Türkiye Kabinesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi, Hükûmet veya Kabine, Türkiye'de Cumhurbaşkanının başkanlık ettiği ve tüm bakanların bir araya gelip kararlar aldığı kuruldur. Her bakan, kendi bakanlığını ilgilendiren iş ve emri altındaki kamu personellerinin yerine getirdikleri işlem ve eylemlerinden sorumludur.[1]

Kabine üyeleri; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve 17 bakandan oluşmaktadır. Anayasaya göre milletvekili olamamaktadırlar. Eğer bir milletvekili, cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırsa milletvekilliği görevinden istifa etmek zorundadır.[2]

Bakanlar Kurulu 2018'de kaldırılınca; cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanların toplamına "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" denmeye başlanmış olsa da, Kabine anayasada yer alan bir kurum değildir. Bununla birlikte çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden hiçbirinde de yer almamıştır.[3]

Aday gösterme ve atama süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Cumhurbaşkanı beş yılda bir halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı daha sonra Anayasa'nın 104. maddesine göre cumhurbaşkanının yardımcılarını ve bakanları atar ve görevden alır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Parlamento önünde yemin etmesi gerekmektedir.

İşlevi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhurbaşkanı, kabinenin baş yöneticisidir. Bu nedenle, tüm kabinenin görev süresi başkanın görev süresi ile bağlantılıdır: Cumhurbaşkanın (ve kabinenin) görev süresi, cumhurbaşkanın istifa etmesi veya ölmesi veya yeni bir cumhurbaşkanın seçilme durumunda otomatik olarak sona erer.

Cumhurbaşkanı, kabineyi yönlendirmekten ve siyasi yönüne karar vermekten sorumludur. Yetki devri ilkesine göre, bakanlar, Cumhurbaşkanının siyasi yönergeleri ile belirlenen sınırlar içinde görevlerini bağımsız olarak yerine getirmekte serbesttirler. Meclis, cumhurbaşkanından bir bakanı görevden almasını veya yeni bir bakan atamasını isteyebilir. Cumhurbaşkanı ayrıca bir bakanlığı kendisi de yönetebilir.

Cumhurbaşkanın kabinesini şekillendirme özgürlüğü sadece bazı anayasal hükümlerle ile sınırlıdır: cumhurbaşkanı bir Savunma Bakanı, bir İçişleri Bakanı, bir Dışişleri Bakanı ve bir Adalet Bakanı atamak zorundadır. Anayasa bu bakanlara bazı özel yetkiler verdiğinden, cumhurbaşkanının bu bakanlıklardan birine kendisinin başkanlık etmesi zımnen yasaklanmıştır. Örneğin Adalet Bakanı aynı zamanda Hâkimler ve Savcılar Kurulunun da başkanıdır. İki bakan belirli bir noktada anlaşamazlarsa, kabine anlaşmazlığı çoğunluk oyu ile çözer veya cumhurbaşkanı kendisi karar verir. Bu genellikle cumhurbaşkanın yönetim tarzına bağlıdır.

Başkan, seçildikten sonra bir veya daha fazla cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir. Cumhurbaşkanın yokluğunda, yardımcısı bunların Cumhurbaşkana vekalet edebilir. Cumhurbaşkanı ölür veya görevini yapamazsa, cumhurbaşkanı yardımcısı, bir sonraki Cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanı yetkilerini kullanır.

Yerleşik uygulamaya göre, önemli güvenlik konularına ilişkin kararlar, Cumhurbaşkanı başkanlığındaki bir devlet kurumu olan Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınır. (Gizli) prosedür kuralları uyarınca, oturumları gizlidir.

Önemli güvenlik konularına ilişkin kararlar, Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınır.

Kabine toplantıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kabine düzenli olarak her Pazartesi öğleden sonra iki haftada bir toplanır. Programın yoğunluğuna bağlı olarak, bazen Salı günleri de düzenlenmektedir. Görüşmelerin ardından hükümet başkanı veya hükümet sözcüsü tarafından bir basın toplantısı düzenlenir.

Kabine toplantılarına Cumhurbaşkanı başkanlık eder, ancak onun yokluğunda Cumhurbaşkanı Yardımcısı kabineye başkanlık etme sorumluluğunu üstlenir. 2018 yılında başkanlık sistemine geçilmeden önce toplantılara Başbakan başkanlık ediyordu. O dönemde bazen Cumhurbaşkanı da kabine toplantılarına başkanlık ediyordu ve danışman rolüyle katılırdı.

Kabine toplantılarının yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kabine toplantıları, Cumhurbaşkanı'nın resmi ikametgahı olan Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yapılır. Toplantılar eskiden Çankaya Köşkü ve başbakanlık konutunda da düzenleniyordu.

Kuvvetler ayrılığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kabine üyeleri ve yürütme gücünün diğer üyeleri parlamentoda herhangi bir görevde bulunamazlar. Kabine bakanları ve diğer atanmış kişiler, kabinede yer alabilmek için meclisteki koltuklarından istifa etmelidir. Bu kısıtlamalar, bakanlar üzerindeki dış baskıyı ve etkiyi hafifletmek ve bakanların kabine çalışmalarına odaklanmalarını sağlamak için uygulanmaktadır.

Parlamentonun kabine atamalarının onaylamasında hiçbir rolü yoktur. Ancak, Parlamentodaki çoğunluk oyu, bir cumhurbaşkanlığı kararnamesini bozabilir. Ayrıca bakanların görevleriyle ilgili olarak suç işledikleri iddiasıyla soruşturulmasını talep edebilir. Meclis, cumhurbaşkanlığı seçimlerini erkene alarak Başkanı (ve dolayısıyla tüm kabineyi) görevden alabilir. Bunun için Parlamento'da beşte üç çoğunluk gerekiyor. Bu durumda hem cumhurbaşkanlığı seçimi hem de milletvekili seçimi yenilenir.

Türkiye'de Bakanlar Kurulu (1920–2018)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bakanlar Kurulu, 9 Temmuz 2018 tarihinde uygulamaya koyulan Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi öncesinde Türkiye'deki parlamenter sistemin tipik kurumlarından biriydi. Kurul, Devlet tüzel kişiliğinin ülke genelini ilgilendiren kamu hizmetini yürütecek, milletvekili ya da milletvekili seçilme yeterliğine sahip, başbakanca seçilen Bakanlar ve Başbakan tarafından oluşmaktaydı.

Mevcut kabine üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Görev Fotoğraf İsim Partisi Dönem
Emblem of the Presidency of Turkey.svg
Cumhurbaşkanı
Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg
Recep Tayyip Erdoğan Adalet ve Kalkınma Partisi 9 Temmuz 2018 – Görevde
Emblem of the Presidency of Turkey.svg
Cumhurbaşkanı Yardımcısı
Fuat Oktay (cropped).jpg
Fuat Oktay Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Adaletbakanligi yenilogo.svg
Adalet Bakanı
Bekir Bozdağ in Ankara, Turkey (cropped).jpg
Bekir Bozdağ Adalet ve Kalkınma Partisi 28 Ocak 2022 – Görevde
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı logo.svg
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı
Derya Yanik (cropped).jpg
Derya Yanık Adalet ve Kalkınma Partisi 21 Nisan 2021 – Görevde
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı logo.svg
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı
Vedat Bilgin Adalet ve Kalkınma Partisi 21 Nisan 2021 – Görevde
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı logo.png
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı
Visit of Murat Kurum to the European Commission (cropped).jpg
Murat Kurum Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
MfaLogoTR.svg
Dışişleri Bakanı
Mevlut Cavusoglu 2022 (cropped).jpg
Mevlüt Çavuşoğlu Adalet ve Kalkınma Partisi 24 Kasım 2015 – Görevde
Enerji tabii kaynaklar bakanligi logo.png
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı
Fatih Donmez, Ministry of Energy and Natural Resources of Turkey.jpg
Fatih Dönmez Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Gençlik ve Spor Bakanlığı.svg
Gençlik ve Spor Bakanı
Mehmet Kasapoglu Minister of Youth and Sports (2022).jpg
Mehmet Kasapoğlu Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Hmb logo.png
Hazine ve Maliye Bakanı
Nureddin Nebati (cropped).jpg
Nureddin Nebati Adalet ve Kalkınma Partisi 2 Aralık 2021 – Görevde
İçişleri Bakanlığı logo.svg
İçişleri Bakanı
Süleyman Soylu in Tehran 01.jpg
Süleyman Soylu Adalet ve Kalkınma Partisi 31 Ağustos 2016 – Görevde
Kulturveturizmbakanligi logo.png
Kültür ve Turizm Bakanı
Mehmetersoy.jpg
Mehmet Nuri Ersoy Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Milli Eğitim Bakanlığı Logo.svg
Millî Eğitim Bakanı
Mahmut Özer (cropped).png
Mahmut Özer Bağımsız 6 Ağustos 2021 – Görevde
MSB-Logo.png
Millî Savunma Bakanı
Hulusi Akar (cropped, 2019).jpg
Hulusi Akar Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Saglikbakanligi logo.png
Sağlık Bakanı
Fahrettin Koca 20200311 2.jpg
Fahrettin Koca Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Industry and Technology logo TR.svg
Sanayi ve Teknoloji Bakanı
Mustafa Varank 2022.jpg
Mustafa Varank Bağımsız 10 Temmuz 2018 – Görevde
Tarım ve Orman Bakanlığı logo.svg
Tarım ve Orman Bakanı
Vahit Kirişci (cropped).png
Vahit Kirişci Adalet ve Kalkınma Partisi 4 Mart 2022 – Görevde
Ticaret Bakanlığı logo.svg
Ticaret Bakanı
Visit of Mehmet Muş, Turkish Miniser for Trade, to the European Commission (2) (cropped).jpg
Mehmet Muş Adalet ve Kalkınma Partisi 21 Nisan 2021 – Görevde
Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı logo.png
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı
Ilham Aliyev received delegation led by Turkish minister of transport and infrastructure, May 2021 02 (cropped).jpg
Adil Karaismailoğlu Bağımsız 28 Mart 2020 – Görevde

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "T.C.CUMHURBAŞKANLIĞI : Görev ve Yetkiler". www.tccb.gov.tr. Türkiye Cumhurbaşkanlığı. 24 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2022. 
  2. ^ "T.C.CUMHURBAŞKANLIĞI : Cumhurbaşkanlığı Kabinesi". www.tccb.gov.tr. Türkiye Cumhurbaşkanlığı. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2020. 
  3. ^ Gözler, Kemal (16 Mayıs 2020). "'Cumhurbaşkanlığı Kabinesi' - Var mı Böyle Bir Şey?". 30 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021. 
Kaynak hatası: <references> üzerinde tanımlanan "KHK" adındaki <ref> etiketi önceki metinde kullanılmıyor. (Bkz: Kaynak gösterme)