Kauçuk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Lateksin elde edilişi

Kauçuk, bazı tropikal bitkilerin lateksinden ya da petrol ve doğal gazdan imal edilen esnek bir madde.[1] Ağaçların özsuyundan üretilene doğal kauçuk, petrol ürünlerinden üretilene sentetik kauçuk denir. Her iki tür de çok yönlü maddelerdir. Kauçuktan yapılan eşyalar genellikle lastik olarak adlandırılır.[2]

Kauçuk ağacı Brezilya, Seylan, Meksika, Cava Adası, Orta ve Doğu Afrika'da yetişir. Yüzlerce yıldan beri, doğal kauçuk, kauçuk ağacına çizikler atmak suretiyle süt halinde akan içindeki özsuyu toplayarak, bu suyu kurumaya ve sertleşmeye bıraktıktan sonra çeşitli muamelelerle kullanılarak elde edilmektedir. 20. yüzyıl boyunca, kimyadaki ilerlemeler, yağdaki kauçuğun kullanılarak suni versiyonunun yapılmasına imkân tanıdı. Her yıl üretilen 18 milyon ton kauçuğun 2/3'si sentetiktir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçeye Fransızcadan geçen sözcüğün kökeni Keçuva dilindeki kauchuk sözcüğüdür.[3] Kauçuk bazı Batılı dillerde "silgi" (rubber) veya "Hindistan silgisi" olarak adlandırılır. Bunun nedeni 1744 yılında Avrupa'ya Hindistan'dan getirilmesi ve ilk etapta sadece yazı silgisi olarak kullanılmasıdır.[4]

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kauçuk üretimi en geç 15. yüzyılda Aztekler tarafından biliniyordu.[1] 1493'te Yeni Dünya'ya ulaşan Kristof Kolomb, günlüklerinde, ağaç özsuyundan yapılmış lastik bir topla oynayan Azteklerden bahseder.[1] Kauçuğu 1940'lı yıllarda tam anlamıyla günlük yaşamımıza sokan kişi ise kauçuğun babası olarak da bilinen Jonhson Goodyear'dır.[kaynak belirtilmeli]

Kullanım alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyada her yıl üretilen kauçuğun yaklaşık yarısı otomobil lastiği üretiminde kullanılır.[1]

Doğal kauçuk kütlece %3 protein ve %97 cis-1,4-poliisopren içerir[5].

Ham kauçuğa lateks denir. Pamuk veya viskonla karıştırılarak, kemer korse, lastik çorap (varis çorabı) yapımında kullanılır. Kauçuk, giysi, hortum ve lastik yapmak için esnek bir maddeye dönüştürülebilir. Kauçuğun emici özellikleri, onu otomobil süspansiyonunda kullanışlı madde yapar. Kauçuk aynı zamanda endüstriyel maddelerin titreşimlerini de azaltır.

Ayrıca kauçuktan su geçirmezlik apresinde de faydalanılır. Kauçuk suya dayanıklı olduğu için, dalgıç giysilerinde, yağmurluklarda ve tıbbi tüplemede kullanılır. Kauçuk iyi bir elektrik yalıtkanıdır ve genellikle elektrik tellerini kaplamada kullanılır. Kauçuk, milyonlarca hava kabarcığından oluşan köpük hale dönüştürülebilir. Bu köpüğe kalıp verilip, sünger ve yastık gibi çok sayıda hafif ürün elde edilebilir.

Kauçuk Yeni Dünya'da, "ağlayan ağaç" anlamına gelir.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d "rubber." Britannica.com
  2. ^ "lastik." TDK sözlük
  3. ^ "caoutchouc." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  4. ^ "rubber." Online Etymology Dictionary
  5. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Polyisoprene