Chemnitz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 50°50′N, 12°55′E

Chemnitz
—  Şehir  —
Chemnitz Eski ve Yeni Belediye Sarayi
Chemnitz Eski ve Yeni Belediye Sarayi
{Chemnitz
damga
Chemnitz
Chemnitz
Koordinatlar: 50°50′K 12°55′D / 50.833°K 12.917°D / 50.833; 12.917
Ülke Almanya Almanya
Eyalet Flag of Saxony.svgSaksonya
Bağımsız şehir
Yönetim
 - Belediye başkanı Barbara Ludwid (SPD)
Yüz ölçümü
 - Toplam 220,85 km2 (85,3 mi2)
Rakım 296 m (971 ft)
Nüfus (31 Aralık 2011)
 - Toplam 243.173
 - Yoğunluk 1.101/km² (2.851,6/sq mi)
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) DAZD (+2)
Alan kodu 0371, 037200 (Wittgensdorf), 037209 (Einsiedel), 03722 (Röhrsdorf), 03726 (Euba)
İnternet sitesi: www.chemnitz.de


Chemnitz, Almanya'nın Saksonya eyâleti'ne bağlı şehir. Chemnitz[ˈkɛmnɪts]; 1953'ten 1990'a kadar Karl Marx Stadt olarak bilinmiştir. Almanya Saksonya eyaletinin üçüncü en büyük şehridir. Chemnitz, herhangi bir hükümet kesimi ya da bir bölgenin parçası olmayan bağımsız bir şehirdir. Chemnitz Teknik Üniversitesi 10.000 civarında öğrenciye sahiptir ve bilimsel yaşamın merkezidir.


Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Chemnitz adı Zwickauer Mulde'a dökülen bir nehirden gelir. Chemnitz kelimesi Sorb dilinde taşlı dere anlamına gelir. Almanca'da [ˈkɛmnɪts] şeklinde telaffuz edilir. Çek dilinde Saská Kamenice olarak bilinir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski bir Slav kabilesinin yerleşim yeri Kamienica'dadır. Ve Chemnitz adının yazı dilinde ilk kullanımı bir uygarlığın çevresinde yetiştiği Benedictine Manastırı'nda 1143 yılındadır. I. Friedrich (Kutsal Roma İmparatoru), imparatorluk şehri olma hakkı verdi. 1307 yılında kasaba Sakson eyaletinin ataları olan margraviate of Meissen emri altına girdi. Ortaçağ' da Chemnitz bir tekstil üretim ve ticaret merkezi hâline geldi. Ülke nüfusunun üçte birinden fazlası tekstil üretiminde çalıştı. 19.yüzyılın başlarına doğru Chemnitz sanayi merkezi oldu ( bazen Sakson Manchester olarak anıldı). 1913 yılında Chemnitz'in 320.000 nüfusu vardı ve o zamanlar bugünküne kıyasla daha geniş olan birkaç şehirden biri oldu.II.Dünya Savaşı sırasında Chemnitz askeri mühimmat üreten fabrikalara ve Astra-Werke AG için 500 kadın içeren Flossenbürg kuvvetleri kampına sahipti. Petrol Rafinerisi, II.Dünya Savaşı Petrol kampanyası ve bir sonraki saldırıları içeren Thunderclap operasyonları boyunca bombacıların hedefi hâline geldi.

14/15 Şubat 1945: Chemnitz'e ilk büyük saldırıda 717 RAF bombardıman uçağı kullanıldı. Fakat sis nedeniyle bombaların çoğu kentin açık arazisine düştü. 2/3-5 Mart: USAAF bombardıman uçakları marshalling bahçelerine saldırdı. 5 Mart: 760 RAF saldırısı gerçekleşti.

Otomobil üreticilerinin merkezi olan Oto Birliği aynı zamanda 1932'den beri Chemnitz'e bağlıydı ve binaları da ağır hasar gördü. Savaşın sonunda şirket yönetimi kaçtı ve günümüzdeki Audi şirketinin geliştiği Ingolstadt, Bavaria 'da bir şirkete yerleşti.

II.Dünya Savaşı bombardımanı şehrin büyük bir kısmını enkaz hâline getirdi ve savaş sonrası Doğu Almanya'nın restorasyonunda önce alçak binalar sonra yüksek binalar inşa edildi. Bazı turistik yerler DDR çağı sırasında ve Alman birliğinden sonra tekrar restore edildi.

10 Mayıs 1953'ten 21 Haziran 1990'a kadar Chemnitz Karl Marx Stadt adıyla anıldı.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Almanya'nın birleşmesinden sonra Sakson nüfusu önemli derecede azaldı. 1990'dan beri Chemnitz'te yaşayanların %20'si göç etti. 2006'da BBC, Chemnitz'in dünyada en düşük doğum oranına sahip olduğunu açıkladı.

Ore Dağları'nın kuzeyinde yer alan Saksonya üçlü buyuk metropol bölgesinin bir parçasıdır ve bu bölge 3.5 milyon insandan oluşur.

Yüzölçümü 220,86 km²'yi bulan Chemnitz'in 30 Haziran 2006 itibariyle nüfusu 246.146 olarak tespit edilmiştir. Km² başına 1.114 kişi düşmektedir.

Turistik Yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Turistik yerler 18. ve 19. yüzyıldaki binaları ve yerlilerden takma adı Nischell (Baş için bir Sakson diyalekti)Levkerbel tarafından yapılan Karl Marx anıtı ile Kassberg çevresini içerir. Abideler Rönesans döneminden (15. yüzyıl) Eski şehir merkezini, eski manastırdaki kaleyi ve opera evi ve eski üniversitenin etrafındaki bölgeyi içerir. En göze çarpan abide 12. yüzyılın sonu veya 13. yüzyılın başında şehir duvarının bir bölümü olarak inşa edilen kırmızı kuledir.

Taşlaşmış orman Kulturkaufhaus Tietz bölgesinde bulunabilir. Ender görülen ormanlardan biridir ve varlığı birkaç milyon yıl öncesine dayanır. Aynı zamanda şehrin sınırları dahilinde Burg Rabenstein bölgesinde en küçük Sakson kalesidir. Şehir, Alman birliğinden beri dikkate değer ölçüde gelişmiştir. Sanayisinin çoğu yok olmuştur ve şehrin çekirdeği büyük alışveriş merkezleri dahil olmak üzere birçok küçük mağaza ile tekrar inşa edilmiştir. Zara, H & M, Esprit, Galeria Kaufhof, Leiser Shoes ve Peek & Cloppenburg'u da içeren bu mağazaların çoğu ünlü isimlere sahiptir. Büyük "Galerie Roter Turm" (Red Tower) alışveriş merkezi genç insanlarıyla ünlüdür. Chemnitz Sanayi Müzesi sanayi mirasının Avrupa'daki rotası olan ERIH'in başlangıç noktasıdır.

Önceden bir banka olan Gunzenhauser Müzesi, 1 Aralık 2007'de açılmıştır. Münih'te yaşayan Dr Alfred Gunzenhauser; Otto Dix, Karl Schmidt-Rottluff tablolarını ve çizimlerini içeren 2500 parça modern resim koleksiyonuna sahiptir. Botanischer Garten Chemnitz; belediyeye bağlı botanik bir bahçedir ve Arktisch-Alpiner Garten der Walter-Meusel-Stiftung; Kuzey Kutbu ve Alpin bitkileri alanında uzmanlaşmış kâr amacı gütmeyen bir bahçedir.

Kentsel Yenilenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Tamamen sosyalistik şehir merkezini ortadan kaldırmaya yönelik savaş sonrası yıkımın yanında II. Dünya Savaşı sırasındaki ağır tahribat etrafında şehrin kalbinin olduğu şehir merkezinin etrafında geniş, açık bir arazi bıraktı. Birleşmeden sonra şehir içi ve dışındaki büyük alışveriş yatırımı nedeniyle 1999 yılına kadar ana bina aktiviteleri merkezde başlamadı. Berlin'deki Potsdamer Platz ile karşılaştırıldığında şehrin bütün bir yeni çeyreği son yıllarda inşa edildi. Yeni binalar Helmut Jahn tarafından yapılan Kaufhof büyük mağazasını da içerir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir ekonomisi hizmet sektörü ve üretim sanayisine dayanır.

Chemnitz, Chemnitz-Zwickau bölgesinin en geniş şehridir ve Almanya'nın yeni federal devletleri arasında en önemli ekonomik bölgelerden biridir. Chemnitz 2004'te 6.3 milyar civarında GSYİH'ya sahiptir. 2000 yılından beri şehrin ekonomisi her yıl artan GSYİH büyüme oranları kaydetti. Chemnitz büyüme hızı açısından en iyi 10 Alman şehri arasındadır. Yerel ve bölgesel ekonomik yapı makine mühendisliği, metal işleme ve araç üretimi gibi en önemli endüstrilerle birlikte orta büyüklükteki şirketlerle karakterize edilir.

Birkaç yıldır işsizlik oranı düzenli olarak %13.9 a kadar geriledi.(Temmuz 2007)46.000'i diğer belediyelerden olmak üzere yaklaşık 100.000 iş sahibidir. Chemnitz'deki çalışanların %16.3'ü üniversite ya da kolej mezunudur. Bu da Almanya'nın ortalama iki katıdır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Karayolları[değiştir | kaynağı değiştir]

Chemnitz, A4 Erfurt – Dresden adında iki otoyol ile ayrılır. Otoyol kavşağı Kreuz Chemnitz şehrin kuzeybatısında bulunur. Leipzig ile Niederfrohna arasındaki A72 otoyolunun yapımı hâlâ devam etmektedir. Yönetim bölgesi dahil Chemnitz'de 8 otoyol mevcuttur.

Toplu Taşıma[değiştir | kaynağı değiştir]

Chemnitz'de toplu taşıma Stadtbahn ile olduğu gibi tramvay ve otobüsle sağlanır. Günümüzde şehir ve çevresi bir Stadtbahn güzergahı 5 tramvay hattı, birkaç bölgesel otobüs hattı ile birlikte 27 şehir otobüsü hattı ile hizmet vermektedir. Haftasonunda ve banka tatillerinden önce şehir gece 2 otobüs, 2 tramvay hattı ve Stadtbahn hattı ile hizmet verir.

Havaalanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Chemnitz yakınında Dresden ve Leipzig'deki 2 uluslararası Sakson havaalanı dahil olmak üzere 3 havaalanı vardır. Hem Leipzig- Halle Havaalanı hem de Dresden Havaalanı Chemnitz'e 70 km uzaklığındadır ve sayısız kıta içi ve kıtalar arası uçuş imkanı sunar. Chemnitz aynı zamanda 13.5 km civarında şehrin güneyinde küçük bir ticari havaalanına da sahiptir. Bugünkü gelişimi tamamlandığında 1400 m (4600 feet) uzunluğunda ve 20 m genişliğinde asfalt inme-kalkma pistine sahip olacaktır.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Twin Cities". The City of Łódź Office. (in English and Polish) 2007 UMŁ. http://en.www.uml.lodz.pl/index.php?str=2029. Erişim tarihi: 2008-10-23. 
  2. ^ "Twin Towns". www.amazingdusseldorf.com. http://www.amazingdusseldorf.com/community-local/people/twin-towns.html. Erişim tarihi: 2009-10-29. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Chemnitz ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.