Mezhep
Vikipedi, özgür ansiklopedi
- Bu madde İslam'ın çeşitli hizipler ile ilgilidir. Sünnîlikteki 4 fıkhî mezhep için İslam dini fıkıh mezhepleri maddesine göz atılabilir.
Mezhep (Arapça: مذهب mazhab, çoğ. مذاهب mazāhib), bir dinin çeşitli görüş ayrılıkları nedeniyle ortaya çıkan kollarından herbirine verilen isimdir.
[değiştir] İslam dininde mezhepler
İslam dininde Sünni ve Şii olmak üzere 2 ana mezhep vardır. Bu mezhepler de çeşitli açılarından kendi içinde alt mezheplere sahiptir.
Sünniler günümüzde inanç açısından Maturidilik ve Eşarilik, fıkhi açıdan da sırayla Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerine bağlıdırlar. Bu dört mezhepten ilki olan Hanefi mezhebi Maturidilik'e diğer üç mezhep (Şafii, Maliki ve Hanbeli) ise Eşarilik'e bağlıdır. Bu mezhepler dışında, Sünnilik'te icma-i ümmete, kıyasa ve reye başvurulmasını kabul etmeyen, her sorunun çözümünü Kur'an'da, sünnette, sahabe ve tabiunun görüş ve uygulamalarında arayan bir grup daha vardır. Bunlar; Selefiyye veya Selefiyyun (geçmişe bağlılar) olarak anılır. Bu düşünceye bağlı olanlar ortaya çıkan yeni sorunlara çözüm bulmakta yetersiz kaldıkları için fazla yandaş kazanamamışlardır. Hanbeli mezhebi Selefiyye anlayışına en yakın Sünni mezhep olarak tanınır.
Şiilerin günümüzde bağlı olduğu en büyük fırka ise İmamiye (Caferiyye) dir. Bunun dışında sayıları az olmakla birlikte Zeydiyye ve İsmailiyye fırkaları da günümüze ulaşmıştır.
[değiştir] Peygamber'in zamanında ‘mezhep’ var mıydı?
Mezhepler ayet ve hadisleri farklı anlamaktan kaynaklandığına göre, Peygamberin zamanında mezhep olması düşünülemez.
Çünkü Peygamber zamanında bir mesele olduğunda, sahabiler Peygambere geliyor, soruyordu. Peygamber hüküm veriyor, muhakeme için gelenlerin davalarını neticeye bağlıyordu.
Şayet sorulan şey yeni ve hakkında ayet bulunmayan bir konu ise bekliyordu. Bu soru üzerine o konuda bir ayet yazılıyor, konu hakkında hüküm bildiriyordu. Eğer ayet açıklamaya muhtaçsa, Peygamber o ayeti izah ediyordu.
Peygamber bir meselede ne diyorsa, Sahabiler onu yapıyorlardı. Çünkü bununla ilgili Allah’ın emri vardı: “Deki; ‘Eğer siz Allah’ı seviyorsanız, hemen bana uyun ki, Allah da sizi sevsin.” (1)
Başka bir ayet de şu anlamdaydı: “Peygamber size ne emretmişse alın, neyi yasaklıyorsa ondan da kaçının…” (2)
Böyle olunca, Peygamber hayatta iken farklı mezheplere ihtiyaç yoktu.
İtikadi Açıdan Mezhepler İtikadi açıdan mezhepler iki tanedir.
- Maturidi mezhebi; İmam Maturidi tarafından kurulmuştur.
- Eş'ari mezhebi; İmam Eş'ari tarafından kurulmuştur.
Bu iki mezhep temelde birdir. Ancak teferruata ait kırka yakın konuda fikir ayrılığına düşmüşlerdir. Fikir ayrılığına düştükleri konular sadece ayrıntılardan ibarettir.
Ameli Açıdan Mezhepler Ehl-i Sünnet itikatında, ameli konularda dört mezhep vardır:
- Hanefi mezhebi; İmam-ı Azam Ebu Hanefi'ın adını taşıyan mezheptir.
- Şafii mezhebi; İmam-ı Şafii'ın adını taşıyan mezheptir.
- Maliki mezhebi; İmam-ı Malik'ın adını taşıyan mezheptir.
- Hanbeli mezhebi; İmam-ı Hanbel'ın adını taşıyan mezheptir.
- Caferilik; İmam Cafer-i Sadık'ın adını taşıyan mezheptir.
- Zeydilik; İmam-ı Zeynel Abidin'in oğlu Zeyd bin Ali'nin adını taşıyan mezheptir.
- İsmaililik; İmam Cafer-i Sadık'ın büyük oğlu imam İsmail'in adını taşıyan mezhep.

