2023 Türkiye genel seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
2023 Türkiye genel seçimleri
Türkiye
← 2018 En geç yapılacağı tarih:
18 Haziran 2023 (194 gün sonra)
2028 →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 600 sandalyesi için
Çoğunluk için gereken 301 sandalye
Kamuoyu yoklamaları

  Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti
  Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg Kemal Kılıçdaroğlu Temmuz 2021 (cropped).jpg Pervin Buldan and Mithat Sancar.jpg
Lider Recep Tayyip Erdoğan Kemal Kılıçdaroğlu Pervin Buldan
Mithat Sancar
Parti Adalet ve Kalkınma Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Halkların Demokratik Partisi
İttifak Cumhur İttifakı Millet İttifakı Emek ve Özgürlük İttifakı
Liderlik tarihi 21 Mayıs 2017 22 Mayıs 2010 11 Şubat 2018
Liderin bölgesi Yok İzmir (II) Vanİstanbul (I)
Son seçim 295 sandalye, %42,56 146 sandalye, %22,65 67 sandalye, %11,70

  Dördüncü parti Beşinci parti
  Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg Meral Akşener, September 2021 (cropped).jpg
Lider Devlet Bahçeli Meral Akşener
Parti Milliyetçi Hareket Partisi İYİ Parti
İttifak Cumhur İttifakı Millet İttifakı
Liderlik tarihi 6 Temmuz 1997 25 Ekim 2017
Liderin bölgesi Osmaniye Yok
Son seçim 49 sandalye, %11,10 43 sandalye, %9,96

Turkey provinces blank gray.svg

Önceki TBMM Başkanı

Mustafa Şentop
Adalet ve Kalkınma Partisi

Seçilen TBMM Başkanı

TBD

2023 Türkiye genel seçimleri, en geç 18 Haziran 2023 veya daha erken bir tarihte düzenlenecek olan seçimlerdir.[1][2] 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu ile aynı gün yapılacaktır.

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

2017 referandumu ve 2018 seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir önceki Türkiye genel seçimleri ve cumhurbaşkanlığı seçimi, 24 Haziran 2018'de gerçekleşti. Bu yeni sistemin kabul edildiği 2017 anayasa değişiklik referandumu, hazırlık aşamasında ve kampanya sırasında siyaset, basın ve halk tarafında tartışmalı geçti. 2017 Anayasa referandumunda seçmenler tarafından az farkla onaylanması sonucu ve YSK tarafından mühürsüz oyların geçerli saymasının ardından referandum sonucu da tartışıldı.[3] Bu kabul edilen referandum ile genel seçimlerin artık cumhurbaşkanlığı seçimleri ile aynı gün yapılmasına karar verildi. 2014'ten beri görevde olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2018'deki seçimde yeniden cumhurbaşkanı seçildi. 2018 genel seçimlerinde partilerin ittifak yapması için seçim kanunu değiştirildi.[4] Bu seçimde Cumhur İttifakı ve Millet İttifakı kuruldu. Fakat AK Parti, 2018 genel seçimleri sonucu TBMM'deki salt çoğunluğunu kaybetti ve bunun sonucunda mecliste ittifak ortakları olan MHP ve BBP'nin desteğine ihtiyaç duydu.[5] 9 Temmuz 2018'de başbakanlık makamı kaldırıldı. Son başbakan Binali Yıldırım, 12 Temmuz 2018'de yeni dönemin TBMM Başkanı seçildi.[6]

Devlet Bahçeli, muhalefetin 2023'ten önce erken seçim yapılması gerektiğine dair beklentilerine birçok konuşmasında karşı çıktı. Bahçeli, Haziran 2023'te yapılacak olan cumhurbaşkanı seçimlerinde adaylarının Erdoğan olacağını ve MHP'nin onu destekleyeceğini açıkladı.[7]

2019 yerel seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Millet İttifakı'nda başı çeken CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu seçim yenilgisinden dolayı eleştiriliyordu. Bu yüzden 2019'daki yerel seçimler ana muhalefet için çok önemliydi. CHP ve İYİ Parti arasında yapılan görüşmeler sonucunda Millet İttifakı yeniden kuruldu.[8] Yapılan yerel seçimler sonrasında Millet İttifakı, oyların çoğunluğunu alamasa da İstanbul, Ankara, Antalya, Mersin, Adana gibi ülkenin büyük şehirlerini alarak uzun bir süre sonra Erdoğan'a karşı bir başarı elde etti.[9] Ancak AK Parti ve Erdoğan hükûmeti tarafından yapılan itirazlar sonucu Millet İttifakı'nın kazandığı İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimleri, Yüksek Seçim Kurulu tarafından iptal edildi [10] ve seçimler 23 Haziran 2019 tarihinde yeniden yapıldı. Yenilenen seçimde de Millet İttifakı'nın adayı Ekrem İmamoğlu, AK Parti adayı Binali Yıldırım'a karşı kazandı ve belediye başkanı oldu.[11]

AK Parti'nin bölünmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erdoğan'ın eski kurmaylarının da aralarında bulunduğu siyasetçiler, yeni parti kurma hazırlıkları içinde oldu. Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu öncülüğünde Aralık 2019'da Gelecek Partisi kuruldu.[12] AK Parti döneminde görev yapan eski Ekonomi Bakanı Ali Babacan öncülüğünde ise Mart 2020'de DEVA kuruldu.[13] Bu partilerin kuruluşunda eskiden AKP döneminde görev alan birçok siyasetçi ve bürokrat yer aldı.

Ekonomik kriz[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Milletvekili genel seçimleri, 5 yılda bir, 600 üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne üye seçmek için, D'Hondt sistemiyle 87 seçim bölgesinde nispi temsil sistemi ile yapılır.[14]

Seçim barajı[değiştir | kaynağı değiştir]

İktidardaki AK Parti ve siyasi müttefiki MHP'nin girişimiyle başlayan, 31 Mart 2022'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden oy çokluğuyla geçen yasa neticesinde bir partinin meclise girebilmesi için gereken seçim barajı yüzde 10'dan yüzde 7'ye düşürüldü.[15] Yeni seçim kanununda yer alan yasaların uygulanabilmesi için yasaların mecliste kabul edilmesinin üzerinden en az 1 yıl geçmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 31 Mart 2023'den sonra yapılacak seçimler için geçerli olabilir.

1980 darbesinin ardından cunta tarafında uygulamaya konulan ana seçim barajıyla alakalı ilk değişiklikti.[16]

Bağımsız adaylar için baraj uygulaması bulunmamaktadır. Siyasi partiler, meclise girmek için tek başlarına veya diğer siyasi partilerle ittifak içine girerek toplam %7 oy almak zorundadır.[17]

Seçim bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Milletvekillerinin seçim bölgelerine göre dağılımı aşağıdaki gibidir.[18]

Bölge MV
Adana 15
Adıyaman 5
Afyonkarahisar 6
Ağrı 4
Aksaray 4
Amasya 3
Ankara 36
Ankara (I) 13
Ankara (II) 11
Ankara (III) 12
Antalya 17
Ardahan 2
Artvin 2
Aydın 8
 
Bölge MV
Balıkesir 9
Bartın 2
Batman 5
Bayburt 2
Bilecik 2
Bingöl 3
Bitlis 3
Bolu 3
Burdur 3
Bursa 20
Bursa (I) 10
Bursa (II) 10
Çanakkale 4
Çankırı 2
 
Bölge MV
Çorum 4
Denizli 7
Diyarbakır 12
Düzce 3
Edirne 4
Elazığ 5
Erzincan 2
Erzurum 6
Eskişehir 6
Gaziantep 14
Giresun 4
Gümüşhane 2
Hakkâri 3
Hatay 11
 
Bölge MV
Iğdır 2
Isparta 4
İstanbul 98
Istanbul (I) 35
Istanbul (II) 27
Istanbul (III) 36
İzmir 28
İzmir (I) 14
İzmir (II) 14
Kahramanmaraş 8
Kars 3
Kastamonu 3
Karabük 3
Karaman 3
 
Bölge MV
Kayseri 10
Kilis 2
Kırklareli 3
Kırıkkale 3
Kırşehir 2
Kocaeli 13
Konya 15
Kütahya 5
Malatya 6
Manisa 10
Mardin 6
Mersin 13
Muğla 7
Muş 3
 
Bölge MV
Nevşehir 3
Niğde 3
Ordu 6
Osmaniye 4
Rize 3
Sakarya 7
Samsun 9
Siirt 3
Sinop 2
Sivas 5
Şanlıurfa 14
Şırnak 4
Tekirdağ 8
Tokat 5
 
Bölge MV
Trabzon 6
Tunceli 2
Uşak 3
Van 8
Yalova 3
Yozgat 4
Zonguldak 5
Toplam 600

Yurt dışındaki seçmenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları arasında bulunan 4 milyona yakın seçmen, bir sonraki genel seçimlerde oy kullanma hakkına sahip olacaktır.[19] Bu seçmenler, oylarını bulundukları ülkede kullanabilecektir.[20]

Seçime katılabilen partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

2022 yılı itibarıyla seçime katılma şartlarını yerine getiren partilere ilişkin genel bilgiler burada listelenmektedir.[21]

Parti Genel başkan
AP Adalet Partisi Vecdet Öz
AK Parti Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan
ANAP Anavatan Partisi İbrahim Çelebi
BTP Bağımsız Türkiye Partisi Hüseyin Baş
BBP Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici
CHP Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu
DEVA Demokrasi ve Atılım Partisi Ali Babacan
DP Demokrat Parti Gültekin Uysal
DSP Demokratik Sol Parti Önder Aksakal
EMEP Emek Partisi Ercüment Akdeniz
Gelecek Partisi Gelecek Partisi Ahmet Davutoğlu
GENÇPARTİ Genç Parti Hakan Uzan
HDP Halkların Demokratik Partisi Mithat Sancar & Pervin Buldan
İYİ Parti İYİ Parti Meral Akşener
HÜDA PAR Hür Dava Partisi Zekeriya Yapıcıoğlu
Memleket Memleket Partisi Muharrem İnce
MİLLET Millet Partisi Cuma Nacar
MHP Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli
MYP Muhafazakar Yükseliş Partisi Engin Yılmaz
SP Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu
SOL Parti Sol Parti Önder İşleyen
TDP Türkiye Değişim Partisi Mustafa Sarıgül
TİP Türkiye İşçi Partisi Erkan Baş
TKH Türkiye Komünist Hareketi Aysel Tekerek
TKP Türkiye Komünist Partisi Ali Rıza Aydın
Vatan Partisi Vatan Partisi Doğu Perinçek
Yeniden Refah Yeniden Refah Partisi Fatih Erbakan

Anketler[değiştir | kaynağı değiştir]

2023 Türkiye genel seçimleri için yapılan anketler.png

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ersan Şen (26 Şubat 2021). "Cumhurbaşkanının Üçüncü Defa Seçilmesi". www.sen.av.tr. 27 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2021. 
  2. ^ "Cumhurbaşkanı Seçim Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2021. 
  3. ^ "'Mühürsüz oy' tartışmalarının hukuki boyutu ne?". BBC Türkçe. 17 Nisan 2017. 19 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  4. ^ ""Seçim İttifakı" Kanunu Resmi Gazete'de yayımlandı". Habertürk. 16 Mart 2018. 16 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  5. ^ "İktidarın yüzde 50 artı bir oy paniği". Medyascope. 2 Ekim 2019. 28 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  6. ^ "TBMM'nin yeni başkanı Binali Yıldırım". DW Türkçe. 12 Temmuz 2018. 12 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  7. ^ "Bahçeli: 2023'te adayımız Recep Tayyip Erdoğan'dır". Sözcü. 16 Ekim 2020. 13 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  8. ^ "CHP'li Torun Millet İttifakı'nın şifrelerini anlattı: "AKP'ye kaybettirme üzerinde uzlaştık"". BBC News Türkçe. 22 Şubat 2019. 11 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2022. 
  9. ^ "Seçim Sonuçları: Mart 2019 Yerel Seçim Sonuçları". Sözcü. 11 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2022. 
  10. ^ "İstanbul seçimleri iptal edildi!". birgun.net. 11 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2022. 
  11. ^ "Seçim Sonuçları: 23 Haziran 2019 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Seçim Sonuçları". www.sozcu.com.tr. 23 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2022. 
  12. ^ "Ahmet Davutoğlu liderliğinde kurulan Gelecek Partisi'nin kurucular listesi belli oldu. Partinin programı, tüzüğü ve ilk açıklamalar..." Evrensel. 13 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2021. 
  13. ^ "Ali Babacan: DEVA Partisi'nin 90 kişilik kurucular kurulunda kimler var?". BBC Türkçe. 9 Mart 2020. 9 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2021. 
  14. ^ "Seçim Arşivi". ysk.gov.tr. 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2020. 
  15. ^ "Seçim barajı yüzde 7'ye indirildi". Deutsche Welle. 31 Mart 2022. 9 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  16. ^ "Turkey lowers party' election threshold for parliament to 7 pct". www.xinhuanet.com. 1 Nisan 2022. 2 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2022. 
  17. ^ "Crossing the threshold – the Turkish election". www.electoral-reform.org.uk (İngilizce). 12 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2020. 
  18. ^ "Milletvekillerinin illere göre dağılımı" (PDF). Yüksek Seçim Kurulu. 16 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2022. 
  19. ^ "AK Parti, yurt dışı seçmenler için düğmeye bastı". Türkiye Gazetesi. 29 Mayıs 2022. 7 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  20. ^ "Türkiye'deki Seçimlere Katılım". YTB. 18 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  21. ^ "Seçime girme yeterliliğine sahip parti sayısı 27 oldu". sondakika.com. 10 Mayıs 2022. 10 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2022.