İstanbul

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu sayfa İstanbul ilinin merkezi olan İstanbul'u anlatmaktadır. Başlığın diğer anlamları için İstanbul (anlam ayrım) sayfasına bakınız.

İstanbul
Üstte: Topkapı Sarayı - Ayasofya - Sultan Ahmet Camii Ortada: Beyoğlu, Ayasofya, Galata Kulesi Altta: Boğaziçi Köprüsü
Arma
Slogan: Yedi Tepeli Kent
İstanbul'un il genelindeki konumu
İstanbul'un Türkiye'deki konumu
Ülke	Türkiye
Bölge	Marmara
İl	İstanbul
Yönetim
- Belediye başkanı	Kadir Topbaş (AKP)
- Vali	Muammer Güler
Yüz ölçümü
- toplam	1,830 km² (0,7 sq mi)
Rakım	100 m (328 ft)
En yüksek Rakım	537 m (1.762 ft)
En düşük rakım	0 m (0 ft)
Nüfus (2007)
- Toplam	12,697,164
- Yoğunluk	6,211/km² (16,1/sq mi)
	[1]
Zaman dilimi	DAZD ([[UTC{{{utc offset}}}]])
Website: ibb.gov.tr

İstanbul'un Tarihi Alanı¹
UNESCO Dünya Miras Listesi

Ülke	Türkiye
Tür	Kültürel
Kriterler	I, II, III, IV
Tanıma	#356
Bölge2	Avrupa ve Kuzey Amerika
Kabul Edilme
Resmi Kabul:	1985 9. WH Komite Toplantısı
WH adresi:	http://whc.unesco.org/en/list/356
1 Dünya Mirası resmi listesi 2 UNESCO resmi sınıflandırması

İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık, iktisadi açıdan en önemli şehri. ^[2]

Belediye sınırları göz önüne alınarak yapılan sıralamaya göre, 11 milyonu geçen nüfusuyla Avrupa'da birinci, dünyada ise dördüncü sırada gelir. ^[3][4]

Marmara kıyısı ve İstanbul Boğazı boyunca, Haliç'i de çevreleyecek şekilde Türkiye'nin kuzeybatısında kurulmuştur.^[5] İstanbul'un Avrupa'daki bölümüne Avrupa Yakası veya Rumeli Yakası, Asya'daki bölümüne ise Anadolu Yakası denir. Dünyada iki kıta üzerinde kurulu tek metropoldür.^[6] 27 ilçesi vardır ^[7], sınırları içinde büyükşehir belediyesi ile birlikte toplam 40 belediye bulunmaktadır. 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olacaktır. ^[8]

Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan İstanbul, 330 - 395 yılları arasında Roma İmparatorluğu, 395 - 1204 ile 1261 - 1453 yılları arasında Doğu Roma İmparatorluğu, 1204 - 1261 arasında Latin İmparatorluğu ve son olarak 1453 - 1922 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmıştır. ^[9]

Konu başlıkları 1 Tarih 1.1 Kuruluş dönemi ve Byzantion 1.2 Bizans İmparatorluğu dönemi 1.3 Osmanlı İmparatorluğu Dönemi 1.4 Cumhuriyet dönemi 2 Sanat 2.1 Roma İmparatorluğu 2.2 Doğu Roma İmparatorluğu 3 Coğrafya 3.1 İklim 3.2 Bitki Örtüsü 3.2.1 Belgrad Ormanı 4 Nüfus 5 Kaynakça 6 Eğitim 6.1 Üniversiteler 7 İstanbul'daki önemli mekânlar 7.1 Surlar 7.2 Meydanlar 7.2.1 Taksim Meydanı 7.2.2 Sultanahmet Meydanı 7.2.3 Beyazıt meydanı 7.2.4 Özgürlük Meydanı 8 Turizm 9 Ulaşım 9.1 Kent içi ulaşım 9.2 Kent dışı ulaşım 10 Spor 10.1 Stadlar ve Salonlar 11 Kardeş kentler 12 Görüntüler 13 Ayrıca bakınız 14 Notlar ve Kaynaklar 15 Dış bağlantılar

[değiştir] Tarih

Ana madde: İstanbul'un tarihi

[değiştir] Kuruluş dönemi ve Byzantion

“	Eğer dünya tek bir ülke olsaydı, başkenti İstanbul olurdu.	”
—Napolyon Bonapart[10]

2008 yılında İstanbul metrosu için yapılan Marmaray tüp geçidi kazıları sırasında Cilalı Taş Devri'nin sürdüğü M.Ö. 6500'lü yıllara ait kalıntılara rastlanmıştır.^[11][12][13] Anadolu Yakası'ndaki Fikirtepe'de yapılan kazılarda Bakır Çağı'nın sürdüğü M.Ö. 5500–3500 yıllarına ait kalıntılar bulunmuştur.^[14] Bunun yanında Kadıköy'de Fenikelilere ait kalıntılar bulunmuştur. M.Ö. 685'te Megara'dan gelen Yunanlar burada bir koloni kurmuş, Kral Byzas'ın hükümsürdüğü M.Ö. 667 yılında Byzantion kurulmuştur. Traklar, kentin yakınlarına M.Ö. 13 ve 11. yüzyıllarda Semistra kentini kurmuştur.^[15] Kral Lygos zamanında Sarayburnu'na, bugünkü Topkapı Sarayı'nın bulunduğu yerde bir Akropolis kuruldu. Kente Roma İmparatorluğu hakim olunca, kentin adı Septimius Severus tarafından kısa süreliğine oğlunun adı Augusta Antonina konmuş,^[16] ardından İmparator I. Konstantin zamanında kent Roma İmparatorluğu]'nun başkenti ilan edilmiştir. Bu sırada Nova Roma olarak değiştirilen kentin adı benimsenmemiş ve 337 yılında İmparator I. Konstantin'in ölümüyle Konstantinopolis'e çevrilmiştir.

[değiştir] Bizans İmparatorluğu dönemi

Ana madde: Konstantinopolis

Bu dönem 324 - 1453 yılları arasını kapsar. I. Konstantinus şehri ele geçirip Roma İmparatorluğu'nun başkenti yaptıktan sonra, şehir ayrıca Roma'nın doğusunun yönetim merkezi olur. Romalı nüfusu bu dönemde, Romalı soyluların göçü de dahil olmak üzere önemli boyutta arttı. Bu dönemde; yeni bir mimari yapıyla şehir oldukça genişledi. 100 kişilik bir hipodromun (Sultanahmet Meydanı) yanı sıra, limanlar ve su tesisleri yapıldı.

Konstantinus'un döneminde şehre Nova Roma dese de; 11 Mayıs 330 da şehrin ismi Konstantinopolis oldu. Döneminde Dünya'nın en büyük katedrali olan Ayasofya'yı 360'da kuran Konstantin; böylece Roma İmparatorluğu'nun dinini de Hıristiyanlık olarak değiştirdi. Pagan Roma dinine inanan batı ile ilk kopuş da bu dönemde başladı. Her ne kadar; Bizans İmparatorluğu I. Theodosius'un ölümü ile başlasa da; Bizans İmparatorluğu Konstantinus Hristiyanlığı getirmesine duyduğu saygıdan kendisini hep bir Bizans İmparatoru olarak görmüş; 1453'deki çöküşüne kadar da 10 İmparatorunun daha ismi Konstantinus olmuştur. Bu dönemde İstanbul'un rolü oldukça stratejiktir; Avrupa ve Asya arasında bir kapı olmuştur. Bu vesile ile, ticaret, kültür ve diplomasinin yapıldığı bir merkezdir. Bu dönemde şehrin ismi "Poli" (şehir) de olmuştur.

476'da Batı Roma'nın yıkılması sonrasında da; Batı Roma İmparatorluğu'ndaki Romalıların büyük bir çoğunluğu buraya göç etmiş, ve Bizans İmparatorluğu'nun da başkenti İstanbul olmuştur. 543'de nüfusun yarısının ölümüne sebebiyet veren veba salgınından sonra; şehir İmparator I. Jüstinyen döneminde yeniden inşa edilmişdir.

700lü yıllarda Sasaniler ve Avarlar'ın saldırısına uğrayan şehir; 800lü yıllarda Bulgarlar ve Arapların, 900lü yıllarda ise Ruslar ve Bulgarların saldırısına uğramıştır.

Ancak; saldırılar arasında en yıkıcı olanı 1204 yılında olmuştur. Haçlılar tarafından; 4. Haçlı Seferi'nde 1204 yılında ele geçirilen şehir yağmalanmış; halkın büyük bir çoğunluğu şehirden kaçmış; yoksul ve enkaz içinde bir kente dönüşmüştür. Bunun sebebi Batı Roma'da büyüyen Latinlerin; Katolik Hristiyanlık anlayışı ile Bizans'daki Ortodoks Hristiyanlık inanışı arasındaki farklılıklar ve uyumsuzluklardır. Bu dönem sonrasında, 1261 yılında Palailogos Hanedanından; Michael VIII Palaeologus şehri tekrar ele geçirmiş ve Latin'lerin dönemini sona erdirmiştir.

Bu dönemden sonra giderek küçülen Bizans; Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1391'den sonra kuşatılmaya başlamış; en sonunda 29 Mayıs 1453'de Osmanlı İmparatorluğu'nun himayesine geçmiştir. İstanbul'un fethi, Dünya tarihinde Orta Çağ'ın sonunu simgelemektedir.

[değiştir] Osmanlı İmparatorluğu Dönemi

Bu dönem 1453 - 1923 yılları arasını kapsar. 29 Mayıs 1453'de; Osmanlı İmparatorluğu padişahı Fatih Sultan Mehmet'in 53 gün süren kuşatması sonrasında; İstanbul Osmanlı'nın 3'üncü ve son başkenti olur.

Osmanlı'da da ilk dönem belgelerinde^[17] a-sitan, i-stan (osmanlı alfabesi ile استان) olarak geçmektedir. i-stan güzellikler diyarı anlamına gelir. son dönem belgelerinde^[18] (osmanlı alfabesi ile استانبول) ise a-stan-bol, i-stan-bul olarak geçmektedir ve aynı anlamı verir.

Osmanlının ele geçirmesinden sonra; Topkapı Sarayı ve Kapalı Çarşı'nın da kurulması ardından bir çok okul ve hamam açılır. Dünya'nın ve İmparatorluğun dört bir yanından insanlar İstanbul'a taşınır. Yahudilerin, Hristiyanların ve Müslümanların beraber yaşadığı kozmopolit bir toplum olur. Bizans döneminden kalan, eski binalar ve surlar onarılır.^[19] Fetihten 50 yıl sonra; İstanbul Dünya'nın en büyük şehirlerinden biri olur. "Küçük Kıyamet" olarak da adlandırılan; 14 Eylül 1509 İstanbul Depremi sonrasında (8 şiddetinde olduğu ileri sürülmektedir); 45 gün süren artçı sarsıntılarla binlerce bina yıkılır ve bir çok insan yaşamını kaybeder. ^[20]

1510 yılında; Sultan II. Beyazıd; 80.000 kişinin çalışmasıyla şehri yeniden kurar. Günümüzde de varolan eserlerin büyük bir çoğunluğu bu dönemden kalmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde; mimari ve sanat konularına önem verilir. Mimar Sinan camiler ve diğer binalar kurar. Lale Devri döneminde; Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa 1718 yılından itibaren; itfaiye'yi kurmuş, ilk matbaayı açmış ve fabrikalar kurmuştur. 3 Kasım 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı sonrasında da batılaşma süreci hızlanmış; ve bir çok alanda yenilikler yaşanmıştır. ^[21]

Haliç'in üzerine köprü; Karaköy'e tünel, demiryolları, kentin içindeki deniz taşımacılığı, belediye örgütlerinin, hastanelerin kurulmasıyla modern bir şehir halini almıştır. 1894 yılında; Üçyüzon Depremi'ni yaşayan İstanbul, tekrar büyük bir zarar görmüş, I. Dünya Savaşı'nın sonlarında 13 Kasım 1918'de İtilaf Devletleri donanmasınca da işgal edilmiştir. ^[22] 29 Ekim 1923'de Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla da İstanbul'un 2500 yıldır süren başkentlik dönemi de sona ermiştir.

Osmanlı ve Bizans kayıtlarında, 1291 Yıldırım Bayezıd döneminde İstanbul’un alınması amacıyla yapılan kuşatma kaldırılırken, yapılan anlaşma gereği Sirkeci’de bir Türk mahallesi kurulması şartına uygun olarak Göynük ve Taraklı’dan 760 hane Manav İstanbul’a yerleştirilmiştir. Yani İstanbul’a yerleştirilen ilk yerli Türklerin, bu yöreden giden Manavlar olduğu kaynaklarca da doğrulanmaktadır. Özellikle anadolu yakasındaki Türklerin kökeni manavlardır.^[23]

[değiştir] Cumhuriyet dönemi

Cumhuriyet sonrası 1923-1950 yılları arasında fiziksel atılımlar olmuştur. 1900'lerin başında 1 milyon olan nüfus, 1927'de 690.000'e düşmüştür, 1935'de 740.000 ve 1945'de tekrar 900.000'e ulaşmıştır. ^[24] 1950'lerde Balkanlar'dan göç almıştır. Bu dönemde şehirleşmede gecekondular önplana çıkmaktadır. 1960'larda ise gecekonduların yanında, apartmanlaşma başlamıştır. 1970'lerde hızlı nüfus artışı ile konut ve ulaşım sorunları önem kazanmıştır. Bu dönemde otomobil sayısının artması ve sonucunda trafiğin artması Boğaziçi Köprüsü'nün yapılmasında etkili olmuştur ve ulaşımda önemli bir yere gelmiştir. İstanbul metropoliten alanı 1970-1975 yılları arasında merkezde 50 kilometre yarıçaplı bir alan iken 1980'de 60 kilometre yarıçapa ulaşmıştır. 1990'ların nüfus artışı, nüfusun dış taraflara yayılması ile sonuçlanmıştır ve sonucunda İETT'nin yetersiz gelmesi ile dolmuş ve minibüsler bu açığı kapatmaya çalışmışlardır. 70’li yıllarda eski hızı ile olmasa da imar faaliyetleri canlandı. 1973 yılında Boğaziçi Köprüsü açıldı.

İstanbul'un tarihi 300 bin yıl önceye kadar uzanır. Küçükçekmece gölü kenarında bulunan Yarımburgaz mağarasında yapılan kazılarda insan kültürüne ait ilk izlere rastlanmıştır. ^[25] Bu dönemde gölün çevresinde Neolitik ve Kalkolitik insanların yasadığı sanılmaktadır. Çeşitli dönemlerde yapılan kazılarda, Dudullu yakınlarında Alt Paleolitik Çağ'a, Ağaçlı yakınlarında ise, Orta Paleolitik Çağ ile Üst Paleolitik Çağ'a özgü aletlere rastlanmıştır.

[değiştir] Sanat

[değiştir] Roma İmparatorluğu

Kent, çok kez el değiştirip, yıprandığından kentte, Roma İmparatorluğu Dönemine ait fazla yapı kalmamıştır.Kalanlar içinde en önemlileri: 330 yılında İmparator I. Konstantin onuruna kentin yedi tepesinden birine dikilen anıt. Sütun her biri 3 ton ağırlığında ve 3 metre çapında olan bileziklerle birbirine bağlanmış toplam 8 adet sütun ve bir kaidenin üst üste konulmasıyla oluşturulmuştur.^[26] Bu dönemden günümüze kalan bir başka yapı da Bozdoğan Kemeri'dir. Kentin su rezerv sisteminin inşası İmparator Hadrianus döneminde başladı.^[27] I. Konstantin zamanında kentin yeniden yapılanması ve büyümesiyle birlikte hızla artan nüfusun ihtiyacını karşılamak için sistemin daha da genişletilmesine gerek duyuldu.^[28] Kemer, suyunu Kağıthane ile Marmara Denizi^[29] arasında kalan tepelerin yamaçlarından alan ve Trakya'nın tepelik bölgelerinden kente kadar uzanarak kentin su gereksinimini karşılayan geniş kemerler ve kanallar sisteminin son noktasında yer almaktadır. O zamanlar kente gelen bu su, toplam kapasitesi 1 milyon metreküpten fazla olan üç açık ve Yerebatan Sarnıcı gibi yüzden fazla yaraltı sarnıcında depolanmaktaydı.^[30]

Bugün Sultanahmet Meydanı olarak bilinen Hipodrum Meydanı ise Circus Maximus tarafından inşa edildi.

[değiştir] Doğu Roma İmparatorluğu

Doğu Roma İmparatorluğu, kentte bin yıl kadar hüküm sürmüş ve burayı başkent olarak kullanmıştır. Bu özelliğinden dolayı İstanbul'da çok sayıda Doğu Roma yapısı vardır. Bunların en önemlileri Eminönü'nde toplanmıştır. Bu yapılar içinde en önemlisi, kilise olarak açılan Ayasofya Müzesi'dir. Ayasofya Doğu Roma İmparatoru I. Jüstinyen tarafından M.S. 532 - 537 yılları arasında inşa ettirilmiş bazilika planlı bir patrik katedrali olup, 1453 yılında İstanbul'un Türkler tarafından fethedilmesiyle Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür ve günümüzde müze olarak hizmet vermektedir.^[31][32] Ayasofya'dan sonra yapılan önemli yapılardan biri Fethiye Camisi'dir. Kilise olarak, 13. yüzyıl sonlarında Doğu Roma'nın ileri gelenlerinden Mihail Glabas Tarkaniotes tarafından inşa ettirilmiştir. İstanbul'un fethinden sonra 1454 yılında patrikhane olarak kullanılmış, 1590 yılında İran savaşlarında Gürcistan ve Azerbaycan'ın fethedilmesiyle, fethin hatırası olarak camiye dönüştürülmüştür. Gene önemli yapılardan Kariye Müzesi, manastır olarak 534 yılında Doğu Roma İmparatoru I. Jüstinyen döneminde Aziz Theodius tarafından yapılmıştır. 11. yüzyılda I. Aleksios'un kayınvalidesi Maria Doukaina tarafından yeniden inşa ettirilmiştir. 1204-1261 yıllarındaki Latin İmparatorluğu döneminde harap olan manastır, Theodoros Metokhites tarafından 14. yüzyılda onarılmıştır. Dış narteks ve parekklesion bu dönemde yapıya eklenmiştir.

[değiştir] Coğrafya

İstanbul batıda Çatalca Yarımadası, doğuda Kocaeli Yarımadası'ndan oluşur. Kuzeyde Karadeniz, güneyde Marmara Denizi ve ortada İstanbul Boğazı'ndan oluşan kent, kuzeybatıda Tekirdağ'a bağlı Saray, batıda Tekirdağ'a bağlı Çerkezköy, Tekirdağ, Çorlu, Tekirdağ, güneybatıda Tekirdağ'a bağlı Marmara Ereğlisi, kuzeydoğuda Kocaeli'ne bağlı Kandıra, doğuda Kocaeli'ne bağlı Körfez, güneydoğuda Kocaeli'ne bağlı Gebze ilçeleri ile komşudur.^[33] İstanbul'u oluşturan yarımadalardan Çatalca Avrupa, Kocaeli ise Asya anakaralarındadır. Kentin ortasındaki İstanbul Boğazı ise bu iki kıtayı birleştirir. Boğazdaki Fatih Sultan Mehmet ve Boğaziçi Köprüleri kentin iki yakasını birbirine bağlar.

[değiştir] İklim

İstanbul'un iklimi, Karadeniz iklimi ile Akdeniz iklimi arasında geçiş özelliği gösteren bir iklimdir, dolayısıyla İstanbul'un iklimi ılımandır. ^[34]

İstanbul'un yazları sıcak ve nemli; kışları soğuk, yağışlı ve bazen karlıdır. Yıllık yağmur düşüşü 870mm dir. Nem yüzünden, hava sıcak olduğundan daha sıcak; soğuk olduğundan daha soğuk hissedilebilir. Kış aylarındaki ortalama sıcaklık 7°C ile 9°C civarındadır ve genelde yağmur ve karla karışık yağmur görülür. Kar da yağar. Kış aylarında bir iki hafta kar yağabilir.

En sıcak ay Temmuz (28.5°C), en soğuk ay da Ocak (5.4°C) ayıdır. Şu ana kadar yüksek hava sıcaklığı; Temmuz 2000'de Pendik'te 40.5°C olarak kaydedilmiştir. En düşük hava sıcaklığı ise; Şubat 1927'de -16.1°C olarak kaydedilmiştir. Şehir biraz rüzgârlıdır; rüzgârın ortalama hızı saatte 17km dir. Yaz en kuru mevsimdir, ama Akdeniz iklimlerinin aksine kurak mevsim yoktur. İstanbul 1994 yılına kadar susuzluk çekmiştir fakat alınan önlemle herhangi bir su sıkıntısı kalmamıştır.

İstanbul Sıcaklık ve Yağış Değerleri
Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Ara
Ort. en sıcak °C (°F)	8 (46)	9 (48)	11 (52)	17 (63)	21 (70)	26 (79)	28 (82)	28 (82)	25 (77)	19 (66)	15 (59)	11 (52)
Ort. en düşük °C (°F)	3 (37)	3 (37)	4 (39)	8 (46)	12 (54)	16 (61)	18 (64)	18 (64)	15 (59)	12 (54)	8 (46)	5 (41)
Yağış mm (inches)	99 (3.9)	66 (2.6)	61 (2.4)	48 (1.89)	31 (1.22)	20 (0.79)	20 (0.79)	25 (0.98)	41 (1.61)	71 (2.8)	89 (3.5)	122 (4.8)
Source: Weather.com[35] January 6, 2009

[değiştir] Bitki Örtüsü

İstanbul'un asıl doğal bitki örtüsü sık olarak kıyı bitkileri olmak üzere, ormandır. Yaklaşık 2500 civarında doğal bitki türüne sahip olan İstanbul tüm İngiltere gibi Avrupa ülkelerini tek başına geride bırakabilir durumdadır. Bu ayrıca Türkiye'de doğal olarak yetişen on binden fazla bitkinin, yaklaşık dörtte birinin İstanbul’da yetiştiği anlamına geliyor; bu bitkilerden bazıları endemiktir, yani tüm dünya üzerinde sadece İstanbul’da yaşamaktadır. Genellikle ormanları oluşturan ağaçlar, İstanbul'un kuzeydoğusu, Alemdağ'ın kuzeyi ve Polenezköy çevresinde görülen kayın, kestane ve saplı meşedir. Bitki örtüsüne iklimin etkisinin yanında toprağında etkisi vardır. Kayın ağaç topluluğun bulunduğu alanları kireçsiz kahverengi orman toprakları kaplarken, meşe ve kestane topluluğunda bu topraklar kireçsizdir. ^[36]

[değiştir] Belgrad Ormanı

Belgrad Ormanı, İstanbul'un sahip olduğu tek orman olup şehir merkezine yarım saat uzaklıktadır. Çok sayıda bitki topluluğuna sahiptir. En çok görülen ağaç türleri; kayın, adi gürgen ve anadolu kestanesidir. Belgrad Ormanı'na, Osmanlı İmparatorluğu döneminde şehrin su ihtiyacını karşılamak için, Topuzlu Bendi (1750), Valide Bendi (1796) ve II. Mahmut Bendi (1839) yapılmıştır.

[değiştir] Nüfus

İstanbul'un toplam 39 ilçesi vardır.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) hazırlamış olduğu 2008 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre İstanbul'un Toplam Nüfusu 12.697.164 kişidir.

İstanbul'un 27 ilçesi nüfus sayısı bakımından 2008 yılı verilerine göre incelendiğinde en çok nüfuslu ilçesi Kadıköy, en az nüfuslu ilçesi de Adalar olmuştur. ^[37]

İlçe         Nüfus Adalar 16.171 Avcılar 214.621 Bağcılar 487.896 Bahçelievler 442.877 Bakırköy 222.336 Bayrampaşa 240.427 Beşiktaş 202.783 Beykoz 193.067 Beyoğlu 231.826 Esenler 344.428 Eyüp 254.028 Fatih 432.590 Gaziosmanpaşa 649.648 Güngören 273.915

İlçe Nüfus Kadıköy 699.379 Kağıthane 317.238 Kartal 362.175 Küçükçekmece 460.388 Maltepe 335.539 Pendik 541.619 Sarıyer 229.600 Şişli 257.049 Ümraniye 498.952 Tuzla 93.975 Üsküdar 472.124 Zeytinburnu 228.786

• Türkiye İstatistik Kurumu Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Nüfus Sayımı Sonuçları (2008)

İstanbul'un nüfusu son 25 yılda 4 katına çıkmıştır. İstanbul'da yaşayanların yaklaşık %65'i Rumeli yakasında; %35'si de Anadolu yakasında yaşar. İşsizlik sebebi ile bir çok insan İstanbul'a göç etmiş, genelde şehir etrafında gecekondu mahalleleri oluşturmuştur.

• İstanbul'da yaşayanlar nereli?

	Yıl
İstanbul	2.143.254
Sivas	688.182
Kastamonu	519.394
Ordu	459.359
Giresun	457.751
Tokat	402.913
Samsun	376.692
Trabzon	358.202

[değiştir] Kaynakça

İstanbul'un nüfusu tarih boyunca tahmini olarak (1927-2000 araştırmaların, 1927 öncesi tahmini rakamlarıdır) şöyledir :

İstanbul Demografisi[38]
2000	Türkiye	İstanbul	İller arası sırası
Toplam nüfus	76.028.600	12.630.000	1
Yılık nüfüs artış hızı(binde):	+18,3	+33,1	3
Nüfus yoğunluğu	100,2 /km²	1885/mi²	1
Okur Yazarlık Oranı(yüzde)	89	93,4	1
Bağımlılık oranı	%0	%0	1
Üniversite mezunlarının oranı	%7,8	%11,2	3
Doktor başına kişi sayısı	764	486	3
Net İç Göç Oranı(Binde):	...	46.1	5
Hastane yatağı başına kişi sayısı(2001)	430	295	7

Yıl         Nüfus 330 40.000 400 400.000 530 550.000 545 350.000 715 300.000 950 400.000 1200 150.000 1453 36.000 1477 14.803[39] 1566 600.000 1817 500.000 1860 715.000 1885 873.570 1890 874.000 1897 1.059.000 1901 942.900 1914 909.978

Yıl Nüfus 1927 680.857 1935 741.148 1940 793.949 1945 860.558 1950 983.041 1955 1.268.771 1960 1.466.535 1965 1.744.000 1970 2.132.500 1975 2.547.600 1980 2.773.000 1985 5.480.000 1990 6.629.500 1997 8.506.026 2000 8.803.500 2007 12.697.164

[değiştir] Eğitim

[değiştir] Üniversiteler

Ana madde: İstanbul'daki üniversiteler

İstanbul'da yedisi devlet yirmi dördü vakıf olmak üzere otuz bir üniversite vardır. Türkiye'nin en eski 3 devlet üniversitesinden ikisi İstanbul'dadır. Bunlar 1933 yılında kurulan İstanbul Üniversitesi ile 1944 yılında kurulan İstanbul Teknik Üniversitesi'dir.^[40] Ayrıca ülkenin en eski 4 vakıf üniversitesinden üçü bu kenttedir. Bunlar 1992 yılında kurulan İstanbul Ticaret Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi ve Koç Üniversitesi'dir.^[40]

İstanbul'da eğitim veren üniversiteler şunlardır:

Devlet: Boğaziçi Üniversitesi,^[41] Galatasaray Üniversitesi,^[42] İstanbul Üniversitesi,^[43] İstanbul Teknik Üniversitesi,^[44] Marmara Üniversitesi,^[45] Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi,^[46] Yıldız Teknik Üniversitesi.^[47]

Vakıf: Acıbadem Üniversitesi,^[48] Bahçeşehir Üniversitesi,^[49] Beykent Üniversitesi,^[50] Doğuş Üniversitesi,^[51] Fatih Üniversitesi,^[52] Haliç Üniversitesi,^[53] Işık Üniversitesi,^[54] İstanbul Arel Üniversitesi,^[55] İstanbul Aydın Üniversitesi,^[56] İstanbul Bilgi Üniversitesi, ^[57] İstanbul Bilim Üniversitesi,^[58] İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi,^[59] İstanbul Kültür Üniversitesi,^[60] İstanbul Şehir Üniversitesi,^[61] İstanbul Ticaret Üniversitesi,^[62] Kadir Has Üniversitesi,^[63] Koç Üniversitesi,^[64] Maltepe Üniversitesi,^[65] Okan Üniversitesi,^[66] Özyeğin Üniversitesi,^[67] Piri Reis Üniversitesi,^[68] Sabancı Üniversitesi,^[69] Yeditepe Üniversitesi,^[70] Yeni Yüzyıl Üniversitesi.^[71][40]

[değiştir] İstanbul'daki önemli mekânlar

[değiştir] Surlar

Ana madde: İstanbul Surları

İstanbul Surları, İstanbul'un etrafını çeviren surlar tarihte 7. yy.dan başlayarak inşa edilmiş, yıkılmalar ve yeniden yapmalarla dört defa elden geçmiştir. Son yapımı M.S. 408'den sonradır. II. Theodosius (408-450) zamanında İstanbul surları Sarayburnu'ndan Haliç kıyısı boyunca Ayvansaray'a bu taraftan ve Marmara kıyısı boyunca Yedikule'ye, Yedikule'den Topkapı'ya, Topkapı'dan Ayvansaray'a uzanıyordu. ^[72] Surların uzunluğu 22 km.'dir . Haliç surları 5.5 km., kara 6,5km., Marmara Surları ise 9 km.'dir.

Kara surları üç bölümden oluşur. Hendek, dış sur,iç sur. Hendekler bugün tarım alanı olmuştur. Sura bitişik ve 50 m. aralıklarla kara surları tarafında, birçoğu yıkılmış, çatlamış durumda 96 burç bulunmaktadır. Bu burçlar, boydan boya uzanan sur duvarlarından 10 metrelik çıkıntıda, çoğunlukla kare planlı ve 25 metre yüksekliğindedir.

Ana madde: Dolmabahçe Sarayı

• Dolmabahçe Sarayı: Dolmabahçe Sarayı, Karaköy'den Sarıyer'e uzanan sahil şeridinin Kabataş ile Beşiktaş arasında kalan bölümünde, Marmara Denizi'nden Boğaziçi'ne deniz yoluyla girişte sol sahilde, Üsküdar'ın karşısında yer alan saray. Denizden yer alınıp doldurulmasıyla ortaya çıkan alana yapıldığı için dolmabahçe adını almıştır. Yapımı için dış devletlerden borç alınmıştır. ^[73]

Ana madde: Haliç

Ana madde: Beylerbeyi Sarayı

• Beylerbeyi Sarayı: Beylerbeyi sarayı 1861-1865 yıllarında, eski ahşap bir sahil sarayının yerinde Sultan Abdülaziz tarafından Sarkis Balyan'a yaptırılmıştır. ^[74]

Ana madde: Topkapı Sarayı

• Topkapı Sarayı: Topkapı Sarayı, İstanbul'da yer alan ve dünyada günümüze gelebilmiş sarayların en eskisi ve genişidir.

Konumu, Haliç’i, Boğaziçi’ni ve Marmara denizi gören, İstanbul’un ilk kuruluş yeri olan bilinen akropol tepesidir. Tarihi İstanbul üçgen yarımadasının en uç noktasında, 5 km'yi bulan surlarla çevrili, 700.000 m² özel araziye sahip bir komplekstir.

Ana madde: Yıldız Sarayı

• Yıldız Sarayı: Yıldız Sarayı ilk kez Sultan III. Selim'in (1789-1807) annesi Mihrişah Sultan için yaptırılmış, özellikle Osmanlı padişahı II. Abdülhamit zamanında Osmanlı Devletinin ana sarayı olarak kullanılmış, günümüzde Beşiktaş İlçesi’nde yer alan bir saraydır. ^[75][76] Dolmabahçe Sarayı gibi tek bir bina halinde değil, Marmara denizi sahilinden başlayarak kuzeybatıya doğru yükselip sırt çizgisine kadar tüm yamacı kaplayan bir bahçe ve koruluk içine yerleşmiş saraylar, köşkler, yönetim, koruma, servis yapıları ve parklar bütünüdür.

Ana madde: Çırağan Sarayı

• Çırağan Sarayı: İstanbul, Beşiktaş ilçesi, Çırağan Caddesi üzerinde bulunan tarihi saray.

Haliç ve Boğaziçi’nin en güzel yerleri sultanlar ve önemli kişilere saray ve köşkleri için tahsis edilmişti. Zaman içinde bunların bir çoğu yok olmuştur. Büyük bir saray olan Çırağan da 1910 yılında yanmıştı. ^[77] Önceki bir ahşap sarayın yerinde 1871 yılında Sultan Abdülaziz tarafından Saray Mimarı Serkis Balyan’a yaptırılmıştı. Dört yılda 4 milyon altına mâl olan yapının ara bölme ve tavanı ahşap, duvarlarda mermer kaplıydı.

Taş işçiliğinin üstün örnekleri sütunları zengin döşenmiş, mekânlar tamamlardı. Odalar nadide halılarla, mobilyalar altın yaldızlar ve sedef kalem işleri ile süslüydü. Boğaziçi’nin diğer sarayları gibi Çırağan da birçok önemli toplantıya mekân olmuştu. Renkli mermerle süslenmiş cepheleri, abidevi kapıları vardı ve arka sırtlardaki Yıldız Sarayına bir köprü ile bağlanmıştı. Cadde tarafı yüksek duvarlar ile çevriliydi. Yıllar boyu harabe halinde duran kalıntı büyük tamirler sonunda yeniden ihya olmuş, yanına ilave edilen eklentiler ile beş yıldızlı, güzel bir sahil oteline dönüştürülmüştür. Bahçesinde süs havuzu, bir iskele ve bir helikopter pisti bulunmaktadır. Günümüzde birçok sosyal aktiviteye ev sahipliği yapmaktadır. ^[78][79]

[değiştir] Meydanlar

[değiştir] Taksim Meydanı

Ana madde: Taksim Meydanı

Taksim semti ve meydanı adını, eskiden Galata-Beyoğlu suyunun "taksim edildiği", Taksim Maksemi'nden almıştır.

Meydan olmadan önce, eski evlerin sıralandığı dar bir bölge olan semt, meydan haline getirilip genişletildikten sonra, zamanla bugünkü görünümünü almıştır. Meydanın ortasındaki Cumhuriyet Anıtı ve çevresi bugün tören yeri olarak kullanılıyor ve buluşma yeri işlevini üstleniyor. ^[80] Meydan'ın başlangıcından Tünel'e kadar Nostaljik tramvay çalışır. ^[81]

Taksim Meydanı’nın simgesi haline gelen Cumhuriyet Anıtı İtalyan heykeltraş Pietro Canonica'ya yaptırılmış, 1928 yılında yerine yerleştirilmiştir. Anıtın yapımı 2,5 yıl sürmüş, anıt taş ve bronz kullanılarak yapılmıştır. ^[82] Cumhuriyet dönemi anıtlarından ilk defa figüratif bir anlatımla Atatürk'ü ve yeni düzeni anlatan bir heykeldir. Anıt dikilmeden önce Taksim'de alan özelliği yoktu.

[değiştir] Sultanahmet Meydanı

Ana madde: Sultanahmet Meydanı

İstanbul'un en önemli meydanlarından biri. Bizans devrinde Hipodrom olarak bilinirdi. “Hipodrom” Yunanca "hippos" (at) ve "dromos" (yol) sözcüklerinin bileşiminden oluşan ve "atyolu" anlamına gelen bir kelimedir. Osmanlı döneminde buraya At Meydanı denirdi. ^{[83] [84]} Günümüze çok az kalıntıları kalan Bizans devri önemli yapıları ve abideleri Hipodrom çevresinde inşa edilmişti. “Büyük Saray” diye bilinen İmparatorluk Sarayı Hipodromun yanından başlar, aşağılara, deniz kenarına kadar uzanırdı. Bu Saraydan günümüze bir büyük salonun yer mozaik panosu gelebilmiştir. Şehrin en önemli meydanı Agusteion ve burası ile cadde arasında Milerium zafer takı bulunurdu. Cadde Roma’ya kadar uzanan yolun başlangıcı idi ve ilk kilometre taşı da buradaydı. ^[85]

Osmanlı zamanında da Yeniçeri isyanları bu bölgede olur, kırk gün kırk gece süren şehzade sünnet düğünleri, şenlikler burada yapılırdı. Halide Edip'in İstanbul'un işgaline karşı konuşma yaptığı Sultanahmet mitingi de burada yapılmıştır. ^[86]

Meydanın orta yerinde Kayzer II. Wilhelm'in ziyaret hatırası olarak yapılmış olan Alman Çeşmesi bulunmaktadır. ^[87] Meydanın batısında ise İstanbul Adliyesi yer almaktadır. Meydan günümüzde İstanbul'un en önemli turistik merkezidir.

[değiştir] Beyazıt meydanı

İstanbul'un Eminönü ilçesinde bulunan tarihi bir meydandır.İstanbul Üniversitesi ve Tarihi Kapalı Çarşı'ya ev sahipliği yapmaktadır.Beyazıt Camiini de içinde bulunduran meydan turistlerin uğrak noktasıdır.

[değiştir] Özgürlük Meydanı

Bakırköy semti istanbulun en kalabalık nufüsuna sahip semttir. Bu semtin en popüler mekanlarından biri de Özgürlük meydanıdır.

[değiştir] Turizm

İstanbul'un tarihi, anıtlar ve yapıtların fazlalığı, ve Boğaz'a sahip olması nedeniyle gözde turizm merkezlerinden biridir. İstanbul Belediyesi'nin 2000 yılı istatistiklerine göre kente iki milyon turist gelmiştir. Turistler arasında en büyük pay 208.000 kişiyle Almanlara aittir.^[88] Almanları Amerikan, İngiliz, Fransız ve Ruslar izler. 2006 yılında kente 5 milyon 346 bin turist gelmiştir. Bu sayı, 2005 yılında gelen turist sayısından yaklaşık yarım milyon fazladır.^[89]

[değiştir] Ulaşım

Ana maddeler: İstanbul halk taşımacılığı ve İstanbul metrosu

[değiştir] Kent içi ulaşım

İlde kent içi ulaşımda kullanılmak üzere İETT tarafıdan işletilen metro, tramvay, metrobüs ve otobüslerin yanında İDO tarafından işletilen deniz otobüsleri ve feribotlar dakullanılmaktadır. İstanbul, 1876'da yapılan Tünel ile toplu taşımada metronun ilk kullanıldığı yerlerdendir. Yapımına 2004 yılında başlanan Marmaray tamamlandığında, Avrupa yakası ile Asya yakası arasında metro ile yolculuk yapılabilecektir.^[90] Kentte dokuz adet raylı sistem hattı vardır ve bu hatların uzatılması ve yenilerinin yapılması projeleri vardır.^[91] Kentte ayrıca 1510 m uzunluğundaki Fatih Sultan Mehmet ve 1071 m uzunluğundaki Boğaziçi Köprüleri ile Avrupa Yakası ile Asya Yakası arasındaki ulaşım sağlanır.

[değiştir] Kent dışı ulaşım

Karayolu ile ulaşımda kullanılan Büyük İstanbul Otogarı, 1980'li yıllarda Topkapı'da bulunan İstanbul Trakya Otogarı'nın yetersiz gelmesi üzerine, 1987'de yapımına başlanmış, 1994 yılında hizmete girmiştir.^[92]

Kente demiryolu ile ulaşım için kullanılan Haydarpaşa Garı, 1908'de İstanbul - Bağdat Demiryolu hattının başlangıç istasyonu olarak inşa edilmiştir. Gar, TCDD'nin ana istasyonudur. İstanbul'un Anadolu Yakası'nda Kadıköy'de bulunur. Osmanlı İmparatorluğunun son dönemlerinde bu istasyondan Bağdat Demiryolu yanında Hicaz Demiryolu seferleri de yapılmaya başlanmıştır.^[93]

Kente havayolu ile ulaşım için Atatürk^[94] ile Sabiha Gökçen Havalimanları mevcuttur.^[95]

Kentin Türkiye'deki önemli merkezlere uzaklığı şöyledir: Adana 939, Ankara 454, Antalya 724, Bursa 243, Edirne 227, Diyarbakır 1372, Gaziantep 1136, İzmir 565, Konya 663, Kayseri 770, Samsun 733, Trabzon 1079 km.^[96]

[değiştir] Spor

Bizans ve Roma dönemlerinden beri bir çok spor faaliyetine ev sahipliği yapan İstanbul; günümüzde futbol, basketbol, voleybol ve çeşitli motor yarışlarına ev sahipliği yapar. Türkiye liglerinin üç büyüğü Galatasaray, Fenerbahçe ve Beşiktaş'ın antrenman ve maç sahaları burada bulunmaktadır. ^{[97] [98]} Bunun yanında basketbolda Efes Pilsen, Galatasaray Cafe Crown, Fenerbahçe Ülker ve Beşiktaş Cola Turka ile voleybolda Eczacıbaşı, Beşiktaş, Vakıf Bankası ve Fenerbahçe Acıbadem gibi takımlar şehrin önemli kulüpleridir.

Atatürk Olimpiyat Stadı, UEFA'nın beş yıldızlı stadları arasındadır ve 2005 Şampiyonlar Ligi Finali'ne ev sahipliği yapmıştır. ^[99] Aynı şekilde Şükrü Saraçoğlu Stadı da 2009 UEFA Kupası Finali'ne ev sahipliği yapmıştır.

Türkiyenin en önemli hipodromu olan Veli Efendi Hipodromu, bu ilimizdedir.

[değiştir] Stadlar ve Salonlar

Kulüp	faliyeti	Lig	Saha	Kuruluşu
Beylerbeyi SK	Futbol	TFF 2. Lig	Beylerbeyi 75. Yıl Stadı	1903
Beşiktaş	Futbol	Turkcell Süper Lig	İnönü Stadyumu	1903
Galatasaray	Futbol	Turkcell Süper Lig	Ali Sami Yen Stadyumu	1905
Fenerbahçe	Futbol	Turkcell Süper Lig	Şükrü Saracoğlu Stadyumu	1907
İstanbul Büyükşehir Belediyespor	Futbol	Turkcell Süper Lig	Atatürk Olimpiyat Stadı	1999
Kasımpaşaspor	Futbol	Turkcell Süper Lig	Recep Tayyip Erdoğan Stadı	1971
Kartalspor	Futbol	Bank Asya 1. Lig	Kartal Stadı	1949
İstanbulspor	Futbol	TFF 2. Lig	Bayrampaşa Çetin Emeç Stadı	1926
Maltepespor	Futbol	TFF 2. Lig	Maltepe Stadı	1923
Pendikspor	Futbol	TFF 2. Lig	Pendik Stadı	1950
Gaziosmanpaşaspor	Futbol	TFF 3. Lig	Gaziosmanpaşa Stadı	1965
Fatih Karagümrük	Futbol	TFF 3. Lig	Vefa Stadı	1926
Beşiktaş	Basketbol	Beko Basketbol Ligi	Akatlar Spor ve Kültür Kompleksi	1903
Beykozspor	Basketbol	Türkiye Basketbol 2. Ligi, TFF 2. Lig	R. Şahin Köktürk Spor Salonu	1908
Fenerbahçe	Basketbol	Beko Basketbol Ligi	Abdi İpekçi Arena	1907
Galatasaray	Basketbol	Beko Basketbol Ligi	Ayhan Şahenk Spor Salonu	1905
Tekel	Basketbol	Türkiye Basketbol 2. Ligi	Haldun Alagaş Spor Salonu	1941
İTÜ	Basketbol	Türkiye Basketbol 2. Ligi	İTÜ Ayazağa Spor Salonu
Darüşşafaka	Basketbol	Beko Basketbol Ligi	Ayhan Şahenk Spor Salonu	1914

İnönü Stadyumu

Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu

Ali Sami Yen Stadyumu

[değiştir] Kardeş kentler

İstanbul'un dörtkıtadan 54 kardeş kenti vardır. Bu sayı 1993 yılından beri yaklaşık iki kat artmıştır. ^{[100][101][102]}

[değiştir] Görüntüler

Aya İrini Kilisesi, 1912.	Dolmabahçe Sarayı.	Ayasofya Müzesi.	Levent.
Galata Kulesi.	Kariye Müzesi.	Çırağan Sarayı.	Haydarpaşa Garı.
İstiklal Caddesi.	İstanbul Teknik Üniversitesi.	Levent.	Sultanahmet Meydanı'ndaki dikilitaş.

[değiştir] Ayrıca bakınız

• Istanbul not Constantinople
• İstanbul'daki gökdelenler
• İstanbul'daki camiler
• İstanbul'daki kiliseler
• İstanbul'daki sinagoglar
• İstanbul'daki çeşmeler
• İstanbul'daki üniversiteler

[değiştir] Notlar ve Kaynaklar

[değiştir] Dış bağlantılar

• İstanbul Valiliği resmî sitesi
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi
• İstanbul Emniyet Müdürlüğü resmî sitesi
• İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü resmî sitesi

	Saray	Karadeniz	Kandıra	g • t • d
	Çerkezköy, Çorlu		Körfez
		İstanbul
	Marmara Ereğlisi	Marmara Denizi	Gebze

Önce gelen: Linz, Vilnüs

Avrupa Kültür Başkenti Pécs ve Essen ile birlikte 2010

Sonra gelen: Turku, Talinn

	Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nun Türkiye'deki Dünya Miras Listesi
Göreme Tarihî Millî Parkı ve Kapadokya - Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası - İstanbul - Hattuşaş - Nemrut Dağı - Hierapolis–Pamukkale - Ksantos–Letoon - Safranbolu - Troya

g • t • d İstanbul'un ilçeleri
Avrupa Yakası	Arnavutköy  · Avcılar  · Bağcılar  · Bahçelievler  · Bakırköy  · Başakşehir  · Bayrampaşa  · Beşiktaş  · Beylikdüzü  · Beyoğlu  · Büyükçekmece  · Çatalca  · Eyüp  · Esenler  · Esenyurt  · Fatih  · Gaziosmanpaşa  · Güngören  · Kağıthane  · Küçükçekmece  · Sarıyer  · Silivri  · Sultangazi  · Şişli  · Zeytinburnu
Anadolu Yakası	Adalar  · Ataşehir  · Beykoz  · Çekmeköy  · Kartal  · Kadıköy  · Maltepe  · Pendik  · Sancaktepe  · Sultanbeyli  · Şile  · Tuzla  · Ümraniye  · Üsküdar

g • t • d Avrupa Kültür Başkentleri
1980'ler	1985 Atina · 1986 Floransa · 1987 Amsterdam · 1988 Batı Berlin · 1989 Paris
1990'lar	1990 Glasgow · 1991 Dublin · 1992 Madrid · 1993 Anvers · 1994 Lizbon · 1995 Lüksemburg · 1996 Kopenhag · 1997 Selanik · 1998 Stokholm · 1999 Weimar
2000'ler	2000 Reykjavik, Bergen, Helsinki, Brüksel, Prag, Krakov, Santiago de Compostela, Avignon ve Bologna · 2001 Rotterdam ve Porto · 2002 Brugge ve Salamanca · 2003 Graz · 2004 Cenova ve Lille · 2005 Cork · 2006 Patras · 2007 Lüksemburg ve Sibiu · 2008 Liverpool ve Stavanger · 2009 Linz ve Vilnüs
2010'lar	2010 İstanbul, Essen ve Pécs · 2011 Turku ve Tallinn · 2012 Guimarães ve Maribor

g • t • d Dünyanın en kalabalık 50 yerleşim yeri

Tokyo – Yokohama Seul – İncheon Mumbai Cakarta Delhi Meksika São Paulo Manila Osaka – Kobe – Kyoto Kahire Los Angeles Kalküta Şanghay Moskova Buenos Aires Pekin Shenzhen Rio de Janeiro New York İstanbul Paris Lagos Karaçi Nagoya Şikago Londra Bangkok Ho Şi Min Kenti Kinşasa Lima Tahran Dakka Bogotá Ruhr bölgesi  (Essen–Düsseldorf) Chennai Guangzhou Hong Kong Lahor Bangalore Taipei Johannesburg – Doğu Rand Haydarabad Dongguan Bağdat Toronto – Hamilton Santiago Miami San Francisco – San Jose Philadelphia St. Petersburg

g • t • d Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve Temsilcilikleri
Yurtiçi şubeleri Adana - Ankara - Antalya - Bursa - Denizli - Diyarbakır - Edirne - Erzurum - Eskişehir - Gaziantep - İskenderun - İstanbul - İzmir - İzmit - Kayseri - Konya - Malatya - Mersin - Samsun - Trabzon - Van Yurtdışı temsilcilikleri New York - Londra - Tokyo - Frankfurt - Berlin
Web sitesi: www.tcmb.gov.tr