Mezhep
Mezhep, (Arapça: مذهب mezheb, çoğulu. مذاهب mezāhib) bir dinin çeşitli görüş ayrılıkları nedeniyle ortaya çıkan kollarından her birine verilen isimdir.
Konu başlıkları |
[değiştir] İslam dininde mezhepler
İslam dininde Sünnilik, Şiilik ve Haricilik olmak üzere 3 ana mezhep vardır. Bu mezhepler de çeşitli açılarından kendi içinde alt mezheplere sahiptir.
Sünniler günümüzde inanç açısından Maturidilik ve Eşarilik, fıkhi açıdan da sırayla Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerine bağlıdırlar. Bu dört mezhepten ilki olan Hanefi mezhebi Maturidilik'e diğer üç mezhep (Şafii, Maliki ve Hanbeli) ise Eşarilik'e bağlıdır. Bu mezhepler dışında, Sünnilik'te icma-i ümmete, kıyasa ve re'ye başvurulmasını kabul etmeyen, her sorunun çözümünü Kur'an'da, Sünnette, sahabe ve tabiunun görüş ve uygulamalarında arayan bir grup daha vardır. Bunlar; Selefiyye veya Selefiyyun (geçmişe bağlılar) olarak anılır. Bu düşünceye bağlı olanlar ortaya çıkan yeni sorunlara çözüm bulmakta yetersiz kaldıkları için fazla yandaş kazanamamışlardır. Hanbeli mezhebi, Selefiyye anlayışına en yakın sünni mezhep olarak tanınır. Ayrıca günümüz Sünni alimleri tarafından Selefiler, Sünni olarak görülmezler, Mücessime olarak görülürler.
Şiilerin günümüzde bağlı olduğu en büyük fırka ise İmamiyye (Caferiyye) dir. Bunun dışında sayıları az olmakla birlikte Zeydiyye ve İsmailiyye fırkaları da günümüze ulaşmıştır.
Haricilerin ise günümüze ulaşmış olan tek fırkası İbadiyyedir.
[değiştir] Muhammed'in zamanında ‘mezhep’ var mıydı?
Mezhepler ayet ve hadisleri farklı anlamaktan kaynaklandığına göre, İslam tarihine göre Muhammed'in zamanında mezhep yoktur.
Muhammed zamanında bir mesele olduğunda, sahabiler Muhammed'e geliyor, soruyordu. Muhammed hüküm veriyor, muhakeme için gelenlerin davalarını neticeye bağlıyordu.
Şayet sorulan şey yeni ve hakkında ayet bulunmayan bir konu ise bekliyordu. Bu soru üzerine o konuda Allah tarafından bir ayet indiriliyor, konu hakkında hüküm bildiriyordu. Eğer ayet açıklamaya muhtaçsa, Muhammed o ayeti izah ediyordu.
Muhammed bir meselede ne diyorsa, Sahabiler onu yapıyorlardı. Çünkü bununla ilgili Allah’ın emri vardı: “Deki; ‘Eğer siz Allah’ı seviyorsanız, hemen bana uyun ki, Allah da sizi sevsin.” (1)
Başka bir ayet de şu anlamdaydı: “Muhammed size ne emretmişse alın, neyi yasaklıyorsa ondan da kaçının…” (2)
Böyle olunca, Muhammed hayatta iken farklı mezheplere ihtiyaç yoktu diye düşünenler olsa da, günümüzde mezheplere gerçekten ihtiyaç var mı, yok mu diye farklı alimler tarafınca tartışılıyor. Bu görüşün en önemli gerekçelerinden bir tanesi de, mezheplerin varlığı, İslam aleminde birlik oluşturulmasında en büyük engellerden biri olarak görünmesidir. Mezhep karşıtı olanlar tarafından Kuran'dan Al-i İmran Suresi 103. ayet gösterilir: "Hep birlikte Allah'ın ipine (Kur'an'a) sımsıkı sarılın. Parçalanıp bölünmeyin...".
[değiştir] Sünnilik
İtikadi Açıdan Mezhepler
İtikadi açıdan Sünni mezhepler iki tanedir.
- Maturidi Mezhebi; İmam Maturidi tarafından kurulmuştur.
- Eş'ari Mezhebi; İmam Eş'ari tarafından kurulmuştur.
Bu iki mezhep temelde birdir. Ancak teferruata ait kırka yakın konuda fikir ayrılığına düşmüşlerdir. Fikir ayrılığına düştükleri konular sadece ayrıntılardan ibarettir.
Ameli (Fıkhi) Açıdan Mezhepler
Ehl-i Sünnet itikadında, ameli konularda dört mezhep vardır:
- Hanefi mezhebi; İmam-ı Azam Ebu Hanefi'ın adını taşıyan mezheptir.
- Şafii mezhebi; İmam-ı Şafii'ın adını taşıyan mezheptir.
- Maliki mezhebi; İmam-ı Malik'ın adını taşıyan mezheptir.
- Hanbeli mezhebi; İmam-ı Hanbel'ın adını taşıyan mezheptir.
[değiştir] Şiilik
- Caferilik; İmam Cafer-i Sadık'ın adını taşıyan mezheptir.
- Zeydilik; İmam-ı Zeynel Abidin'in oğlu Zeyd bin Ali'nin adını taşıyan mezheptir.
- İsmaililik; İmam Cafer-i Sadık'ın büyük oğlu imam İsmail bin Cafer'in adını taşıyan mezhep.
[değiştir] Haricilik
Siyasi, itikadi veya tarihi bazı ihtilaflar nedeniyle Hariciler kendi içlerinde de çeşitli gruplara ayrılmışlardır. Bu grupların bazıları İslam dininin temel akide kaidelerini takip ederken, bazıları İslam dininin itikadi prensiplerinden ayrılarak İslam dairesi dışı ilan edilmiş ve İslam dinin dışında incelenmiştir. Fakat bu gruplarında temelleri Haricilere ve İslam dinine dayanır.
[değiştir] Harici Grupların Başlıcaları
[değiştir] İslam Dini Dairesi İçinde Sayılmayan Hariciler
Bu iki fırka, itikadi sebepler nedeniyle çoğunlukla İslam dini dairesi dışında ele alınırlar.
[değiştir] Ayrıca bakınız
 |
İslam ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
