye) Beşiktaş ve Galatasat birer şampiyonluk
***Willi Brinkmann Kupası (Basketbol Tekerlekli sandalye) Beşiktaş 1 şampiyonluk

Voleybol[7][değiştir | kaynağı değiştir]

Voleybol Kadınlar şampiyonlar liginde Vakıfbank 3 kez, Eczacıbaşı ve Fenerbahçe de birer kez Avrupa şampiyonu olmuştur.

Voleybol uluslararası kupalardaki Türk takımları
Yıl Şamp.ligi E. Şamp.ligi K. CEV Cup E. CEV Cup K. Challenge Cup E. Challenge Cup K. Dünya Kulüpler
1980 Ecazacıbaşı (2.) Eczacıbaşı (3.)
1988 Emlakbank (3.)
1991 Vakıfbank (3.)
1992 Vakıfbank (3.)
1993 Eczacıbaşı (2.)
1995 Emlakbank (2.)
1997 Galatasaray (3.) Netaş (3.)
1999 Vakıfbank (2.) Eczacıbaşı (Ş.)
2000 Vakıfbank (2.) Enka (3.)
Güneş Sig. (3.)
2004 Güneş Sig (Ş)*
2005 Eczacıbaşı (3.)
2008 G.Vakıfbank (Ş)
2009 Fenerbahçe (3.) Arkas Spor (Ş.)
2010 Fenerbahçe (Ş.) Galatasaray (3.) FB b(Ş.)**
2011 Vakıfbank (Ş.) Arkas Spor (2.) Vakıfb. (2.)**
Fenerbahçe (3.)
2012 Fenerbahçe (Ş.) Galatasaray (2.) Vakıfb. (Ş.)**
GS (3.)***
2013 Vakıfbank (Ş.) Halkbank (Ş) Fenerbahçe (2.)
2014 Halkbank (2.) Fenerbahçe (Ş) Fenerbahçe G.(Ş) Beşiktaş (2.)
2015 Eczacıbaşı (Ş) Galatasaray (3.) Bursa BBSK (Ş) E.Vitra (Ş)**
Vakıfbank (3.)
2016 Vakıfbank (2.) Galatasaray (3.) Trabzon İ.ocağı (2.) E.Vitrab (Ş)**
Fenerbahçe (3.) Bursa BBSK (3.) Vakıfb. (3.)**
2017 Vakıfbank (Ş) F.bahçe (3.) Galatasaray (3.) Galatasaray (3.) Bursa BBSK (Ş) Vakıfb. (Ş.)**
Eczacıbaşı (3.) Ziraat Bankası (3.)
2018 Vakıfbank (Ş) Ziraat Bank.(2.) Eczacıbaşı (Ş) M.Piyango (3.) Bursa BBSK (2.)

*CEV Cup, 2000-2007 arasında CEV Top Teams Kupası ismini aldı.

**Kulüpler Dünya Şampiyonası

***Top Volley International Women

Hentbol[8][değiştir | kaynağı değiştir]

Hentbolda, 2015-2016 sezonunda Kastamonu Belediyespor kadın takımı Cahallenge kupasında Avrupa şampiyonu olmuştur. Bu kupada diğer başarı ise Muratpaşa Belediyespor'un 2014-2015 sezonuda EHF Cup'daki 3.lüğüdür.

2017-2018 sezonunda, Kadınlar EHF Cup'da Kastamonu Belediyespor, kadınlar Challenge Cup'da Ardeşen GSK, Avrupa 3.sü olmuşlardır.


Avrupa kupaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki takım sporu yapan kulüpların Avrupa kupalarına katılımları ve aldığı sonuçlar, yıllık olarak gösterilmiştir.

Futbol Avrupa kupaları[5][değiştir | kaynağı değiştir]

2017-18 sezonunda 5 futbol, 1 kadın futbol, 1 futsal kulübü Avrupa kupalarına katılmaktadır.

Türkiye'den Avrupa liglerine katılan futbol kulüpleri:

İli Kulüp Avrupa Ligi Gelişme Sonuç
İstanbul Başakşehir Şampiyonlar Ligi Play-off turu elendi-Avrupa liginde
İstanbul Beşiktaş Şampiyonlar Ligi Son 16'da elendi
İstanbul Galatasaray Avrupa Ligi 2.Eleme Turu elendi
İstanbul Fenerbahçe Avrupa Ligi Play-off turu elendi
Konya Konyaspor Avrupa Ligi Grup 3.sü elendi
İstanbul Başakşehir Avrupa Ligi Grup 3.sü elendi
İstanbul Arnavutköy Bld. UEFA Futsal Kupası Eleme grup 2. elendi
İzmir Konak Belediyesi Kadın Futbol Şamp.Ligi Eleme grup 2. elendi

Basketbol Avrupa kupaları[6][değiştir | kaynağı değiştir]

2017-2018 sezonunda 23 basketbol kulübü Avrupa liglerine katılma hakkı elde etti. 12 erkek basketbol, 11 kadın basketbol takımı Türkiye'yi temsil etmektedir.

Türkiye'den Avrupa liglerine katılan basketbol kulüpler

İli Kulüp Avrupa Ligi Gelişme Sonuç
İstanbul Anadolu Efes Euroleague Grup sonuncusu Elendi
İstanbul Fenerbahçe Euroleague Dörtlü finalde Avrupa 2.si
Bursa Tofaş Euro Cup Gruplarda Elendi
İstanbul Darüşşafaka Euro Cup Finalde Avrupa şampiyonu
İstanbul Galatasaray Euro Cup Top 16'da Elendi
Balıkesir Banvit FIBA Şampiyonlar Ligi Çeyrek finalde Avrupa 5.si
İstanbul Beşiktaş FIBA Şampiyonlar Ligi Top 16'da elendi
Gaziantep Gaziantep FIBA Şampiyonlar Ligi Gruplarda Elendi
İzmir Pınar Karşıyaka FIBA Şampiyonlar Ligi Çeyrek finalde Avrupa 5.si
İstanbul Demir İ.Büyükçekmece FİBA Europe Cup Playoff-2.etap Elendi
İstanbul İstanbul BB FİBA Europe Cup Playoff-2.etap Elendi
Trabzon Trabzon Medikal FİBA Europe Cup 1.Eleme Turu Elendi
İstanbul Fenerbahçe Euroleague Women Çeyrek finalde elendi
İstanbul Galatasaray Euroleague W./EuroCup W. Finalde Avrupa Şampiyonu
İstanbul Yakın Doğu Üniversitesi Euroleague Women Dörtlü finalde Avrupa 4.sü
Kayseri AGÜ Spor Eurocup Women Gruplarda Elendi
İstanbul Beşiktaş Eurocup Women Gruplarda Elendi
Hatay Hatay BŞB Eurocup Women Yarı finalde Avrupa 3.sü
İstanbul İstanbul Üniversitesi Eurocup Women Gruplarda Elendi
Mersin Mersin BŞB Eurocup Women Çeyrek finalde Avrupa 5.si
İzmir Bornova Becker Spor EEWBL Women Gruplar Elendi
Samsun Samsun Canik Spor EEWBL Women Gruplar Elendi
İstanbul İstanbul Üniversitesi WABA League Women 11.lik maçı Lig 12.si

Voleybol Avrupa kupaları[7][değiştir | kaynağı değiştir]

2017-18 sezonunda 12 Voleybol kulübü Avrupa kupalarına katılmaktadır.

Türkiye'den Avrupa liglerine katılan voleybol kulüpleri:

İli Kulüp Avrupa Ligi Gelişme Sonuç
İstanbul Vakıfbank Şampiyonlar ligi kadınlar Dörtlü finalde Avrupa Şampiyonu
İstanbul Galatasaray Şampiyonlar ligi kadınlar Dörtlü finalde Avrupa 4.sü
İstanbul Fenerbahçe Şampiyonlar ligi kadınlar Grup 3.sü Elendi
İstanbul Fenerbahçe Şampiyonlar ligi erkekler Grup 4.sü Elendi
Ankara Halkbank Şampiyonlar ligi erkekler Son 12'de Elendi
İzmir Arkas Şampiyonlar ligi erkekler Grup 4.sü Elendi
İstanbul Eczacıbaşı Vitra CEV Cup Kadınlar Finalde Avrupa Şampiyonu
Ankara Ziraat Bankası CEV Cup Erkekler Finalde Avrupa 2.si
Bursa Bursa BBSK Challenge Cup Kadınlar Finalde Avrupa 2.si
Ankara Maliye Piyango Challenge Cup Erkekler Yarı finalde Avrupa 3.sü
Bursa İnegöl Bld. Challenge Cup Erkekler İlk tur Elendi
Çanakkale Çanakkale Bld. Balkan Şampiyonası K. Turnuva Turnuva 2.si
Bursa İnegöl Bld. Balkan Şampiyonası E. Turnuva Şampiyon-Challenge Cup'ta

Hentbol Avrupa kupaları[8][değiştir | kaynağı değiştir]

2017-18 sezonunda 8 hentbol kulübü Avrupa kupalarına katılmaktadır.

Türkiye'den Avrupa liglerine katılan hentbol kulüpleri:

İli Kulüp Avrupa Ligi Gelişme Sonuç
İstanbul Beşiktaş JK Şamp.Ligi Erkekler D Grubu 3.sü elendi
Kastamonu Kastamonu Bld. Şamp.Ligi Kadınlar Ön Eleme elendi-EHF Cup'ta
İstanbul Beykoz Bld EHF Cup Erkekler 2.eleme turu elendi
Kastamonu Kastamonu Bld. EHF Cup Kadınlar Yarı finalde Avrupa 3.sü
Ankara Yenimahalle BSK EHF Cup Kadınlar 2.eleme turu elendi
Amasya Amasya Taşova Challenge Cup Erkekler 2.Eleme turu Ligden çekildi
İzmir Göztepe Challenge Cup Erkekler Son 16'da elendi
Rize Ardeşen GSK Challenge Cup Kadınlar Yarı finalde Avrupa 3.sü
Trabzon Trabzon Zağnosspor Challenge Cup Kadınlar Son 8'de Avrupa 5.si

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü". 11 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110411073833/http://www.gsgm.gov.tr:80/. 
  2. ^ DENİZ MEHMET,SEZER ADEM,İNEL YUSUF (2012). Uşak İlinde Kültürel ve Sportif Olarak Yapılan Atçılık ve Sorunları.  Türk Dünyası Araştırmaları, 101(200), 203-230
  3. ^ "Türkiye Futbol Federasyonu resmi internet sitesi". 22 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160322120830/http://www.tff.org.tr/. 
  4. ^ "TFF-2002: Millî Takımda Altın Sayfa". http://195.33.201.195/default.aspx?pageID=314. 
  5. ^ a b c TFF, UEFA
  6. ^ a b c TBF, FİBA, ULEB
  7. ^ a b c TVF, CEV
  8. ^ a b c THF, EHF