Türkiye'de seçimler

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye'de seçimler devletin altı pozisyonu için yapılır: cumhurbaşkanlığı (ulusal), parlamento (ulusal), belediye başkanlığı (yerel), ilçe belediye başkanlığı (yerel), il veya belediye meclis üyeleri (yerel) ve muhtarlar (yerel). Seçimler dışında referandumlar da yapılmaktadır.

Milletvekili genel seçimleri, beş (5) yılda bir, 600 üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne üye seçmek için, nispi temsil sistemi ile yapılır.[1] Bir parti mecliste sandalye elde etmek için, ulusal düzeyde oyların en az %10'unu almalı. Küçük partiler, büyük partilerle ittifak kurarak seçim barajından muaf tutulabilir. Bu durumda ittifak içindeki bir partinin %10'u geçmesi yeterlidir. Bağımsız adaylar seçim barajına tabi değildir.

Yerel seçimler, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki yerel yönetimleri belirlemek amacıyla yapılır. Cumhurbaşkanları ise 2007'de anayasada yapılan değişikliğe kadar meclis tarafından bir dönem yedi yıllığına seçilmekteydi, bundan sonra halk tarafından en fazla iki dönem beş yıllığına (5+5) seçilmektedir.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Yurt içi oy % Yurt dışı oy % Gümrük oy % Toplam oy %
Recep Tayyip Erdoğan 25.436.238 52.38 807.974 60.24 86.611 52.39 26.330.823 52.59
Muharrem İnce 14.951.788 30.79 328.934 24.53 59.599 36.05 15.340.321 30.64
Selahattin Demirtaş 4.039.390 8.32 157.111 11.71 9.293 5.62 4.205.794 8.40
Meral Akşener 3.603.858 7.42 36.896 2.75 8.276 5.01 3.649.030 7.29
Temel Karamollaoğlu 434.882 0.90 7.730 0.58 1.092 0.66 443.704 0.89
Doğu Perinçek 95.928 0.20 2.573 0.19 454 0.27 98.955 0.20
Geçersiz/boş oy 1.109.260 17.366 2.706 1.129.332
Toplam 48.562.084 100 1.341.218 100 165.325 100 50.068.627 100
Kayıtlı seçmen/katılım 56.322.632 88.19 3.044.837 44.62 59.367.469 86.24

Eski seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Ağustos 2014 
Aday % Parti
Recep Tayyip Erdoğan %
51,79 / 100
Adalet ve Kalkınma Partisi
Ekmeleddin İhsanoğlu %
38,44 / 100
Cumhuriyet Halk Partisi-Milliyetçi Hareket Partisi
Selahattin Demirtaş %
9,76 / 100
Halkların Demokratik Partisi

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Seçim Aldığı oy
Mustafa Kemal Atatürk 1923 281 milletvekilinden 158 oy %56.2
1927 316 milletvekilinden 288 oy %91.1
1931 317 milletvekilinden 289 oy
1935 399 milletvekilinden 386 oy %96.7
İsmet İnönü 1938 399 milletvekilinden 348 oy %87.2
1939 429 milletvekilinden 413 oy %96.2
1943 455 milletvekilinden 435 oy %95.6
1946 465 milletvekilinden 388 oy %83.4
Celâl Bayar 1950 487 milletvekilinden 387 oy %79.4
1954 541 milletvekilinden 487 oy %90
1957 610 milletvekilinden 413 oy %67.7
Cemal Gürsel 1961 638 milletvekilinden 434 oy %68
Cevdet Sunay 1966 634 milletvekilinden 461 oy %72.7
Fahri Korutürk 1973 635 milletvekilinden 365 oy %57.4
Kenan Evren 1982 18.885.488 seçmenden 17.215.559 oy %91.4
Turgut Özal 1989 450 milletvekilinden 263 oy %58.4
Süleyman Demirel 1993 450 milletvekilinden 244 oy %54.2
Ahmet Necdet Sezer 2000 550 milletvekilinden 330 oy %60
Abdullah Gül 2007 550 milletvekilinden 339 oy %61.6
Recep Tayyip Erdoğan 2014 41.283.627 seçmenden 21.000.143 oy %51.79[2]
2018 50.068.627 seçmenden 26.330.823 oy %52.59

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Genel başkan Oy % +/– Sandalye +/–
Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 21.338.693 42,56 azalış6,94 295 azalış22
Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 11.354.190 22,65 azalış2,67 146 artış12
Halkların Demokratik Partisi Pervin Buldan
Sezai Temelli
5.867.302 11,70 artış0,94 67 artış8
Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 5.565.331 11,10 azalış0,80 49 artış9
İYİ Parti Meral Akşener 4.993.479 9,96 Yok 43 Yok
Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu 672.139 1.34 artış0,66 0 Sabit0
Hür Dava Partisi Mehmet Yavuz 155.539 0,31 Yok 0 Yok
Vatan Partisi Doğu Perinçek 114.872 0.23 azalış0,02 0 Sabit0

Eski seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Kasım 2015 7 Haziran 2015
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Adalet ve Kalkınma Partisi %49,5
317 / 550
Adalet ve Kalkınma Partisi %40,8
258 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %25,3
134 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %24,9
132 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %11,9
40 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %16,2
80 / 550
Halkların Demokratik Partisi %10,7
59 / 550
Halkların Demokratik Partisi %13,1
80 / 550
Toplam 550 Toplam 550
12 Haziran 2011 22 Temmuz 2007
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Adalet ve Kalkınma Partisi %49,8
327 / 550
Adalet ve Kalkınma Partisi %46,7
341 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %25,9
135 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %20,8
112 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %13
53 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %14,3
71 / 550
Bağımsızlar %6,6
35 / 550
Bağımsızlar %5,2
26 / 550
Toplam 550 Toplam 550
3 Kasım 2002 18 Nisan 1999
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Adalet ve Kalkınma Partisi %34,3
365 / 550
Demokratik Sol Parti %22,2
136 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %19,4
177 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %18
129 / 550
Bağımsızlar %1
8 / 550
Fazilet Partisi %15,4
111 / 550
Toplam 550 Anavatan Partisi %13,2
86 / 550
Doğru Yol Partisi %12
85 / 550
Bağımsızlar %0,9
3 / 550
Toplam 550
24 Aralık 1995 20 Ekim 1991
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Refah Partisi %21,4
158 / 550
Doğru Yol Partisi %27
178 / 450
Doğru Yol Partisi %19,7
135 / 550
Anavatan Partisi %24
115 / 450
Anavatan Partisi %19,2
132 / 550
Sosyaldemokrat Halkçı Parti %20,8
88 / 450
Demokratik Sol Parti %14,6
76 / 550
Refah Partisi %16,9
62 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %10,7
49 / 550
Demokratik Sol Parti %10,7
7 / 450
Toplam 550 Toplam 450
29 Kasım 1987 6 Kasım 1983
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Anavatan Partisi %36,3
292 / 450
Anavatan Partisi %45,1
211 / 399
Sosyaldemokrat Halkçı Parti %24,7
99 / 450
Halkçı Parti %30,5
117 / 399
Doğru Yol Partisi %19,1
59 / 450
Milliyetçi Demokrasi Partisi %23,3
71 / 399
Demokratik Sol Parti %8,5
0 / 450
Toplam 450 Toplam 399
5 Haziran 1977 4 Ekim 1973
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Cumhuriyet Halk Partisi %41,4
213 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %33,3
185 / 450
Adalet Partisi %36,9
189 / 450
Adalet Partisi %29,8
149 / 450
Milli Selamet Partisi %8,6
24 / 450
Milli Selamet Partisi %11,8
48 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %6,4
16 / 450
Demokratik Parti %11,9
45 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %1,9
3 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %5,3
13 / 450
Bağımsızlar %2,5
4 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %3,4
3 / 450
Demokratik Parti %1,9
1 / 450
Bağımsızlar %2,8
6 / 450
Türkiye Birlik Partisi %1,1
1 / 450
Toplam 450 Toplam 450
2 Ekim 1969 10 Ekim 1965
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Adalet Partisi %46,5
256 / 450
Adalet Partisi %52,9
240 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %27,4
143 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %28,7
134 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %6,6
15 / 450
Millet Partisi %6,3
31 / 450
Bağımsızlar %5,6
13 / 450
Yeni Türkiye Partisi %3,7
19 / 450
Birlik Partisi %2,8
8 / 450
Türkiye İşçi Partisi %3
14 / 450
Millet Partisi %3,2
6 / 450
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %2,2
11 / 450
Yeni Türkiye Partisi %2,2
6 / 450
Bağımsızlar %3,2
1 / 450
Türkiye İşçi Partisi %2,7
2 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %3
1 / 450
Toplam 450 Toplam 450
15 Ekim 1961 27 Ekim 1957
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Cumhuriyet Halk Partisi %36,7
173 / 450
Demokrat Parti %47,9
424 / 610
Adalet Partisi %34,8
158 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %41,1
178 / 610
Yeni Türkiye Partisi %13,7
65 / 450
Cumhuriyetçi Millet Partisi %7,1
4 / 610
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %13,9
54 / 450
Hürriyet Partisi %3,8
4 / 610
Toplam 450 610
2 Mayıs 1954 24 Mayıs 1950 21 Temmuz 1946
Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı Parti % Sandalye Dağılımı
Demokrat Parti %57,6
502 / 541
Demokrat Parti %52,7
405 / 539
Cumhuriyet Halk Partisi
395 / 465
Cumhuriyet Halk Partisi %35,4
31 / 541
Cumhuriyet Halk Partisi %39,5
70 / 539
Demokrat Parti
64 / 465
Cumhuriyetçi Millet Partisi %4,9
5 / 541
Millet Partisi %3,1
1 / 539
Bağımsızlar
6 / 465
Bağımsızlar %1,5
3 / 541
Bağımsızlar %4,8
1 / 539
Toplam 541 539 465

Yerel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Oy sayısı Oy oranı (%) +/–
Adalet ve Kalkınma Partisi 19.469.840 42,82 artış4,48
Cumhuriyet Halk Partisi 11.493.758 26,34 artış3,36
Milliyetçi Hareket Partisi 7.907.067 17,87 artış1,90
Barış ve Demokrasi Partisi 2.027.782 4,16 artış4,16
Saadet Partisi 3.277.651 2,56 azalış2,42
Halkların Demokratik Partisi 901.945 2,01
Büyük Birlik Partisi 1.700.920 1,33 azalış0,80
Demokrat Parti 325.389 0,73 azalış3,12
Demokratik Sol Parti 149.650 0,33 azalış2,52
İşçi Partisi 115.977 0,26 azalış0,04
Bağımsız Türkiye Partisi 107.667 0,24 azalış0,19
Hür Dava Partisi 97.216 0,22
Bağımsızlar 81.221 0,18 azalış0,25
Özgürlük ve Dayanışma Partisi 59.842 0,13 azalış0,04
Türkiye Komünist Partisi 51.155 0,11 azalış0,10
Hak ve Özgürlükler Partisi 43.846 0,10 artış0,02
Hak ve Eşitlik Partisi 35.551 0,08
Millet Partisi 17.692 0,04 azalış0,07
Doğru Yol Partisi 12.344 0,03
Liberal Demokrat Parti 11.997 0,03 artış0,01
Yurt Partisi 3.568 0,01
Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 1.250 0,00
Alternatif Parti 0 0,00
Halkın Kurtuluş Partisi 0 0,00
Genç Parti 0 0,00
Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0,00
Emek Partisi 0 0,00 azalış0,12
Toplam 44.866.446 100

Eski seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 3 Eylül 1950
  1. DP: 560 belediye
  2. CHP: 40 belediye
  • 1955
  1. DP: ?? Belediye
  2. CHP: ?? Belediye

Halk oylamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Son halk oylaması[değiştir | kaynağı değiştir]

Tercih OyOran (%)
Evet25.150.01351.41
Hayır23.770.20348.59

Eski halk oylamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Oylama Amaç Sonuç
9 Temmuz 1961 1961 Anayasası Evet %61.7 ile
7 Kasım 1982 1982 Anayasası Evet %91.37 ile
6 Eylül 1987 Siyasal yasakların kalkması Evet %50.16 ile
25 Eylül 1988 Yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınması Hayır %65 ile
21 Ekim 2007 Milletvekili genel seçimleri ve cumhurbaşkanı seçimlerinin yapılma sıklığında ve cumhurbaşkanının seçilme şeklinde değişiklik yapılması Evet %68.95 ile
12 Eylül 2010 Yargıda birtakım yapısal değişikliklerin ve 12 Eylül Darbesi'nin sorumlularının yargılanmasını engelleyen maddenin kaldırılması Evet %57.88 ile
16 Nisan 2017 Parlamenter sistemden başkanlık benzeri Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçiş Evet %51.41 ile

Seçmen katılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

18 parlamento seçimlerin ortalama seçmen katılımı % 81,4; yerel seçimlerin oranı% 78,7, referandumların oranı ise% 83,1.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Seçim Arşivi". ysk.gov.tr. 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2020. 
  2. ^ "Yurt İçi, Yurt Dışı ve Gümrük Sandıkları Dahil Cumhurbaşkanı Seçim Sonucu" (PDF). YSK. Erişim tarihi: 4 Kasım 2015.