Aya İrini Kilisesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°0′35″N, 28°58′52″E

Aya İrini Kilisesi

Aya İrini 2007

Temel bilgiler
Yer İstanbul
İnanç Ortodoks Hıristiyanlık
Mimari
Mimari tür Kilise
Mimari biçim Roma mimarisi
İnşaat başlangıç tarihi 4. yy
Özellikler

Aya İrini Kilisesi (Yunanca: Ναός της Αγίας Ειρήνης Tanrısal Barış ya da Kutsal Barış[1]), İstanbul'da, Topkapı Sarayı'nın dış avlusunda, Ayasofya'nın yakınında ve onunla çağdaş olan Bizans kilisesi ve müze.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aya İrini kubbe ve apsisi 2007

En büyük Bizans kilisesidir. Eski kaynaklara göre, burada bulunan Roma döneminden kalma Artemis, Afrodit ve Apollon mabetlerinin kalıntılarından yararlanılarak, 4. yy'ın başlarında I. Constantinus (324-337) zamanında yapıldı. Ayasofya'yla aynı avlu duvarı içinde bulunan Aya İrini, 532'deki Nika Ayaklanması sırasında yanındaki Sempson Zenon'la birlikte yanmıştır.

İmparator Jüstinianos Ayasofya'nın yanı sıra Aya İrini'yi de yeniden yaptırmıştır. 532'de yapımına başlanmışsa da bitiş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 8. ve 9. yüzyıllarda yaşanan şiddetli depremler binada önemli hasarlara neden olmuştur. Bizanslıların patrikhane şapeli diye niteledikleri Aya İrini, İstanbul'un fethinden sonra Topkapı Sarayı'nı çevreleyen Sur-ı Sultani içersinde kalmış, bu yüzden camiye çevrilmediği için önemli bir mimari değişiklik olmamıştır. Önce iç cephane, sonra da Harbiye Nezareti'nin silah ambarı olarak kullanılmıştır.

Müze Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Aya İrini 1912
Aya İrini planı

Türkiye'deki ilk müze çalışmaları Aya İrini'de başlamıştır. III. Ahmet döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nun çeşitli yerlerinden gönderilen eserler Mecma-i Esliha-i Atika (Eski Silahlar Koleksiyonu) ve Mecma-i Asar-ı Atika (Eski Eserler Koleksiyonu) isimleri altında iki ayrı bölüm olarak Aya İrini'de toplanmıştı. Bu müze 1875'te Çinili Köşk'e taşındı. 1908'de yeni bir askeri müzenin kurulması için Aya İrini'de çeşitli tarihsel malzeme depolandı. Daha açılan bu müze 1949'a kadar Askeri Müze olarak hizmet verdi.

1974-76'da arasında yapılan çalışmalarda nemden arındırmak amacıyla çevresindeki toprak dolguları kaldırılmıştır. 1973'ten beri başta İKSV bünyesinde olmak üzere, birçok sanat etkinliğine ev sahipliği yapmaktadır.

Tanıtıcı kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Millingen H. Eirene section.jpg


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Freely, John; Çakmak, Ahmet S. (Aralık 2005). Selahattin Özpalabıyıklar. ed (Türkçe). İstanbul'un Bizans Anıtları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. ss. 27. 975-08-1030-9. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Aya İrini Kilisesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.