Münih

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Münih Şehri
Munich skyline.jpg
Arma Harita
Wappen München Deutschlandkarte, Position von München hervorgehoben
Bilgiler
Ülke :  Almanya
Eyalet: Bavyera
İdari Bölge: Yukarı Bavyera
Coğrâfî konum: 48° 08′ K, 11° 34′ D
Ortalama yükseklik: 519 m
Yüzölçümü: 310,43 km²(31 Aralık 2003)
Nüfusu: 1.305.522 (28 Şubat 2006)
Nüfus yoğunluğu: 4.205 kişi/km²
İşsizlik oranı: 5,6% (Şubat 2006)
Yabancılar: 23,1 % (28 Şubat 2006)
Posta kodu: 80000–81929 (alt: 8000)
Telefon kodu: 089
Plâka kodu: M
Resmî Kodu: 09 1 62 000
UN/LOCODE: DE MUC
İlçeleri: 25 İlçe
Belediye adresi: Marienplatz 8
80331 München
Resmî Web sitesi: www.muenchen.de
Harita: www.geoinfo-muenchen.de/
Politika
Belediye Başkanı: Dieter Reiter (SPD)
Partiler: SPD, Yeşiller,
Rosa Liste München

Münih (Almanca: München), Berlin ve Hamburg'dan sonra Almanya'nın en büyük üçüncü kentidir. Bavyera eyâletinin en büyük şehri ve başkentidir. Avrupa Birliği'nin onikinci en büyük şehridir.

Şehir, 2006 sayımına göre 1,3 milyon nüfusa sahiptir. Civarındaki nüfusla bu rakam 2,6 milyona ulaşır. Büyük Münih şehirleşmiş bölgesinde (Augsburg, Ingolstadt, Rosenheim, Landshost ve Landberg) 5 milyondan fazla insan yaşamaktadır. Münih, Bavyera Alpleri'nin kuzeyinde ve İsar nehri kıyısında kurulmuştur. Şehri tanımlayan Slogan (Motto) uzun zaman Die Weltstadt mit Herz (yürekli dünyâ şehiri) idi. Fakat son zamanlarda bu München mag dich (Münih seni seviyor) şekline dönüştü. Münih'in Almanca ismi München eski dilde 'keşişlerin yeri' anlamına gelen Munichen'den gelmektedir. Bu nedenle Münih'in armasında bir râhip vardır. Siyah ve altın sarısı - Kutsal Roma İmparatorluğu rengi - Kral Ludwig zamanından beri şehrin resmî renkleridir. Almanya'nın önemli finansal kaynaklarından biri olan Münih, yüksek yaşam standartları ile birçok göçmenin tercih ettiği bir şehirdir.

Her yıl Eylül ayının son haftası ile Ekim'in ilk haftası düzenlenen ve binlerce turistin de ziyaret ettiği "Ekim Festivali" (Oktoberfest) adlı bira festivaline ev sahipliği yapar. Bu festival, dünyanın en büyük 10 festivali arasında sayılır ve her ne kadar biralarıyla bilinse de, yalnızca bu bağlamda değerlendirilmemekte, Bavyera geleneklerinin tanıtımı için bir ortam teşkil etmektedir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin kuruluş tarihi MS 1158 olarak kabul edilmiştir çünkü bulunan en eski belgelerde bu tarih vardır. Bu tarihten yaklaşık 20 yıl sonra Münih resmi olarak şehir haline gelmiştir.

1328 yılında Loius IV Kutsal Roma İmparatorluğu'nun başına geçmiş ve şehrin gelirini arttırarak Münih'i daha güçlü bir duruma taşımıştır. 15. yüzyılda Gotik Sanat etkisi altına giren şehirin merkezi büyütülüp birçok gotik yapı inşa edilmeye başlanmıştır. Şehrin en büyük katedrali olan ve 1468 yılında başlanarak 20 yılda tamamlanan Frauenkirche bu gotik yapılara bir örnektir.

Şehir II. Dünya Savaşı sırasında Müttefikler tarafından yoğun bombardıman tahrip edilmiştir. Şehir altı yıllık bir süre içinde 71 hava saldırılarına uğradı.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Münih, yukarı Bavyera'nın üst düzlüklerinde yaklaşık 50 kilometreye yayılır. Kuzey Alp Dağları'nın kuzeyinde ve deniz düzeyinin 520 metre üzerindedir. Burada bulunan kumlu plâtonun kuzey bölümünde toprak çok bereketlidir. Güneyi ise buzul çağından kalma taşlardan oluşmuştur.

Nüfus yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Münih'in nüfusu 1 Aralık 2006'da 1.326.000 olarak belirlenmiştir. Bunun 300.129'u yabancılardan oluşur. Şehir nüfusununda önemli bir azınlıklarını Türk ve Balkan ülkeleri vatandaşları oluşturur. Yabancılar arasında guruplar, büyükten küçüğe doğru sırasıyla Türkler (43.049), Hırvatlar (24.866), Yunanlılar (22.486), Avusturyalılar (21.411) ve İtalyanlar (20.847)dır, Sırplar (10860). Burada oturan yabancıların %37'sini Avrupa Birliği'inden gelenler oluşturur.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Almanya'nın teknoloji başkenti kabul edilen Münih, Münih Teknik Üniversitesi'nin de payıyla BMW, MAN, Siemens gibi firmaların genel merkezlerine ev sahipliği yapmakla beraber, Google, Microsoft, IBM, Intel gibi uluslarası firmaların da Almanya ofislerini bulundurmaktadır. 2008 yılı OECD istatistiklerine göre 1,38 milyonluk nüfusu ve gayrısafî yurtiçi hâsılaya (GSYİH) kazandırdığı 64 milyar dolar ile Almanya'da finans başkenti Frankfurt'tan sonra en yüksek kişi başına düşen GSYİH'ya sahiptir.[1]

Bira[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski râhip geleneklerinden gelen Weißbier [vaysbîa, "beyaz bira"] üreticilerinin olduğu şehirdir. Schneider, Fransizkaner, HB gibi ünlü üreticilerin birahaneleri buradadır. Bunlardan tarihi açıdan en önemlisi Hofbräuhaus'dur [hofbroyhaus, HB]. Hitler, alt ve orta sınıftan insanlara ulaşmaya çalışırken yaptığı konuşmaların birçoğunu burada yapmış, ilkinde burada yüz kişinin üzerinde bir katılım sağlamıştır.

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Münih'in görevdeki belediye başkanı Christian Ude (doğum: Münih, 26 Ekim 1947) Almanya Sosyal Demokrat Parti (SPD) üyesidir. Münih, hemen hemen II. Dünya Savaşı'ndan beri SPD hükümetlerine rekor seviyede oy veren yerdir. Bu, Bavyera'nın geri kalan seçmenleri tutucu olduğundan özellikle dikkate değerdir. Hıristiyan Sosyal Birliği (CSU), salt çoğunluğu kazanan seçmenler içinde hemen hemen bütün belediye, devlet ve federal seçimlerde kazanır.

Bavyera'nın başkenti olan Münih, Almanya'nın önemli politik merkezlerindendir. pek çok ulusal ve uluslararası yazar Münih'te yaşar. Alman Vergi Yüksek Mahkemesi ve Avrupa Patent Dairesi'nin merkezleri buradadır.

Şehir Kabinesi'nde koltuk dağılımı - 1954'den bu yana.
Oylama 2 Mart
2008
3 Mart
2002
10 Mart
1996
12 Haziran
1994
18 Mart
1990
18 Mart
1984
5 Mart
1978
11 Haziran
1972
13 Mart
1966
27 Mart
1960
18 Mart
1956
30 Mart
1952
30 Mayıs
1948
26 Mayıs
1946
SPD 33 35 31 29 36 35 31 44 36 34 28 25 15 17
CSU 23 30 32 30 25 35 42 29 16 16 16 13 10 20
FDP 5 3 2 3 4 4 6 5 3 1 2 3 2 -
Yeşiller 11 8 8 9 8 6 - - - - - - - -
REP - 1 1 4 6 - - - - - - - - -
ödp 1 1 1 1 - - - - - - - - - -
RoLi 1 1 1 - - - - - - - - - - -
PDS/Die Linke 3 1 - - - - - - - - - - - -
FW 1 - - - - - - - - - - - - -
BIA 1 - - - - - - - - - - - - -
DaGG / DaCG - - 1 1 1 - - - - - - - - -
ASP - - 1 1 - - - - - - - - - -
BFB - - 2 - - - - - - - - - - -
JL - - - 2 - - - - - - - - - -
SRB - - - - - - 1 - - - - - - -
MB - - - - - - - 1 2 2 4 3 - -
SD72 - - - - - - - 1 - - - - - -
BP 1 - - - - - - - 1 3 4 7 13 -
BHE - - - - - - - - 1 2 2 2 - -
NPD - - - - - - - - 1 - - - - -
Parteifreie Wählerschaft - - - - - - - - - 1 1 1 - -
Evangelische Wählergemeinschaft - - - - - - - - - 1 - - - -
KPD - - - - - - - - - - 2 4 6 2
Flieger- und Kriegsgeschädigte - - - - - - - - - - 1 - - -
Sozialgemeinschaft der Entrechteten - - - - - - - - - - - 1 - -
Königspartei - - - - - - - - - - - 1 - -
WAV - - - - - - - - - - - - 3 1
Parteilose Katholiken - - - - - - - - - - - - 1 -
Partisiz - - - - - - - - - - - - - 1
Tam 80 80 80 80 80 80 80 80 60 60 60 60 50 41
Katılım Oranı 47,6 51,0 52,8 59,2 65,4 65,0 66,2 65,3 63,9 66,6 60,5 62,6 79,5 85,0
Frauenkirche

Münih çevresi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mariensäule

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

2005 yılında:

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Münih resim galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Koordinatlar: 48°08′N, 11°34′E