Türkiye'de seçimler

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye'de seçimler devletin altı pozisyonu için yapılır: cumhurbaşkanlığı (ulusal), parlamento (ulusal), belediye başkanlığı (yerel), ilçe belediye başkanlığı (yerel), il veya belediye meclis üyeleri (yerel) ve muhtarlar (yerel). Seçimler dışında referandumlar da yapılmaktadır.

Milletvekili genel seçimleri, beş (5) yılda bir, 600 üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne üye seçmek için, nispi temsil sistemi ile yapılır.[1] Bir parti mecliste sandalye elde etmek için, ulusal düzeyde oyların en az %7'sini almalı. Küçük partiler, büyük partilerle ittifak kurarak seçim barajından muaf tutulabilir. Bu durumda ittifak içindeki bir partinin %7'yi geçmesi yeterlidir. Bağımsız adaylar seçim barajına tabi değildir.

Yerel seçimler, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki yerel yönetimleri belirlemek amacıyla yapılır. Cumhurbaşkanları ise 2007'de anayasada yapılan değişikliğe kadar meclis tarafından bir dönem yedi yıllığına seçilmekteydi, bundan sonra halk tarafından en fazla iki dönem beş yıllığına (5+5) seçilmektedir.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

2018 cumhurbaşkanlığı seçiminde kullanılan oy pusulaları
Aday Yurt içi oy % Yurt dışı oy % Gümrük oy % Toplam oy %
Recep Tayyip Erdoğan 25.436.238 52.38 807.974 60.24 86.611 52.39 26.330.823 52.59
Muharrem İnce 14.951.788 30.79 328.934 24.53 59.599 36.05 15.340.321 30.64
Selahattin Demirtaş 4.039.390 8.32 157.111 11.71 9.293 5.62 4.205.794 8.40
Meral Akşener 3.603.858 7.42 36.896 2.75 8.276 5.01 3.649.030 7.29
Temel Karamollaoğlu 434.882 0.90 7.730 0.58 1.092 0.66 443.704 0.89
Doğu Perinçek 95.928 0.20 2.573 0.19 454 0.27 98.955 0.20
Geçersiz/boş oy 1.109.260 17.366 2.706 1.129.332
Toplam 48.562.084 100 1.341.218 100 165.325 100 50.068.627 100
Kayıtlı seçmen/katılım 56.322.632 88.19 3.044.837 44.62 59.367.469 86.24

Eski seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazanan adaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Seçim Aldığı oy
Mustafa Kemal Atatürk 1923 281 milletvekilinden 158 oy %56.2
1927 316 milletvekilinden 288 oy %91.1
1931 317 milletvekilinden 289 oy
1935 399 milletvekilinden 386 oy %96.7
İsmet İnönü 1938 399 milletvekilinden 348 oy %87.2
1939 429 milletvekilinden 413 oy %96.2
1943 455 milletvekilinden 435 oy %95.6
1946 465 milletvekilinden 388 oy %83.4
Celâl Bayar 1950 487 milletvekilinden 387 oy %79.4
1954 541 milletvekilinden 487 oy %90
1957 610 milletvekilinden 413 oy %67.7
Cemal Gürsel 1961 638 milletvekilinden 434 oy %68
Cevdet Sunay 1966 634 milletvekilinden 461 oy %72.7
Fahri Korutürk 1973 635 milletvekilinden 365 oy %57.4
Kenan Evren 1982 18.885.488 seçmenden 17.215.559 oy %91.4
Turgut Özal 1989 450 milletvekilinden 263 oy %58.4
Süleyman Demirel 1993 450 milletvekilinden 244 oy %54.2
Ahmet Necdet Sezer 2000 550 milletvekilinden 330 oy %60
Abdullah Gül 2007 550 milletvekilinden 339 oy %61.6
Recep Tayyip Erdoğan 2014 41.283.627 seçmenden 21.000.143 oy %51.79[2]
2018 50.068.627 seçmenden 26.330.823 oy %52.59

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Genel başkan İttifak Oy % +/– Sandalye +/–
Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan Cumhur İttifakı 21.338.693 42,56 azalış6,94 295 azalış22
Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu Millet İttifakı 11.354.190 22,65 azalış2,67 146 artış12
Halkların Demokratik Partisi Pervin Buldan
Sezai Temelli
Yok 5.867.302 11,70 artış0,94 67 artış8
Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli Cumhur İttifakı 5.565.331 11,10 azalış0,80 49 artış9
İYİ Parti Meral Akşener Millet İttifakı 4.993.479 9,96 Yok 43 Yok
Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu Millet İttifakı 672.139 1.34 artış0,66 0 Sabit0
Hür Dava Partisi Mehmet Yavuz Yok 155.539 0,31 Yok 0 Yok
Vatan Partisi Doğu Perinçek Yok 114.872 0.23 azalış0,02 0 Sabit0

Eski seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

2010'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Kasım 2015 7 Haziran 2015 12 Haziran 2011
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Adalet ve Kalkınma Partisi %49,5
317 / 550
Adalet ve Kalkınma Partisi %40,8
258 / 550
Adalet ve Kalkınma Partisi %49,8
327 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %25,3
134 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %24,9
132 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %25,9
135 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %11,9
40 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %16,2
80 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %13
53 / 550
Halkların Demokratik Partisi %10,7
59 / 550
Halkların Demokratik Partisi %13,1
80 / 550
Bağımsızlar %6,6
35 / 550

2000'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

22 Temmuz 2007 3 Kasım 2002
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Adalet ve Kalkınma Partisi %46,7
341 / 550
Adalet ve Kalkınma Partisi %34,3
365 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %20,8
112 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %19,4
177 / 550
Milliyetçi Hareket Partisi %14,3
71 / 550
Bağımsızlar %1
8 / 550
Bağımsızlar %5,2
26 / 550

1990'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

18 Nisan 1999 24 Aralık 1995 20 Ekim 1991
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Demokratik Sol Parti %22,2
136 / 550
Refah Partisi %21,4
158 / 550
Doğru Yol Partisi %27
178 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %18
129 / 550
Doğru Yol Partisi %19,7
135 / 550
Anavatan Partisi %24
115 / 450
Fazilet Partisi %15,4
111 / 550
Anavatan Partisi %19,2
132 / 550
Sosyaldemokrat Halkçı Parti %20,8
88 / 450
Anavatan Partisi %13,2
86 / 550
Demokratik Sol Parti %14,6
76 / 550
Refah Partisi %16,9
62 / 450
Doğru Yol Partisi %12
85 / 550
Cumhuriyet Halk Partisi %10,7
49 / 550
Demokratik Sol Parti %10,7
7 / 450
Bağımsızlar %0,9
3 / 550

1980'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

29 Kasım 1987 6 Kasım 1983
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Anavatan Partisi %36,3
292 / 450
Anavatan Partisi %45,1
211 / 399
Sosyaldemokrat Halkçı Parti %24,7
99 / 450
Halkçı Parti %30,5
117 / 399
Doğru Yol Partisi %19,1
59 / 450
Milliyetçi Demokrasi Partisi %23,3
71 / 399
Demokratik Sol Parti %8,5
0 / 450

1970'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

5 Haziran 1977 4 Ekim 1973
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Cumhuriyet Halk Partisi %41,4
213 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %33,3
185 / 450
Adalet Partisi %36,9
189 / 450
Adalet Partisi %29,8
149 / 450
Milli Selamet Partisi %8,6
24 / 450
Milli Selamet Partisi %11,8
48 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %6,4
16 / 450
Demokratik Parti %11,9
45 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %1,9
3 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %5,3
13 / 450
Bağımsızlar %2,5
4 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %3,4
3 / 450
Demokratik Parti %1,9
1 / 450
Bağımsızlar %2,8
6 / 450
Türkiye Birlik Partisi %1,1
1 / 450

1960'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Ekim 1969 10 Ekim 1965 15 Ekim 1961
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Adalet Partisi %46,5
256 / 450
Adalet Partisi %52,9
240 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %36,7
173 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %27,4
143 / 450
Cumhuriyet Halk Partisi %28,7
134 / 450
Adalet Partisi %34,8
158 / 450
Cumhuriyetçi Güven Partisi %6,6
15 / 450
Millet Partisi %6,3
31 / 450
Yeni Türkiye Partisi %13,7
65 / 450
Bağımsızlar %5,6
13 / 450
Yeni Türkiye Partisi %3,7
19 / 450
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %13,9
54 / 450
Birlik Partisi %2,8
8 / 450
Türkiye İşçi Partisi %3
14 / 450
Millet Partisi %3,2
6 / 450
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %2,2
11 / 450
Yeni Türkiye Partisi %2,2
6 / 450
Bağımsızlar %3,2
1 / 450
Türkiye İşçi Partisi %2,7
2 / 450
Milliyetçi Hareket Partisi %3
1 / 450

1950'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

27 Ekim 1957 2 Mayıs 1954 24 Mayıs 1950
Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı
Demokrat Parti %47,9
424 / 610
Demokrat Parti %57,6
502 / 541
Demokrat Parti %52,7
405 / 539
Cumhuriyet Halk Partisi %41,1
178 / 610
Cumhuriyet Halk Partisi %35,4
31 / 541
Cumhuriyet Halk Partisi %39,5
70 / 539
Cumhuriyetçi Millet Partisi %7,1
4 / 610
Cumhuriyetçi Millet Partisi %4,9
5 / 541
Millet Partisi %3,1
1 / 539
Hürriyet Partisi %3,8
4 / 610
Bağımsızlar %1,5
3 / 541
Bağımsızlar %4,8
1 / 539

1940'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

21 Temmuz 1946
Parti % Sandalye dağılımı
Cumhuriyet Halk Partisi
395 / 465
Demokrat Parti
64 / 465
Bağımsızlar
6 / 465

Yerel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Oy sayısı Oy oranı (%) +/–
Adalet ve Kalkınma Partisi 19.469.840 42,82 artış4,48
Cumhuriyet Halk Partisi 11.493.758 26,34 artış3,36
Milliyetçi Hareket Partisi 7.907.067 17,87 artış1,90
Barış ve Demokrasi Partisi 2.027.782 4,16 artış4,16
Saadet Partisi 3.277.651 2,56 azalış2,42
Halkların Demokratik Partisi 901.945 2,01
Büyük Birlik Partisi 1.700.920 1,33 azalış0,80
Demokrat Parti 325.389 0,73 azalış3,12
Demokratik Sol Parti 149.650 0,33 azalış2,52
İşçi Partisi 115.977 0,26 azalış0,04
Bağımsız Türkiye Partisi 107.667 0,24 azalış0,19
Hür Dava Partisi 97.216 0,22
Bağımsızlar 81.221 0,18 azalış0,25
Özgürlük ve Dayanışma Partisi 59.842 0,13 azalış0,04
Türkiye Komünist Partisi 51.155 0,11 azalış0,10
Hak ve Özgürlükler Partisi 43.846 0,10 artış0,02
Hak ve Eşitlik Partisi 35.551 0,08
Millet Partisi 17.692 0,04 azalış0,07
Doğru Yol Partisi 12.344 0,03
Liberal Demokrat Parti 11.997 0,03 artış0,01
Yurt Partisi 3.568 0,01
Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 1.250 0,00
Alternatif Parti 0 0,00
Halkın Kurtuluş Partisi 0 0,00
Genç Parti 0 0,00
Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0,00
Emek Partisi 0 0,00 azalış0,12
Toplam 44.866.446 100

Eski yerel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçimlere katılmış partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugüne kadar seçimlere katılan partiler
Parti Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Senato Seçimleri Genel Seçimler Yerel Seçimler
Cumhuriyet Halk Partisi 1923, 1927, 1931, 1935, 1938, 1939, 1943, 1946, 1950, 1954, 1993, 2014, 2018 1961, 1964, 1966, 1968, 1973, 1975, 1977, 1979 1923, 1927, 1931, 1935, 1939, 1943, 1946, 1950, 1954, 1957, 1961, 1965, 1969, 1973, 1977, 1995, 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 1930, 1934, 1938, 1942, 1946, 1950, 1963, 1968, 1973, 1977, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019
Demokrat Parti 1946, 1950, 1954, 1957 Yok 1946, 1950, 1954, 1957 1946, 1950, 1955
Millet Partisi Katılmadı Yok 1950 Katılmadı
Cumhuriyetçi Millet Partisi Katılmadı Yok 1954, 1957 Katılmadı
Türkiye Köylü Partisi Katılmadı Yok Katılmadı 1955
Hürriyet Partisi Katılmadı Yok 1957 Katılmadı
Adalet Partisi 1973 1961, 1964, 1966, 1968, 1973, 1975, 1977, 1979 1961, 1965, 1969, 1973, 1977 1963, 1968, 1973, 1977
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi 1966 1961, 1964, 1966, 1968 1961, 1965 1963, 1968
Yeni Türkiye Partisi Katılmadı 1961, 1964, 1966, 1968 1961, 1965, 1969 1963, 1968
Millet Partisi Katılmadı 1966, 1968 1965, 1969, 1973 1963, 1968, 1973
Türkiye İşçi Partisi Katılmadı 1966, 1968, 1979 1965, 1969, 1977 1963, 1968, 1977
Cumhuriyetçi Güven Partisi Katılmadı 1968, 1973, 1979 1969, 1973, 1977 1968, 1973, 1977
Milliyetçi Hareket Partisi 2000, 2007, 2014, 2018 1973, 1975, 1977, 1979 1969, 1973, 1977, 1995, 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 1973, 1977, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019
Türkiye Birlik Partisi Katılmadı 1973, 1975, 1979 1969, 1973, 1977 1973, 1977
Demokratik Parti 1973 1973, 1975, 1977 1973, 1977 1973, 1977
Millî Selamet Partisi Katılmadı 1973, 1975, 1977, 1979 1973, 1977 1973, 1977
Sosyalist Devrim Partisi Katılmadı 1979 Katılmadı 1977
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi Katılmadı 1979 Katılmadı 1977
Anavatan Partisi 1989, 1993 Yok 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2002 1984, 1989, 1994, 1999, 2004, 2009
Halkçı Parti Katılmadı Yok 1983 1984
Milliyetçi Demokrasi Partisi Katılmadı Yok 1983 1984
Sosyal Demokrasi Partisi Katılmadı Yok Katılmadı 1984
Refah Partisi 1993 Yok 1987, 1991, 1995 1984, 1989, 1994
Doğru Yol Partisi 1993, 2000 Yok 1987, 1991, 1995, 1999, 2002 1989, 1994, 1999, 2004
Sosyaldemokrat Halkçı Parti Katılmadı Yok 1987, 1991 1989, 1994
Demokratik Sol Parti 2007 Yok 1987, 1991, 1995, 1999, 2002, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 1989, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019
Milliyetçi Çalışma Partisi Katılmadı Yok 1987 1989
Islahatçı Demokrasi Partisi Katılmadı Yok 1987 1989
Sosyalist Parti Katılmadı Yok 1991 Katılmadı
Büyük Birlik Partisi Katılmadı Yok 1999, 2002, 2011, 2015 (Kasım) 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019
Demokrat Parti (1992-2005) Katılmadı Yok 1999 1994, 1999, 2004
Millet Partisi Katılmadı Yok 1995, 1999, 2002, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 1994, 1999, 2004, 2009, 2014
Yeniden Doğuş Partisi (Türkiye) Katılmadı Yok 1995, 1999 1994, 1999
Sosyalist Birlik Partisi Katılmadı Yok Katılmadı 1994
İşçi Partisi Katılmadı Yok 1995, 1999, 2002, 2007 1994, 1999, 2004, 2009, 2014
Halkın Demokrasi Partisi Katılmadı Yok 1995, 1999 1999
Yeni Demokrasi Hareketi Katılmadı Yok 1995 Katılmadı
Yeni Parti (1993-1997) Katılmadı Yok 1995 Katılmadı
Fazilet Partisi 2000 Yok 1999 1999
Özgürlük ve Dayanışma Partisi Katılmadı Yok 1999, 2002, 2007 1999, 2004, 2009, 2014
Demokrat Türkiye Partisi Katılmadı Yok 1999 1999
Liberal Demokrat Parti Katılmadı Yok 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 1999, 2009, 2014
Barış Partisi Katılmadı Yok 1999 1999
Emek Partisi Katılmadı Yok 1999, 2007, 2011 1999, 2004, 2009
Sosyalist İktidar Partisi Katılmadı Yok 1999 1999
Değişen Türkiye Partisi Katılmadı Yok 1999 1999
Demokrasi ve Barış Partisi Katılmadı Yok 1999 1999
Adalet ve Kalkınma Partisi 2007, 2014, 2018 Yok 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2004, 2009, 2014, 2019
Genç Parti Katılmadı Yok 2002, 2007 2004
Demokratik Halk Partisi Katılmadı Yok 2002 Katılmadı
Saadet Partisi 2018 Yok 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2004, 2009, 2014, 2019
Yeni Türkiye Partisi Katılmadı Yok 2002 2004
Yurt Partisi Katılmadı Yok 2002, 2015 (Haziran) 2014
Bağımsız Türkiye Partisi Katılmadı Yok 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2004, 2009, 2014
Türkiye Komünist Partisi Katılmadı Yok 2002, 2007, 2011 2004, 2009, 2014
Aydınlık Türkiye Partisi Katılmadı Yok 2007 2004
Sosyaldemokrat Halk Partisi Katılmadı Yok Katılmadı 2004
Demokrat Parti Katılmadı Yok 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2009, 2014, 2019
Halkın Yükselişi Partisi Katılmadı Yok 2007 2009
Hak ve Özgürlükler Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2009, 2014
Barış ve Demokrasi Partisi Katılmadı Yok Katılmadı 2009, 2014
Halkın Sesi Partisi Katılmadı Yok 2011 Katılmadı
Hak ve Eşitlik Partisi Katılmadı Yok 2011 2014
Doğru Yol Partisi Katılmadı Yok 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2014
Milliyetçi ve Muhafazakâr Parti Katılmadı Yok 2011 Katılmadı
Halkların Demokratik Partisi 2014, 2018 Yok 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2014, 2019
Hür Dava Partisi Katılmadı Yok 2018 2014
Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran) 2014
Alternatif Parti Katılmadı Yok Katılmadı 2014
Halkın Kurtuluş Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2014
Muhafazakar Yükseliş Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran) 2014
Vatan Partisi 2018 Yok 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2019
Anadolu Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran) Katılmadı
Merkez Parti Katılmadı Yok 2015 (Haziran) Katılmadı
Komünist Parti Katılmadı Yok 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) Katılmadı
Hak ve Adalet Partisi Katılmadı Yok 2015 (Haziran) Katılmadı
İYİ Parti 2018 Yok 2018 2019
Şu an parlamentoda temsil edilen siyasi partilerin isimleri koyu şekilde yazılıdır.

Halk oylamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Oylama Amaç Sonuç
9 Temmuz 1961 1961 Anayasası Evet %61.7
7 Kasım 1982 1982 Anayasası Evet %91.37
6 Eylül 1987 Siyasal yasakların kalkması Evet %50.16
25 Eylül 1988 Yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınması Hayır %65
21 Ekim 2007 Milletvekili genel seçimleri ve cumhurbaşkanı seçimlerinin yapılma sıklığında ve cumhurbaşkanının seçilme şeklinde değişiklik yapılması Evet %68.95
12 Eylül 2010 Yargıda birtakım yapısal değişikliklerin ve 12 Eylül Darbesi'nin sorumlularının yargılanmasını engelleyen maddenin kaldırılması Evet %57.88
16 Nisan 2017 Parlamenter sistemden başkanlık benzeri Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçiş Evet %51.41

Seçmen katılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Seçim Arşivi". ysk.gov.tr. 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2020. 
  2. ^ "Yurt İçi, Yurt Dışı ve Gümrük Sandıkları Dahil Cumhurbaşkanı Seçim Sonucu" (PDF). YSK. Erişim tarihi: 4 Kasım 2015.