Türkiye cumhurbaşkanları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Cumhurbaşkanlığı Forsu, cumhurbaşkanının ikametgâhında ve ziyareti süresince bulunduğu yerde bayrak direğine çekilir.

Türkiye cumhurbaşkanları listesi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak görev yapmış kişileri içeren liste.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına göre Cumhurbaşkanı devlet ve hükûmet başkanıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanlığını temsil eder. Cumhurbaşkanı beş yıllığına görev yapar. Bir kimse en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilir.

Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma, ölüm, çekilme veya başka bir nedenle görevini sürdürememesi durumunda yenisi seçilene kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder.[1] Cumhurbaşkanı 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir.[2]

Bugüne kadar 12 kişi ant içerek cumhurbaşkanlığı yaparken 5 kişi de cumhurbaşkanlığına vekillik etmiştir. Bu kişilerden ikisi görevleri sırasında doğal nedenlerden hayatlarını kaybetti (Mustafa Kemal Atatürk ve Turgut Özal), biri askerî darbe sonucu devrildi (Celâl Bayar) ve biri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından sağlık sebepleriyle görevden alındı (Cemal Gürsel).

İlk Cumhurbaşkanı Atatürk, 1923'te oy birliği ile seçildi. 15 yıl 12 gün ile bu görevde en çok kalan kişi olan Atatürk, dört dönem Cumhurbaşkanlığı yaptı. Özal ise 3 yıl 159 gün Cumhurbaşkanlığı yaparak bu görevde en az kalan kişi oldu. Göreve geldiğinde 42 yaşında olan Atatürk en genç, 70 yaşında olan Fahri Korutürk ise en yaşlı Cumhurbaşkanıdır.

Cumhurbaşkanları listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi partiler
Diğer
Fotoğraf İsim
(Doğum-Ölüm)
Seçim Görev Süresi Siyasi Parti Önceki Görevi Dönem
Görev başlangıcı Görev sonu Görev süresi
Parlamenter sistem (1923–2018)
1 Ataturk1930s.jpg Mustafa Kemal Atatürk
(1881–1938)
1923 29 Ekim 1923 1 Kasım 1927 700847440080000000015 yıl, 12 gün Cumhuriyet Halk Partisi 1. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı 1
1927 1 Kasım 1927 4 Mayıs 1931 2
1931 4 Mayıs 1931 1 Mart 1935 3
1935 1 Mart 1935 10 Kasım 1938
(görev süresinde yaşamını yitirdi.)
4
Abdülhalik Renda 10 Kasım ve 11 Kasım 1938 tarihleri arasında vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptı.
2 Inonu Ismet.jpg İsmet İnönü
(1884–1973)
1938 11 Kasım 1938 3 Nisan 1939 700836415440000000011 yıl, 197 gün Cumhuriyet Halk Partisi 1. Türkiye başbakanı 5
1939 3 Nisan 1939 8 Mart 1943 6
1943 8 Mart 1943 5 Ağustos 1946 7
1946 5 Ağustos 1946 27 Mayıs 1950 8
3 Mahmut Celalettin Bayar.png Celâl Bayar
(1883–1986)
1950 27 Mayıs 1950 14 Mayıs 1954 700831557600000000010 yıl, 0 gün Demokrat Parti 3. Türkiye Başbakanı 9
1954 14 Mayıs 1954 1 Kasım 1957 10
1957 1 Kasım 1957 27 Mayıs 1960
(görevden alındı.)
11
27 Mayıs Darbesi'nden sonra , Milli Birlik Komitesi ülkeyi yönetmeye başladı. Cemal Gürsel askerî yönetim boyunca başbakanlık ve devlet başkanlığı yaptı. TBMM yeniden açılınca cumhurbaşkanlığına seçildi.
4 Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel.png Cemal Gürsel
(1895–1966)
1961 10 Ekim 1961 28 Mart 1966[n 1] 70081408320000000004 yıl, 169 gün Bağımsız Milli Birlik Komitesi Başkanı 12
Cemal Gürsel'in hastalığı sebebiyle İbrahim Şevki Atasagun, 2 Şubat ve 28 Mart 1966 tarihleri arasında vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptı.
5 Turkse chef Generale staf (Generaal Sunay),, Bestanddeelnr 916-7535 (cropped).jpg Cevdet Sunay
(1899–1982)
1966 28 Mart 1966 28 Mart 1973 70082209032000000007 yıl, 0 gün Bağımsız 12. Türk Silahlı Kuvvetleri genelkurmay başkanı 13
Tekin Arıburun 28 Mart ve 6 Nisan 1973 tarihleri arasında vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptı.
6 Fahri Korutürk.jpg Fahri Korutürk
(1903–1987)
1973 6 Nisan 1973 6 Nisan 1980 70082209032000000007 yıl, 0 gün Bağımsız Türkiye Moskova Büyükelçisi 14
İhsan Sabri Çağlayangil 6 Nisan ve 12 Eylül 1980 tarihleri arasında vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptı.
12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nden sonra Milli Güvenlik Konseyi ülkeyi yönetmeye başladı. Kenan Evren askerî yönetim boyunca devlet başkanlığı yaptı. 1982 Anayasası'nın birinci geçici maddesi gereği Anayasa'nın halkoylamasında kabulüyle cumhurbaşkanı oldu.
7 Kenan Evren (cropped).png Kenan Evren
(1917–2015)
1982 9 Kasım 1982 9 Kasım 1989 70082209032000000007 yıl, 0 gün Bağımsız Milli Güvenlik Konseyi Başkanı 15
8 (Turgut Özal) Felipe González ofrece una rueda de prensa con el primer ministro de Turquía. Pool Moncloa. 15 de septiembre de 1989 (cropped).jpeg Turgut Özal
(1927–1993)
1989 9 Kasım 1989 17 Nisan 1993
(görev süresinde yaşamını yitirdi.)
70081084104000000003 yıl, 159 gün Bağımsız 19. Türkiye başbakanı 16
Hüsamettin Cindoruk 17 Nisan ve 16 Mayıs 1993 tarihleri arasında vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptı.
9 Suleyman Demirel 1998.jpg Süleyman Demirel
(1924–2015)
1993 16 Mayıs 1993 16 Mayıs 2000 70082209032000000007 yıl, 0 gün Bağımsız 12. Türkiye Başbakanı 17
10 Ahmet Necdet Sezer 2006.jpg Ahmet Necdet Sezer
(1941)
2000 16 Mayıs 2000 28 Ağustos 2007 70082298888000000007 yıl, 104 gün Bağımsız 14. T.C. Anayasa Mahkemesi Başkanı 18
11 Abdullah Gül (cropped version).jpg Abdullah Gül
(1950)
2007 28 Ağustos 2007 28 Ağustos 2014 70082209032000000007 yıl, 0 gün Bağımsız Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı 19
12 Recep Tayyip Erdoğan 2019 (cropped).jpg Recep Tayyip Erdoğan
(1954)
2014 28 Ağustos 2014 9 Temmuz 2018 70081218888000000003 yıl, 315 gün Bağımsız
(2014-2017)
25. Türkiye Başbakanı 20
(12) Adalet ve Kalkınma Partisi
(2017-günümüz)
Cumhurbaşkanlığı Sistemi (2018–)
12 Recep Tayyip Erdoğan 2019 (cropped).jpg Recep Tayyip Erdoğan
(1954)
2018 9 Temmuz 2018 Görevde 70081290816000000004 yıl, 33 gün Adalet ve Kalkınma Partisi 25. Türkiye Başbakanı 21

Vekâleten görev yapmış cumhurbaşkanları listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

2022 itibarıyla görevde vekâleten bulunan 5 cumhurbaşkanı vardır.

Fotoğraf Cumhurbaşkanı Görev başlangıcı Görev sonu Görev süresi Dönem Önceki görevi Notlar
TBMM Başkanı Abdülhalik Renda.jpg Abdülhalik Renda
(1881–1957)
Vekâleten
10 Kasım 1938 11 Kasım 1938 1 gün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1935–1946)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi.
İbrahim Şevki Atasagun.jpg İbrahim Şevki Atasagun
(1899–1984)
Vekâleten
2 Şubat 1966 28 Mart 1966 54 gün Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1965–1970)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde bağımsızdı.
Mehmet Tekin Arıburun.png Tekin Arıburun
(1903–1993)
Vekâleten
28 Mart 1973 6 Nisan 1973 9 gün Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1970–1977)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
Ihsan Sabri Caglayangil (1968).jpg İhsan Sabri Çağlayangil
(1908–1993)
Vekâleten
6 Nisan 1980 12 Eylül 1980
(görevden alındı.)
159 gün Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1979–1980)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
Hüsamettin cindoruk.jpg Hüsamettin Cindoruk
(1933–)
Vekâleten
17 Nisan 1993 16 Mayıs 1993 29 gün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1991–1995)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Doğru Yol Partisi üyesiydi.

Zaman çizelgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Recep Tayyip ErdoğanAbdullah GülAhmet Necdet SezerSüleyman DemirelHüsamettin CindorukTurgut ÖzalKenan Evrenİhsan Sabri ÇağlayangilFahri KorutürkTekin ArıburunCevdet Sunayİbrahim Şevki AtasagunCemal GürselCelâl Bayarİsmet İnönüAbdülhalik RendaMustafa Kemal Atatürk

Eğitimlerine göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezun olduğu en üst seviye eğitim kurumuna göre Türkiye cumhurbaşkanlarının listesi aşağıdaki gibidir:

Öğrenim Cumhurbaşkanları
Doktora
İstanbul Üniversitesi Abdullah Gül
Yüksek Lisans
Ankara Üniversitesi Ahmet Necdet Sezer
Harp Akademisi Mustafa Kemal Atatürk
İsmet İnönü
Cemal Gürsel
Cevdet Sunay
Fahri Korutürk
Kenan Evren
Lisans[Not 1]
Ankara Üniversitesi Ahmet Necdet Sezer
Deniz Harp Okulu Fahri Korutürk
İstanbul Üniversitesi Abdullah Gül
İstanbul Teknik Üniversitesi İsmet İnönü
Turgut Özal
Süleyman Demirel
Kara Harp Okulu Mustafa Kemal Atatürk
İsmet İnönü
Cemal Gürsel
Cevdet Sunay
Kenan Evren
Marmara Üniversitesi Recep Tayyip Erdoğan
Ortaokul Celâl Bayar
  1. ^ Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi 1936 yılına kadar Mülkiye Mektebi adıyla İstanbul'da faaliyet göstermiştir. Bu yüzden Ankara Üniversitesi ve Mülkiye Mektebi bazı isimler için ayrı olarak ele alınmıştır.

Yaşayan eski cumhurbaşkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

2022 itibarıyla yaşayan iki eski cumhurbaşkanı ve bir eski cumhurbaşkanı vekili bulunmaktadır:

Fotoğraf Cumhurbaşkanı Görev süresi Doğum tarihi
Hüsamettin cindoruk.jpg Hüsamettin Cindoruk 1993
Vekâleten
8 Haziran 1933 (1933-06-08) (89 yaşında)
10.
Ahmet Necdet Sezer.jpg Ahmet Necdet Sezer 2000–2007 13 Eylül 1941 (1941-09-13) (80 yaşında)
11.
Abdullah Gül (cropped version).jpg Abdullah Gül 2007–2014 29 Ekim 1950 (1950-10-29) (71 yaşında)

Süleyman Demirel (1924–2015), 17 Haziran 2015'te 90 yaşında hayatını kaybederek ölen son eski cumhurbaşkanı olmuştur.

Görevde bulunduğu sırada ölen cumhurbaşkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

2022 itibarıyla görevde bulunduğu sırada hayatını kaybeden iki cumhurbaşkanı bulunmaktadır:

Fotoğraf Cumhurbaşkanı Görev süresi Ölüm tarihi
1.
Ataturk1930s.jpg Mustafa Kemal Atatürk 1923–1938 10 Kasım 1938 (57 yaşında)
8.
(Turgut Özal) Felipe González ofrece una rueda de prensa con el primer ministro de Turquía. Pool Moncloa. 15 de septiembre de 1989 (cropped).jpeg Turgut Özal 1989–1993 17 Nisan 1993 (65 yaşında)

Turgut Özal (1927–1993), 17 Nisan 1993'te 65 yaşında görevde bulunduğu sırada ölen son eski cumhurbaşkanı olmuştur.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hastalığı sebebiyle görevden alındı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2020. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 7 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]