Almanca

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Almanca
Deutsch
Konuşulduğu ülkeler Almanya, Avusturya, İsviçre, Lüksemburg, Lihtenştayn, Belçika, Namibya ayrıca 35 diğer ülke
Konuşan kişi sayısı 95 milyon kişi anadil olarak, toplamda 120 milyon
Sıralama 11
Dil grubu sınıflandırması Hint-Avrupa Dilleri
Germen Dilleri
Batı Germen Dilleri
Almanca
Resmî Durum
Resmî dil olduğu ülkeler Almanya Almanya
Avusturya
İsviçre İsviçre
Lüksemburg
Lihtenştayn
Belçika
Güney Afrika
Avrupa Birliği Avrupa Birliği
Dili düzenleyen kurum -
Dil kodları
ISO 639-1 de
ISO 639-2 ger
ISO 639-3 deu
SIL GER
Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış IPA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir.
Vikipedi'nin Almanca sürümü
Ayrıca bakınız: Dil – Dil aileleri

Almanca (Deutsch; eskimiş Nemçece), Hint-Avrupa dillerinin Cermen dilleri koluna bağlıdır ve dünyanın yaygın elsineden biridir.

Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biri ve en çok konuşulanıdır. Özellikle Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'nin büyük bölümü, İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın kimi bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde konuşulmaktadır. Ayrıca bu ülkelerden kimilerine özgü eski sömürgelerde (Namibya gibi) dikkate değer ölçüde Almanca konuşan nüfûsa rastlanır. Çeşitli Doğu Avrupa ülkelerinde Almanca konuşan azınlıklar bulunmaktadır. Bunların arasında Rusya, Macaristan ve Slovenya sayılabilir. Ayrıca Kuzey Amerika'nın (özellikle ABD), Latin Amerika'da Arjantin ve Brezilya'nın kimi bölgelerinde Almanca konuşulmaktadır.

38 ülkede yaklaşık 120 milyon kişinin konuştuğu Almanca, özellikle Almanya, İsviçre ve Avusturya'da konuşulmaktadır. Türkiye'de 25.000 kadar Alman ikâmet etmektedir. Bu grup eski tâbiriyle "Bosporus-Deutsche" ("Boğaziçi Almanları") ve Akdeniz Bölgesinde yaşayan Alman vatandaşlarından oluşmaktadır.

Konu başlıkları

[değiştir] Standart Almanca

Almanca dilbiliminde standart Almanca'nın farklı çeşitleri değil, sadece geleneksel bölgesel türler diyalekt olarak adlandırılır. Değişimiş Almanca belli bir bölgenin geleneksel diyalekti olarak değil, yazılı dili olarak doğmuştur. Bununla birlikte standart Almanca'nın geleneksel bölgesel diyalektlerin yerini aldığı yerler de vardır; Kuzey Almanya'da, özellikle de ülkenin diğer kısımlarındaki önde gelen şehirlerde dilin hızla yayılmasının sebebi budur. Almanca,dünyadaki en katı kuralcı dillerinden biridir.Bunu bazı psikologlar,Alman ulusunun,titiz ve kuralcılığıyla açıklamışlardır.Osmanlının son yüzyıılarında,Almanlarla yoğun ilşkiye karşın,Almanca ülkemizde,Fransızca kadar yaygınlaşmamıştır...

Almanca'nın yayılış süreci
Dünya'da anadili Almanca olanların dağılımı

Standart Almanca bölgesel olarak, özellikle de Almanca konuşulan ülkeler arasında farklılıklar gösterir; özellikle sözcük ve bazı telaffuz farklılıkları ve hatta zaman zaman gramer ve imlâ bakımından faklılıklar görülür. Bu çeşitlilik yerel diyalekt türleri ile karşılaştırılmamalıdır. Standart Almanca'nın bölgesel türleri belli bir dereceye kadar yerel diyalektlerden etkilenseler de, çok farklıdırlar. Bu yüzden Almanca birden fazla standart türü olan bir dil olarak değerlendirilmektedir.

İsviçre'nin Almanca konuşulan bölümlerinde diyalekt ve standart dil karışımı çok nadir kullanılır ve yazılı dilde standart Almanca'nın kullanımı kısıtlıdır. İsviçre standart Almancası yalnızca İsviçre Almancası diyalektlerini anlamayan insanlarla konuşulur. Okullarda kullanılması olasıdır.

[değiştir] Almanca Standart Biçimleri

Alman dilinin üç resmî biçimi vardır:

[değiştir] Almanca Gramer

[değiştir] Cinsler

Almanca'da eril (männlich/Maskulinum), dişil (weiblich/Femininum) ve yansız (sächlich/Neutrum) olmak üzere üç cins vardır. Çoğu isim için bir cins tanımlaması olmayan İngilizce'nin aksine, Almanca bir ismin ve ismin işaret ettiği şeyin cinsi çoğunlukla farklılık gösterir. Örneğin; Almanca'da bir taş (der Stein) erildir, oysa bir kız (das Mädchen) yansızdır. Yani bir ismin cinsi temelde gerçek cinsiyetine değil, sözcüğün biçimine bağlıdır. Fransızca gibi pek çok dilde de geçerli olan bu duruma “dilbilgisel cins” denir. Örneğin; “Mädchen” sözcüğü, “genç kadın” anlamına gelen eski dişil Almanca isim die Magd'ın (günümüzde nadiren kullanılır ve İngilizce bir sözcük olan “maid” ile ilişkilidir) küçültülmüş biçimidir ve -chen küçültme eki ile biten sözcüklerin tamamı yansız sözcüklerdir. Şu üç bilinen örnekte dilbilgisel cinsin gelişigüzel doğası görülebilmektedir: “bıçak” (das Messer) yansız, “çatal” (die Gabel) dişil ve “kaşık” (der Löffel) eril bir sözcüktür. Almanca öğrencilerine, çoğunlukla Almanca sözcükleri beraberindeki belirli tanımlıkları(artikel) ile kullanmaları tavsiye edilir (İngilizce'deki “the” sözcüğüne eşdeğer).


[değiştir] Çoğullar

Çoğulları oluşturmak için Almanca'da on iki farklı yol vardır. Yabancı dil olarak Almanca öğrenen bir öğrenci, öğrendiği her sözcüğün çoğulunu da öğrenmek durumundadır. Dişil isimlerin büyük çoğunluğu çoğul oluşturmada kurallı olsa da, çoğu eril ve yansız isimler öyle değildir. Örneğin; bazen çoğullar “n” veya “en” ile oluşturulur, bazen de çift nokta ve “e” veya çift nokta ve “en” ile oluşturulur, diğer çoğullar ise tekilleri ile aynıdır, bazılarında “er” veya çift nokta ve “er” eklenir.Bazı durumlarda kelime sonlarına gelen ekler -ki bunlar -lein, -chen, -sel , -er , -en vb.- nedeniyle kelimenin tekil ve çoğul hali aynıdır.Ama kesin olan tek çoğul yapma kuralı sonuna -in sonekini alan kelimeler için geçerlidir.Bunlar eril formdan dişil forma dönüştürülmüş kelimeler olup kelime sonuna -nen eklenir.Örnek vermek gerekirse;

1)

 ERİL FORM     DİŞİL FORM   DİŞİL FORM (ÇOĞUL)  TÜRKÇE KARŞILIĞI
 Fahrer        Fahrerin     Fahrerinnen         Sürücü
 Lehrer        Lehrerin     Lehrerinnen         Öğretmen
 Koch          Köchin       Köchinnen           Aşçı (Dişil formda 'ö' alması istisnaidir.)
 Jäger         Jägerin      Jägerinnen          Avcı
 Türke         Türkin       Türkinnen           Türk

2) Değişimsiz olanlar:

  das Fräulein ---> die Fräulein  (Matmazel)
  das Rätsel   ---> die Rätsel    (Bulmaca,bilmece)
  der Schüler  ---> die Schüler   (Öğrenci)
  der Wagen    ---> die Wagen     (Araba)

3) Kalın ünlü harfleri [(..) Umlaut ] alarak incelenler:

  die Mutter   ---> die Mütter   
  die Tochter  ---> die Töchter
  der Apfel    ---> die Äpfel

4) Umlaut ve -e harfi alanlar:

  die Hand     ---> die Hände     (El) 
  der Platz    ---> die Plätze    (Yer)
  die Haupstadt---> die Haupstädte(Başkent)

5) Kelimenin sonunda ss varsa:

  der Fluss    ---> die Flüsse    (nehir)
  der Kuss     ---> die Küsse     (öpücük)
  die Nuss     ---> die Nüsse     (cevizler)

[değiştir] Alman alfabesi ve söyleniş

Harf Sesi İPA'ile Sesi Türkçe Harfine Söylenişi İPA ile Söylenişi Türkçe Harfine
Aa a/ɑ a/â ɑˑ â
Bb b b beˑ beğ
Cc ʦ ts ʦeˑ tseğ
Dd d d deˑ değ
Ee ɛ/e e eˑ eğ
Ff f f ɛf ef
Gg ɡ g ɡeˑ geğ
Hh h h hɑ hâ
Ii ɪ/i i/î iˑ î
Jj j y jɔt yot
Kk k k kɑˑ kâ
Ll l l ɛl el
Mm m m ɛm em
Nn n n ɛn en
Oo ɔ/o o/ô oˑ ô
Pp p p peˑ peğ
Qq k k kuˑ kû
Rr ʀ ġ* ɛʀ̥ er
Ss s/z s/z ɛs es
Tt t t teˑ teğ
Uu ʊ/u u/û uˑ û
Vv f f faɔ̹ fau
Ww v v veˑ veğ
Xx ks ks ɪks iks
Yy y ü ˈyp.sɪ.ˌlɔn üpsilon
Zz ʦ ts ʦɛt tset
Ää e e — —
Öö ø ö — —
Üü y ü — —
ß ss ss ɛs ʦɛt es tset

[değiştir] Diftonglar ve özel sesler

Harfin birliği Sözgelişi Söyleniş İPA'ile Söylenişi Türkçe Harfine Yorum(lar)
au daima aɔ̹ aw  
äu g.oy eu        
b son p p  
ch son x x en sözlerile (örn., machen, Kuchen)
ch son ç h küçültmelerile (örn., Mädchen, Kuhchen) ve bazı adıllar ile (örn., ich, mich)
d son t t  
dsch daima ʤ c seyrek
en son ə̆n ın olağ. fiilin soneklerile gibi
er ilk ɛɐ eğa  
er son ɐ eğ  
eu daima ɔʏ oy  
g son k k  
h sesli harfden sonra ◌ˑ ğ* *yani, daha uzun sesli harf
ie daima iˑ î  
ng son ŋ ñ  
r sesli harfden sonra ɜ/ˑ ğ  
sch daima ʃ ş  
s ilk yahut sesli harflari arasına z z  
s başka yere s s  
ss daima s s tıpkı ­ß gibi
t son tʰ/t͈ th* *yani, t'i ya işitilebilir nefesile ya kuvvetile
tsch daima ʧ ç  

[değiştir] Temel söz dağarcığı

der Mensch

der Mann

die Frau, die Dame

das Tier

die Pflanze, das Gewächs, das Kraut

der Hund

der Vogel

der Fisch

die Katze

die Schlange

der Frosch

die Schildkröte

die Spinne

die Eidechse

der Bär

das Pferd

der Polyp

die Henne

die Ameise

der Schmetterling

der Wurm - Solucan

die Raupe - Tırtıl

der Baum

die Blume, die Blüte

das Gras, der Rasen, die Wiese

die Frucht

das Gemüse

die Tomate / der Paradeiser

die Kartoffel / der Erdapfel

die Chilischoten

die Aubergine

der Kohl

der Pilz

die Erbse

die Karotte

die Zwiebel

der Apfel

die Birne

die Banane

die Traube

die Wassermelone

die Ananas

die Mandarine

die Zitrone

[değiştir] Bazı Türkçe sözcüklerin Almanca karşılıkları

  • Evet - Ja [yâ]
  • Hayır - Nein [nayn]
  • Boşver - Egal [egaal]
  • Teşekkür ederim - Danke (schön) [danke (şöön)]
  • Çok teşekkür ederim - Danke sehr / Vielen Dank [danke zeaa / fîlın dañk]
  • Lütfen - Bitte [bite]
  • Özür dilerim - Entschuldigung [entşûldigûñ]
  • Üzgünüm - Es tut mir leid [es tût miı layt]
  • Merhaba - Hallo [halo]
  • Güle güle - Auf wiedersehen [auf vîdıazeyn] Tschüss [çüss]
  • Görüşürüz - Bis bald [bis baldt]
  • Günaydın - Guten Morgen [gutın môorgın]
  • Hoşçakal - Tschüss [çüss]
  • Elveda - Leb wohl! [leb vol] -
  • İyi akşamlar - Guten Abend [gûtın âbınt]
  • İyi geceler - Gute Nacht [gûte nağht]
  • Ben - ich [ih]
  • Sen / siz [kibar] - du / Sie [dû / zî]
  • Biz - wir [viğa]
  • Siz(ler) - Ihr [îaa]
  • Onlar - sie [zî]
  • Nasılsın? - Wie geht es dir? [vî geyt es dia]
  • Nasılsınız? - Wie geht es Ihnen? [vî geyt es îinın]
  • (Çok) İyi - (Sehr) Gut [zeaa gût]
  • Kötü - Schlecht / Nicht gut [şleht / niht gût]
  • Çok (zaman / iş) - viel (Zeit / Arbeit) [fîil (tsayt / âabayt)]
  • Çok (ilginç / pahalı) - sehr (interessant / teuer) [zear (inteğesant / toyaa)]
  • Çocuk - (das) Kind [(das) kint]
  • Kız çocuk - (das) Mädchen [(das) medjın]
  • Erkek çocuk - (der) Junge [(dea) yûnge]
  • Anne - (die) Mutter [(dî) mûta]
  • Baba - (der) Vater [(deä) fâatä]
  • Ebeveyn - (die)(çoğul alınır) Eltern [ (elteğrn)]
  • Kız Arkadaş - (die) Freundin [(dî) fġoyndın]
  • Erkek Arkadaş - (der) Freund [(değä) fġoynd]
  • Bay - Herr [heğa]
  • Bayan - Frau [fġau]
  • Biraz - ein bisschen [ayn bisşın]
  • Hepsi - alles [âlıs]
  • Evvelsi gün - vorgestern [ (fo'gestän) ]
  • Dün - gestern [gestän]
  • Bugün - heute [hoyte]
  • Yarın - morgen [moğgın]
  • öbürsü gün - übermorgen [übamoğgın]
  • Hafta - (die) Woche [(dî) vohı]
  • Ay - (der) Monat [(değa) monat]
  • Yıl - (das) Jahr [(das) yâ]
  • Yüzyıl - Hundertjahr [ (hunderyaa) ]
  • Mevsim - (die) Jahreszeit [(dî) yâġıstsayt]
  • Yaz - (der) Sommer [ (Zoma) ]
  • Kış - (der) Winter [ (Vintaa) ]
  • İlkbahar - (der) Frühling [ (Frü:lingh)] ya da (das) Frühjahr [ (frü:ya'ar) ]
  • Sonbahar - (der) Herbst [ (He'abst) )
  • Hangi? - Welche? (velhe)
  • Tanıştığıma Memnun Oldum - Freut mich (Furoytmih)
  • Seni Seviyorum - Ich liebe dich (İh liğbe dih)

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Dış bağlantılar

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
Avrupa Birliği'nin resmî dilleri
Almanca | Bulgarca | Çekçe | Danca | Estonca | Felemenkçe | Fince | Fransızca | İngilizce
İspanyolca | İsveççe | İrlandaca | İtalyanca | Lehçe | Letonca |
Macarca | Maltaca | Portekizce | Rumence | Slovakça | Slovence | Yunanca
Kaynak: AB'nin resmî sitesi


g • t • d
Çağdaş Cermen dilleri
Afrikaans · Alçak Felemenkçe · Almanca · Danca · Faroece · Felemenkçe · Frizce · İngilizce · İsveççe · İzlandaca · Kuzey Almanca · Limburgca · Lüksemburgca · Norveççe · Pensilvanya Almancası · Scots · Yidiş

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Almanca" adresinden alındı.
Diğer diller