Türkiye Cumhuriyeti banknotları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Günümüzde kullanılan Dokuzuncu Emisyon Grubu (E9) banknotlar

1926'da Türkiye Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı, 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 Türk lirası değerindeki birinci emisyon banknotları tedavüle sürdü. Birinci emisyon, üzerinde hem Fransızca hem de Arap alfabesiyle yazılmış Türkçe metinlerin basılı olduğu son emisyondur. Banknotların ön yüzünde ise Mustafa Kemal Atatürk portresi yer almaktadır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 1937-1939 yılları arasında, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün portresini taşıyan ve ilk kez Latin alfabesiyle yazılmış Türkçe metinlerin yer aldığı yeni banknotları çıkardı. İsmet İnönü'nün portresinin banknotlara konması o dönem çeşitli tartışmalara neden oldu. 1942 yılında 1 Türk lirası yeniden piyasaya sürüldükten sonra, 1944 yılında II. Dünya Savaşı nedeniyle tedavüle sürülmeyen 50 kuruş tedavüle sürüldü. Ancak savaş sonrasında bu iki birim madenî paraya dönüştürüldü.

1950'lerin başında basılan banknotlarda ise Atatürk portresi yeniden yer aldı. 2½ Türk lirası değerindeki banknotlar, 1960 yılında madenî paralarla değiştirildi, aynısı 1974 ve 1981 yıllarında 5 ve 10 Türk lirası değerindeki banknotlarda da oldu. Daha yüksek değere sahip banknotlar 1980'lerde ve 90'larda tanıtıldı: 1981'de 5000 Türk lirası, 1982'de 10.000 Türk lirası, 1988'de 20.000 Türk lirası, 1989'da 50.000 Türk lirası, 1991'de 100.000 Türk lirası, 1992'de 250.000 Türk lirası, 500.000 Türk lirası 1993'te 1.000.000 Türk lirası, 1995'te 5.000.000 Türk lirası, 1999'da 10.000.000 Türk lirası ve 2001'de 20.000.000 Türk lirası.

Birinci Emisyon Grubu (E1)[değiştir | kaynağı değiştir]

Dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda başkanlığındaki komisyon tarafından 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan banknotlar belirlenmiş; bir Birleşik Krallık firması olan De La Rue tarafından filigranlı kâğıtlara kabartma olarak basılmıştır.

Bu emisyon grubundaki banknotlar 1928'deki Harf Devrimi'nden önce bastırıldığı için ana metinleri Arap harfleriyle, kupür değerleri ise Fransızca olarak yazılmıştır.

Bu banknotlar 5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarılmıştır. Tedavülde bulunan mevcut evrak-ı nakdiyeler ise, 4 Aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilerek 4 Eylül 1928 tarihinde değerlerini yitirmişlerdir.

Birinci Emisyon Grubu (E1) (1927)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
E1 1 TL ön yüz.JPG E1 1 TL arka yüz.jpg 1 166 × 90 Zeytin yeşili Meclis Binası, Ankara Kalesi, karasabanla çift süren bir köylü Eski Başbakanlık Binası 5 Aralık 1927 25 Nisan 1939
E1 5 TL ön yüz.jpg E1 5 TL arka yüz.JPG 5 170 × 94 Lacivert Ankara Kalesi, Bozkurt ve Meclis Binası Ak Köprü 15 Ekim 1937
E1 10 TL ön yüz.jpg E1 10 TL arka yüz.JPG 10 175 × 99 Lila Ankara Kalesi ve Bozkurt Ankara Kalesi'nden bir görünüm 16 Mayıs 1938
E1 50 TL ön yüz.jpg E1 50 TL arka yüz.jpg 50 185 × 108 Kahverengi, zeytin yeşili Ortada bir motif, sağda Atatürk portresi Afyonkarahisar şehrinden bir görünüm 1 Nisan 1938
E1 100 TL ön yüz.jpg E1 100 TL arka yüz.jpg 100 189 × 112 Zeytin yeşili Atatürk portresi Bir köy resmi 1 Mart 1938
E1 500 TL ön yüz.jpg E1 500 TL arka yüz.jpg 500 194 × 120 Kahverengi ve sarı Solda Sivas Gökmedrese, sağda Atatürk portresi Sivas şehrinden bir görünüm 15 Haziran 1939
E1 1000 TL ön yüz.jpg E1 1000 TL arka yüz.jpg 1 000 201 × 124 Lacivert Atatürk portresi Sakarya demiryolu hattı
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

İkinci Emisyon Grubu (E2)[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Ekim 1931 tarihinde Merkez Bankası faaliyete geçmiş para basma yetkisi bu kuruluşa verilmiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulduktan sonra, Harf Devrimi'nden önce basılan eski yazılı banknotlar, yeni harfler ile basılmış yeni banknotlarla değiştirilmiştir.

Latin alfabesi ile hazırlanmış yeni banknotlar, 9 farklı değerde ve 11 tertipten oluşmaktadır. Söz konusu banknotlardan 50 kuruşluk olanı Almanya'da, diğerleri ise Birleşik Krallık'ta bastırılmıştır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından dolaşıma ilk çıkarılan banknot olan 5 Türk liralık banknotu da içeren İkinci Emisyon Grubu banknotlar, 1937-1944 yılları arasında tedavüle çıkarılmıştır.

İkinci Emisyon Grubu içinde hem Atatürk, hem de İnönü portreli banknotlar yer almaktadır.

Bu emisyon grubu içinde Birleşik Krallık'ta bastırılan ancak, II. Dünya Savaşı sırasında banknotları Türkiye'ye getiren geminin Pire Limanında hücuma uğrayıp batması sonucunda denize dökülen İnönü portreli 50 kuruşluk ve 100 Türk liralık banknotlar ile yine Birleşik Krallık'ta bastırılan ancak, Londra'daki bir hava hücumu sırasında basıldığı matbaa zarar gören 50 Türk liralık banknotlar dolaşıma verilmemiştir.[1]

İkinci Emisyon Grubu (E2) (1937-1942)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
50 Kurus on.jpg 50 Kurus arka.jpg 0.5

(50 Kuruş)

125 × 55 Sarı ve açık yeşil Yeşil ve kahverengi İsmet İnönü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eski İdare Merkezi Binası 26 Haziran 1944 1 Ağustos 1947
1 Turk Lirası on.jpg 1 Turk Lirası arka.jpg 1 135 × 60 Menekşe Mustafa Kemal Atatürk Boğaziçi'nden bir görünüm 25 Nisan 1942
2 Bucuk Turk Lirası on.jpg 2 Bucuk Turk Lirası arka.jpg 2.5 145 × 65 Zeytin yeşili Ankara Zafer Anıtı 25 Nisan 1939 15 Temmuz 1952
5 Turk Lirası on.jpg 5 Turk Lirası arka.jpg 5 155 × 70 Mavi Yeşil Güvenlik Anıtı 15 Ekim 1937 10 Kasım 1952
E-2 10 TL on.jpg E-2 10 TL arka.jpg 10 165 × 75 Bordo Ankara Kalesi'nden bir görünüm 16 Mayıs 1938 2 Haziran 1952
E-2 50 TL on.jpg E-2 50 TL arka.jpg 50 175 × 80 Menekşe Ankara keçileri 1 Nisan 1938
E-2 100 TL on.jpg E-2 100 TL arka.jpg 100 185 × 85 Koyu kahverengi Çanakkale Boğazı'ndan bir görünüm 1 Mart 1938 15 Ekim 1942
E-2 500 TL on.jpg E-2 500 TL arka.jpg 500 195 × 90 Zeytin yeşili Rumelihisarı'ndan bir görünüm 15 Haziran 1939 24 Nisan 1946
E2 500 TL on.jpg E2 500 TL arka.jpg İsmet İnönü'nün portresi 18 Kasım 1940
E-2 Ataturk 1000 TL on.jpg E-2 Ataturk 1000 TL arka.jpg 1 000 205 × 95 Kayrak mavisi Atatürk portresi Güvenpark Anıtı 15 Haziran 1939
E-2 İnonu 1000 TL on.jpg E-2 İnonu 1000 TL arka.jpg İsmet İnönü'nün portresi 18 Kasım 1940
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Üçüncü Emisyon Grubu (E3)[değiştir | kaynağı değiştir]

Tamamı İsmet İnönü portreli olarak bastırılmıştır. 1942-1947 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır. 6 farklı değerde, 7 tertip olarak Birleşik Krallık, Almanya ve ABD'de bastırılmıştır.

Üçüncü Emisyon Grubu (E3) (1942-1947)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
E-3 2,5 TL on.jpg E-3 2,5 TL arka.jpg 2.5 145 × 65 Mor ve kahverengi İsmet İnönü Ankara Halkevi 27 Mart 1947 15 Temmuz 1952
E-3 10 TL on.jpg E-3 10 TL arka.jpg 10 155 × 65 Turuncu ve bej Mahalli giysiler içinde üç Türk köylü kadını 15 Ocak 1942 1 Nisan 1950
E-3 50 TL on.jpg E-3 50 TL arka.jpg 50 175 × 80 Mor ve yeşil Mor Ankara keçileri 25 Nisan 1942 1 Aralık 1951
E3 50 TL on.jpg E3 50 TL arka.jpg Mavi ve pembe 17 Şubat 1947
E-3 100 TL on.jpg E-3 100 TL arka.jpg 100 175 × 75 Kahverengi Üzüm salkımı tutan kız 15 Ağustos 1942 25 Nisan 1946
E-3 500 TL on.jpg E-3 500 TL arka.jpg 500 185 × 85 Zeytin yeşili Ankara Sanat Okulu'nda uygulamalı ders yapan öğrenciler 24 Nisan 1946
E-3 1000 TL on.jpg E-3 1000 TL arka.jpg 1 000 195 × 95 Mavi İzciler
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Dördüncü Emisyon Grubu (E4)[değiştir | kaynağı değiştir]

2 farklı değerde, 3 tertip olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde bastırılmıştır. 1947 ve 1948 yıllarında dolaşıma çıkarılan banknotların tamamı İsmet İnönü portreli olarak bastırılmıştır.

Dördüncü Emisyon Grubu (E4) (1947-1948)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
E-4 10 TL on.jpg E-4 10 TL arka.jpg 10 165 × 75 Kırmızı İsmet İnönü III. Ahmet Çeşmesi 17 Şubat 1947 2 Haziran 1952
E-4-II 10 TL on.jpg E-4-II 10 TL arka.jpg Açık kahverengi 15 Eylül 1948
E-4 100 TL on.jpg E-4 100 TL arka.jpg 100 181 × 83 Yeşil Rumeli Hisarı'ndan bir görünüm 18 Temmuz 1947 10 Ekim 1952
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Beşinci Emisyon Grubu (E5)[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşinci Emisyon Grubu banknotlar, 7 farklı değerde, 32 tertip olarak basılmış ve 1951-1971 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır.

Dolaşıma verilen banknotlar 1958 yılında Banknot Matbaası kuruluncaya kadar Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık veya Almanya'da bastırılmış olup Türkiye'de basılan ilk banknot Beşinci Emisyon Grubu III. Tertip 100 Türk liralık banknottur. Halk arasında "Mor Binlik" olarak adlandırılan 1.000 Türk liralık banknot da bu emisyon grubu içinde yer almaktadır.

Beşinci Emisyon Grubu (E5) (1952-1971)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
E-5 2,5 TL on.jpg E-5 2,5 TL arka.jpg 2.5 145 × 65 Kırmızımsı mor Kırmızımsı mor Mustafa Kemal Atatürk Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezi Ankara Eski Binası 15 Temmuz 1952 20 Ekim 1966
E-5-II 2,5 TL on.jpg E-5-II 2,5 TL arka.jpg Kahverengi 3 Ocak 1955
E-5-III 2,5 TL on.jpg E-5-III 2,5 TL arka.jpg Açık kırmızı 1 Temmuz 1957
E-5-IV 2,5 TL on.jpg E-5-IV 2,5 TL arka.jpg Açık yeşil 15 Şubat 1960
E-5 5 TL on.jpg E-5 5 TL arka.jpg 5 150 × 68 Mavi Mavi Fındık toplayan köylü kızları 10 Kasım 1952 8 Ocak 1968
E-5-II 5 TL on.jpg E-5-II 5 TL arka.jpg Yeşil 8 Haziran 1959
E-5-III 5 TL on.jpg E-5-III 5 TL arka.jpg Mavi 25 Ekim 1961
E-5-IV 5 TL on.jpg E-5-IV 5 TL arka.jpg 4 Ocak 1965
E-5 10 TL on.jpg E-5 10 TL arka.jpg 10 155 × 71 Yeşil Yeşil Mecidiye Köprüsü 2 Haziran 1952 4 Temmuz 1966
E-5-II 10 TL on.jpg E-5-II 10 TL arka.jpg Koyu kırmızı 26 Ekim 1953
E-5-III 10 TL on.jpg E-5-III 10 TL arka.jpg Kahverengi 24 Mart 1958
E-5-IV 10 TL on.jpg E-5-IV 10 TL arka.jpg Yeşil 25 Nisan 1960
E-5-V 10 TL on.jpg E-5-V 10 TL arka.jpg Kırmızı 15 Mayıs 1961
E-5-VI 10 TL on.jpg E-5-VI 10 TL arka.jpg Yeşil 2 Ocak 1963
E-5 50 TL on.jpg E-5 50 TL arka.jpg 50 160 × 74 Kahverengi Kahverengi Ulus Meydanı'ndaki Zafer Anıtı 1 Aralık 1951 7 Mayıs 1979
E-5-II 50 TL on.jpg E-5-II 50 TL arka.jpg Turuncu 2 Şubat 1953
E-5-III 50 TL on.jpg E-5-III 50 TL arka.jpg Gül 15 Ekim 1956
E-5-IV 50 TL on.jpg E-5-IV 50 TL arka.jpg Grimsi yeşil 1 Ekim 1957
E-5-V 50 TL on.jpg E-5-V 50 TL arka.jpg Kahverengi 15 Şubat 1960
E-5-VI 50 TL on.jpg E-5-VI 50 TL arka.jpg 1 Haziran 1964
E-5-VII 50 TL on.jpg E-5-VII 50 TL arka.jpg 2 Ağustos 1971
E-5 100 TL on.jpg E-5 100 TL arka.jpg 100 170 × 80 Zeytin yeşili Gençlik Parkı 10 Ekim 1952 12 Nisan 1976
E-5-II 100 TL on.jpg E-5-II 100 TL arka.jpg Yeşil Yeşilimsi mavi 2 Temmuz 1956
E-5-III 100 TL on.jpg E-5-III 100 TL arka.jpg Zeytin yeşili 4 Ağustos 1958
E-5-IV 100 TL on.jpg E-5-IV 100 TL arka.jpg 15 Mart 1962
E-5-V 100 TL on.jpg E-5-V 100 TL arka.jpg 1 Ekim 1964
E-5-VI 100 TL on.jpg E-5-VI 100 TL arka.jpg Açık zeytin yeşili 17 Mart 1969
E-5 500 TL on.jpg E-5 500 TL arka.jpg 500 170 × 80 Kahverengi İstanbul Sultan Ahmet Camii, Dikilitaş ve Hipodrom 15 Nisan 1953 1 Eylül 1976
E-5-II 500 TL on.jpg E-5-II 500 TL arka.jpg Koyu gri 16 Şubat 1959
E-5-III 500 TL on.jpg E-5-III 500 TL arka.jpg Kahverengi 1 Aralık 1962
E-5-IV 500 TL on.jpg E-5-IV 500 TL arka.jpg Menekşe 3 Haziran 1968
1000TRLira.jpg E-5 1000 TL arka.jpg 1 000 Rumeli Hisarı'ndan Boğaziçi'nin bir görünümü 15 Nisan 1953 7 Mayıs 1979
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Altıncı Emisyon Grubu (E6)[değiştir | kaynağı değiştir]

E6 banknotlar 7 farklı değerde, 18 tertipten oluşmaktadır. 1966-1983 yılları arasında dolaşıma çıkarılan bu banknotlardan I. Tertip 20 Türk lirası Birleşik Krallık'ta, diğerleri ise Türkiye'de basılmıştır.

Altıncı Emisyon Grubu (E6) (1966-1983)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
5 Old TL obverse.jpg 5 Old TL reverse.jpg 5 135 × 60 Mor Mustafa Kemal Atatürk Manavgat Şelalesi'nden bir görünüm 8 Ocak 1968 16 Mayıs 1983
5-II Old TL obverse.jpg 5-II Old TL reverse.jpg 20 Eylül 1976
10 Old TL obverse.jpg 10 Old TL reverse.jpg 10 140 × 65 Zeytin yeşili Kız Kulesi 4 Temmuz 1966 21 Eylül 1981
10-II Old TL obverse.jpg 10-II Old TL reverse.jpg 7 Nisan 1975
20 Old TL obverse.jpg 20 Old TL reverse.jpg 20 143 × 66 Açık kahverengi Anıtkabir 15 Haziran 1966 21 Ağustos 1987
20-II Old TL obverse.jpg 20-II Old TL reverse.jpg 24 Haziran 1974
20-III Old TL obverse.jpg 20-III Old TL reverse.jpg 29 Ağustos 1979
20-IV Old TL obverse.jpg 20-IV Old TL reverse.jpg 30 Mayıs 1983
50 Old TL obverse.jpg 50 Old TL reverse.jpg 50 160 × 71 Kahverengi Açık kahverengi Topkapı Sarayı'ndaki Mermer Çeşme 9 Nisan 1976
50-II Old TL obverse.jpg 50-II Old TL reverse.jpg Açık kahverengi 4 Nisan 1983
100 Old TL obverse.jpg 100 Old TL reverse.jpg 100 170 × 77 Yeşil Kahverengi Ağrı Dağı 15 Mayıs 1972 5 Mayıs 1986
100-II Old TL obverse.jpg 100-II Old TL reverse.jpg 24 Eylül 1979
100-III Old TL obverse.jpg 100-III Old TL reverse.jpg 20 Haziran 1983
500 Old TL obverse.jpg 500 Old TL reverse.jpg 500 170 × 80 Zeytin yeşili ve mavi İstanbul Üniversitesi Girişi 1 Eylül 1971 15 Haziran 1984
500-II Old TL obverse.jpg 500-II Old TL reverse.jpg 9 Eylül 1974
E6 1.000 TL ön yüz.jpg E6 1.000 TL arka yüz.jpg 1 000 170 × 82 Menekşe Boğaziçi Köprüsü 29 Mayıs 1978 29 Eylül 1986
E6 1.000-II TL ön yüz.jpg E6 1.000-II TL arka yüz.jpg 17 Aralık 1979
E6 1.000-III TL ön yüz.jpg E6 1.000-III TL arka yüz.jpg 10 Haziran 1981
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Yedinci Emisyon Grubu (E7)[değiştir | kaynağı değiştir]

1979 yılından itibaren dolaşıma verilmeye başlanan E7 grubu banknotlar 2002 yılı itibarıyla 15 farklı değerde, 36 tertipten oluşmaktadır. Banknotların tamamı Türkiye'de basılmıştır.

E7 Emisyon Grubu banknotlar 1 Ocak 2006 tarihinde tedavülden kaldırılmıştır.

Yedinci Emisyon Grubu (E7) (1979-1989)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
10 Old Turkish lira.jpg 10 TL reverse.jpg 10 122 × 55 Pembe ve zeytin yeşili Mustafa Kemal Atatürk Atatürk'e çiçek sunan çocuk öğrenci grubu 25 Aralık 1979 21 Ağustos 1987
10-II Old Turkish lira.jpg 10-II TL reverse.jpg 15 Kasım 1982
100 TL obverse.jpg 100 TL reverse.jpg 100 131 × 63 Mor ve kahverengi Ankara Kalesi, Mehmet Âkif Ersoy'un portresi, müze haline getirilen Ankara'daki evi ve İstiklâl Marşı'nın ilk iki dörtlüğü 26 Aralık 1983 21 Ağustos 1989
100-II TL obverse.jpg 100-II TL reverse.jpg 17 Eylül 1984
500 TL obverse.jpg 500 TL reverse.jpg 500 140 × 72 Mavi İzmir Saat Kulesi 1 Temmuz 1983
500-II TL obverse.jpg 500-II TL reverse.jpg 21 Mayıs 1984
1000 TL obverse.jpg 1000 TL reverse.jpg 1 000 Menekşe Fatih Sultan Mehmed ve İstanbul 31 Mart 1986 3 Ağustos 1992
1000-II TL obverse.jpg 1000-II TL reverse.jpg 19 Şubat 1988
5000 TL obverse.jpg 5000 TL reverse.jpg 5 000 Kahverengi, turuncu ve mavi Mevlana Türbesi ve Mevlana 2 Kasım 1981 31 Ocak 1994
5000-II TL obverse.jpg 5000 TL A reverse.jpg 146 × 72 Kahverengi ve yeşil 29 Temmuz 1985
5000 TL A obverse.jpg 5000 TL A reverse.jpg 13 Haziran 1988
5000 TL B obverse.jpg 5000 TL B reverse.jpg Afşin Elbistan Termik Santrali 28 Mayıs 1990
10000 TL obverse.jpg E7 10 000 TL arka yüz.jpg 10 000

(1 Yeni Kuruş)

Mor ve yeşil Yeşil Mimar Sinan ve Selimiye Camii 25 Ekim 1982 15 Aralık 1995
10000-II TL obverse.jpg E7 10 000-II TL arka yüz.jpg 13 Nisan 1984
10000-III TL obverse.jpg E7 10 000-III TL arka yüz.jpg 24 Ocak 1989
10000-IV TL obverse.jpg E7 10 000-IV TL arka yüz.jpg 22 Şubat 1993
20000 TL obverse.jpg 20000 TL reverse.jpg 20 000

(2 Yeni Kuruş)

152 × 76 Bordo Menekşe Ankara Merkez Bankası Genel Müdürlük Binası 9 Mayıs 1988 9 Eylül 1997
20000-II TL obverse.jpg 20000-II TL reverse.jpg Sarı ve turuncu 3 Nisan 1995
50000 TL 1994 obverse.jpg 50000 TL 1994 reverse.jpg 50 000

(5 Yeni Kuruş)

Yeşil Yeşil Türkiye Büyük Millet Meclisi binası 15 Mayıs 1989 5 Kasım 1999
50000-II TL 1994 obverse.jpg 50000-II TL 1994 reverse.jpg Yeşil ve koyu gri 20 Şubat 1995
100000 lira obverse.jpg 100000 lira reverse.jpg 100 000

(10 Yeni Kuruş)

158 × 76 Kahverengi ve yeşil Mustafa Kemal Atatürk ve Samsun'daki Onur Anıtı Atatürk'e çiçek sunan çocuk öğrenci grubu 11 Kasım 1991 5 Kasım 2001
100000-II lira obverse.jpg 100000-II lira reverse.jpg 15 Temmuz 1994
100000-III lira obverse.jpg 100000-III lira reverse.jpg 12 Ağustos 1996
250000 TL obverse.jpg 250000 TL reverse.jpg 250 000

(25 Yeni Kuruş)

Mavi Mustafa Kemal Atatürk Kızılkule 2 Ekim 1992 31 Aralık 2004
250000-II TL obverse.jpg 250000-II TL reverse.jpg 2 Ekim 1995
250000-III TL obverse.jpg 250000-III TL reverse.jpg 16 Mart 1998
500000 TL obverse.jpg 500000 TL reverse.jpg 500 000

(50 Yeni Kuruş)

160 × 76 Mor Çanakkale Şehitleri Anıtı 18 Mart 1993
500000-II TL obverse.jpg 500000-II TL reverse.jpg 16 Mayıs 1994
500000-III TL obverse.jpg 500000-III TL reverse.jpg 26 Ağustos 1994
500000-IV TL obverse.jpg 500000-IV TL reverse.jpg Mor Menekşe 10 Ekim 1997
1 Million TL obverse.jpg 1 Million TL reverse.jpg 1 000 000

(1 Yeni Türk lirası)

Bordo ve mavi Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali 16 Ocak 1995
1-II Million TL obverse.jpg 1-II Million TL reverse.jpg 9 Eylül 1996
1-III Million TL obverse.jpg 1-III Million TL reverse.jpg 10 Ocak 2002
5 Million TL obverse.jpg 5 Million TL reverse.jpg 5 000 000

(5 Yeni Türk lirası)

162 × 76 Pastel sarı ve yeşilimsi kahverengi Anıtkabir 6 Ocak 1997
10 Million TL obverse.jpg 10 Million TL reverse.jpg 10 000 000

(10 Yeni Türk lirası)

Kırmızı Piri Reis Haritası 5 Kasım 1999
E7 20.000.000 ön yüz.jpg 20million.JPG 20 000 000

(20 Yeni Türk lirası)

Yeşil Efes Antik Kenti 5 Kasım 2001
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Sekizinci Emisyon Grubu (E8) (Yeni Türk lirası)[değiştir | kaynağı değiştir]

28 Ocak 2004 tarih ve 5083 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun" gereğince Türkiye'de ilk kez gerçekleştirilen Türk lirasından 6 sıfır atma operasyonu kapsamında 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren dolaşıma verilmiştir. E8 Grubu banknotlar 6 farklı değerden oluşmaktadır. Bu banknotların tamamı Türkiye'de basılmıştır.

E8 Emisyon Grubu banknotlar 1 Ocak 2010 tarihinde tedavülden kaldırıldı.

Sekizinci Emisyon Grubu (E8) (2005-2009)
Resim Değeri

yeni ₺

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
1 YTL ön.jpg 1 YTL arka.jpg 1 156 × 76 Bordo ve mavi Mustafa Kemal Atatürk Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali 1 Ocak 2005 1 Ocak 2010
5 YTL ön.jpg 5 YTL arka.jpg 5 162 × 76 Pastel sarı ve yeşilimsi kahve Anıtkabir
10 YTL ön.jpg 10 YTL arka.jpg 10 Kırmızı Mor ve kırmızı Piri Reis Haritası
20 YTL ön.jpg 20 YTL arka.jpg 20 Yeşil Efes
50 YTL ön.jpg 50 YTL arka.jpg 50 152 × 81 Turuncu Açık kahverengi ve turuncu Kapadokya
100 YTL ön.jpg 100 YTL arka.jpg 100 158 × 81 Mavi İshak Paşa Sarayı
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Güvenlik önlemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Açıklama
Bir YTL Emniyet Şeridi 1.gif Bir YTL Emniyet Şeridi 2.gif Emniyet şeridi Arka yüzde kesik gümüşi çizgilerden oluşur. Banknot ışığa tutulduğunda düz bir hat şeklini alır ve her iki yüzden görülür. Üzerinde "TCMB" harfleri bulunur.
Bir YTL Gizli Görüntü 1.gif Bir YTL Gizli Görüntü 2.gif Gizli görüntü Banknotun yatay konumda, göz hizasında ışığa doğru tutulması halinde görülebilen "TC" harflerinden oluşan gizli görüntü.
Bir YTL Filigran.gif
Filigran Ön ve arka yüzde, banknot ışığa tutulduğunda görülebilen, Atatürk portresinin küçüğünden ve 1 rakamından oluşan filigran.
Bir YTL Bütünleşik Görüntü Ön Taraf.gifBir YTL Bütünleşik Görüntü Arka Taraf.gifBir YTL Bütünleşik Görüntü.gif Bütünleşik görüntü Banknot ışığa tutulduğunda, arka yüzdeki parçayla birbirini tamamlayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası amblemi.
Kabartma Baskı 1 YTL.gif Bir YTL Kabartma Baskı.gif Kabartma baskı Ön yüzde parmakla dokunulduğunda hissedilebilen kabartma baskı.
Diğer özellikler Ultraviyole ışık altında görülebilen kırmızı ve mavi renkte kılcal lifler.
Arka yüzün sol üst tarafında siyah, sağ alt tarafında kırmızı renkte basılı ve ultraviyole ışık altında parlayan seri ve sıra numaraları.
Ultraviyole ışık altında parlamayan özel banknot kağıdı.

Dokuzuncu Emisyon Grubu (E9)[değiştir | kaynağı değiştir]

5083 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun"un[2] 1. maddesi uyarınca, Bakanlar Kurulu Yeni Türk lirası ve Yeni Kuruş'ta yer alan "Yeni" ibarelerini kaldırmaya yetkili kılınmış olup "Yeni" ibarelerinin 1 Ocak 2009 tarihinde kaldırılmasına ilişkin söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı 5 Mayıs 2007 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

E9 Emisyon Grubu Türk lirası banknotlar 4 farklı sık bulunan ve 2 farklı nadir bulunan (100 ve 200 TL) kupürden oluşmaktadır. Banknotların tamamı Türkiye'de basılmıştır.

Dokuzuncu emisyon 2. tertip[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Nisan 2013 tarihinde Merkez Bankası, 5 liralık banknotların hakim rengini mor olarak değiştirdi. Yeni banknotlar 8 Nisan 2013'te tedavüle verildi. Sebebi ise 5 liralık banknotların 50 lira ile karıştırılmasıydı.[3]

Dokuzuncu Emisyon Grubu (E9) (2009-günümüz)
Resim Değeri

Boyutları

(mm)

Ana rengi Bilgi Tarih
Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Tedavüle çıkarılışı Tedavülden çekilişi
5 Türk Lirası front.jpg 5 Türk Lirası reverse.jpg 5 130 × 64 Kahverengi Mustafa Kemal Atatürk Ordinaryüs Prof. Dr. Aydın Sayılı’ın bir portresi, güneş sistemi, atomun yapısı, DNA ve ilk çağ mağara resimleri 1 Ocak 2009 8 Nisan 2013
5-II Türk Lirası front.jpg 5-II Türk Lirası reverse.jpg Mor 8 Nisan 2013 N/A
10 Türk Lirası front.jpg 10 Türk Lirası reverse.jpg 10 136 × 64 Kırmızı Ordinaryüs Prof. Dr. Cahit Arf’ın bir portresi, “Arf Değişmezi”nden alınan bir kesitin yanı sıra “aritmetik diziler, abaküs, sayılar ve bilgisayar teknolojisinin temeli olan sayısal sistemi belirten ikili (Binary) sayı sistemini ifade eden rakamlar 1 Ocak 2009
20 Türk Lirası front.jpg 20 Türk Lirası reverse.jpg 20 142 × 68 Yeşil Mimar Kemaleddin’in bir portresi, “Gazi Üniversitesi Rektörlük Binası”nın çizgisel bir çalışması ile “kemer, dairesel motif ve mimarinin üç boyutlu yapısını simgelemek üzere küp, küre, silindir” gibi formlar
50 Türk Lirası front.jpg 50 Türk Lirası reverse.jpg 50 148 × 68 Turuncu Fatma Aliye Topuz’un bir portresi, “hokka, tüy kalem, kâğıt ve kitap” gibi figürler ile kadın zarafetini simgeleyen “çiçek” motifleri
100 Türk Lirası front.jpg 100 Türk Lirası reverse.jpg 100 154 × 72 Mavi Itri’nin bir portresi, “notalar, kudüm ve ud gibi enstrümanlar” ile Itri’nin Mevlevi kişiliğine uygun olarak “ney üfleyen Mevlevi dervişi” figürü
200 Türk Lirası front.jpg 200 Türk Lirası reverse.jpg 200 160 × 72 Mor Yunus Emre’nin bir portresi, “Yunus Emre’nin anıt mezarı, dizelerinde yer verdiği gül motifi, barışı ve kardeşliği simgeleyen güvercin motifi ile felsefesini en iyi vurgulayan ‘Sevelim, Sevilelim’ dizesi
Kaynaklar: TCMB17 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Turkish Banknotes.info

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Batan geminin banknotları". haber7.com. 1 Temmuz 2005. 3 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2017. 
  2. ^ "Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun". 17 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2009. 
  3. ^ "Mor 5 liralar tedavüle çıkıyor". www.aa.com.tr. Anadolu Ajansı. 3 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021.