Türkmenistan
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| Türkmenistan Cumhuriyeti Türkmenistan Jumhuriyäti |
|||
|
|||
| Milli Marş | Türkmenistan Devlet Marşı | ||
 |
|||
| Başkent(Aynı zamanda en büyük kenti Nüfus:1.250.000) | Aşkabat | ||
| Resmi dil | Türkmence | ||
| Siyasi sistem - Cumhurbaşkanı |
Cumhuriyet Gurbanguli Malikgulyyewiç Berdimuhammedov |
||
| Bağımsızlık - Tarih - Tanınması |
Sovyetler Birliği'nden 27 Ekim 1991 |
||
| Yüzölçümü - Toplam |
488,100 km2 (52'nci) |
||
| Nüfus - Toplam - Nüfus yoğunluğu |
6,640,023(107'üncü) 8,4/km² |
||
| Kişi başına düşen milli gelir | $26,710 ABD Doları | ||
| Para birimi | Türkmenistan Manatı | ||
| Saat dilimi | CET (UTC+5) | ||
| İnternet alan adı | .tm | ||
| Uluslararası telefon kodu | 993 | ||
Türkmenistan, resmî adıyla Türkmenistan Cumhuriyeti, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılışından sonra bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyeti. Resmî para birimi Manat'tır. Yönetim şekli cumhuriyettir. Türkmenistan, BM, İKÖ, BDT, IMF gibi uluslararası kuruluşlara üyedir. Devlet Televizyon Kuruluşu vardır. Özel televizyon yayını bulunmaktadır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Genel Bilgiler
Türkmenistan'ın bağımsızlığını ilk Türkiye tanımıştır.Şu anda Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan arasında çok yakın ilişkiler bulunmaktadır.Bu dört ülke birbirne her alanda destek vermektedir.
[değiştir] Coğrafi Durum
Orta Asya ülkelerinden olan Türkmenistan güneyden İran, batıdan Hazar denizi, kuzeyden Kazakistan, kuzeydoğudan Özbekistan, güneydoğudan Afganistan'la çevrilidir. En yüksek yerleri Kugintau Dağı (3319 m.) ve Kopet Dağı (2942 m.)'dır. Hazar Denizi'nin hemen yanıbaşında yer alan ve tuz yönünden zengin olan Karaboğaz Gölü, Türkmenistan toprakları içinde yer alır. Türkmenistan akarsu yönünden fakirdir. Atrek ırmağının bir bölümü Türkmenistan'ın içinde yer almaktadır. Tecen ve Murgap adlı akarsuları Karakum çölü içinde kaybolmaktadır. Amu Derya ırmağının çok az bir kısmı Türkmenistan sınırları içinde yer alır. Bunun dışında önemli bir akarsuyu yoktur. Ancak su ihtiyacının karşılanması için 900 km uzunluğundaki Karakum kanalı yapılmıştır. Bu kanal güneydedir. Topraklarının beşte dördünü Karakum çölü kaplamaktadır. Güney kısmında Kopet dağ kütlesi ve yaylalar yer alır. Topraklarının % 3.5'i tarım alanı, % 17'si otlak, kalanı ya kısmen otlak olarak kullanılabilen çöl veya tamamen çöldür. Türkmenistan'a kurak ve sıcak bir iklim hâkimdir. Yaz aylarında sıcaklık bazen 50 dereceye kadar çıkar. Kış aylarında ise bazen -25 dereceye kadar düştüğü olur.
[değiştir] Yönetim Şekli
Türkmenistan 18 Mayıs 1992'te yürürlüğe konan anayasayla yönetilmektedir. Ülkede çok partili demokratik sisteme geçilmiş olmasına rağmen tek parti diktatörlüğü ortamından yeterince çıkılamadı. İletişim başta olmak üzere birçok alan üzerinde devlet tekeli sürmektedir. Devletin en üst yöneticisi cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı geniş yetkilere sahiptir. Yasama yetkisi 50 üyeli bir parlamentodadır. Türkmenistan, BM, BDT (Bağımsız Devletler topluluğu) ve IMF (Uluslararası Para Fonu) gibi uluslararası örgütlere üyedir.
[değiştir] Siyasi Partiler
Başta gelen siyasi partileri şunlardır: Sosyalist Parti: Eski komünist partinin bir devamıdır ve yönetimi elinde tutmaktadır. Türkmenistan Demokrasi Uyanış Partisi: Milliyetçi ve liberal çizgide bir partidir
Türkmenistan’da 14 yüksek okul olup 1956 yılında da Türkmenistan İlimler Akademisi kurulmuş olup 56 enstitüsü bulunmaktadır. Edebi dil olarak 1925 yılında kabul edilen Türkmence kullanılıyor.
[değiştir] Sağlık ve Sosyal Güvenlik Hizmetleri
Emekli ve Sosyal kesintilerle ödenmektedir.
[değiştir] Teknoloji
Türkmenistan'da internet teknik yetersizlik ve yasal nedenlerden dolayı cok güç bir sekilde ve oldukça düşük hızda saglanmaktadır.(çevirmeli ağ bağlantısı ile 56 kbps) Evlerde internet kullanımı yok denecek kadar azdır. Bunun nedeni de Türkmentelekom'un internet dağıtımını tekelinde tutması ve pahalı hizmet vermesidir.Türkmentelekom kullanıcılarına interneti aylık 4 dolar sabit ücretin yanı sıra saati yaklaşık 0.5 dolardan hizmet vermektedir. 2009 yılı içinde ADSL bağlantısı da hizmete başlamıştır. Ancak dünya fiyatlarının kat kat üstündedir. 128K hız için aylık sınırsız 135 USD, ülkedeki maksimum ADSL hızı olan 2048 K sınırsız internet için ise aylık yaklaşık olarak 6,500 USD istenmektedir. Rus MTS cep telefonu operatörü de GPRS internet hizmeti vermektedir. Standart hat için 1 MB download-upload trafiği için 0,50 USD, İnternet Hattı için 1MB download-upload trafiği için 0,25 USD ücret alınmaktadır.
[değiştir] Sanayi ve Madencilik
Türkmenistan Ekonomisinin Temeli Doğalgaz ve Petrolden oluşur
[değiştir] Şehirler
- Aşkabat
- Daşoğuz
- Kaka
- Köneürgenç
- Mary
- Bayramaly
- Tejen
- Türkmenabat
- Türkmenbaşı
- Gumdag
- Hazar (Çeleken)
- Seydi
- Begdaş
- Saragıs
[değiştir] Etnik Yapı
Yerli halk olan Türkmenler nüfusun %85'ini oluştururlar. Diğer etnik unsurlar ise; Özbekler %5, Ruslar %4, Kazaklar %3, Tatarlar %1 ve Azeriler %1 dir. Nüfus oranı çok az olan etnik unsurlar ise; Ruslar, Ukraynalılar ve Ermeniler. Rus, Ukraynalı ve Ermeniler Hıristiyan, diğer etnik unsurlar ise Müslümandır. Türkmenler aslında Oğuz boyundandır. Dilleri Azerice ve Türkiye Türkçesine çok benzer. Türkmence daha önceleri Arap Alfabesi ile yazılırken Sovyet Birliği yönetiminde Kiril Alfabesiyle yazılmıştır. Bağımsızlıkla birlikte Latin Alfabesine geçilmiştir.[1] Ama Türkmenistan Devleti'nin Şubat 2001'de açıkladığı nüfus verilerine göre, nüfusun %91'i Türkmen, %3'ü Özbek, %2'si Rus ve %4'ünü diğer etnik unsurlar oluşturuyor. 1989 ve 2001 yılları arasında Rusların sayısı üçte iki azalıp 334.000 dan 100.000 'in altına düşmüştür. 1989 ve 2001 yılları arasında Türkmen nüfusunun sayısı 2.5 milyondan 4,9 milyona kadar yükselip, iki katına çıkmıştır.[2]
[değiştir] Metin
[değiştir] Vilayetler
[değiştir] Spor
Türkmenistan'da spor çok sevilir. En beğenilen spor Futbol'dur. Türkmenistan Millî Takımı adını fazla duyuramazsa da maçlarına yaklaşık 50.000civarında seyirci izlemeye gidiyor. Ülkenin Profesyonel Futbol Ligi de mevcuttur.[3]
[değiştir] Türkmenistan Cumhurbaşkanları
Türkmenistan'ın bağımsızlığını kazanmasının ardından 27 Ekim 1991'de yapılan ilk devlet başkanlığı seçimleri sonucunda Saparmurat Türkmenbaşı devlet başkanlığına seçildi ve ölümüne (21 Aralık 2006) kadar bu görevini sürdürdü.
Türkmenistan'ın ikinci ve halen görevde olan cumhurbaşkanı ise 11 şubat 2007'de oyların %89,2'sini alarak seçilen Gurbanguli Berdimuhammedov 'dur.14 şubat günü yemin ederek görevine başlamıştır.
[değiştir] Kaynakça
- ^ Turkmenistan
- ^ Ethnic composition of Turkmenistan in 2001, Demoscope Weekly, No. 37-38, 8-21 October 2001.
- ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Kategori:T%C3%BCrkmenistan_futbol_kul%C3%BCpleri
[değiştir] Dış bağlantılar
|
|
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||
 |
Türkmenistan'ın Vilayetleri (Merkez) | |
|---|---|---|
 5- Mary (vilayet) (Mary) |
||
 Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) |
||
|---|---|---|
| Üyeler |  Azerbaycan ·  Beyaz Rusya ·  Ermenistan ·  Kazakistan ·  Kırgızistan ·  Moldova ·  Özbekistan ·  Rusya ·  Tacikistan |
 |
| Katılımcı olmayan üye |  Ukrayna |
|
| Eski SSCB ülkesi olmayan gözlemciler |  Afganistan ·  Moğolistan |
|
| Eski üyeler |  Gürcistan (3 Aralık 1993 — 18 Ağustos 2009) |
|
Gözlemci Ülkeler: Bosna-Hersek · Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Rusya · Tayland
Gözlemci Örgütler: Afrika Birliği · Arap Birliği · Bağlantısızlar Hareketi · Birleşmiş Milletler · Ekonomik İşbirliği Örgütü
|
|
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||
