Türkiye'nin katıldığı savaşlar ve çatışmalar listesi
(Türkiye'nin katıldığı savaşlar listesi sayfasından yönlendirildi)
Bu liste, Türkiye Cumhuriyeti'nin dahil olduğu savaşların listesidir ve 1919'daki Türk Kurtuluş Savaşı'ndan bu yana yaşanan isyanlar, saldırılar, sınır ve uluslararası anlaşmazlıklar gibi çatışmaları içerir. 1919'dan önceki, Osmanlı İmparatorluğu'nun dahil olduğu savaşlar için Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili savaşların listesi sayfasına bakınız.
- Türkiye zaferi
- Başka bir sonuç *
- Türkiye yenilgisi
- Devam eden çatışma
*örneğin, net bir sonucu olmayan bir antlaşma veya barış, status quo ante bellum, iç çatışma veya iç savaşın sonucu, sonucu bilinmeyen veya belirsiz, sonuçsuz
Liste
[değiştir | kaynağı değiştir]| Savaş | Türkiye ve müttefikleri | Karşıtlar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Kurtuluş Savaşı (1919-1923) |
 Anadolu Hareketi: Ankara Hükûmeti(1919-1920; 1920-1923) Ayrıca:
|
İtilaf Devletleri: Yunanistan Ermenistan(1920)  Gürcistan(1921) |
Zafer[12]
|
| Şeyh Said İsyanı (1925) |
Türkiye |
 Şeyh Said |
Zafer
|
| Ağrı ayaklanmaları (1926-1930) |
Türkiye |
 Ağrı Cumhuriyeti |
Zafer
|
| Dersim İsyanı (1937-1938) |
 Türkiye |
Dersim aşiretleri | Zafer
|
| İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) |
 ABD Sovyetler Birliği Birleşik Krallık Çin Fransa Polonya Kanada Avustralya Yeni Zelanda Hindistan Güney Afrika Yugoslavya Yunanistan Danimarka Norveç Hollanda Belçika Lüksemburg Çekoslovakya Brezilya Meksika Şili Bolivya Kolombiya Ekvador Paraguay Peru Venezuela Uruguay Arjantin Türkiye |
 Almanya Japonya İtalya Macaristan Romanya Bulgaristan Hırvatistan Slovakia Finlandiya Tayland Mançukuo Mengjiang |
Zafer
|
| Kore Savaşı (1950-1953) |
 Güney Kore |
 Kuzey Kore Çin Sovyetler Birliği |
Çıkmaz
|
| Kıbrıs Harekâtı (1974) |
Türkiye Türk Mukavemet Teşkilatı |
.svg){kind=small} Kıbrıs Cumhuriyeti Yunanistan |
Zafer
|
| Türkiye-PKK çatışması (1978-2025) |
|
Barış Süreci
| |
| Körfez Savaşı (1990-1991) |
 Kuveyt ABD Birleşik Krallık Suudi Arabistan Mısır Fransa
|
 Irak
|
Zafer
|
| Bosna Savaşı (1995) (NATO'nun Kararlı Güç Harekâtı'na katılımcı) |
 Sırp Cumhuriyeti |
Zafer[35]
| |
| Irak Kürt İç Savaşı (1997) |
 KDP Türkiye |
 PUK PKK |
Ateşkes
|
| Kosova Savaşı (1998-1999) (NATO'nun Müttefik Kuvvetler Operasyonu katılımcısı) |
 UÇK |
 Yugoslavya Federal Cumhuriyeti |
Zafer
|
| Afganistan Savaşı (2001-2021) |
 Afganistan |
 Taliban |
Taliban zaferi / Türkiye'nin müttefiklerinin yenilgisi
|
| Boko Haram Ayaklanması (2009-günümüz) | Çokuluslu Ortak Görev Gücü
Yerel milisler ve gönüllü güvenlik güçleri
|
 Boko Haram (2015'ten itibaren kısmen IŞİD ile ittifak halinde)
|
Devam ediyor |
| Birinci Libya İç Savaşı (2011) (NATO'nun askeri müdahalesine yardım) |
 Geçici Ulusal Konsey Katar |
 Libya Sosyalist Halk Cemahiriyesi |
Zafer
|
Suriye İç Savaşı'nda Türkiye (2011-günümüz)
|
Türkiye Suriye muhalefeti |
 Suriye Demokratik GüçleriEnternasyonalist Özgürlük Taburu
|
Devam ediyor |
| Mali Savaşı (2012-günümüz) |
 Mali hükûmeti
Fransa (2013-2022) Türkiye (2014-günümüz) Almanya (2017-günümüz)
Devlet dışı savaşçılar:
|
El-Kaide
|
Devam ediyor
|
| ABD öncülüğündeki Irak müdahalesi (2014-2021) |
 Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi |
 IŞİD |
Zafer
|
| İkinci Libya İç Savaşı'nda Türkiye (2020-günümüz) |
Türkiye Suriye Geçici Hükûmeti SADAT Ulusal Mutabakat Hükûmeti (2021'e kadar Ulusal Birlik Hükûmeti (2021-günümüz) |
Temsilciler Meclisi Baasçı Suriye[49]Wagner Grubu Kaddafi sadıkları
|
Devam ediyor |
.svg){kind=small}
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Ankara Antlaşması 1921'de imzalandı ve Güney Cephesi'ndeki savaş böylece sona erdi. Fransız birlikleri, diğer Müttefik birliklerle birlikte İstanbul'da kaldı.
- ↑ Birleşik Krallık, İstanbul'u işgal ettikten sonra, Yunan Yaz Taarruzu sırasında Yunan birlikleriyle birlikte Kuva-yi Milliye'ye karşı doğrudan savaştı. Ancak, bundan sonra Birleşik Krallık daha fazla büyük çaplı çatışmaya katılmadı.[3][4][5][6] Ayrıca, İngiliz birlikleri Mudanya gibi Türkiye'nin birçok kasabasını işgal etti.[7] Deniz piyade birlikleri 25 Haziran 1920'de Mudanya'yı ele geçirmeye çalışmış, ancak Türklerin inatçı direnişi İngiliz kuvvetlerine kayıplar verdirmiş ve geri çekilmeye zorlamıştı. Sayısal üstünlüğe sahip düşman birliklerine karşı küçük Türk düzensiz kuvvetlerinin başarılı geciktirme operasyonları birçok kez gerçekleştirildi.[8] Anadolu Hareketi'ne karşı diplomatik mücadele de veren Birleşik Krallık, Eylül 1922'de (Çanakkale Krizi) büyük bir savaşın eşiğine geldi.
- ↑ Osmanlıların kontrolündeki Kuvâ-yi İnzibâtiye, Yunan Yaz Taarruzu sırasında Türk devrimcileriyle savaştı ve İstanbul'daki Osmanlı hükûmeti, diğer isyanları (örneğin Anzavur Ayaklanması) destekledi.
- ↑ 2017 yılında Devrimci Komünarlar Partisi (DKP) ile birleşti.
- ↑ Ansaru'nun tam kökeni belirsizdir, ancak 1 Ocak 2012'de ayrı bir grup olarak kurulduğunu resmi olarak ilan etmeden önce Boko Haram'ın bir fraksiyonu olarak varlığını sürdürmekteydi. Grubun 2015 yılından bu yana Nijerya'da bilinen bir askeri varlığı bulunmamakla birlikte, bazı üyeleri hala aktif olarak faaliyet gösteriyor gibi görünmektedir.
- ↑ Rusya ve Mali, Rusya'nın yalnızca askeri danışmanlar gönderdiğini ısrarla belirtirken, Rus özel askerî şirket Wagner Grubu'nun katılımı her iki ülke tarafından da yalanlandı.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Gingeras 2022, ss. 204–206.
- 1 2 3 4 Western Society for French History. Meeting: Proceedings of the ... Annual Meeting of the Western Society for French History, New Mexico State University Press, 1996, sayfa 206 9 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ↑ "British to defend Ismid-Black Sea line" 25 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Times, 19 July 1920.
- ↑ "Greeks enter Brussa; Turkish raids go on" 27 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Times, 11 July 1920.
- ↑ "Turk Nationalists capture Beicos" 1 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Times, 7 July 1920.
- ↑ "Allies occupy Constantinople; seize ministries" 25 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Times, 18 March 1920.
- ↑ "British to fight rebels in Turkey" 24 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Times, 1 May 1920.
- ↑ Nurettin Türsan, Burhan Göksel: Birinci Askeri Tarih Semineri: bildiriler, 1983, page 42 15 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ↑ Briton Cooper Busch: Mudros to Lausanne: Britain's Frontier in West Asia, 1918–1923, SUNY Press, 1976, 0-87395-265-0, sayfa 216 15 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ↑ "British Indian troops attacked by Turks; thirty wounded and British officer captured – Warships' guns drive enemy back 6 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.," New York Times (18 June 1920).
- ↑ "Allies occupy Constantinople; seize ministries; Turkish and British Indian soldiers killed in a clash at the War Office 4 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.," New York Times (18 March 1920).
- ↑ Tate, Chester Neal (2006). Governments of the World: A Global Guide to Citizens' Rights and Responsibilities (İngilizce). Macmillan Reference USA. s. 205. ISBN 978-0-02-865815-5.
- ↑ Doğan, Zülfikar (5 Şubat 2016). "Erdogan's new Kurdish allies". Al-Monitor (İngilizce). 25 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2021.
- ↑ Jabar, Faleh A; Mansour, Renad, (Ed.) (2019). The Kurds in a Changing Middle East: History, Politics and Representation. I.B. Tauris. doi:10.5040/9781788318907.ch-0007. hdl:1874/420966. ISBN 978-1-78673-549-2.
- ↑ Belge, Ceren (24 Ocak 2011). "State Building and the Limits of Legibility: Kinship Networks and Kurdish Resistance in Turkey". International Journal of Middle East Studies (İngilizce). 43 (1). ss. 95-114. doi:10.1017/S0020743810001212. ISSN 0020-7438.
When it started small-scale attacks in 1978, the PKK... deliberately targeted a number of influential clan leaders, especially those affiliated with right-wing political parties, to underline the class dimension of its struggle.
- ↑ Marcus, Aliza (2007). Blood and belief : the PKK and the Kurdish fight for independence. New York: New York University Press. ss. 44-48. ISBN 978-0-8147-5711-6. OCLC 85162306.
The Suleymanlar saw these leftists as a threat to the existing order, while the Kurdistan Revolutionaries viewed oppressive, landowning tribes like the Suleymanlar as much the enemy as the state itself... In Hilvan, the Suleymanlar tribe renewed their attacks on the PKK, kidnapping and killing six villagers.
- ↑ "ABDli Senatör Lindsey Graham: YPG, PKK'nın siyasi koludur, Türkiye için yarattığımız problemi çözmeliyiz". BBC News Türkçe. 19 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ "Ashton Carter'dan önemli YPG, PYD ve PKK açıklaması – Son Dakika Dünya Haberleri". 28 Nisan 2016. 27 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ "Fighting ISIS: The Road to and beyond Raqqa | Crisis Group". 28 Nisan 2017. 28 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ "Soros'un kurduğu örgüt: YPG, PKK'nın Suriye kolu". 2 Mayıs 2017. 27 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ "Donald Trump Wants to Defeat the Islamic State—So He's Arming the Kurds". The Atlantic. 9 Mayıs 2017. 22 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ "PKK ve PYD Europol raporunda". 27 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024.
- ↑ TKP/ML Organising Committee (13 Kasım 2017). "Statement of the Organising Committee of TKP/ML: Defend the party, its principles and general line. Oppose the putschists!". tkpml.com. 15 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2024.
- ↑ "Turkey: PKK leader calls halt to armed struggle". Ansamed. 21 Mart 2013. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
- ↑ "Cautious Turkish PM welcomes Öcalan's call for end to armed struggle". Hürriyet Daily News. 21 Mart 2013. 12 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
- ↑ "Kurdish separatist group leader Öcalan calls to stop armed struggle". Trend AZ. 21 Mart 2013. 20 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
- ↑ "Ocalan's farewell to arms brings Kurds hope for peace". Euronews. 21 Mart 2013. 5 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
- ↑ "Kurdish group PKK declares ceasefire with Turkey". www.bbc.com (İngilizce). 2 Mart 2025. 6 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2025.
- ↑ "PKK 12. Kongresi'nde tarihi kararlar: Silahlı mücadele sona eriyor". Independent Türkçe. 10 Mayıs 2025. 11 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2025.
- ↑ "Kurdish PKK disbands and ends 40-year Turkey insurgency". Reuters. 12 Mayıs 2025. 12 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2025.
- ↑ "DESERT SHIELD AND DESERT STORM A CHRONOLOGY AND TROOP LIST FOR THE 1990–1991 PERSIAN GULF CRISIS" (PDF). apps.dtic.mil. 12 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Aralık 2018.
- ↑ Miller, Judith. "Syria Plans to Double Gulf Force." The New York Times, 27 March 1991.
- ↑ Haberman, Clyde; Times, Special To the New York (20 Ocak 1991). "WAR IN THE GULF: Turkey; Turkey's Role in Air Assault Sets Off Fear of Retaliation (Published 1991)". The New York Times. 17 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ↑ "Den 1. Golfkrig". Forsvaret.dk. 24 Eylül 2010. 12 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2011.
- 1 2 Cimbala, Stephen J.; Forster, Peter (21 Ekim 2005). The US, NATO and Military Burden-Sharing. Routledge. s. 135. ISBN 9781134251971 – Google Books vasıtasıyla.
- ↑ "Operation Deliberate Force". www.globalsecurity.org. 7 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2019.
- ↑ Olsen, John Andreas (15 Temmuz 2014). European Air Power: Challenges and Opportunities. Potomac Books, Inc. ISBN 9781612346816 – Google Books vasıtasıyla.
- ↑ "ISAF's mission in Afghanistan (2001-2014)". NATO. 21 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2022.
- ↑ "Resolute Support Mission in Afghanistan (2015-2021)". NATO. 21 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2022.
- ↑ "Parliament OKs Turkey's Involvement in Libya". The Oakland Press. Ankara. Associated Press. 24 Mart 2011. 5 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2012.
- ↑ "Stratfor: Turkey and Russia wage "full-blown proxy war" in Syria". Ahval. 17 Ocak 2018. 18 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2025.
- ↑ "Assad, Iran support Kurdish forces against Turkey in Syria's Afrin with key weapon systems – reports". Al Masdar News. 9 Şubat 2018. 11 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2020.
- ↑ Comolli, Virginia (2015). Boko Haram: Nigeria's Islamist Insurgency. Londra: Oxford University Press. ss. 28, 103, 171.
- ↑ Comolli (2015), ss. 28, 103, 171.
- ↑ Chulov, Martin (26 Haziran 2020). "End of Tripoli siege raises fears of full-scale proxy war in Libya". The Guardian. 26 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2020.
- ↑ Martin, Ivan (25 Temmuz 2020). "Malta teams up with Turkey in an attempt to make Libya stable". Times of Malta. 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ↑ "Abdulrahman Sewehli thanks Qatari Emir for his support". 13 Mart 2017. 2 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2017.
- ↑ "Libya's grand mufti thanks Qatar, Turkey". Middle East Monitor. 23 Mayıs 2020. 9 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2020.
- ↑ "What cooperation between Syria's Assad and Libya's Haftar means for Turkey". Ahval. 8 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2020.
- ↑ "Egypt announces international anti-Turkey alliance". Al-Monitor. 31 Mayıs 2020. 3 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2025.
- ↑ "Greece strengthens its alliance with the Libyan House of Representatives through the opening of a consulate in Benghazi". Atalayar. 3 Temmuz 2020. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2025.
- ↑ "Libya: Egypt's military threat is a declaration of war". TRT-World. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2025.
- 1 2 "Egypt announces international anti-Turkey alliance". Al-Monitor. 25 Mayıs 2020. 3 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2025.
- ↑ Bezhan, Frud (21 Ocak 2020). "U.S. Vacuum: How Libya Is Descending Into A Russia-Turkey Proxy War". Radio Free Europe/Radio Liberty. 28 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2025.
- ↑ "Libya's Tripoli-based government and rival parliament take steps to end hostilities". Reuters. 21 Ağustos 2020. 6 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Gingeras, Ryan (2022). The Last Days of the Ottoman Empire. Dublin: Random House. ISBN 978-0-241-44432-0.