Semerkand

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
→ Başlığın diğer anlamları için Semerkand (anlam ayrım) sayfasına bakınız.
Semerkand
Samarqand
Registan meydanı;soldan sağa: Uluğ Bey medresesi (1420- ), Tilla-Kari medresesi (1660- ) ve Şir Dor medresesi (1636- )
Registan meydanı;
soldan sağa: Uluğ Bey medresesi (1420- ), Tilla-Kari medresesi (1660- ) ve Şir Dor medresesi (1636- )
Semerkand'nın Özbekistan'daki konumu
Semerkand'nın Özbekistan'daki konumu
Koordinatlar: 39°00′00″
Ülke Özbekistan
İller Semerkand ili
Yönetim
 - Vali
Rakım 702 m (2.303 ft)
Nüfus (2005)
 - Toplam 319.404
Alan kodu 662
Website: http://www.samarqand.uz/
Semerkand'daki tarihi eserler
Uluğ Bey rasathanesinin girişi
Halı ve kilim tüccarı

Semerkand, (Özbekçe: Samarqand, Самарқанд; Farsça: سمرقند‎ ; Rusca: Самарканд/Samarkand; eski Türkçe: Semizkend) Özbekistan'ın güney kesiminde kent. Zeravşan ırmağının vadisinde, Taşkent'in 275 km güneybatısında yeralan Semerkand'ın nüfusu 566,000'dir. Önemli bir sanayi (otomotiv sanayisi; traktör yedek parçaları yapımı; besin sanayisi; gübre fabrikaları; dokuma sanayisi; vb.) ve öğretim (Semerkand Üniversitesi) merkezi olan kent, Timur döneminden kalma tarihsel anıtlarıyla (Bibihanım Medresesi, 1399-1404; Timur'un türbesi Gur Emîr, 1405; Uluğ Bey, vb.) çok sayıda turist de çekmektedir.

Konu başlıkları

[değiştir] İsim kökeni

Semerkand sözü eski Farsça'da asmara: "taş", "kaya" ve Soğdça kand: "kent", "kale" birleşmesinden gelir.[1]

".. Yine böylece " صآمِز كآند Semiz kend" denir; büyük olduğu için böyle denilmiştir. Farsçada سمرقند derler."[2]

[değiştir] Tarih

Dünya'nın en eski şehirlerinden biri olan Semerkand, antik Yunanlıların Marakanda (eski Yunanca: Μαράκανδα) isminde tanıdığı, Milâttan önce 14. yüzyıllarında Zeravşan'nın (Yunanca: Polytimetos) verimli ovasında bir vaha şehri Persler tarıfından kurulmuş ve uzun süre Ahameniş İmparatorluğunda önemli bir rol oynamıştır. Eskiçağ'da Soğdlar'ın yaşadığı, M.Ö.329'da Büyük İskender tarafından alınmştır. Semerkand 6. yüzyılda bir Türk Yabguların etki alanları içindeydi.[3]

[değiştir] İslam Dönemi

Semerkand, 712'de müslüman Araplar tarafından fethedilip, Abbasiler zamanında bir mucize olur [4], çok gizli olan kâğıt imalâtı 751 yılında Talas savaşından iki Çin tutuklusundan öğrenilir, ve İslâm dünyasında ilk kâğıt değirmeni Samarkand'ta yapılır. Bu icat diğer İslâm dünyasına, daha sonra oradan Avrupaya yayılır. Samanoğulları döneminde iktisadi açıdan hızla gelişti. 1220'de Cengiz Han'ın kontrolüne geçti, şehri tamamen harap etti. Timur'un başkent yapmasıyla önemli ölçüde gelişti ve önemli bir kültür merkezine dönüştü.

1499 yılı içinde Özbek Türkleri Semerkand'ı kontrolüne aldı.[5]. Şiban sülâlesi Özbeklere burada veya yaklaşık olarak bu zamanda liderlik yaptığı görülür.

1500'de göçebe Özbekler'den Muhammed Şiban (Şeyban) tarafından Şiban Hanedanlığı kuruldu. Muhammed Şiban Cengiz Han'ın ilk karısı olan Börte Ujin Hatun'dan olan en büyük oğlu Cuci'nin (Moğolca: Зүчи, Züchi) beşinci oğludur. 1282 yılında Şiban (Şeyban) sülâlesi İslâm dinini benimsediler, basamak ve basamak Özbek adını aldıkları varsayılır. Şiban sülâlesinin kurduğu bir başka Şiban Hanlığı olan Sibir Hanlığı (Tatarca: Себер ханлыгы / Seber xanlığı, Себер йорты / Seber yortı) İbak tarafından kurulmuş, ve onların en son Hanı Kuchum 1598 yılında görevinden alınıp Rusların kontrolüne geçti.

1784 yılında Semerkand Buhara emiri'nin buyuruğuna girmiştir.[6]

[değiştir] Çarlık Rusyası ve Devrim

Semerkand, 1868'de Ruslara geçerek Türkistan'a bağlandı. 1924'ten 1930'a kadar Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti oldu.

[değiştir] İklimi

Tipik iklim siması güneşli, sıcak, bazen rüzgarlı ve genellikle kuru. Kış yumuşak ve hafif don görülür. Yaz ayları sıcak ve kurudur. Temmuz'daki gün ısısı + 34 °C, ve yaklaşık gece ısısı + 18 °C ; Ocak ayında, en çok + 7 °C, ve en düşük - 4 °C olur.

[değiştir] Semerkand'ta tarihi eserler

Bibi hanım camii
Gur Emir medresesi
Şah-ı Zinde camii ve türbeleri
eski ticaret çarşısı
Ruhabad türbesi

Semerkand'ta İslâm Mimarisinin en güzel örnekleri bulunur. Şehir UNESCO Dünya Miras Alanları Listesine eklemiştir.

Registan antik Semerkand'tın kalbidir. Anlamı "Kumlu yer" demektir.

  • Uluğ Bey Medrese (1417-1420).
  • Sher-Dor Medrese (1619-1636).
  • Tilya-Kori Medrese (1646-1660).
  • Uluğ Bey Rasathanesi (1421-1449).
  • Semerkand Afrasyab müzesi
  • Timur'un Gur Emîr türbesi
  • Shakh-i Zinda (Şah-ı Zinda) türbesi
  • Bibi Hanım Cami
  • Hazreti Hızır Cami
  • Davud Peygamber türbesi
  • Zümrüt Hoca Cami
  • Bibi Hanım türbesi
  • Kok Cami
  • Chorsu (Çarsu) antik ticaret merkezi
  • Abu Mansur Matridiy (Ebu Mansur el-Matüridî) türbesi
  • Rukhobod türbesi
  • Aksaray türbesi
  • Nisbatdor Hoca Cami
  • Abdu Darun Hoca türbesi
  • Ishrat-Khana (Ishrathona)
  • Namazgâh Cami
  • Kok Saray kalıntıları

[değiştir] Ünlüler

[değiştir] Kardeş şehirler

Horasan'daki Kardeş Şehirler;

Diğer Şehirler:

[değiştir] Notlar

  1. ^ Room, Adrian (2006). Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for 6,600 Countries, Cities, Territories, Natural Features and Historic Sites, 2nd edition, London: McFarland, p. 330. ISBN 0786422483. “Samarkand. City, southeastern Uzbekistan. The city derives its name from that of the former Greek city here of Marakanda, captured by Alexander the Great in 329 B.C.. Its own name derives from the Old Persian asmara, "stone", "rock", and Sogdian kand, "fort", "town".”
  2. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-160-405-2, Cilt I, sayfa 344
  3. ^ Encyclopedia Britannica (Chicago: University of Chicago Press, 1984) Cilt 16, sayfa 204
  4. ^ S. Quraishi, "A survey of thedevelopment of papermaking in Islamic Countries", Bookbinder, 1989 (3): 29-36.
  5. ^ Columbia-Lippincott Gazeteer, sayfa 1657
  6. ^ Columbia-Lippincott Gazeteer, sayfa 1657

[değiştir] Kaynakça

[değiştir] Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'da Semerkand ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Semerkand" adresinden alındı.