Türkiye'deki Suriyeli karşıtlığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye'deki Suriyeli karşıtlığı, Türkiye'deki Suriyelilere yönelik korku, nefret, güvensizlik, düşmanlık, aşağılama vb. duygulardan beslenen ayrımcı ve ırkçı yaklaşımlardır. 2011'de başlayan Suriye İç Savaşı ile Türkiye'ye gelen Suriyeliler, birçok alanda ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Araştırmacı Şenay Özden'e göre, Türkiye'de Suriyelilere yönelik ırkçı davranış ve söylemler mültecilerin Türkiye'de kalıcı olduklarının düşünülmesi ile artmıştır.[1] Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin %92'si ayrımcılığa maruz kaldığını ifade etmektedir.[2]

24 Temmuz 2019 itibarıyla, Change.org'da Suriyelilere yönelik nefret söylemi içeren 73 kampanya başlatılmıştır. Bu kampanyalar toplamda 1.385.122.043 kez imzalanmıştır.[3] Uluslararası Göç Örgütü'nün 636 kişiyle yaptığı araştırmada katılımcıların yarısına yakınının Suriyelileri "daha az yetenekli bir ırk" olarak gördüğü tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların üçte biri Suriyeli mültecilerin savaş mağduru olmadığına inandığını dile getirmiştir. Katılımcıların yarısından fazlası Suriyelilerle her gün karşılaştığını belirtse de, sadece %22'si Suriyelilerle herhangi bir iletişim kurduğunu açıklamıştır.[4]

Bazıları tarafından Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik sorunlar ve işsizlik Suriyeli mülteciler ile bağdaştırılmaktadır.[5] Bu sorunların Suriyelilere karşı olan olumsuz bakış açısını güçlendirdiği ve ırkçılığı daha çok tetiklediği belirtilmektedir. Yapılan araştırmalar, halkın özellikle de ekonomik olarak zayıf olan kesiminin ekonomik sorunların baş sorumlusu olarak Suriyeli mültecileri gördüğünü ortaya koymaktadır.[6][7] Suriyeli karşıtlığının en yoğun olarak ekonomik durumu zayıf olan bu kesimler tarafından yapıldığını belirten raporlar bunun en temel nedeni olarak ucuz iş gücü gerektiren sektörlerde çoğunlukla Suriyeli mültecilerin çalışmasını neden olarak göstermektedir.[6][8][9]

Yapılan araştırmalara göre Suriyelilerin ucuz iş gücü gerektiren işlerde çalışması yerel halka verilen maaşların düşmesine neden olmakta, bu da Suriyelilere karşı gerçekleştirilen saldırgan tutumları tırmanışa geçirmektedir. Bu sebeplerden ötürü Suriyelilere karşı gerçekleştirilen ırkçı şiddet girişimleri ile kayıt dışı çalışan Suriyeliler arasında korelasyon kurulmaktadır.[5][6][10] Suriyeli karşıtlığı seçim dönemlerinde artışa geçmektedir. Siyasi partilerin bir oy aracı olarak Suriyeliler üzerinden siyaset yapması, Suriyelilerin maruz kaldığı ırkçı saldırılar ile doğrudan ilişkilendirilmektedir.[11]

Kiraların artmasından ve marketlerdeki fiyatların yükselmesinden de Suriyeli mültecileri sorumlu tutanlar vardır. İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanı Metin Çorabatır'a göre Suriyelilere karşı olan bu önyargının ve ırkçı tavırların sebebi sosyal medya üzerinden yapılan yanlış bilgilendirmelerdir. Bunun yanı sıra sivil toplum örgütleri ve araştırmacılar da medya tarafından verilen haberlerde Suriyeliler için kullanılan dil ve üslubun Suriyelilere karşı gerçekleştirilen ırkçı saldırı ve davranışları tetiklediğini ifade etmekte, Suriyeli karşıtı sosyal medya paylaşımlarını suçlamaktadır.[12][13] Devlet tarafından Suriyelilere karşı yapılan yardımların da yeteri kadar şeffaf olmaması toplum içerisindeki nefret söylemlerini arttırmaktadır.[14]

Yukarıdakilere paralel olarak, 2021 yılında Gaziantep'te yapılan bir araştırmaya göre Suriyeliler arasındaki en büyük kaygının ırkçılık ve ekonomik problemler olduğu tespit edilmiştir.[15] Benzer şekilde İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanına göre Türkiye'deki Suriyelilerin hepsi ırkçı söylemlere ve eylemlere maruz kalmaktadır.[12]

Öğretmenler, Suriyeli öğrencilerin bir bölümünün sürekli dışlanmışlık ve ezilmişlik psikolojisi içinde olduğunu, buna bağlı olarak kuralsızlıkta sınırları aşan davranışlar gözlemlendiğini belirtmektedir. Suriyelilerin bulunduğu okullarda çalışan ve tükenmişlik sendromu yaşayan öğretmenler, okuldaki şiddetin arttığını belirtmektedir.[16]

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Altındağ'da Suriyelilere ait tahrip edilmiş bir dükkân.

Antalya'ya bağlı Gazipaşa ilçesinde, belediye meclisi Gazipaşa'daki plajlara Suriyelilerin girişini yasaklama kararı almıştır. Oylamada çekimser bir tutum sergileyen CHP'li belediye başkanı Mehmet Ali Yılmaz, "Şahsen ben vatandaşlığına, etnik kökenine veya mezhebine bakarak ayrım yapmak taraftarı değilim; doğru olmadığını düşünüyorum. İnsanların da rahatsız edilmesine göz yumulmaması lazım. Kim rahatsız ederse etsin zabıtamız gerekeni yapacaktır" şeklinde bir açıklama yapmıştır. AKP ve MHP'li vekillerin ret oyu vermediği oylama, CHP ve İYİ partili vekillerin oylarıyla kabul edilmiştir.[17] Sonrasında belediye meclisi başkanı kararı yasaları uymadığı gerekçesiyle meclise iade etmiştir. Yeniden yapılan oylamada CHP'li vekillerin görüşlerini değiştirmesiyle karar reddedilmiştir.[18]

Sosyal medyadaki bir iddiaya göre, İzmit'te açılan bir restoranda Türklere 1 liraya satılan poğaça, Suriyelilere 5 liraya satılmaktadır.[19]

Twitter'da #SuriyelilerSuriyeye adıyla tepkiler oluşmuş, birçok siyasetçi seçim vaadi olarak mülteci sorununu çözeceğini belirtmiştir.

12 Ağustos 2021’de Ankara’da Türk gencin bir Suriyeli tarafından öldürülmesi sonucunda tüm Türkiye çapında eylemler yapılmış, Ankara’da Suriyelilere ait ev ve iş yerleri taşlanmıştır.[20]

13 Ağustos 2021’de Beşiktaş - Rize futbol maçında Beşiktaşlı taraftarlar “Ülkemde mülteci istemiyorum” tezahüratında bulunmuş, son zamanlarda olan olaylar Suriyelileri çoğu kişinin istemediğini ortaya koymuştur.[21]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Suriyeli algısı: "Irkçılık kalıcı oldukları anlaşıldığında arttı"". t24.com.tr. 4 Ocak 2019. 7 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  2. ^ "Suriyelilerin yüzde 92'si ayrımcılığa uğradığını düşünüyor". tr.sputniknews.com. 24 Eylül 2018. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  3. ^ "Suriyelilere nefret kampanyası". cumhuriyet.com.tr. 22 Temmuz 2019. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  4. ^ Menekşe Tokyay (12 Haziran 2020). "Araştırma: İstanbul'da Suriyeli sığınmacılara yönelik tehdit algıları kemikleşiyor". tr.euronews.com. 18 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2020. 
  5. ^ a b Soner Cagaptay. "Growing Anti-Syrian Sentiment in Turkey". Refugees are being blamed for the country’s economic and social troubles, resulting in online hate speech, vigilante violence, and further pressure on the government to change the status quo in north Syria. (İngilizce). The Washington Institute. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 
  6. ^ a b c Osman Bahadır Dinçer, Vittoria Federici, Elizabeth Ferris, Sema Karaca, Kemal Kirişci ve Elif Özmenek Çarmıklı (Kasım 2013). "SURİYELİ MÜLTECİLER KRİZİ VE TÜRKİYE SONU GELMEYEN MİSAFİRLİK" (PDF). ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU & BROOKINGS ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU & BROOKINGS ENSTİTÜSÜ. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2021. 
  7. ^ Tokyay, Menekse (12 Haziran 2020). "Araştırma: İstanbullular Suriyeli komşularından 'endişeli'". euronews. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 
  8. ^ Nöbetleşe Dışlanma Göç ve Sosyal Dışlanma Döngüsü. İletişim Yayınları. Aralık 2020. ss. 180-190. ISBN 9789750530999. 
  9. ^ Orhan Bursalı (29 Temmuz 2021). "'Suriyeliler giderse ekonomi çöker': Köle emeği sömürüsü". www.cumhuriyet.com.tr. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2021. 
  10. ^ "Türkiye'deki Suriyeliler: Gidenler ve kalanlar ne düşünüyor, onları istemeyenler ne diyor?". Türkiye'de bugün 3 milyon 600 binden fazla Suriyeli yaşıyor. Kamu Denetçiliği Kurumu'nun açıkladığı "Türkiye'de Suriyeliler" başlıklı özel raporda, bu sayının 10 yıl içinde 4-5 milyonu aşmasının beklendiği belirtildi. BBC News Türkçe. 3 Ocak 2019. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 
  11. ^ "Syrians in Turkey continue to face rise in discrimination" (İngilizce). Al Arabiya English. 2 Eylül 2020. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 
  12. ^ a b Welle (www.dw.com), Deutsche. "Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin ayrımcılıkla mücadelesi | DW | 20.06.2019". DW.COM. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2021. 
  13. ^ "Abuses against Syrians in Turkey: Fueled by hate speech, amplified by propaganda" (İngilizce). Syria Direct. 30 Mart 2021. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 
  14. ^ Yildiz, Zehra (16 Ocak 2019). "Nefret söylemi çıkmazında Suriyeli sığınmacılar". euronews. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2021. 
  15. ^ "En Büyük Kaygıları Irkçılık ve Ekonomik Koşullar". Amerika'nin Sesi | Voice of America - Turkish. 20 Haziran 2021. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2021. 
  16. ^ "Irkçılık ilkokula indi: Suriyeli çocukların öğretmenleri 'çaresiz'". ahvalnews-com.cdn.ampproject.org. 4 Şubat 2019. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  17. ^ "Suriyelilere 'plaj' yasağı". cnnturk.com. 10 Haziran 2019. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  18. ^ "Gazipaşa'da Suriyeli sığınmacılara yönelik plaj yasağı reddedildi". sozcu.com.tr. 1 Temmuz 2019. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  19. ^ "İzmit'te "ırkçı pastane" iddiaları". kocaelidenge.com. 24 Temmuz 2019. 24 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  20. ^ "Ankara Altındağ'da Suriyelilerin ev ve işyerleri tahrip edildi". cumhuriyet.com.tr. 13 Ağustos 2021. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  21. ^ "Beşiktaş tribünlerinden "Ülkede mülteci istemiyoruz" sloganları atıldı". t24.com.tr. 14 Ağustos 2021. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021.