Türkiye'de Hristiyanlık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Türk Hristiyanlar
200,000-320,000 kişi (tahmini)
Diller
Yunanca, Koini Yunancası, Türkçe, Ermenice, Süryanice, Arapça, İngilizce
Din
Hristiyanlık (Katolik Kilisesi, Doğu Ortodoks Kilisesi, Oryantal Ortodoksluk, Antakya Rum Ortodoks Patrikhanesi, Süryani Ortodoks Kilisesi, Protestanlık)

Hristiyanlığın, Pavlus'un, Aziz Timotheos'un, Nikolaos'un, Polikarp'ın ve daha birçok kişinin olduğu çok sayıda Hristiyan havari ve azizlerin doğduğu yer olan Anadolu'da ve bir kısmı Türkiye sınırlarında kalan Ermeni Yaylası'nda uzun bir geçmişi vardır.

Türkiye'de Hristiyanların oranı 1914'te %20 iken 1927'de %5,5'e geriledi ve bugün %0,2[1] ile %2 arasında değişmektedir. Bunun nedeni, Birinci Dünya Savaşı sırasında Asurlular ve Ermenilerin katledilmesi, Yunanistan ile Türkiye arasındaki nüfus mübadelesi[2] ve Hristiyanların göç etmesi gibi ülkenin demografik yapısında önemli ölçüde değişikliğe yol açan olaylardan kaynaklanıyordu.

Bugün, yaklaşık 80.000 Oryantal Ortodoks,[3] 35.000 Katolik,[4] 18.000 Antakya Rum Ortodoks,[5] 5.000 Rum Ortodoks[3] ve 8.000 Protestan, çoğunlukla etnik Türk olmak üzere, Türkiye'nin nüfusunun %0,2'sinden azını temsil eden 160.000'den fazla kişinin oluşturduğu farklı Hristiyan mezhepler bulunmaktadır. Ayrıca Rum Ortodoks veya Süryani Ortodoks Kilisesi'ni takip eden küçük bir etnik Ortodoks-Hristiyan Türk (çoğunlukla İstanbul'da veya İzmir'de yaşayan) grup vardır. Çoğu kez etnik Rumlarla karıştırılırlar. Bazılarının aslında bir Rum geçmişi olmasına rağmen, bu nüfus içinde tarihte İslam'a hiç girmemiş etnik Türkler vardır.[6] Halen Türkiye'de ibadete açık olan 236 kilise bulunur.[7] Doğu Ortodoks Kilisesi'nin merkezi 4. yüzyıldan beri İstanbul olmuştur.[8][9]

Türkiye'deki kiliselerin durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Anglikan kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim Durum
Kırım Kilisesi, İstanbul Crimean Memorial Church - illustration.jpg Aktif
İzmir St. Jean Evangelist Anglikan Kilisesi, İzmir StJohntheEvangelistIzmir.jpg Aktif

Ermeni kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim Durum
Yerevman Surp Haç Ermeni Kilisesi (Kuruçeşme, Istanbul) Aktif
Surp Hıreşdagabed Ermeni Kilisesi (Balat, Istanbul) Aktif
Surp Nişan Ermeni Kilisesi (Kartal, Istanbul) Aktif
Surp Haç Ermeni Kilisesi (Üsküdar, Istanbul) Aktif
Surp Hripsimyants Ermeni Kilisesi (Büyükdere, Istanbul) Aktif
Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi (Bakırköy, Istanbul) Aktif
Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi(Beşiktaş, Istanbul) Aktif
Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi (Eyüp, Istanbul) Aktif
Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi (Ortaköy, Istanbul) Aktif
Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi (Yeniköy, Istanbul) Aktif
Surp Harutyun Ermeni Kilisesi (Kumkapı, Istanbul) Aktif
Surp Harutyun Ermeni Kilisesi (Taksim, Istanbul) Aktif
Surp Yerits Mangants Ermeni Kilisesi (Boyacıköy, Istanbul) Aktif
Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi (Galatasaray, Istanbul) Aktif
Surp Hovhannes Ermeni Kilisesi (Narlıkapı, İstanbul) Aktif
Surp Yeğya Ermeni Kilisesi (Eyüp, Istanbul) Aktif
Surp Garabet Ermeni Kilisesi (Üsküdar, İstanbul) Aktif
Surp Hovhannes Ermeni Kilisesi (Gedikpaşa, İstanbul) Aktif
Surp Kevork Ermeni Kilisesi (Samatya, Istanbul) Bilinmiyor
Galata Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi(Galata, Istanbul) Aktif
Surp Krikor Lusaroviç Ermeni Kilisesi (Kuzguncuk, İstanbul) Aktif
Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Kilisesi (Karaköy, İstanbul) Aktif
Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Kilisesi (Kınalıada, İstanbul) Aktif
Surp Hagop Ermeni Kilisesi (Altımermer, İstanbul) Aktif
Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi (Beykoz, İstanbul) Aktif
Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi (Topkapı, İstanbul) Aktif
Surp Santuht Ermeni Kilisesi (Rumelihisarı, İstanbul) Aktif
Surp Pırgiç Ermeni Kilisesi (Yedikule, İstanbul) Aktif
Surp Sarkis Anıt Mezar Şapeli (Balıklı, İstanbul) Aktif
Surp Istepanos Ermeni Kilisesi (Karaköy, İstanbul) Aktif
Surp Istepanos Ermeni Kilisesi (Yeşilköy, İstanbul) Aktif
Surp Takavor Ermeni Kilisesi (Kadıköy, İstanbul) Aktif
Surp Tateos Partoğomeos Ermeni Kilisesi (Yenikapı, İstanbul) Aktif
Surp Vartanants Ermeni Kilisesi (Feriköy, İstanbul) Aktif
Surp Yergodasan Arakelots Ermeni Kilisesi (Kandilli, İstanbul) Aktif
Surp Karasun Manuk Ermeni Kilisesi (Iskenderun, Hatay) Aktif
Surp Kevork Ermeni Kilisesi (Derik, Mardin) Aktif
Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Kilisesi (Kayseri) Yılda bir veya iki kere açılıyor
Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi (Kırıkhan, Hatay) Aktif
Surp Giragos Ermeni Kilisesi Սուրբ Կիրակոս եկեղեցի (Դիարբեքիր) (3).JPG Kapatıldı - Türkiye tarafından el konuldu
Ani Katedrali The Cathedral of Ani.jpg 1319 depreminde terk edildi
Kars Katedrali Kars Church Of The Apostles 2009.JPG Camiye dönüştürüldü
Mıren Katedrali Mren Cathedral.jpg Yıkıntı
Kutsal Havariler Manastırı Arakelots Monastery - 5-17 c. (1900).png Yıkıntı
Horomos Manastırı The Monastery of Horomos.jpg Yıkıntı
Garmravank (Vaspurakan) Karmravank Armenian monastery (Lake Van).JPG Yıkıntı
Kaymaklı Manastırı Yıkıntı
Beşkilise Yıkıntı
Gıduts Manastırı Ktuts monastery 1986.jpg Terk edildi
Yedi Kilise Varagavank.PNG Yıkıntı, koruma altında
Naregavank Narekavank.jpg Yok edildi, yerine cami inşa edildi
Aziz Bartalmay Manastırı Yıkıntı
Surp Garabet Manastırı Yok edildi, bölgeye bir köy inşa edildi
Surp Marine Kilisesi Yıkıntı
Aziz Stepanos Kilisesi Yok edildi
Tekor Bazilikası Tekor Basilica in an 1840s engraving.jpg Yok edildi
Hatay Surp Asdvadzadzin Kilisesi, Vakıflı Vakifli church-DCP 8791 25p.jpg Aktif

Rum/Bizans kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim durum
Ayios Andreas en te Krisei Manastırı KocaMustafaPashaMosque20072812 03.jpg Camiye çevrilmiş
Kariye Kilisesi Chora Church Constantinople 2007 panorama 002.jpg Müze
Pantokrator Manastırı Kilisesi Image-ZeyrekCamii20061230 02.jpg Camiye çevrilmiş
Pantepoptes Manastırı Kilisesi EskiImaretMosque2007.jpg Camiye çevrilmiş
Antiochos Sarayı Yıkıntı
Pharos Meryem Ana Kilisesi Yıkıntı
Azize Gastria Manastırı SancaktarMosque20080603 01.jpg Camiye çevrilmiş
Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi Stgeorgeistanbul3.JPG Aktif
Aya İrini Hagia Eirene Constantinople July 2007 002.jpg Müze
Ayasofya Hagia Sophia exterior 2007 002.jpg Camiye dönüştürüldü, sonrasında müze oldu
Havariyyun Kilisesi Yıkıldı ve üzerine Fatih Camii inşa edildi
Lips Manastırı Kilisesi FeneriIsaCamiiInIstanbul20070102 1.jpg Camiye çevrilmiş
Stoudios Manastırı One of the exterior facades of the St. John Stoudios (Imrahor) Monastery.jpg Yıkıntı; camiye çevrileceği nedeniyle ziyaretçilere kapalı
Hagios İoannes en te Trullo Kilisesi HiramiAmhetPasaMosque20071010 01.jpg Camiye çevrilmiş
Blachernae Meryem Ana Kilisesi (İstanbul) SaintMaryOfBlachernae20072612 01.jpg Aktif
Kanlı Kilise StMaryOfTheMongols20071010 01.jpg Aktif
Myrelaion Kilisesi BodrumCamii20070529 01.jpg Camiye çevrilmiş
Aziz Nikolas Katolik Kilisesi KefeliMescidi20070603 1.jpg Camiye çevrilmiş
Pammakaristos Manastırı Pammakaristos Church - exterior - P1030461.JPG Camiye çevrilmiş
Aya Sergios ve Bachos Kilisesi LittleHagiaSofia20061231.jpg Camiye çevrilmiş
Sveti Stefan Kilisesi İstanbul 6019.jpg Aktif
İstanbul, Feriköy'deki Aziz Demetrius Kilisesi Aktif
Kristos Pantepoptes Kilisesi Hagios Petros kai Markos.jpg Camiye çevrilmiş
Vefa Kilise Camii VefaKiliseCamii20070531 01.jpg Camiye çevrilmiş
Ayia Theodosia GülMosque20071011 04.jpg Camiye çevrilmiş
Azize Theotokos Kyriotissa KalenderhaneMosqueInIstanbul20070407 01.jpg Camiye çevrilmiş
Kuştul Manastırı Yıkıntı
Sümela Manastırı Sumela From Across Valley.JPG Müze
Meryem Ana Evi House of the Virgin Mary.jpg Müze
Meryem Ana Türk Ortodoks Kilisesi Patriarcadotur.JPG Aktif
Aziz Nikolas Kilisesi (Noel Baba) (Demre) Yıkıntı, müze

Katolik kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim durum
İstanbul Saint Esprit Kilisesi Pope Benedict XV statue.jpg Aktif
St. Antuan Katolik Kilisesi, İstanbul S. Antonio di Padova, Istanbul.jpg Aktif
Duyuru Katedrali, İskenderun Aktif
Sent Antuan Latin Katolik Kilisesi, Mersin Sent Antuan Katolik Kilisesi, Mersin (2).jpg Aktif
Aziz John Katedrali, İzmir St. John's Cathedral (RC), Izmir.JPG Aktif
Saint Pierre Kilisesi Antioch Saint Pierre Church Front.JPG Müze
San Domenico Kilisesi, İstanbul ArapMosque1.JPG Camiye çevrilmiş
Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi İstanbul - Sen Piyer Kilisesi Karaköy - Mart 2013.JPG Aktif

Gürcü kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim durum
Bomonti Gürcü Katolik Kilisesi Notre Dame de Lourdes Georgian Church in Constantinople.jpg Aktif
Oşki ("Öşki Manastırı"/"Öşk Vank''/''Çamlıyamaç") Oshki1.jpg Terkedilmiş
Hahuli Manastırı (''Haho''/''Bağbaşı'') Khakhuli1.jpg Camiye çevrilmiş
Doliskana Manastırı (''Dolishane''/''Hamamlıköy'') DOLISKANA2.jpg Camiye çevrilmiş
Bana Katedrali (''Penek'') Bana, Tao-Klarjeti.jpg Yıkıntı
Tbeti Manastırı (''Cevizli'') ტბეთი, 1888 - პავლინოვის ფოტო.jpg Yıkıntı
eski Gürcü Kilisesi, Ani Ani georgian church old photo.jpg Yıkıntı
İşhani Manastırı 171. ishxani. gumbaTis yeli.jpg Koruma altında
Parhali Manastırı (''Barhal''/''Altıparmak'') Пархали, Тао, Турция. Май 2008.jpg Camiye çevrilmiş
Handzta Manastırı Khandzta (3).JPG Yıkıntı
Ekeki Kilisesi Ekeki (ექექი).jpg Yıkıntı
Othta Eklesia (''Dörtkilise'') Otkhta church.jpg Terkedilmiş
Parehi Manastırı Parekhi2.jpg Yıkıntı
Makriali Aziz Giorgi Kilisesi, Kemalpaşa, Artvin Makriali St. George Georgian Church, Hopa dist., Lazistan - მაკრიალის წმ. გიორგი, ოხვამე.JPG Yıkıntı
Barlaham Manastırı, Yayladağı St. Barlaam Georgian Monastery of Antioch, Yayladağı, Hatay.jpg Yıkıntı
Ança Manastırı Ança.jpg Yıkıntı
Okhvame, Ardeşen Ruins of Georgian church in Ardeşen, Rize, Lazistan.jpg Yıkıntı
Tskarostavi Manastırı Tzqarostavi Tskarostavi წყაროსთავი.jpg Yıkıntı
Opiza Manastırı Opiza2011.jpg Yıkıntı

Süryani kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilise adı Resim durum
Midyat'ta Mor Sharbel Süryani Ortodoks Kilisesi MidyatChurch.jpg Aktif
Mor Gabriel Manastırı Morgabrieltowers.jpg Aktif
Deyrüzzaferân Manastırı Mor Hananyo.jpg Aktif

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Içduygu, Ahmet; Toktas, Şule; Ali Soner, B. (1 Şubat 2008). "The politics of population in a nation-building process: emigration of non-Muslims from Turkey". Ethnic and Racial Studies. 31 (2), s. 358–389. doi:10.1080/01419870701491937. 
  2. ^ "Chapter The refugees question in Greece (1821-1930) in "Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας", ΟΕΔΒ ("Topics from Modern Greek History"). 8th edition" (PDF). Nikolaos Andriotis. 2008. 
  3. ^ a b "Foreign Ministry: 89,000 minorities live in Turkey". Today's Zaman. 15 Aralık 2008. 20 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2011. 
  4. ^ "Statistics by Country". www.catholic-hierarchy.org. Erişim tarihi: 18 Şubat 2015. 
  5. ^ "Christen in der islamischen Welt – Aus Politik und Zeitgeschichte". 2008. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2013. 
  6. ^ "Turkish Protestants still face "long path" to religious freedom". www.christiancentury.org. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2014. 
  7. ^ "Life, Culture, Religion". Official Tourism Portal of Turkey. 15 Nisan 2009. 15 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2013. 
  8. ^ William G. Rusch (2013). The Witness of Bartholomew I, Ecumenical Patriarch. Wm. B. Eerdmans Publishing. s. 31. ISBN 978-0-8028-6717-9. Constantinople has been the seat of an archiepiscopal see since the fourth century; its ruling hierarch has had the title of"Ecumenical Patriarch" ... 
  9. ^ Erwin Fahlbusch; Geoffrey William Bromiley (2001). The Encyclopedia of Christianity. Wm. B. Eerdmans Publishing. s. 40. ISBN 978-90-04-11695-5. The Ecumenical Patriarchate of Constantinople is the ranking church within the communion of ... Between the 4th and 15th centuries, the activities of the patriarchate took place within the context of an empire that not only was ... 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]