Belgrad

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 44°49′14″N, 20°27′44″E

Belgrad
Београд / Beograd
—  Şehir  —
Belgrad şehri
Град Београд / Grad Beograd
Belgrad kolajı
Belgrad kolajı
Belgrad
bayrak		 Belgrad
arma
Belgrad
Belgrad
Belgrad'ın Sırbistan'daki konumu
Koordinatlar: 44°49′14″N 20°27′44″E / 44.82056°N 20.46222°E / 44.82056; 20.46222
Ülke Sırbistan Sırbistan
İl Belgrad şehri
İdari birimler
Yönetim
 - Belediye başkanı Dragan Đilas (DS)
Yüz ölçümü
 - Kent 3.222,68 km² (1.244,3 sq mi)
 - Urban 359,96 km² (139 sq mi)
Rakım 117 m (384 ft)
Nüfus (2007)
 - Merkez 1.182.000
 - Metropol 1.630.000
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+2)
Alan kodu (+381) 11
Plaka kodu BG
Website: www.beograd.rs

Belgrad (Sırpça: Београд / Beograd Ses bağlantısına git dinle (yardım·bilgi)), Sırbistan'nın başkenti ve en büyük şehridir. Tuna ve Sava nehirlerinin birleştiği platoda kurulmuştur.[1] 1.2 milyonluk merkez nüfusu ve 1.7 milyondan fazla metropolitan nüfusuyla Güneydoğu Avrupa'nın en büyük şehirlerinden biridir.

Belgrad'ın kurulduğu alan Prehistorik Avrupanın en büyük kültürü olan Vinča kültürünün MÖ 6. yüzyıl dolaylarında doğduğu yerdir.[2][3] Antik dönemde kentin bulunduğu alanda Trak-Daç[4] kabilesi olan Singiler yerleşmişken MÖ 279'dan sonra da Keltler bölgeye gelip Singidun (boz, kale)adını vermiştir.[2] Romalılar tarafından şehir hakları ile ödüllendirilen Belgrad[5] 520li yılların başlarında sürekli olarak Slav akınına uğramıştır. Stratejik konumu nedeniyle şehir antik çağda sayısız doğu ve batı ordusunun 115 savaşına sahne oldu ve 44 kez yerle bir edildi.[6] Orta Çağ boyunca Bizans İmparatorluğu, Franklar, Birinci Bulgar Devleti, Macaristan Krallığı ve Sırp Despotluğu hakimiyetine giren şehir 1521'de Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girerek sancak ünvanı aldı[7] ve Osmanlı Avrupasının ve Avrupa'nın en büyük şehirlerinden biri oldu.[8]

Kentin büyük bölümü Avusturya-Osmanlı savaşlarında zarar gördü ve hakimiyeti Habsburg Monarşisi hakimiyetine geçti. Şehrin Sırbistan'ın başkenti ünvanını tekrar kazanması Sırp İsyanları sonucunda 1841'de gerçekleşse de şehrin kuzeyi Habsburg Monarşisi'nde kaldı ve 1918'de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu dağılana kadar şehir 2 parçalı kaldı. Birleşik şehir 1918'de Yugoslavya'nın başkenti olarak ilan edildi ve 2003'e kadar da öyle kaldı.

Belgrad kendi özerk yönetimine sahiptir ve Sırbistan'ın idari yapılanmasında özel bir yeri vardır.[9] Metropolitan kent alanı 17 belediyeye ayrılır ve her biri kendine özgü bir yerel konsiye sahiptir.[10] Ülkenin %3.6'sını kaplayan kent nüfusun %15'ini barındırır.[11]

Konu başlıkları

[değiştir] Coğrafya

Belgrad'ın genel bir görüntüsü.

Tuna ve Sava nehirlerinin kesişme noktasında bulunan Belgrad deniz seviyesinden 116.75 metre yukarıda kurulmuştur. 44°49'14" Kuzey, 20°27'44" Doğu enlemlerindeki kentin tarihi çekirdeği Kalemegdan nehirlerin sağ kıyısında kurulmuştur. 19. yüzyıldan beri güney ve doğu yönünde genişleyen şehrirde Sava'nın sol yakasında II. Dünya Savaşı'ndan sonra Yeni Belgrad kurulmuş ve şehir Zemun ve Krnjača ile Ovča gibi bazı şehirler ve küçük yerleşimlerle birleştirilmiştir. Tarih boyunca batı ve doğu dünyasının kesişme yollarında bulunan şehrin merkezi 360 km2 iken tamamı 3223 km2 alan kaplar.[12]

[değiştir] İklim

Belgradın iklimi 4 mevsim düzenli yağışlı iklimi ile ılıman okyanusal, ılıman kıtasal ve Ilıman dönencealtı iklim kuşaklarının etkisi altındadır.[13] Aylık ortalama Ocak'ta 0.4 °C ile Temmuzda 21.8 °C arasında değişirken yıllık ortalama 12.2 °C'dir. Sıcaklığın 30 °C'yi aştığı 31, 25 °C'yi aştığı 95 gün bulunur. Yağışların en yoğun görüldüğü zamanın ilkbahar sonu olduğu kent yılda yaklaşık 680 millimetre yağış alır. Yıllık ortalama güneşli saat sayısı 2025 iken güneşli saat sayısının günde 10'u aştığı temmuz ve ağustos en güneşli aylar, günde yaklaşık 2-2.3 güneşli saatle aralık ve ocak en güneşsiz aylardır.[14] Şehirde şu ana dek ölçülmüş en yüksek sıcaklık 24 Temmuz 2007 tarihinde +43.1 °C[15], en düşük derece 10 Ocak 1893'te −26.2 °C'dir.[14]

Nuvola apps kweather.svg Belgrad iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C 3,5 6,5 11,9 17,5 22,5 25,3 27,3 27,3 23,7 18,1 11,0 5,3 16,7
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −2,3 −0,2 3,3 7,8 12,1 15,0 16,3 16,1 13,0 8,3 4,0 −0,2 7,8
Ortalama yağış, mm 49,3 44,4 49,5 58,8 70,7 90,4 66,4 51,2 51,4 40,3 54,3 57,5 684,2
Kaynak: WMO [16] HKO [17] RHMZ [18]

[değiştir] Tarih

Daha çok bilgi için: Sırbistan tarihi

[değiştir] Antik Tarih

Cilalı Taş Devrinin Starčevo ve Vinča kültürleri yaklaşık 7000 yıl önce Belgrad'da bulunmuş ve Balkanları hatta bir Orta Avrupa ve Küçük Asya'nın bir bölümünü de etkilemiştir.[19][20] Bazı bilginlere göre tarihöncesi Vinča işaretleri alfabenin bilinen ilk formudur.[21] Tarihöncesi Balkanlardaki kabileler Traklar ve Daçyalılar bir Kelt kabilesi olan Scordisci tarafından MÖ 4. yüzyılda alana yerleştirilmeden önce bölgeye gelmişlerdir. Şehrin adı 1. yüzyılda Romalılar tarafından Singidunum yapılmadan önce Singidūn'du. MÖ 34-33 yıllarında Romalı ordu lideri Silanus şehre gelmiş, 2. yüzyılın ortalarından kent Roma otoritelerince municipium ilan edilmiş ve yüzyılın sonunda tam teşekküllü bir koloniye (en yüksek düzeyde Roma şehri) evrilmiştir.[5] İlk hristiyan Roma İmparatoru olan Büyük Konstantin olarak da bilinen I. Konstantin'in modern Sırbistan'da bir bölgede doğmuş olmasından ayrı olarak[22] Hristiyanlığı yenileyen Roma İmparatoru Flavius Iovianus Singidunum'da doğmuştur.[23] Jovian selefi Julianus dönemindeki geleneksel Roma dininin yükselişine son vererek Hristiyanlığı Roma İmparatorluğunun resmi dini olarak tekrar ilan etmiştir. 395 yılında bölge Doğu Roma İmparatorluğu hakimiyetine geçmiştir.[20] Singidunum'dan sonra Sava kıyısı bir Kelt şehri olan Taurunum (Zemun)'du ve Roma ve Bizans zamanından beri "ikiz kardeş" olan şehirler aynı kaderi paylaştı (şehirler bir köprüyle birbirine bağlanmıştı.[24]

[değiştir] Orta Çağ

1456'daki Belgrad Kuşatması
Despot Stefan Kalesi
Kalemegdan

Singidunum, 6. yüzyılda Slavların gelmesinden önce Hunlar, Sarmatlar, Gepidler, Ostrogotlar ve Avarlar tarafından sıkça işgal edilip harap olmuştur. Avarlar tarafından alınmadan önce şehir 6. yüzyılda Gepidlerin merkezi olmuştur. Avarlar 9. yüzyılda Franklar tarafından yıkılınca Taurunum Frank ülkesine katılıp Malevilla adını alırken, Singidunum Bizans egemenliğine geri dönmüştür.[25] 878 yılında şehir ilk kez Birinci Bulgar Krallığı tarafından Beligrad olarak anılmıştır. 4 yüzyıl boyunca şehir Bizans İmparatorluğu, Macaristan Krallığı ve Birinci Bulgar Krallığı arasında savaşlara sahne olmuştur.[26] II. Basil şehirde bir garnizon kurmuştur.[27] Birinci ve İkinci Haçlı seferinde orduların konakladığı kent;[28] Üçüncü Haçlı seferinde Frederick Barbarossa ve 190,000 haçlı Belgradı harap olmuş gördüler.[29]

İlk Sırp Kralı Syrmia'nın Kralı tarafından 1284'de başkent yapılan kent bir hediye olarak kayınpederi Macar Kralı Stephen V tarafından Dragutin'e verilmiştir.[30] 1371'deki Çirmen Muharebesini takiben 1389'da yapılan I. Kosova Muharebesi'yle birlikte Sırp İmparatorluğu güney topraklarını fetheden Osmanlı İmparatorluğu karşısında parçalanmaya başlamıştır.[31][32] Buna karşın başkenti Belgrad olan Sırbistan Despotluğu yönetimindeki kuzey toprakları direnmeye devam etmiştir. Kent ünlü Sırp prensi Lazar Hrebeljanović'in oğlu despot Stefan Lazarević zamanında bir gelişme kaydetti. Lazarević surları ve ve sadece despota ait kulesi olan bir kale inşa ettirip ve şehrin antik surlarını onartarak Osmanlılara neredeyse 70 yıl boyunca karşı koyabildi. Onun zamanında şehir Osmanlı hakimiyetinden kaçan sayıları 40-50.000 olduğu düşünülen birçok Balkan insanına sığınak oldu.[30]

1427'de Stefan'ın halefi Đurađ Branković Belgrad'ı Macarlar'a vermek zorunda kaldı ve Smederevo yeni başkent yapıldı. Hükmü süresince Osmanlı İmparatorluğu Sırp Despotluğunun çoğu bölgesine hakim oldu ve Belgrad başarısızlıkla sonuçlanan ilk Osmanlı kuşatmasına 1440'ta ve ikincisine 1456'da sahne oldu.[28][33]

Osmanlı'nın Orta Avrupa'ya ilerlemesine engel teşgil eden Belgrad 1456'da 100.000 Osmanlı askeri tarafından kuşatılmış[34] Hristiyan ordu önder. John Hunyahi, şehri II. Mehmet'ten başarıyla savunmuştur.[35] Bu savaş "Hristiyanlığın kaderine karar vermiştir."[36] Pope Callixtus III tarafından zafer anısına Hristiyan dünyası boyunca öğle çanı çalınmasını emretti.[28][37]

[değiştir] Türk Hâkimiyeti ve Avusturya İstilaları

16. yüzyılda Belgrad

Şehrin Osmanlı Sultanı Muhteşem Süleyman ve 250.000 askeri tarafından alınması 28 Ağustos 1521'den önce olmadı (son kuşatmadan 7 onyıl sonra), şehir bu vesileyle yerle bir oldu ve neredeyse bütün Hristiyan nüfus (Sırplar, Macarlar, Yunanlar, Ermeniler vb.) İstanbul'a bugün Belgrad ormanları olarak bilinen bölgeye[38] gönderildi.[28] Belgrad bu dönemde Osmanlı Avrupasında İstanbul ile birlikte 100.000 nüfusu aşan 2 şehirden biriydi ve bir sancak haline getirildi.[34] Türk hakimiyetiyle birlikte Osmanlı mimarisi bölgede ilk eserlerini vermeye başladı, birçok cami inşa edildi ve şehirdeki oryantal etki güçlendi.[39] 1594'te Banat İsyanı Türkler tarafından bastırıldı. Sadrazam Sinan Paşa Vračar platosundaki Saint Sava'nın kalıntılarının ateşe verilmesini emretti ve 20. yüzyılda Saint Sava Tapınağı bunu anmak için inşa edildi.[40]

Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu prensleri II. Maximilian, Savoy Prensi Eugen[41] ve mareşal Baron Ernst Gideon von Laudon önderliğinde Habsburg Monarşisi tarafından 1688–1690, 1717–1739, 1789–1791 yılları arasında 3 kez işgal edilen Belgrad her seferinde yerle bir edilerek Osmanlılar tarafından hızlıca geri alındı.[39] Bu dönem boyunca kent 2 büyük göç dalgasından etkilendi. Patrik önderliğindeki yüz binlerce Sırp Avusturyalılar ile birlikte Habsburg İmparatorluğu sınırları içine çekilerek bugünkü Vojvodina ve Slavonya topraklarına göçtüler.[42]

Belgrad'ın Avusturya tarafından fethi

[değiştir] Sırp Başkenti

Birinci Sırp Ayaklanması boyunca Sırp devrimciler kenti 8 Ocak 1807'den 1813'te Osmanlıların kenti geri almasına kadar ellerinde tuttu[43] 1815'deki İkinci Sırp Ayaklanması'ndan sonra Sırbistan 1830'da Bâb-ı Âli tarafından yarı bağımsız olarak tanındı.[44] 1841'de Prens Mihailo Obrenović başkenti Kragujevac'dan Belgrad'a taşıdı.[45][46]

10 Haziran 1868'de Prens Mihailo Belgrad'ın dışındaki Košutnjak parkında eşi Katarina ve annesi Prenses Anka ile yürürken suikastçılar tarafından vuruldular. Mihailo ve Anka ölürken Katarina yaralandı.[47]

1878'de Sırbistan Prensliğinin tam bağımsızlığına kavuşması ile birlikte ülke 1882'de Sırbistan Krallığı adını aldı ve Belgrad bir kez daha Balkanların anahtar kenti konumuna yükselerek hızla büyüdü.[43][48] Bununla birlikte Sırbistan koşulları bir tarım ülkesi konumunu korudu ve ülkenin İkici büyük kenti Niş'e bir demiryolu hattı döşenmesine rağmen 1900'da başkentin nüfusu sadece 70.000'di.[49] (aynı yıl ülke nüfusu yaklaşık 1.5 milyondu). 1915'e kadar kent nüfusu 80.000'e ulaştı ve I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yönetimindeki Zemun hariç 100.000'i aştı.[50]

Balkanların ve Orta Avrupa'nın ilk haraketli görüntüleri Haziran 1896'da Lumiere kardeşlerden Andre Carr tarafından çekildi; ancak bu film korunamamıştır.[51]

[değiştir] I. Dünya Savaşı ve Şehrin Birleşmesi

19. yüzyılın sonlarında Knez Mihailova Caddesi

Gavrilo Princip tarafından 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da gerçekleştirilen Saraybosna Suikasti sonucu Avusturya Arşidükü Franz Ferdinand'ın ölmesi I. Dünya Savaşı'nın çıkmasını tetiklemiştir. Savaşın çıkması sonucu Balkanlarda olan saldırıların çoğu Belgrad çevresinde gerçekleşmiştir. 29 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan monitorları tarafından bombalanan Belgrad, 30 Kasım tarihinde Oskar Potiorek önderliğindeki Avusturya-Macaristan Ordusu tarafından alınmıştır. 15 Aralıkta mareşal Radomir Putnik önderliğindeki Sırbistan kuvvetleri tarafından geri alınan kent, uzun savaşlar sonucu yerle bir edilmiş ve 6-9 Ekim 1915 tarihleri arasında feldmareşal August von Mackensen önderliğinde Alman ve Avusturya-Macaristan kuvvetlerine geçmiştir. Kent özgürlüğüne ancak Fransız Louis Franchet d'Espérey ve Sırp I. Alexander önderliğindeki kuvvetler tarafından 5 Kasım 1918'de kavuşmuştur. Savaştan sonra Belgrad 1929 yılında Yugoslavya Krallığı adını alacak yeni Sırp, Hırvat ve Slovenlerin Krallığı'nın başkenti oldu. Yeni krallık alt birim olarak banovinalara bölünmüşken Belgrad, Zemun ve Pančevo ile birlikte ayrı bir idari birim oluşturdu.[52]

Bu dönemde kent hızlı gelişen kayda değer bir modernizasyona sahne oldu. Kentin nüfusu Avusturya-Macaristan'dan kazanılan Zemun'un eklenmesiyle 1931 yılında 239.000'e, 1940'ta 320.000'e yükseldi. Kent nüfusu 1921-1948 yılları arasında yıllık ortalama %4.08 artış gösterdi.[53] 1927 yılında ilk havaalanına kavuşan kent 1929'da ilk radyo istasyonu ile tanıştı. Tuna'nın iki yakasını birleştiren Pančevo köprüsü 1935 yılında açıldı.[54]

[değiştir] II. Dünya Savaşı

[değiştir] Komünist Yugoslavya

Savaş sonrası dönemde Belgrad önemli bir endüstri merkezi olarak gelişen yeni Yugoslavya'nın başkenti olarak hızla büyüdü.[48] 1958'de Belgrad'ın ilk televizyon istasyonu yayın yapmaya başladı. 1961'deki Bağlantısızlar Hareketi konferansı Tito önderliğinde Belgrad'da yapılmıştır. 1968'de Tito'ya karşı yapılan büyük öğrenci protestoları polis ve öğrenciler arasında birçok sokak çatışmasına neden olmuştur. Mart 1972'de Belgrad Avrupa'daki sonuncu büyük çiçek salgınının merkezi olmuş ve zorunlu Mayıs ayının sonlarına doğru zorunlu karantina ve aşılama uygulamalarına gidilmiştir.[55]

[değiştir] Komünizm Sonrası

[değiştir] Tarih Boyunca Adları

Belgrad tarih boyunca birçok ada sahip olmuştur. Belgrad adı Sırpçada beo ("beyaz, ışık") ve grad ("kent, kasaba") sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur.

Ad Notlar
Singidūn(o)- Keltik bir kabile olan Scordisciler tarafından adlandırılmıştır. dūn(o)- 'arzetme, muhafaza, kale' anlamına gelirken 'singi' sözcüğünün üzerine iki teori vardır. Birincisi sözcüğün Keltçe yuvarlak anlamına gelmesinden dolayı kentin anlamının "yuvarlak kale" olmasıyken ikinci teori Scodorscilerin gelmesinden önce bölgeyi işgal eden Trakyalı bir kabile olan Paleo-Balkan kökenli 'singi'lerdir.[56] Başka bir teoriye göre de Keltik ad kentin adının bugünkü anlamı olan Beyaz Kale (kasaba)dır.
Singidūnum Romalıların kente gelmesiyle Keltik sözcüğü Romanlaştırması sonucu oluşan ad.
Beograd, Београд İlk kez 878 yılında Papa VIII. John tarafından Bulgar kralı Boris'e yazılan bir mektupta sözü geçirilen "beyaz kent/kale" anlamına gelen Slavik sözcük.[57]
Alba Graeca "Alba" Latince "Beyaz" demekken "Graeca" "Yunan" anlamında iyeliktir.
Alba Bulgarica Kent Bulgar hakimiyeti altındayken Latince adı.[57]
Griechisch-Weißenburg Almanca "Beyaz Yunan kenti" anlamına gelen çeviri. Günümüz Almancasında Belgrad olarak kullanılır.[57]
Castelbianco İtalyanca "Beyaz şato" anlamına gelen çeviri. Günümüz İtalyancasında Belgrado olarak kullanılır.[57]
Nandoralba, Nándorfehérvár, Lándorfejérvár Orta Çağ Macaristanında kent için kullanılan sözcükler. "Fehérvár" beyaz şato anlamına gelir. Günümüz Macarcasında Belgrád olarak kullanılır.[57]
Veligradh(i)on ya da Velegradha/Βελέγραδα Kentin Bizantik adı. Günümüz Yunancasında Veligradi (Βελιγράδι) olarak kullanılır.
Dar-ül-Cihad Osmanlı İmparatorluğu döneminde kentin Arapça adı.
Prinz-Eugenstadt Kentin II. Dünya Savaşı sonrası için Nazi Almanyasınca planlanan adı. Yeni ad kenti 1717'de Türklerden alan Avusturyalı ordu komutanı Savoy Prensi Eugen'in adına ithafen belirlenmiştir.[58]

[değiştir] Yönetim

Kent Meclisine ev sahipliği yapan Eski Saray

Belgrad, özerk kent yönetimi ile Sırbistan için ayrı bir yönetim birimidir.[9] Demokrat Parti üyesi Dragan Đilas'ın valiliğini yaptığı kentin II. Dünya Savaşı'ndan sonra demokratik biçimde seçilen ilk valisi 1996'da Zoran Đinđić'tir.

Başkent olarak Belgrad ayrıca Sırbistan Ulusal Meclisi ve Sırbistan Hükümeti ile 64 yabancı elçiliğe evsahipliği yapar.

[değiştir] İlçeler

Kent 17 ilçeye ayrılmıştır.[10]

İlçelerin çoğu Sava ve Tuna nehirlerinin güneyindeki Šumadija bölgesinde bulunur. 3 ilçe Zemun, Yeni Belgrad, ve Surčin Sava'nın kuzeyindeki Syrmia'da,Palilula ilçesi de Šumadija ve Banat bölgelerinde bulunur.

Belgrade municipalities02.png
Ad Yüzölçümü (km²) Nüfus (1991) Nüfus (2002)
Barajevo 213 20,846 24,641
Čukarica 156 150,257 168,508
Grocka 289 65,735 75,466
Lazarevac 384 57,848 58,511
Mladenovac 339 54,517 52,490
Yeni Belgrad 41 218,633 217,773
Obrenovac 411 67,654 70,975
Palilula 451 150,208 155,902
Rakovica 31 96,300 99,000
Savski Venac 14 45,961 42,505
Sopot 271 19,977 20,390
Stari Grad 5 68,552 55,543
Surčin 285 52,000 54,000
Voždovac 148 156,373 151,768
Vračar 3 67,438 58,386
Zemun 154 176,158 136,645
Zvezdara 32 135,694 132,621
TOPLAM 3227 1,607,946 1,576,124
Kaynak: Sırbistan İstatistik Ofisi[11]
Kalemegdan'dan Sava nehri boyunca Yeni Belgrad panoroması
Kalemegdan'dan Sava nehri boyunca Yeni Belgrad panoroması


[değiştir] Demografi

2002 nüfus sayımlarına göre kent nüfusundaki etnik gruplar şunlardır: Sırplar (1,417,187), Yugoslavlar (22,161), Karadağlılar (21,190), Romalılar (19,191), Hırvatlar (10,381), Makedonlar (8,372) ve Müslümanlar (4,617).[59]

2 Ağustos 2008'de şehrin bilgi ve istatistik enstitüsü oy hakkına sahip 1,542,773 kişi olduğunu tahmin etmiştir. Bu sayı 2002 yılındaki nüfusun tamamının boyutuna ulaşarak kent nüfusundaki ani artışı göstermektedir.[60] 2007 sonu için resmi tahmin 1,630,000 iken kayıtlı vatandaş sayısı 1,710,000 olmuştur.[61]

Belgrad eski Yugoslavya'dan gelen birçok etnik gruba evsahipliği yapar. Birçok kişi ekonomik nedenlerle kente küçük kasabalardan gelirlen diğer yüz binlerce kişi 90lardaki Yugoslav Savaşları sonucu Hırvatistan, Bosna-Hersek ve Kosova'dan gelmiştir.[62] Kentte 90ların ortasındaki göç akınıyla gelen 10.000-20.000 arası Çinlinin yaşadığı tahmin edilmektedir.[63] Yeni Belgrad'daki 70. blok halk tarafından Çin mahallesi olarak bilinir.[64][65] 1970ler ve 80ler boyunca özellikle Suriye, İran, Ürdün ve Irak'tan çalışmalarını takip etmek üzere gelen birçok Orta Doğulu kentte kalmış ve aileleriyle yaşamaya başlamıştır.[66][67] Son zamanlarda kente Afganistan ve Iraktan birçok Kürt de gelmeye başlamıştır.[68]

Kentte tarihi olarak birçok değişik dini grup yaşarken kentteki dini unsurlar genel olarak homojendir. 1,429,170 kişiyle Sırp Ortodoks topluluğu en büyük dini unsurdur. Sırp Ortodokslardan başka kentte 20,366 Müslüman, 16,305 Katolik, ve 3,796 Katolik bulunur. Kentte her zaman önemli bir Yahudi topluluğu bulunmuşken Nazi işgali sonrası göç eden topluluktan geriye bugün 415 kişi kalmıştır.[61]

[değiştir] Ekonomi

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Kültür

[değiştir] Müzeler

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Mimari

Beograđanka

Belgrad, tipik Orta Avrupa kenti görünümünde mimari özelliklere sahip Zemun kent merkezinden[69] modern mimari özellikleri sergileyen Yeni Belgrad'a kadar birçok farklı mimarinin buluştuğu bir kent olma özelliği taşır. En eski mimari ögeler Kalemegdan'da bulunur. Kalemegdan dışındaki en eski bina coğrafi konumu ve birçok savaş ve yıkımın gerçekleştiği kentte ancak 18. yüzyıla aittir.[70] Kentteki en eski kamu binası eski bir Türk türbesiyken en eski ev 18. yüzyılın sonlarından kalma, Dorćol'lda bulunan bir evdir.[71] 19. yüzyılda başlayan Batı etkisiyle kentteki binalar neoklasisizm, romantizm ve akademik sanatların etkisiyle oryantal bir yapıdan çağdaş bir yapıya bürünmüştür. Sırp mimarlar 19. yüzyılın sonlarında yabancı mimarlardan etkilenerek Ulusal Tiyatro, Eski Saray, St. Michael Katedrali'ni 20. yüzyılın başında ise art nouveau etkisiyle Ulusal Meclis ve Ulusal Müze'yi inşa etmişlerdir.[70] Elements of Neo-Byzantine architecture are present in buildings such as Vuk's Foundation, old Post Office in Kosovska street, and sacral architecture, such as St. Mark's Church (based on the Gračanica monastery), and the Temple of Saint Sava.[70]

Komunist dönemde binalar II. Dünya Savaşı'ndan sonra kırsal kesimden gelen insan akınını karşılamak amacıyla oldukça hızlı ve ucuz biçimde inşa edilmiş ve bu Yeni Belgrad çevresinde bloklaşmaya yol açmıştır. Sosyalist gerçekçilik ile birlikte Sendika binası gibi binalar kentte inşa edilmeye başlandı.[70] Nihayet 1950lerin sonuyla birlikte hala kentte hakim olan modernizm akımı mimariye hakim olmaya başladı.[70]

Gece Aziz Sava Katedrali.

[değiştir] Turizm

Kentin tarihi binaları ve alanları önemli turistik alanlardır. Skadarlija, Sırbistan Ulusal Müzesi ve bitişiğindeki Belgrad Ulusal Tiyatrosu, Zemun, Nikola Pašić Meydanı, Terazije, Öğrencilerin Meydanı, Kalemegdan parkı, Knez Mihailova Caddesi, Sırbistan Parlementosu, Aziz Sava Tapınağı ve Eski Saray bu yapılara verilebilecek örneklerdendir. Bunlarla birlikte kentin iki yakasında birçok park, anıt, müze, kafe, restoran ve mağaza bulunur. İsimsiz Kahraman Anıtı şehrin panaromik manzarasının görülebileceği bir mekandır.

Kuća Cveća (Çiçeklerin Evi) olarak da adlandırılan Josip Broz Tito'nun mozalesi ve yakınındaki Topčider ve Košutnjak parkları özellikle Eski Yugoslavya'dan gelen turistler arasında oldukça popülerdir.

Beli Dvro ya da 'Beyaz Saray', kraliyet ailesi Karađorđevićlerin evidir ve ziyarete açıktır. Saray birçok önemli sanat eserine sahiptir.[72]

Kalemegdan parkı

Ada Ciganlija Sava Nehri üzerinde bulunan eski bir adadır ve Belgrad'ın en büyük spor ve rekreasyon alanıdır. Bugün ada iki geçitle Sava'nın sağ yakasına birleştirilmiş ve yapay bir göl oluşturulmuştur. Sıcak yaz günlerinde ada Belgradlıların en uğrak yerlerinden biridir. Adada 7 kilometre boyunca plajlar ve golf, futbol, basketbol, voleybol, rugby, baseball ve tenis oynanabilecek birçok spor tesisi bulunmaktadır.[73]

Adada bungee jumping, su kayağı ve paintball gibi extreme sporları yapmak mümkündür.[73] Ayrıca bisiklet sürmek, yürüyüşe çıkmak ya da koşu için uygun bir alana sahiptir.[73] Bu adadan başka Belgrad 16 başka adaya sahiptir.[74] bunların çoğunda hala yerleşim yoktur. Bunlarla birlikte Sava'nın kesişme noktasında bulunan Büyük Savaş Adası, özellikle kuşlar olmak üzere doğal yaşamın korunduğu bir alandır.[75] Bu alanlar yakındaki Küçük Savaş Adası ile birlikte kent yönetimi tarafından doğa koruma alanı ilan edilerek korunmaktadır.[76]

[değiştir] Gece hayatı

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Spor

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Medya

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Eğitim

Elektrik Mühendisliği, Mimarlık ve İnşaat Mühendisliği Fakültesi

Belgrad iki devlet üniversitesi ve birkaç özel üniversiteye sahiptir. Belgrad Üniversitesi 1808 yılında "Büyük Okul" olarak kurulmuştur ve Sırbistan ile Balkanlardaki ilk yükseköğretim kurumu olmuştur.[77] 19. yüzyılda şehrin gelişmesi ile birlikte bazı üniversite binaları da Belgradın mimari ve kültürel birikimini artırmıştır. Kayıtlı 90.000 öğrencisi ile üniversite Avrupa'nın en büyüklerindendir.[78]

Belgrad'da 195 ilkokul, 85 ortaokul vardır. İlkokulların 162si normal, 14ü özel alanlarda, 15i sanat ve4ü yetişkinler içindir. Ortaokullardan 51i meslek, 21i spor, 8i sanat ve 5i özel ilgi alanlarına göre sınıflandırılmıştır. 230.000 öğrenci 22.000 çalışan tarafından eğitim görür. Eğitim yaklaşık 500 bina ve 1.000.000 alanda yapılır m².[79]

[değiştir] Ulaşım

Bu alt başlık {{{1}}} tarihinden beri geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor. Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor.

[değiştir] Kardeş Şehirler

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ "Why invest in Belgrade?". City of Belgrade. 2010-10-11 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ a b "Discover Belgrade". City of Belgrade. 2009-05-05 tarihinde erişilmiştir.
  3. ^ Tasic N, Srejovic D, Stojanovic B (1990). Vinca, Centre of the Neolithic culture of the Danubian region. Project Rastko - E-library of Serb Culture. URL erişim tarihi 2009-05-05.
  4. ^ "Belgrade Fortress history". Public Enterprise "Belgrade Fortress". 2011-01-18 tarihinde erişilmiştir.
  5. ^ a b Rich, John (1992). The City in Late Antiquity. CRC Press. ISBN 978-0-203-13016-2. URL erişim tarihi 2009-05-05.
  6. ^ Robert Nurden. "Belgrade has risen from the ashes to become the Balkans' party city", Independent, 2009-03-22. 2009-05-05 tarihinde erişilmiştir.
  7. ^ "The History of Belgrade". BelgradeNet Travel Guide. 2009-05-05 tarihinde erişilmiştir.
  8. ^ "Turkish and Austrian Rule". Official website. 2009-05-05 tarihinde erişilmiştir.
  9. ^ a b "Assembly of the City of Belgrade". City of Belgrade. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  10. ^ a b "Urban Municipalities". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  11. ^ a b "2005 Municipal indicators of Serbia". Statistical Office of Serbia.
  12. ^ "Geographical Position". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  13. ^ Şablon:Cite dergi.
  14. ^ a b "Climate". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  15. ^ m&c News (2007-07-24). "Record-breaking heat measured in Belgrade". 2007-08-10 tarihinde erişilmiştir.
  16. ^ "World Weather Information Service - Belgrade". World Meteorological Organisation. 2010-09-08 tarihinde erişilmiştir.
  17. ^ "Climatological Normals of Belgrade". Hong Kong Observatory. 2010-09-08 tarihinde erişilmiştir.
  18. ^ "30 year averages - Belgrade". RHMZ. 2010-10-16 tarihinde erişilmiştir.
  19. ^ Nikola Tasić. Vinča: Centre of the Neolithic culture of the Danubian region.
  20. ^ a b "History (Ancient Period)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  21. ^ Kitson, Peter (1999). Year's Work in English Studies Volume 77. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-21293-5. URL erişim tarihi 2009-05-05.
  22. ^ "Constantine I - Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  23. ^ "Philologic Results-". Artfl.uchicago.edu. 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  24. ^ "City of Belgrade - Ancient Period". Beograd.rs (2000-10-05). 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  25. ^ History of Zemun. Geocities.com (1914-07-28). Asıl adresinden 2009-10-24 tarihinde arşivlenmiştir. 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  26. ^ "The History of Belgrade". Belgradenet.com. 2010-11-16 tarihinde erişilmiştir.
  27. ^ Byzantium in the year 1000
  28. ^ a b c d "How to Conquer Belgrade - History". Beligrad.com (1934-12-16). 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  29. ^ "The History of Belgrade". Belgradenet.com. 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  30. ^ a b "History (Medieval Serbian Belgrade)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  31. ^ "Battle of Maritsa". Encyclopaedia Britannica. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  32. ^ "Battle of Kosovo". Encyclopaedia Britannica. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  33. ^ Ćorović, Vladimir (1997). Istorija srpskog naroda (Serbian dilinde), Banja Luka / Belgrade: Project Rastko. ISBN 86-7119-101-X. URL erişim tarihi 2007-07-17.
  34. ^ a b "The History of Belgrade". Belgradenet.com. 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  35. ^ "Ottoman-Hungarian Wars: Siege of Belgrade in 1456". Military History magazine. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  36. ^ "Romanian Heritage | Heritage / JohnHunyadi". Wiki.viitorulroman.com (2006-10-15). 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  37. ^ "Hungary: A Brief History". Mek.oszk.hu. 2010-11-16 tarihinde erişilmiştir.
  38. ^ "The Rough Guide to Turkey: Belgrade Forest". Rough Guides. 2009-05-05 tarihinde erişilmiştir.
  39. ^ a b "History (Turkish and Austrian Rule)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  40. ^ . VII. http://balkanologie.revues.org/index494.html?file=1. 
  41. ^ "Belgrade Fortress: History". Razgledanje.tripod.com (2004-08-23). 2009-07-07 tarihinde erişilmiştir.
  42. ^ Medaković, Dejan (1990). Tajne poruke svetog Save" Svetosavska crkva i velika seoba Srba 1690. godine, Belgrad: BIGZ (online reprint by Serbian Unity Congress library). ISBN 978-86-13-00903-0. URL erişim tarihi 2007-05-17.
  43. ^ a b "History (Liberation of Belgrade)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  44. ^ . 
  45. ^ "History". City of Kragujevac official website. 2010-09-15 tarihinde erişilmiştir.
  46. ^ "History (Important Years Through City History)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  47. ^ Celia Hawkesworth, Voices in the Shadows: Women and Verbal Art in Serbia and Bosnia, Google Books, 2000. Retrieved 16 June 2010.
  48. ^ a b "History (The Capital of Serbia and Yugoslavia)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  49. ^ Jan Lahmeyer (2003-02-03). "The Yugoslav Federation: Historical demographical data of the urban centers". www.populstat.info. 2007-05-17 tarihinde erişilmiştir.
  50. ^ Şablon:Ws
  51. ^ Kosanovic (1995). The history of Serbian Culture. Porthill Publishers. ISBN 1-870732-31-6. URL erişim tarihi 2007-07-10.
  52. ^ ISBN 86-17-09287-4: Kosta Nikolić, Nikola Žutić, Momčilo Pavlović, Zorica Špadijer: Историја за трећи разред гимназије, Belgrade, 2002, pg. 144
  53. ^ . ISSN 0350-0373. http://scindeks.nb.rs/article.aspx?artid=0350-03730101087P&redirect=ft. 
  54. ^ Twentieth Century - Innovations in Belgrade. Serbia-info.com (Government of Serbia website). Asıl adresinden 2008-01-18 tarihinde arşivlenmiştir. 2007-07-21 tarihinde erişilmiştir.
  55. ^ "Bioterrorism: Civil Liberties Under Quarantine". NPR (2001-10-23). 2007-05-19 tarihinde erişilmiştir.
  56. ^ "Ancient Period". Official website. 2009-01-31 tarihinde erişilmiştir.
  57. ^ a b c d e "History (Byzantine Empire)". Official website. 2007-05-17 tarihinde erişilmiştir.
  58. ^ "Opasno neznanje ili nešto više". Danas. 2008-12-29 tarihinde erişilmiştir.
  59. ^ "Facts (Population)". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.
  60. ^ "Birački spisak" (Serbian). Zavod za informatiku i statistiku Grada Beograda (2007).
  61. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; zis isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/wiki/Vikipedi:Kaynak_gösterme">Kaynak gösterme</a>)
  62. ^ Refugee Serbs Assail Belgrade Government: The Washington Post, Tuesday, June 22, 1999.
  63. ^ "Stranci tanje budžet". Novosti.rs. 2010-11-16 tarihinde erişilmiştir.
  64. ^ "Kinezi Marko, Miloš i Ana" (Serbian). Kurir (2005-02-20). 2007-07-18 tarihinde erişilmiştir.
  65. ^ Biljana Vasić (2001-01-15). "Kineska četvrt u bloku 70" (Serbian). Vreme. 2007-07-18 tarihinde erişilmiştir.
  66. ^ Vesna Peric Zimonjic (2005-12-07). "A unique friendship club in Belgrade". Dawn - International. 2007-07-17 tarihinde erişilmiştir.
  67. ^ Francesca Ciriaci (1999-04-11). "Government, public diverge in assessment of Kosovo crisis". Jordan Times. 2007-07-18 tarihinde erişilmiştir.
  68. ^ "Chinese and Iraqi immigrants receive quiet welcome". international (2007-05-31). 2007-10-04 tarihinde erişilmiştir.
  69. ^ Nicholas Comrie, Lucy Moore (2007-10-01). "Zemun: The Town Within the City". B92 Travel. 2007-05-17 tarihinde erişilmiştir.
  70. ^ a b c d e Zoran Manević. "Architecture and Building". MIT website. 2007-05-19 tarihinde erişilmiştir.
  71. ^ Prof. Dr. Mihajlo Mitrović (2003-06-27). "Seventh Belgrade triennial of world architecture". ULUS. 2007-05-19 tarihinde erişilmiştir.
  72. ^ Laura Wolfs (2010-06-21). "A Palacial Tour". Balkan Insight. 2011-09-18 tarihinde erişilmiştir.
  73. ^ a b c "Ada Ciganlija". Tourist Organization of Belgrade. 2010-09-15 tarihinde erişilmiştir.
  74. ^ . http://www.ekapija.com/website/sr/page/17516. 
  75. ^ "Zbogom, oazo!" (Sırpça). Kurir (2006-05-23). 2007-06-05 tarihinde erişilmiştir.
  76. ^ "Prirodno dobro "Veliko ratno ostrvo" stavljeno pod zaštitu Skupštine grada" (Sırpça). Ekoforum (2005-08-04). 2007-06-05 tarihinde erişilmiştir.
  77. ^ "The University of Belgrade – The Seedbed of University Education". Faculty of Law of University of Belgrade. 2007-05-18 tarihinde erişilmiştir.
  78. ^ "Word by the Rector". University of Belgrade. 2011-01-19 tarihinde erişilmiştir.
  79. ^ "Education and Science". Official website. 2007-07-10 tarihinde erişilmiştir.

[değiştir] Dış Bağlantılar

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Belgrad ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
g · t · d
Sırbistan'ın en üst düzey idari birimleri
Bölgeler Srbija okruzi de jure Feb08.png
Merkez Sırbistan
Voyvodina
Kosova ve Metohija1
1 Fiilen (de facto) ayrı devlet, hukuken (de jure) özerk bölgedir
g · t · d
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti Yugoslavya'nın kahraman şehirleri
Order of the National Hero BAR.svg.png

Belgrad • Ljubljana • Novi Sad • Pirlepe • Priştine • Tito Drvar • Zagreb

"http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Belgrad&oldid=10628112" adresinden alındı.
Kişisel araçlar
Ad alanları
Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller