Göteborg

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 57°39′36″K 12°17′28″D / 57.66°K 12.29111°D / 57.66; 12.29111 Koordinatlar: 57°42′N, 11°58′E

Göteborg
Göteborg
Gothenburg new montage 2012.png
Göteborg
Arma
Şehrin İsveç'deki konumu
Koordinatlar: 57°42′K 11°58′D / 57.7°K 11.967°D / 57.7; 11.967
İl Västra Götaland ili
Bölge Västergötland
Yüz ölçümü
 - Kent 450 km2 (173,7 mi2)
 - Land 3.717 km2 (1.435,1 sq mi)
 - Su 14,5 km2 (5,6 sq mi)
 - Urban 198,16 km2 (76,5 sq mi)
Nüfus (2005)
 - Kent 495.563
 - Yoğunluk 1.083/km² (2.805/sq mi)
 - Şehir 510.491
 - Urban yoğunluğu 2.576/km² (6.671,8/sq mi)
 - Metropol 900.322
 - Metropol yoğunluğu 238/km² (616,4/sq mi)

Göteborg [ˌʝøtəˈbɔrj], İsveç'in ikinci ve İskandinavya'nın dördüncü büyük şehridir. Göteborg şehir merkezinin 485.000, metropolitan bölgesinin ise yaklaşık 820.000 nüfusa sahip olduğu tahmin edilmektedir. Stokholm'den sonra İsveç'in ikinci büyük şehridir. Göteborg 60.000 üniversite öğrencisiyle İskandinavya'nın en çok öğrenci barındıran şehridir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Lödöse şehrinin 17. yüzyıldan kalan planı

Orta Çağ'da bugünkü Göteborg'un 40 km kuzeyinde olan Lödöse şehri büyük bir ticaret merkeziydi. Norveçlilerin kıyıya yakın bir kale yapmaları üzerine şehir jeo-stratejik konumu göz önünde bulundurularak güneye, deniz kıyısına taşındı. Ancak şehrin taşınması bölgedeki karışıklığı sonlandıramadı ve birkaç başarısız denemenin ardından İsveç Kralı'nın emriyle 1621 yılında Göteborg kuruldu. İsveç kralının şehir planlamacıları Göteborg'un planlarını çizerken Jakarta'yı örnek almışlardır.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Göteborg şehri halk tarafından seçilen bir vali ile yönetilir. Dört yılda bir seçilen seksen bir üyeli konseyin atadığı ve başkanlığını valinin yaptığı on üç kişilik yönetim kurulu tarafından idare edilir. Göteborg yirmi bir ilçeye ayrılmıştır:

  • Askim
  • Backa
  • Bergsjön
  • Biskopsgården
  • Centre
  • Frölunda
  • Gunnared
  • Härlanda
  • Högsbo
  • Kortedala
  • Kärra-Rödbo
  • Linnéstaden
  • Lundby
  • Lärjedalen
  • Majorna
  • Styrsö
  • Torslanda
  • Tuve-Säve
  • Tynnered
  • Älvsborg
  • Örgryte

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Göta Älv Nehri'nin Alvsborg Köprüsü'nden görünüşü.
Göteborg'un ünlü tramvay hattından bir görüntü.

Göteborg şehri, İsveç'in Kuzey Denizi'ne bakan batı kıyısındaki Kattegat Körfezi'nde yer almaktadır. Gulf Stream akıntısı sebebiyle iklimi, İskandinavya bölgesindeki diğer şehirlere göre daha yağışlı ve yumuşaktır. Göteborg, Göta Alv Nehri'nin ve Göta Kanalı'nın denizle buluştuğu noktada konuşlanmıştır. Göteborg Adaları, içinde bulunduğu Bohus Bölgesi'nde tipik olduğu üzere kayalık bölgelerden ve uçurumlardan oluşmuş sert bir araziye sahiptir.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Göteborg şehrinin iki havaalanı vardır; daha büyük olan Landvetter Havaalanı ve Göteborg Şehir Havaalanı. Landvetter Havaalanı şehrin 20 km doğusundadır. Göteborg'dan Oslo ve Kopenhag'a trenle, Kiel ve Newcastle'a feribotla ulaşılabilir. Göteborg şehrinin 150 kilometrelik tramvay hattı, Avrupa'daki emsallerinin en uzunudur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Göteborg, İsveç'in diğer büyük şehirlerinde olduğu gibi çok sayıda göçmen barındırmaktadır. 2005 yılında yapılan bir araştırmada, Göteborg'da 93.965 göçmen olduğu ortaya çıkmıştır. Bu göçmenlerin %50'si İran'dan, %45'i Finlandiya'dan gelmiştir. İran ve diğer Ortadoğu ülkeleri ile Yugoslavya'dan gelen göçmenlerin şehrin uzak banliyölerine yerleştirilmeleri, göçmenleri topluma entegre etmekle görevli devlet kuruluşunun (Integrationsverket) eleştirilmesine sebep olmaktadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafi konumu dolayısıyla avantajları bulunan Göteborg şehri, İskandinavya'nın en büyük limanına sahiptir. Uluslararası ticaret yüzyıllardır şehir için büyük geçim kaynağı olmuştur. Şehirdeki endüstri ve hizmet sektörlerinin gelişmesi Volvo ve Ericsson gibi büyük şirketlerin yer almalarıyla hızlanmıştır. Göteborg'da ayrıca yüksek teknoloji şirketleri ve yazılım şirketleri de konuşlanmıştır.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Göteborg Ticaret Hukuku ve Ekonomi Okulu

Göteborg 60.000 öğrencisiyle İskandinavya'nın en büyük üniversite şehridir. Göteborg'daki bu gelişme 19. yy.da şehrin ileri gelenlerinin üniversiteleri maddi açıdan desteklemeleriyle başlamıştır. Göteborg'un en önemli üniversiteleri:

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Liseberg Parkı'ndan bir görüntü.
Göteborg Botanik Bahçesi

Göteborg, ticaret yolları üzerinde bulunduğu ve pek çok zengin sakini olduğu için yüzyıllardır kültürel bir merkez olmuştur. Şehrin en önemli eğlence merkezlerinden biri Liseberg parkıdır. Bu park, metal işçilerinin boş vakitlerinde yaptıkları çalışmalarla doludur. Göteborg Botanik Bahçesi Avrupa'nın en önemli botanik bahçelerinden birisi sayılmaktadır. Zengin tüccarlar ve fabrikatörlerin katkılarıyla yaptırılan kültür merkezlerinden bir diğeri de Röhss Müzesi'dir. Göteborg, canlı bir müzik dünyasına ev sahipliği yapar. Göteborg Senfoni Orkestrası, Ace of Base, In Flames gibi farklı müzik dallarından pek çok grup ve sanatçı sayılabilir. Her yıl düzenlenen Göteborg Film Festivali, İskandinavya'nın en büyük film festivalidir.

Yeme-içme[değiştir | kaynağı değiştir]

Kungsportvaynen Caddesi, Göteborg'un Champs-Elysées'i (okunuşu: şanzelize) kabul edilir.

Göteborg Kuzey Denizi'ne olan yakınlığı sayesinde pek çok deniz ürünleri restoranına sahiptir. Göteborg'daki dört restoran (28 +, Basement, Fond and Sjömagasinet) dünya çapında üne sahiptir. Dünyanın en ünlü şeflerinden bazılarına ev sahipliği yapan Göteborg, İsveç'in kişi başına en çok kafe olan şehridir. Göteborg'un yerel ürünü olan taze balığın alınabileceği en ünlü yer Feskekôrka'dır. Göteborg'un gece hayatı Kungsportsavenyn Caddesi'nde toplanmıştır. İki kilometre uzunluğundaki caddede farklı zevklere hitap eden eğlence mekânları sıralanmıştır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Göteborg'da futbol dahil pek çok spora ev sahipliği yapan çok amaçlı Nyaullevi Stadyumu.

Göteborg aşağıdaki futbol takımlarına ev sahipliği yapmaktadır:

Artistik patinaj[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca 2008 yılında Göteborg'da düzenlenen Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası Göteborg'da kış sporlarının ne kadar gelişmiş olduğunun bir örneğidir.

Çeşitli konular[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Göteborg'un güneyindeki Güney Göteborg Takımadası motorlu taşıtlardan arındırılmış bir bölgedir.
  • 2006 yılında Göteborg'daki NO2 ve PM10 toz seviyeleri Avrupa Birliği rakamlarını geçmiştir. Göteborg hava kirliliği açısından İsveç'in birinci şehridir.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Göteborg ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.