Akdeniz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Akdeniz ve bu iç denizi çevreleyen ülkelerin uydu görüntüsü (NASA)
Akdeniz haritası
Akdeniz bölgesi rölyefi

Akdeniz (Osmanlı Türkçesi: بحر سفيد Bahr-i Sefīd[1] , آق دڭيز Akdeniz[2] ya da بحر متوسط, Bahr-i Mutavassıt[3]), Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2.5 milyon km² bir alan kaplayan deniz Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan; Süveyş Kanalı ile de Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz’in tuzluluk oranı ‰ 38 (binde 38) olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizcede Mediterranean Sea denilir. Bu da Latincedeki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunancada Mesogeios denir. Arapçadaki karşılığı البحر الأبيض المتوسط (El Bahre-l Ebyedu'l-Mutavassit) “'ortada yer alan beyaz deniz'” anlamındadır. Farsça'da Akdeniz için kullanılan Bahr-i Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Romalılar da Mare Nostrum derler ki bu da Bizim Deniz anlamına geliyordu.

“Akdeniz” isminin kaynağıyla ilgili inanılan iddialardan bir diğeri de eski Türklerde “mavi” rengin doğunun, “ak” rengin batının, “kırmızı” rengin güneyin ve “kara” rengin kuzeyin sembolü olarak kullanılmış olmasıdır. Bu iddiaya göre Akdeniz adlandırmasını ortaya koyan dil bilincinde Ege ve Akdeniz'i tek bir deniz olarak gören yaklaşım vardır. Bu yaklaşıma göre Türkiye'nin kuzeyindeki denize Karadeniz adının verilmesinin sebebi de budur.[4]

Denizanası Akdeniz'de sık rastlanılan bir hayvandır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyanın en büyük iç denizidir. Derin bir denizdir ve derinliği 4000 metreyi geçen birçok çukura sahiptir. Doğu Akdeniz Havzası, Batı Akdeniz Havzası'ndan daha derindir. Özellikle Doğu Akdeniz olmak üzere tuzluluk oranı yüksektir. Kıbrıs ile Mısır arasındaki kısımda tuzluluk oranı binde 39'a ulaşır.

Bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Alt Denizler[değiştir | kaynağı değiştir]

Boğazlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Körfezler[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Akdeniz bölgesi şehirlerinde sıcaklık (°C)
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Marsilya [1] 13 13 13 14 16 18 21 22 21 18 16 14
Barselona [2] 13 13 13 14 17 20 23 25 23 20 17 15
Valencia [3] 14 13 14 15 17 21 24 26 24 21 18 15
Napoli [4] 15 14 14 15 18 22 25 27 25 22 19 16
Malaga [5] 16 15 15 16 17 20 22 23 22 20 18 16
Cebelitarık [6] 16 15 16 16 17 20 22 22 22 20 18 17
Atina [7] 16 15 15 16 18 21 24 24 24 21 19 17
Kandiye [8] 16 15 15 16 19 22 24 25 24 22 20 18
Malta [9] 16 16 15 16 18 21 24 26 25 23 21 18
Antalya [10] 14 15 18 21 25 30 34 34 31 26 20 16
Larnaka [11] 18 17 17 18 20 24 26 27 27 25 22 19
Mersin [12] 18 18 19 22 24 25 27 29 28 26 24 22
Tel Aviv [13] 18 17 17 18 21 24 26 28 27 26 23 20

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Akdeniz ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.dzkk.tsk.tr/turkce/bunlaribiliyormuydunuz/AkdenizVeKaradeniz.php
  2. ^ Kâtib Çelebi, Kitab-ı Cihannüma, 1648 bk: 360 Yıllık Öykü: Cihannüma
  3. ^ http://tr.wiktionary.org/wiki/bahr-i_mutavass%C4%B1t
  4. ^ Ertuğrul Yaman, Eyüp Bacanlı, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yayınları, Ankara 2009, s. 35-36

5. http://biltek.tubitak.gov.tr/merak_ettikleriniz/index.php?kategori_id=21&soru_id=4891


Koordinatlar: 35°K 18°D / 35°N 18°E / 35; 18