Torino

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 45°04′00″N, 7°42′0″E

Torino
Turin
Citta di Torino
Torino'dan kolaj görüntüler
Torino'dan kolaj görüntüler
Torino
Bayrak
Torino
Arma
Torino'nun Torino ili ve Piyemonte Bölgesi'nde konumu
Torino'nun Torino ili ve Piyemonte Bölgesi'nde konumu
Torino
Torino
Torino'nun İtalya'daki konumu
Koordinatlar: 45°04′00″K 7°42′0″D / 45.0666667°K 7.7°D / 45.0666667; 7.7
Ülke İtalya İtalya
Bölge Piyemonte
İl Torino ili
Yönetim
 - Belediye Başkanı Sergio Chiamparino (Demokratik Parti)
Yüz ölçümü
 - Kent 130,17 km2 (50,3 mi2)
Rakım 239 m (784 ft)
Nüfus (30.6.2010)
 - Kent 908,318
 - Yoğunluk 6.968,84/km² (18.049,2/sq mi)
 - Metropol 1.700.000
Zaman dilimi OAZD (+1)
Alan kodu 011
İnternet sitesi: http://www.comune.torino.it/


Savoya Kraliyet Hanedanı Sarayları*
UNESCO Dünya Miras Listesi

Palazzo Reale.JPG
Kraliyet Sarayı
Ülke İtalya İtalya
Tür Kültür
Kriter i , ii , iv , v
Referans 823
Bölge** Avrupa ve Kuzey Amerika
Koordinatlar 45°04′21.1″N, 7°41′08.6″E
Tescil bilgisi
Tescil 1997  (21. Oturum)
* Dünya Mirası resmi listesi.
** UNESCO resmi sınıflandırması.

Torino (IPA: [toˈriːno], Piyemonte dilinde: Turin) Kuzey İtalya'da Piyemonte bölgesinin ve kendi ismin taşıyan Torino ili'nin başşehri olup, Alpler ile çevrili olan Po Nehri'nin sol kıyısında konumlanır.

Torino, İtalya'nın kuzey-batısında bulunan bir kentidir. Torino adı Keltcede "dağlar" anlamına gelen Tau sözcüğünden gelmektedir. İtalyanca'da Torino sözcüğü "küçük Boğa" olarak tercüme edilebildigi için, şehrin flamasında boğa resmi bulunur.

Şehirde sanayi sektörü çok gelişmiştir. 1.5 milyonluk şehir, 2006 Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmıştır.

Torino'da bulunan Savoya Krallık Hanedanı Sarayları 1997'den itibaren UNESCO Dünya Mirasları İtalya listesine katılmiştir.

Coğrafya ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Torino kuzey-batı İtalya'da konumlanmıştır. Kuzeyinde ve batısında Alpler tarafından çevrilidir. Doğusundan Monferrato tepelerinin doğal bir uzantısı olan bir yüksek tepe bulunmaktadır. Şehir doğudan batıya doğru az meyille (220m'den 280 m'ye) yüklesen bir ova üzerinde kurulmuş olmakla beraber yeni kısım ve varoşları tepelere doğru ilerlemiştir. Belediye sınırları içinde Turin'in en yüksek noktası "Faro della Vittoria" mevkii yakınında bulunan "Colle della Maddalena" tepesidır.

Şehrin içinde 4 büyük akarsu geçmektedir. Bunlar Po Nehri, Po Nehri'nin iki büyük kolu olan (Po Nehri'nin soldan kolu "Dore Riparia" ve "Stura di Lanzo") ile Sangone Çayı'dır. Bu akarsular 16. yüzyıla kadar şehir surları dışında bulunmaktaydılar. Şehir yakınında etrafındaki yüksek arazilerde ulasım sağlayan Fransa'ya bir doğal yol olan Susa Vadisi, Sangone Vadisi ve Lanzo Vadisi bulunmaktadır.

Torino Piyemonte Bölgesi başkenti olup bu bölgede buluan bazı diğer il merkezleri şehirler olan Asti'den 57 km, Vercelli'den 79 km, Novara'dan 96 km, Cuneo'dan 98 km ve Verbano'dan 155 km uzaktadır.

Torino şehri, Akdeniz iklimi bölgelerinde bulunan diğer önemli İtalyan şehirlerine bir karşıt olarak, bir nemli sub-tropik bölgede (Koppen iklim sınıflandırılması Cfa) bulunmaktadır. Kışlar nisbeten soğuk ama kuru geçmektedir. Yazlar şehrin ovalık taraflarında epeyce sıcak ama tepelik taraflarında ılımlı geçmektedir. Şehirde gözümlenen en yüksek ısı derecesi 37.1°C ; en düşük ısı derecesi −21.8°C olmuştur.

Yağışlar yağmur halinde en çok ilkbahar ve sonbahar aylarında düşmektedir. Yılın en sıcak aylarında yağışlar hacim bakımdan düşük olmakla beraber bu aylarda zaman zaman yıldırm ve gökgürültülü fırtınalar ortaya çıkmaktadır. Sonbahar ve kış aylarında ovalık kısımlarda çok kesif olan sis ortaya çıkmaktadır. Fakat bu sis Susa Vadisi sonundan ortaya çıktığı için şehrin daha yüksek arazilerdeki semtlerine tesiri azdır. Alplere mahsus olan Fön rüzgârları bu dağların doğu tarafında bulunan Torino şehrine kuru olarak tesir ederek (Alplerin batı yamaclarına tezatla) yağış getirmezler.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Porta Palatina

Bölgeye Roma devrinden önce bir kelt-roman kabilesi olan Taurini'ler yerleşmişlerdir.

M.Ö. ilk yüzyılda (olasılıkla M.Ö. 28 yılında), burada Romalılar tarafından askeri bir kamp (Castra Taurinorum) kuruldu. Daha sonra bu askeri üs İmparator Augustus'a (Augusta Taurinorum) adandı. Modern şehir yapısında da Roma döneminden kalma şehircilik izlerine rastlanabilir. Torino o dönemde yüksek surlar içinde yaşayan 5.000 kişilik bir nüfusa ulaşmıştı.

1563 yılından beri Savoya Dükalığı'nın başşehriydi. O zamanın Sardinya Krallığı, Savoy Hanedanı tarafından yönetiliyordu ve sonuçta İtalyan birliği'nin ilk başşehriydi.[1]

Nüfus gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

İş ve kültür merkezi olduğu kadar büyük bir şehirdir. Şehir Kasım 2008 yılı nüfus sayımına göre belediye sinirlari icinde 909.193 kişi olup, şehre ait alan ile 1,7 milyona ulaşmakta ve metropolitan alanlarıyla nüfusun 2,2 milyon olduğu tahmin edilmektedir.[2] Torino, ekonomik büyüklük bakımından Roma ve Milano'dan sonra sıralamada üçüncü durumdadır.[3]

Torino komününün belediye sınırları içinde nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllarda gelişmesi resmi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde özetlenmiştir:[4]

Kişi

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir sık sık "Alplerin Baskenti" olarak ifade edilmektedir. Torino ayrıca "Italya'nin Otomobil Baskenti" veya Italya'nin Detroit'i olarak bilinmektedir. Fiat Group ve Mitsubishi Colt CZC'nin üretildiği Mitsubishi İtalya fabrikası bu şehirde bulunmaktadır. Harmony ve Columbus gibi pek çok Uluslararası Uzay İstasyonu modülü ayrıca Torino'da üretilir. İtalya'da şehir ayrıca "(La) città Sabauda" olarak adlandırılır.

Torino'daki Otomotiv Sanayi Şirketleri

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Torino metrosu

Görülecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Komşu komünler[değiştir | kaynağı değiştir]

Torino komunünün şu komünlerle ortak sınırları bulunur: Baldissero Torinese, Beinasco, Borgaro Torinese, Collegno, Grugliasco, Moncalieri, Nichelino, Orbassano, Pecetto Torinese, Pino Torinese, Rivoli, San Mauro Torinese, Settimo Torinese, Venaria Reale

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Torino şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ web |url=http://www.comune.torino.it/canaleturismo/en/history.htm |başlık=The city's history |giriş tarihi=31-08-2007 |çalışma=Turismo e promozione |yayımcı=Città di Torino
  2. ^ web |url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF%7Cbaşlık=Competitive Cities in the Global Economy|yazar=OECD|giriş tarihi=30-04-2009
  3. ^ CENSIS
  4. ^ Kaynak Italyanca Wikipedia

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]