Türkiye Cumhuriyeti madenî paraları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Günümüzde kullanılan madenî paralar

Bu madde Türkiye Cumhuriyeti madenî paralarını göstermektedir.

İlk Türk lirası[değiştir | kaynağı değiştir]

1922-23'te alüminyum-bronz 2 1⁄2, 5 ve 10 kuruş ve nikel 25 kuruştan oluşan yeni bir madenî paralar tanıtıldı. Bunlar, Arap alfabesiyle yazılan son Türk madenî paralarıydı.

1934 yılında 1 lira değerindeki gümüş paralar basıldı, ertesi yıl bakır-nikel 1, 5 ve 10 kuruş, gümüş 25 ve 50 kuruş ve 1 Türk lirasından oluşan yeni bir madenî paralar basıldı. Alüminyum-bronz 1⁄4 kuruş paralar, 1940-1942 yılları arasında bu değeri taşıyan son paralardır. Nikel-pirinç paralar 1944'te 25 kuruşta gümüşün yerini almış, 1947-1949 yılları arasında piyasaya sürülen pirinç 1, 2 1⁄2, 5, 10 ve 25 kuruşla değiştirilmiştir. Gümüş 50 kuruş ve 1 lira 1948'de, bakır-nikel 1 lira 1957'de tedavüle çıkarıldı.

1958-1963 yılları arasında bronz 1, 5 ve 10 kuruş ve çelik 25 kuruş, 1 ve 2 1⁄2 lira, ardından 1971 ve 1974'te çelik 50 kuruş ve 5 lira piyasaya sürüldü. Alüminyum, 1975'te bronzun yerini aldı. Bu paralar ise 1980 yılına kadar basıldı.

1981 yılında enflasyonun hız kazanmasıyla birlikte 1, 5 ve 10 liralık alüminyum madeni paralar piyasaya sürüldü. Bunu zamanla daha yüksek kupürler izledi: 1984'te 20, 50 ve 100 lira, 1985'te 25 lira, 1988'de 500 lira, 1990'da 1.000 lira, 1991'de 2.500 lira, 1992'de 5.000 lira, 1994'te 10.000 lira, 1995'te 25.000 lira, 50.000 1997'de lira ve 1999'da 100.000 lira. Bu 2002'de 250.000 liralık madeni parayla zirveye ulaştı.

1928 öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
100 para obverse.png 100 para reverse.png 100 Para
(2,5 kuruş)
18.75 1.13 2.00 % 91 Cu - %9 Al Tırtıllı 1924
1939
1924-1939 5 kuruş obverse.png 1924-1939 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 22.50 1.46 4.00 Cu 91-A 19
1920-1938 10 kuruş obverse.png 1920-1938 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 27.20 1.85 7.50 Cu 91-Al 9 1920 1938
1924-1938 25 kuruş obverse.png 1924-1938 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 29.50 1.76 1.00 Ni 99,5-Diğer 0,5 1924

1928-1945[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
10 para obverse.png 10 para reverse.png 10 para
(0,25 kuruş)
17.00
1.22
2.00
% 85 Cu - %10 Al - %5 Diğer Düz Kupür değeri

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

1940 1950
1935-1950 1 kuruş obverse.png 1935-1950 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 18.50 1.13 2.50 Cu 75-Ni 25 Kupür değeri

Basım yılı

Yaprak motifi

1935
1935-1952 5 kuruş obverse.png 1935-1952 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 21.50 1.32 4.00 Tırtıllı-Yazılı 1952
1935-1951 10 kuruş obverse.png 1935-1951 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 25.50 1.40 6.00 Tırtıllı 1951
1935-1949 25 kuruş obverse.png 1935-1949 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 19.00 1.10 3.00 Ag 83-Cu 14,5-Ni9-A 16 Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Basım yılı

Başak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi|| rowspan="3" | 1949

1944-1949 25 kuruş obverse.png 1944-1949 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 19.50 1.40 3.00 Cu 80- Zn5-Ni 9-A 16 "Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

1944
1935-1949 50 kuruş obverse.png 1935-1949 50 kuruş reverse.png 50 kuruş 24.60 1.48 6.00 Ag 83-Cu 14,5 Ni 2,5 "Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1935
1934-1942 100 obverse.png 1934-1942 100 kuruş reverse.png 100 kuruş
(1 Lira)
29.00 1.86 1.20 Tırtıllı Kupür değeri

Basım yılı

Başak motifi

Ay yıldız

Yaprak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

Yaprak motifi

1934 1942
1937 1 lira on.png 1937 1 lira reverse.png 1 Lira 29.50 1.93 12.00 Ag 830 Yazılı Kupür değeri

Basım yılı

Başak motifi

Ay yıldız

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1937 1952

1945-1960[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
1947 2,5 kuruş obverse.png 1947 2,5 kuruş reverse.png ½ kuruş 16.00 1.15 1.70 Cu 70-Zn 30 Düz Kupür değeri

Başak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı

1947 1965
1947-1965 1 kuruş obverse.png 1947-1965 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 18.00 1.15 2.25 Kupür değeri

Başak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı

1961-1965 1 kuruş obverse.png 1961-1965 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 14.00 0.78 1.00 Kupür değeri

Basım yılı

Dal ve yaprak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi

1961
1963-1969 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 14.00 0.78 1.00 Cu 95-Sn4-Zn1 "Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi

1963 1969
1948-1965 2,5 kuruş obverse.png 1948-1965 2,5 kuruş reverse.png 2 ½ kuruş 21.00 1.15 3.15 Cu70-Zn 30 Kupür değeri

Başak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı

1948 1965
1950-1968 5 kuruş obverse.png 5 kuruş 16.00 1.24 2.25 Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Basım yılı

1950 1968
1958-1969 5 kuruş obverse.png 1958-1969 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 17.00 1.26 2.50 Cu 95-Sn4-Zn 1 Düz Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

Basım yılı

1958 1969
1949-1968 10 kuruş obverse.png 1949-1968 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 18.10 1.30 2.50 Cu 70-Zn 30 Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

1949 1968
1958-1969 10 kuruş obverse.png 1958-1969 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 21.00 1.26 4.00 Cu 95-Sn 4-Zn 1 Düz Kupür değeri

Başak motifi

Basım yılı

1958 1969
1948-1968 25 kuruş obverse.png 1948-1968 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 22.60 1.33 4.50 Cu 70-Zn 30 Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

1948 1968
1947-1960 50 kuruş obverse.png 1947-1960 50 kuruş reverse.png 50 kuruş 20.00 1.35 4.00 Ag 60-Cu 40 Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

1947 1960
1947-1960 1 lira obverse.png 1947-1960 1 lira reverse.png 1 Lira 25.00 1.50 7.50 Tırtıllı 1960
1957-1965 1 lira obverse.png 1957-1965 1 lira reverse.png 1 Lira 27.00 1.45 Cu 70-Ni 30 Tırtıllı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1957 1965

1960-1975[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
1969-1976 1 kuruş obverse.png 1969-1976 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 14.00 0.76 1.00 Cu 97-Zn2,5-Sn 0,5 Düz Kupür değeri

Bitki motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi

1969 1976
1970-1976 5 kuruş obverse.png 1970-1976 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 17.00 1.20 2.00 1970
1974-1976 5 kuruş obverse.png 1974-1976 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 0.70 1.35 1974
1969-1976 10 kuruş obverse.png 1969-1976 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 21.00 1.15 3.50 Kupür değeri

Başak motifi

Basım yılı

1969
1969-1975 10 kuruş obverse.png 1969-1975 10 kuruş reverse.png 10 kuruş 1.50 1.35 Al 99,5-Fe 0,4-Diğer 0,1 1975
1959-1989 25 kuruş obverse.png 1959-1989 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 22.60 1.57 5.00 Acmonital-52 Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Küp taşıyan kadın

1959 1989
1966-1989 25 kuruş obverse.png 1966-1989 25 kuruş reverse.png 25 kuruş 1.27 4.00 "Türkiye Cumhuriyeti"

Küp taşıyan kadın

1966
1971-1989 50 kuruş obverse.png 1971-1989 50 kuruş reverse.png 50 kuruş 25.00 1.55 6.00 Tırtıllı "Türkiye Cumhuriyeti"

Sabiha Tansuğ[1]

1971
1959-1982 1 lira obverse.png 1959-1982 1 lira reverse.png 1 Lira 27.00 1.76 8.00 Yazılı "Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1959 1982
1968-1982 1 lira obverse.png 1968-1982 1 lira reverse.png 1 Lira 1.57 7.00 1968
1960-1989 2,5 lira obverse.png 1960-1989 2,5 lira reverse.png 2 ½ Lira 30.00 2.19 12.00 1960 1989
1974-1982 5 lira obverse.png 1974-1982 5 lira reverse.png 5 Lira 32.50 1.75 11.00 Tırtıllı 1974 1982

1975-1988[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
1975-1989 1 kuruş obverse.png 1975-1989 1 kuruş reverse.png 1 kuruş 14.00 1.00 0.40 Al 99.5-Fe 0,40-Diğer 0,1 Düz Kupür değeri

Yaprak motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi

1975 1989
1975-1989 5 kuruş obverse.png 1975-1989 5 kuruş reverse.png 5 kuruş 17.00 1.50 0.90
1981-1990 5 lira obverse.png 1981-1990 5 lira reverse.png 5 Lira 21.00 1.80 1.70 Etial –30 Tırtıllı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1981 1990
1984-1989 5 lira obverse.png 1984-1989 5 lira reverse.png 5 Lira 2.00 1.70 1984 1989
1981-1990 10 lira obverse.png 1981-1990 10 lira reverse.png 10 Lira 25.00 1.80 2.40 1981 1990
1984-1990 20 lira obverse.png 1984-1990 20 lira reverse.png 20 Lira 22.90 7.00 Cu 75-Ni 16-Zn 8-Mn 1 Düz 1984
1985-1990 25 lira obverse.png 1985-1990 25 lira reverse.png 25 Lira 26.90 2.20 2.80 Etial-30 Tırtıllı 1985
1984-1990 50 lira obverse.png 1984-1990 50 lira reverse.png 50 Lira 26.80 1.80 9.00 Cu 75-Ni 16-Zn8-Mn 1 1984
1984-1995 100 lira obverse.png 1984-1995 100 lira reverse.png 100 Lira 29.60 11.00 1984 1995

1988-2005[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
1988-1995 50 lira obverse.png 1988-1995 50 lira reverse.png 50 Lira 18.75 1.40 3.30 Cu 70-Zn 30 Tırtıllı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1988 1995
1988-1995 100 lira obverse.png 1988-1995 100 lira reverse.png 100 Lira 20.75 1.40 4.10 Cu 70-Zn 30 1988
1988-1998 500 lira obverse.png 1988-1998 500 lira reverse.png 500 Lira 23.75 1.60 6.10 1998
1990-1998 1000 lira obverse.png 1990-1998 1000 lira reverse.png 1.000 Lira 25.50 2.20 8.10 Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5 1990 1998
1995-1998 1000 lira obverse.png 1995-1998 1000 lira reverse.png 1.000 Lira 17.00 1.80 3.00 Cu 90_zn 10 1995
1991-1998 2500 lira obverse.png 2.500 Lira 27.25 2.20 9.30 Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5 Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Yaprak motifi

Basım yılı

1991
1992-2001 5000 lira obverse.png 1992-2001 5000 lira reverse.png 5.000 Lira 28.75 10.30 Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5 Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Lale motifi

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

1992 2001
1995-2001 5000 lira obverse.png 1995-2001 5000 lira reverse.png 5.000 Lira 19.50 2.60 6.00 Cu 70-Zn 30 Tırtıllı 1995
1998-2001 5000 lira obverse.png 1998-2001 5000 lira reverse.png 5.000 Lira 19.50 1.60 3.50 1998
1997-2001 10000 lira obverse.png 1997-2001 10000 lira reverse.png 10.000 Lira 23.50 2.10 6.75 Cu 69,5- Zn 18-Ni 12- Mn 0,5 Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Karanfil motifi

Basım yılı

1997
2001-2005 25000 lira obverse.png 2001-2005 25000 lira reverse.png 25.000 Lira 27.00 1.65 2.70 Cu 70-Zn 30 Düz Kupür değeri

Ay yıldız

Gül motifi

Basım yılı

2001 2005
1996-2005 50000 lira obverse.png 1996-2005 50000 lira reverse.png 50.000 Lira 28.00 2.60 11.70 Cu 70-Zn 18 - Ni 12 Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

Basım yılı

1996
1999-2005 100000 lira obverse.png 1999-2005 100000 lira reverse.png 100.000 Lira 25.00 2.05 7.50 Cu 82-Ni10- Zn 7,5-0,5 Mn "Türkiye Cumhuriyeti"

75. Yıl logosu

Kupür değeri

Basım yılı

Yaprak motifi

"Mustafa Kemal Atatürk"

Atatürk portresi

1999
2003-2005 25000 lira obverse.png 2003-2005 25000 lira reverse.png 25.000 Lira 17.00 - 2.700 Cu70, 30 Zn Düz Ay yıldız

Kupür değeri

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

2003
2003-2005 50000 lira obverse.png 2003-2005 50000 lira reverse.png 50.000 Lira 17.75 - 3.200 Cu 65-Ni18- Zn 17
2003-2005 100000 lira obverse.png 2003-2005 100000 lira reverse.png 100.000 Lira 21.00 - 4.600
2003-2005 250000 lira obverse.png 2003-2005 250000 lira reverse.png 250.000 Lira 23.50 6.400 Yazılı

İkinci Türk lirası[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Türk lirası ve Yeni Kuruş

2005-2008[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Ocak 2005 ile 31 Aralık 2008 arasındaki geçiş döneminde, Türkiye'de ikinci Türk lirası resmi olarak "Yeni Türk lirası" olarak adlandırıldı. 2005 yılında 1, 5, 10, 25 ve 50 yeni kuruş ve 1 yeni lira değerinde madeni paralar piyasaya sürüldü. 1 yeni kuruş pirinç, 5, 10 ve 25 yeni kuruş ise bakır-nikel, 50 yeni kuruş ve 1 yeni Türk lirası bimetalik olarak basıldı. Tüm paraların arkasında Mustafa Kemal Atatürk portresi bulunmaktadır.

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tedavül
Tarihleri
Ön Arka Çap
mm
Kalınlık
mm
Kütle
gr
Alaşım Kenarı Ön Arka
1 Yeni Kuruş b.png
1 Yeni Kuruş a.png
1 Yeni Kuruş 17 1,65 2,7 Cu 70, Zn 30 Düz Kupür değeri

Ay yıldız

Basım yılı

"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

2005 2009
5 Yeni Kuruş b.png
5 Yeni Kuruş a.png
5 Yeni Kuruş 19,25 1,7 3,85 Cu 65, Ni 18, Zn 17
10 Yeni Kuruş b.png
10 Yeni Kuruş a.png
10 Yeni Kuruş
25 Yeni Kuruş b.png
25 Yeni Kuruş a.png
25 Yeni Kuruş 21,5 1,9 4,00 Tırtıllı
50 Yeni Kuruş b.png
50 Yeni Kuruş a.png
50 Yeni Kuruş 23,85 1,95 6,9 Halka: Cu 81, Ni 4, Zn 15

Göbek: Cu 75, Ni 15, Zn 10

1 Yeni Türk Lirası b.png
1 Yeni Türk Lirası a.png
1 Yeni Türk Lirası 26,15 8,3 Halka: Cu 75, Ni 15, Zn 10

Göbek: Cu 81, Ni 4, Zn 15

Avrupa Merkez Bankası'nın endişelerine rağmen, 50 yeni kuruş ve 1 yeni liralık madeni paraların boyutları ve kompozisyonları, sırasıyla €1 ve €2'luk madeni paralara açıkça benzemektedir. Ayrıca, o dönemde bir dizi otomat 1 yeni Türk lirasını €2 olarak kabul ettiğinden, Euro bölgesinde otomat kullanan işletmelerde (özellikle havalimanlarında) sorun yarattı. €2 kabaca dört kat daha değerli olduğundan, etkilenen otomat makinelerinin masrafları sahiplerinin pahasına yükseltilmesi gerekiyordu.

2009-günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Ocak 2009'dan itibaren "yeni" ibaresi, ikinci Türk lirasından çıkarıldı ve Türkiye'deki resmi adı tekrar "Türk lirası" oldu; 1, 5, 10, 25, 50 kuruş ve 1 lira kupürler halinde "yeni" olmayan yeni madeni paralar piyasaya sürüldü. Ayrıca 50 kuruş ve 1 liralık madeni paraların iç ve dış alaşımları tersine çevrildi.

Resim Kupürdeğeri Teknik ölçüleri Açıklama Tarih
Ön Arka Çap Kalınlık Kütle Alaşım Kenarı Ön Arka Tedavüle

çıkarılışı

Tedavülden

çekilişi

1kr obverse.png
1kr reverse.png
1 kuruş 16.5 mm 1.35 mm 2.2 g %70 Cu
%30 Zn
Düz Kupür değeri

Basım yılı

Kardelen motifi

"Türkiye Cumhuriyeti"
Mustafa Kemal Atatürk
1 Ocak 2009 N/A
5kr obverse.png
5kr reverse.png
5 kuruş 17.5 mm 1.65 mm 2.9 g %65 Cu
%18 ni
%17 Zn
Kupür değeri

Basım yılı

Yaşam ağacı motifi

10kr obverse.png
10kr reverse.png
10 kuruş 18.5 mm 3.15 g Kupür değeri

Rumi motifi

Basım yılı

25kr obverse.png
25kr reverse.png
25 kuruş 20.5 mm 4 g Tırtıllı
50kr obverse.png
50kr reverse.png
50 kuruş 23.85 mm 1.9 mm 6.8 g Dış halkası:
%79 Cu,%4 ni,%17 Zn
İç bölümü:
%65 Cu, %18 ni, %17 Zn
Kupür değeri

15 Temmuz Şehitler Köprüsü

Basım yılı

1TL obverse.png
1TL reverse.png
1 lira 26.15 mm 8.2 g Dış halka:
%65 Cu, %18 ni, %17 Zn
İç bölümü:
%79 Cu, %4 ni, %17 Zn
T.C.
Lale motifi
Kupür değeri

Rumi motifi

Basım yılı

Hatıra paralar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hatıra paralar, 1 TL'nin arka yüzünün değişmesiyle tedavüle çıkarılmaktadır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Duvar, Gazete (24 Mart 2019). "Paraya basılan ilk 'sıradan' yurttaş: Müzemi kurun!". 25 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2021. 
  2. ^ "Darphane açıkladı: Piyasada 1 milyon adet 'Türkçe Olimpiyatları' parası var". Diken (İngilizce). 21 Aralık 2017. 24 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2021. 
  3. ^ "100. yıl hatırası ölümsüzleştirildi!". Sabah. 3 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2021.