Belediye

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Belediye, bir şehir veya ilçenin temizlik, aydınlatma, su elektrik gibi ortak ihtiyaçlarını ve hizmetlerini gören örgüt.

Nüfusu belli bir sayının üstünde olan yerlerde kurulan yerel yönetimlerdir. Beldenin sorunlarını çözmek ve bazı hizmetleri karşılamak amacıyla, belde halkının oylarıyla seçilen yöneticilerin görev yaptığı, tüzel kişiliği olan örgütlerdir. İlk olarak Ortaçağ'da Avrupa'da ortaya çıkmıştır. Derebeyin baskılarına karşı haklarını ve çıkarlarını korumak isteyen kent halkı ( esnaf, zanaatkar ve tüccarlar) kurduğu Lonca örgütleri aracılığıyla kendilerinin ve kentlerinin özgürlüklerini senyörlerden satın aldılar. Ortaya çıkan özgür kentlerin yönetim sorununu çözebilmek için, belediyeler oluşturuldu.

[değiştir] Belediye Tarihçesi

Osmanlı topraklarında ilk belediye örgütü 1857 yılında Galata ve Beyoğlu'nda oluşturulmuştur. Şehremaneti denilen bu örgütün başında Şehremini adıyla anılan atanmış yöneticiler vardı. Gerçek demokratik belediyeler 1877'de çıkarılan bir yasayla kurulmaya başlamıştır.

Türkiye'de belediye sayısı 1950'li yıllardan bu yana sürekli olarak artmaktadır. 2004 yerel seçimlerine 3225 belediye girmiştir.

Kurtuluş savaşı sonrasında TBMM'nin kurulmasıyla yerel yönetimlerde köklü değişikliklere gidildi. 24 Nisan 1921 Teşkilatı Esasiye kanunu ile mahalli idare sistemi ilk kez yerel yönetimlerden bahsedilmiştir. 1924 yılında çıkarılan 417 sayılı kanun gereğince Ankara Belediye'sinin diğer belediyelerden ayrılmasına karar verilmiş, ayrı kanunlar ve yönetmeliklerle idare edilmesi kararına varılmıştır.

1930 yılı 1580 sayılı Belediye Kanunu, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve 1933 yılı 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile belediye kavramının gelişmesi devam etmiştir.

1933 yılında Belediyeler Bankası'nın kurulması ile Osmanlı döneminde yabancıların işletimine bırakılmış olan su işletmesi, şehir içi ulaşım vb. konularda belediyelerin gücünü arttırmıştır. Fakat kaynak yetersizlikleri ile bu tür hizmetler bir müddet daha merkezi idareler tarafından sağlanmıştır.

1961 Anayasası ile belediye kavramının net bir tanımı yapıldı. Belediye gelirlerinin, görevleri bile orantılı bir biçimde alınmasını sağlayan düzenlemeler getirildi.(Mad. 116)

Türkiyede beş farklı idari tipte belediye vardır,

Büyükşehir belediyesi
Büyükşehir İlçe veya Alt Kademe Belediyesi
İl Belediyesi
İlçe Belediyesi
Belde Belediyesi

Belediyeler yerel yönetim birimleri içerisinde özel bir öneme sahip olan kuruluşlardır..Günümüzde nüfusun önemli bir bölümü( yaklaşık %80'i)belediye sınırları içerisinde yaşamaktadır. Bu nedenle yerel halkın beklentilerine cevap veren en yakın idari birim belediyeler olmaktadır.Ayrıca belediyeler diğer yerel yönetim kuruluşları gibi merkezi yönetimi frenleyici bir rol üstlenmekte ve yönetimin yönetilene yakın olması bakımından halkın karar alma mekanizmasına daha etkin katılımını sağlamaktadır.

[değiştir] Büyükşehir belediyesi

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre, belediye sınırları içerisindeki ve bu sınırlara en fazla 10.000 m. uzaklıkta yer alan yerleşim yerlerindeki toplam nüfusu son nüfus sayımına göre 750.000 den fazla olan il belediyeleri, kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir.

İlk defa 1984 yılında kanun hükmünde kararname ile İstanbul, Ankara ve İzmir'de büyükşehir belediyeleri kurulmuştur.