Ortodoks Kilisesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
→Ortodoks sözcüğünün diğer anlamları için Ortodoks sayfasına bakınız

Hıristiyanlık
Christian cross.svg

İkonalar Ortodoks ibadetinde önemli yer tutar

Ortodoks Kilisesi, 4. ve 8. yüzyıllar arasında toplanmış Ekümenik Konsillerin kanonik olduğunu kabul eden bir Hıristiyan mezhebidir. Dünyada yaklaşık 225-300 milyon kişilik cemaati vardır.[1][2] Bu yönüyle sayı bakımından Roma Katolik Kilisesi ve Protestan Kilisesi'nden sonra üçüncü büyük Hıristiyan mezhebidir.[3]

Ortodoks Kilisesi genellikle Doğu Ortodoks Kilisesi olarak anılır. Kilisenin başı (eşitlerin birincisi) İstanbul'daki Fener Rum Patriği'dir. Doğu Ortodoks Kilisesi'ni oluşturan başlıca kiliseler Yunanistan, Rusya, Bulgaristan, Ukrayna, Gürcistan, Romanya, Sırbistan ve Kıbrıs kiliseleridir. Bununla birlikte Suriye, Kıpti ve Habeşistan kiliseleri gibi bazı Asya ve Afrika kiliseleri de Doğu Ortodoks Kilisesi sınıflamasına dahil edilebilirler.[4]

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortodoks kelimesi Yunanca "orthos" (ορθός) doğru, düzgün ve "doxa" (δόξα, δοξασία) düşünce, inanç sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur [5][6]. Genelde iki şekilde kullanılır:

Katoliklik gibi Ortodoksluk da 4. Ekümenik konsil olan Kadıköy Konsili'nin kararlarını tanıyan bir kilisedir ancak. Ortodoks kilisesi sadece ilk 7 konsili tanımış bundan sonra yapılanları geçersiz saymıştır.

Meryem ve İsa'nın tanrısal doğası[değiştir | kaynağı değiştir]

İsa'da hem insani hem de tanrısal özellikler bulunmaktadır, bu özellikler Meryem İsa'yı doğurmadan önce de bulunmaktaydı İsa Tanrı olarak baba ile aynı özden, İnsan olarak da günahlar hariç insanlarla aynı özdendir. Dolayısıyla Meryem sadece İnsan olan İsa'nın değil Tanrı olan İsa'nın da anasıdır ve ona Tanrı Anası anlamına gelen Theotokos denilmelidir.

Bu farklı doğalar birleşmeden sonra hiçbir şekilde değişime uğramayıp kendi özelliklerini muhafaza etmişlerdir.

Çarmıhta acı çeken İsa'nın sadece İnsani doğasıdır, bu acı Tanrısal doğa'ya dokunmamıştır.

Aslında Diofizit görüşe yakın olan bu karara itiraz eden Monofizit piskoposlar kendi bağımsız kiliselerini kurmuşlardır.

Slav Ortodoks Haçı

Kilisenin yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortodoks Kilisesi, her ülkede ayrı örgütlenmiştir. Her bağımsız Ortodoks kilisenin bir başpiskoposu ve ona bağlı piskoposları bulunur. Başpiskopos kendi piskoposlarını seçer ve piskoposlarından oluşturduğu meclis ile (Sen Sinod) şehirlerin veya bölgelerin başında bulunan piskopos ya da metropolitleri vasıtasıyla tüm ülkedeki kiliselerin dini reisi olur.

Patrik, Katolik Kilisesi'ndeki gibi devlet başkanı statüsünde değildir, diğer kendisi de bir başpiskopos olup sadece saygınlık bakımından diğerlerinden üst seviyededir ancak diğer başpiskoposların yönetim bölgelerine müdahale yetkisi yoktur.

Ortodokslukta Patriklerin ya da piskoposların yanılmazlık özellikleri yoktur bunun ifadesi dahi şirk kabul edilir.

Katolik Kilisesi ile ayrılma[değiştir | kaynağı değiştir]

Katolik Kilisesi ile Kutsal Ruh'un kaynağı ile ilgili bir tartışma sonucu görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Ortodoks mezhebine göre Kutsal Ruh, Baba'dan çıkmışken; Katolik mezhebine göre ise Baba ile Oğul'dan çıkmıştır.

Bu ayrım sonucu Roma Kilisesi 1054 yılında Ayasofya'ya gönderdiği bir belge ile Ortodoksluk ile tamamen ayrı düştü ve iki kilise karşılıklı birbirlerini aforoz etti.

1204 yılında 4. Haçlı seferleri sırasında, Haçlı ordusunun Konstantinopolis'i (İstanbul'u) yağmalayıp, Ortodoks kiliselerini basıp, Ortodoks rahiplerini öldürmesi üzerine nefret daha da artmıştır.

1964 yılında dönemin Papa'sı VI. Paul ile Patrik I. Athenagoras karşılıklı olarak aforozları kaldırmışlardır.

İnanç Sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortodoks Kiliseler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke olarak, Ortodoks nüfusun ülke nüfusuna oranı
Ortodoks ██ %75 ve daha fazlası ██ %50 - %75 ██ %20 - %50 ██ %5 - %20 ██ %1 - %5 Doğu Ortodoks ██ %75 ve daha fazlası ██ %50 - %75 ██ %20 - %50 ██ %5 - %20 ██ %1 - %5

Birlik içindeki Ortodoks Kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Birlik tarafından tanınmayan Ortodoks Kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer Doğu (Oryantal) Ortodoks Kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Konu hakkında ayrıntılı bilgi için Doğu Ortodoks Kiliseleri maddesine bakınız.

Kaynakça ve notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [1]
  2. ^ [2]
  3. ^ Robert Winston, "Human, the Definitive Visual Guide", Orthodox Church
  4. ^ Oxford İngilizce Sözlük, Eastern Orthodox Church
  5. ^ Oxford Dictionary Of English 2e, 2003 'orthodox'
  6. ^ Ortodoksluk