Türkiye cumhurbaşkanları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Cumhurbaşkanlığı forsu, cumhurbaşkanının ikametgâhında ve ziyareti süresince bulunduğu yerde bayrak direğine çekilir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına göre Türkiye Cumhurbaşkanı devletin başı ve TBMM adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanlığını temsil eder. Cumhurbaşkanı tek dereceli seçim sonucu beş yıllığına görev yapar. Bir kimse en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilir. Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma, ölüm, çekilme veya başka bir nedenle görevini sürdürememesi durumunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekâleten görev yapar. Cumhurbaşkanı en az 40 yaşında, yüksek öğrenim görmüş ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip Türk vatandaşı olmalıdır.

Bugüne kadar 12 kişi ant içerek cumhurbaşkanlığı yaparken 5 kişi de cumhurbaşkanlığına vekillik etti. Bu kişilerden ikisi görevleri sırasında doğal nedenlerden hayatlarını kaybetti (Mustafa Kemal Atatürk ve Turgut Özal), ikisi askerî darbeler sonucu devrildi (Celâl Bayar ve İhsan Sabri Çağlayangil) ve biri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından görevden alındı (Cemal Gürsel).

İlk cumhurbaşkanı Atatürk, 1923'te oy birliği ile seçildi. 15 yıl 12 gün ile bu görevde en çok kalan kişi olan Atatürk, dört dönem cumhurbaşkanlığı yaptı. Özal ise 3 yıl 159 gün cumhurbaşkanlığı yaparak bu görevde en az kalan kişi oldu. Göreve geldiğinde 42 yaşında olan Atatürk en genç, 69 yaşında olan Fahri Korutürk ise en yaşlı cumhurbaşkanıdır.

Cumhurbaşkanları listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıra Cumhurbaşkanı Görev başlangıcı Görev bitişi Dönem Önceki görevi Notlar
1 Atatürk.jpg Mustafa Kemal Atatürk
(1881-1938)
29 Ekim 1923 10 Kasım 1938
[n 1]
1
(1923)
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1920-1923)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi.
2
(1927)
3
(1931)
4
(1935)
- TBMM Başkanı Abdülhalik Renda.jpg Mustafa Abdülhalik Renda
(1881-1957)
Vekâleten
10 Kasım 1938 11 Kasım 1938 - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1935-1946)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi.
2 Inonu Ismet.jpg İsmet İnönü
(1884-1973)
11 Kasım 1938 22 Mayıs 1950 5
(1938)
Türkiye Başbakanı
(1925-1937)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi.
6
(1939)
7
(1943)
8
(1946)
3 Celal Bayar (cropped).jpg Celâl Bayar
(1883-1986)
22 Mayıs 1950 27 Mayıs 1960
[n 2]
9
(1950)
Türkiye Başbakanı
(1937-1939)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Demokrat Parti üyesiydi.
10
(1954)
11
(1957)
- Cemal Gürsel (cropped).jpg Cemal Gürsel
(1895-1966)
27 Mayıs 1960 25 Ekim 1961 - Türk Kara Kuvvetleri Komutanı
(1958-1960)
27 Mayıs Darbesi'yle göreve gelen Gürsel, askerî yönetim sırasında cumhurbaşkanlığı yaptı. 1961'deki seçimlerde ise cumhurbaşkanlığına seçildi.
4 26 Ekim 1961 2 Şubat 1966
[n 3]
12
(1961)
- İbrahim Şevki Atasagun.jpg İbrahim Şevki Atasagun
(1899-1984)
Vekâleten
2 Şubat 1966 28 Mart 1966 Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1965-1970)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde bağımsızdı.
5 Cevdet Sunay.png Cevdet Sunay
(1899-1982)
28 Mart 1966 28 Mart 1973 13
(1966)
Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı
(1960-1966)
Cumhurbaşkanlığı öncesinde askerdi ve bağımsızdı.
- Tekin Arıburun.gif Tekin Arıburun
(1903-1993)
Vekâleten
28 Mart 1973 6 Nisan 1973 - Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1970-1977)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
6 Blanco portrait.svg Fahri Korutürk
(1903-1987)
6 Nisan 1973 6 Nisan 1980 14
(1973)
Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı
(1957-1960)
Cumhurbaşkanlığı öncesinde askerdi ve bağımsızdı.
- Ihsan Sabri Caglayangil (1968).jpg İhsan Sabri Çağlayangil
(1908-1993)
Vekâleten
6 Nisan 1980 12 Eylül 1980
[n 4]
Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1979-1980)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
- 1982 Kenan Evren presedintele Turciei la MIRSR.JPG Kenan Evren
(1917-2015)
12 Eylül 1980 9 Kasım 1982 - Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı
(1978-1983)
12 Eylül Darbesi'yle göreve gelen Evren, askerî yönetim sırasında “devlet başkanlığı” yaptı. 1982'deki seçimlerde ise cumhurbaşkanlığına seçildi.
7 9 Kasım 1982 9 Kasım 1989 15
(1982)
8 Turgut Özal cropped.jpg Turgut Özal
(1927-1993)
9 Kasım 1989 17 Nisan 1993
[n 1]
16
(1989)
Türkiye Başbakanı
(1983-1989)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Anavatan Partisi üyesiydi.
- Blanco portrait.svg Hüsamettin Cindoruk
(1933-)
Vekâleten
17 Nisan 1993 16 Mayıs 1993 - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1991-1995)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Doğru Yol Partisi üyesiydi.
9 Suleyman Demirel 1998.jpg Süleyman Demirel
(1924-2015)
16 Mayıs 1993 16 Mayıs 2000 17
(1993)
Türkiye Başbakanı
(1991-1993)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Doğru Yol Partisi üyesiydi.
10 Ahmet Necdet Sezer 2006.jpg Ahmet Necdet Sezer
(1941-)
16 Mayıs 2000 28 Ağustos 2007 18
(2000)
T.C. Anayasa Mahkemesi Başkanı
(1998-2000)
Cumhurbaşkanı olmadan önce sivildi ve bağımsızdı.
11 Abdullah Gül (cropped version).jpg Abdullah Gül
(1950-)
28 Ağustos 2007 28 Ağustos 2014 19
(2007)
Türkiye Dışişleri Bakanı
(2003-2007)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Adalet ve Kalkınma Partisi üyesiydi.
12 Recep Tayyip Erdogan.PNG Recep Tayyip Erdoğan
(1954-)
28 Ağustos 2014 Görevde 20
(2014)
Türkiye Başbakanı
(2003-2014)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Adalet ve Kalkınma Partisi üyesiydi.

Zaman çizelgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Recep Tayyip Erdoğan Abdullah Gül Ahmet Necdet Sezer Süleyman Demirel Hüsamettin Cindoruk Turgut Özal Kenan Evren Kenan Evren İhsan Sabri Çağlayangil Fahri Korutürk Tekin Arıburun Cevdet Sunay İbrahim Şevki Atasagun Cemal Gürsel Cemal Gürsel Celâl Bayar İsmet İnönü Mustafa Abdülhalik Renda Mustafa Kemal Atatürk

Yaşayan eski cumhurbaşkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 itibarıyla yaşayan iki eski cumhurbaşkanı ve bir eski cumhurbaşkanı vekili bulunmaktadır:

Cumhurbaşkanı Görev süresi Doğum tarihi
Hüsamettin Cindoruk 1993 1933 (82-83 yaşında)
10.
Ahmet Necdet Sezer 2000–2007 13 Eylül 1941 (1941-09-13) (75 yaşında)
11.
Abdullah Gül 2007–2014 29 Ekim 1950 (1950-10-29) (66 yaşında)

Süleyman Demirel (1924–2015), 17 Haziran 2015'te 90 yaşında hayatını kaybederek ölen son eski cumhurbaşkanı olmuştur.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Doğal nedenlerle hayatını kaybetti.
  2. ^ 27 Mayıs Darbesi ile devrildi.
  3. ^ Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından görevden alındı.
  4. ^ 12 Eylül Darbesi ile devrildi.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]