Lugano

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 46°00′00″N, 8°57′00″E

Lugano
—  Şehir  —
Lugano görüntüsü
Lugano görüntüsü
Lugano
[[{{{resmi ad}}} arması|Arma]]
Karte Gemeinde Lugano.png
Lugano
Lugano
Lugano'nun İsviçre'deki konumu.
Koordinatlar: 46°00′00″K 8°57′00″D / 46°K 8.95°D / 46; 8.95
Ülke İsviçre İsviçre
Kanton Wappen Tessin matt.svg Ticino
İlçe (Wahlkreises, District, Distretto) Lugano İlçesi (Distretto)
Yönetim
 - Tür Belediye
 - Belediye Başkanı Marco Borradori (Ticino Ligi)
Yüz ölçümü
 - Toplam 75,8 km2 (29,3 mi2)
Rakım 273 m (896 ft)
Nüfus (14 Nisan 2013)
 - Toplam 66 034
 - Yoğunluk 871,16/km² (2.256,3/sq mi)
  Nüfus Tahmini
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+2)
İnternet sitesi: www.lugano.ch


Sighignola zirvesinden Lugano

Lugano (Latince: Luganum) güney İsviçre'de Italya sinirina yakinda, Lugano Gölü kıyısında şehir. İsviçre'de tamamında İtalyanca konuşulan tek kanton olan Ticino'dadır.

Turistik bir şehirdir.

İsmi ve arması[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu şehrin işimini benzerini ihtiva eden ilk yazılı belge 804 tarihli olup şehrin adı Luanasco olarak verilmektedir. Ancak 1189'den itibaren yazılı belgelerde şehir Lugano olarak anılmaktadır. Şehrin isminin Almanca belgelerde şekli Löwens, Lauis, Lauwis olarak verilmiştir; ama günümüzde bu isim varyantı kullanılmamaktadır.[1]

Lugano isminin aslının ne olup nasıl türetildiği hakkında çeşitli teoriler bulunmaktadır. En olası açıklamalar halk arasında konuşulan halk Latince'sinde bulunan "koru" anlamaına gelen lucus sözcüğünden veya "golde yaşayan" anlamına gelen lakavannus sözcüğünden türetildiğidir. [2]

Şehir, 1200 yılından beri hemen hemen ayni özel armayi kullanmaktadır. Bu bir kalkan şekilli arma üzerinde bir kırmızı hac bulunmakata ve bu haçın dört boş köşesinde büyük harflerle "L", "V", "G" ve "A" bulunmaktadır. Bu harflerin Lugano isminin kısaltılması olduğu kabul edilmektedir. [3].

Coğrafya ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Lugano şehri, Alpler'in güneyinde bulunan Maggiore Gölü ile Como Gölü arasında bulunan Lugano Gölü kenarında konumlanmıştır. Lugano Ticino kantonunun Alpler üzerinde bulunan "Monte Ceneri Geçidi"'nin güneyinde bulunan "Sottoceneri" adı verilen bölgenin ortasında bulunmaktadır.

Şehir merkezi göl sahilindedir ve göle akan Casserate Suyu'nun hemen batısındadır. Şehrin göl sahili 925 m rakımlı "Bre Dağı" ile 912 m rakımlı "San Salvatore Dağı" arasında hilal şeklinde bir körfezdir.

Şehrin tarihi gelişmesi belli bir plan veya programa göre olmadığı için şehri kapsadığı alan ve şehrin sınırları belirli bir geometrik hatta mantıki bir şekil göstermemektedir. Şehir değişik zamanlarda gelişigüzel gelişmiştir. Belirli zamanlarda bazı komşu köyler veya yakın varoşlar veya araziler şehrin parçası olmuşlar; belli bir plana bağlanmadan diğer taraflar ise şehrin parçası olmamışlardır. Özellikle şehrin uzak ve şehir ile araları ayrık iki semti bulunur. Bunlardan bir Villa Luganese'dir ve bağlı olduğu Lugano şehri ile arasında "Cadro" belediyesi bulunur. Diğeri ise büyük ve çok dağınık olarak az gelişmiş olan Lugano Gölü doğu sahilnde olup sekirle arasında Luagano Golü bükluna semttir. Diğer tarftan, Paradıso adlı bağımsız bir belediye Luganao'nun çok gelişmiş iç bölgesi tarafından ve Lugano Golü tarafından cepçevre çevrelenmiştir.

Lugano şehri belediye sınırları içindeki şehir azarısını alana (1997'den beri) 32.09 km2 olmaktadır. Bu alanın %10.1'ı (yani 3.25 km2'si) tarım alanı olup %0.5'i tarım bitkileri yetiştirmede %8.4'u yüksek yayla merası olarak hayvancılık için kullanılmaktadır. Bunun %0.5' 6.73 km2 (yani %21.0) i örman olup bu alanoi hepsi çok yoğun ağacıklı orman halindedir. . Geriye kalan alanın 4.48 km2 (%14.0 'i) binalar ve yollar gibi şehirleşme için kullanılmakta; ve bu alanın %3.0 yollar gibi ulaşım enfrastrüktürü için kullanılmakta, diğerleri özel veya kıraya verilmiş evler, işyerleri ve sanayi alanları ve %3.0'i parklar, yeşil bölge alanları ve spor yapma alanları için kullanılmaktadır. Su alanı olan 0.04 km2 (%0.1'i) göl alanıdır. 0.12 km2(%0.4'u) ise hiçbir işe yaramayan boş arazidir.

Lugano "okyanus tipi" hemen hemen "ıslak subtropik" iklimine yakın bir iklime sahiptir, Bu iklime uygun olarak kışlar nisbeten ılık ve yazlar ise sıcak ve ıslak geçmekte ve yılın her döneminde yağışlar bulunmakta ama kışlar nisbeten daha az yağışlı geçmektedir. Şehrin meteorolojik gözlem istasyonu rakımı 273 metredir. Buradaki gözlemlere göre şehirde yılın 103.3 günü ya yağmurlu ya da karlı geçmektedir ve yıllık toplam yağış ortalaması 1545 mm olur. En kuru geçen ay Aralık ayı olup aylık ortalama yağış ortalama 5.6 gün içinde ortalama 63 mm'dir. En yağışlı ay Mayıs olup ortalama yağış 194 mm dir.[4]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye sinirlari icinde Lugano sehrinin nufusu (14 Nisan 2013 tahminine gore) 666,034 kisidir. Boylece Lugano Isvicre'de nufus itibariyle 9. buyuk sehir ve Ticino kantonunun en buyuk sehri olmaktadir. Ayni zamanda Italya disinda buluanan en buyuk Italyanca konusulan sehirdir.

Lugano şehri nüfusunun tarihsel gelişmesi (sehre 1972'de eklenen semtlerin nufuslari 1972'den sonraki verilerden dusulerek elde edilen) şu Tarihî Nüfus Verileri tablosunda incelenebilir:[5]



Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Lugano yakınlarında buluna bölgeleri istihdam merkezidir. Bu şehir ekonomik sektörlerine İsviçre dışından büyük miktarda işçi çekmiştir. Bu arada bir İtalyanca konuşulan bölge olduğu için İtalya'nın daha az gelişmiş kısımlarından işçi gelmiştir. Şehirde önemli iki ekonomik sektör ilgiyi çekmektedir.

Bunların başında turizm gelmektedir. 2009'da Lugano'da 1,584 otel odası ve 2,889 yataklı 80 otelden oluşan önemli turizm sektörü bulunmaktadır. Şehirde epeyce çok tarihi bina ve müze bulunmaktadır ve şehrin etrafında birçok doğa atraksiyonleri bulunur. Luagano Gölü ve etrafındaki dağlar çok değişik turizm faaliyeti için yatırım çekmiş ve turistlar icin çok ilgi çekici hale getirilmiştir. Örneğin Lugano çevresindeki bölgede 300 km. aşkın dağ bisikleti sporu için özel bisiklet patikaları bulunmaktadır.

Diğer önemli sektör bankacılık ve finanman faaliyetleridir. Özellikle İtalyan yatırımcıların devlete vermek istemedikleri vergilenebilir gelirleri bu şehirdeki finansal kurumlar tarafından nemalandırmaktadırlar.

Fakat Lugano'da reel sektör üretimi de önemlidir. Şehirde tekstil sektörü ve makina sektörü önem kazanmakla beraber buhrandan etkilenmişlerdir. Şehirde ayrıca önemli tütün işleme fabrikaları ve çukalata üretim fabrika ve imalathaneleri de bulunmaktır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Eurovision[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Eurovision Şarkı yarışması 24 Mayıs 1956'da Lugano kentindeki Kursaal Theatre'da gerçekleştirildi. İlk gecede Hollanda, İsviçre, Belçika, Almanya, Fransa, Lüksemburg ve İtalya yarıştılar. Gecenin birincisi Lys Assia'nın söylediği "Refrain" şarkısı ile İsviçre oldu.

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Modern Güzel Sanatlar Müzesi (Müseo d'Arte Moderna) resmi websitesi
  • Avrupa Dışı Kültürleri Müzesi (Müseo delle culture extraeuropee) Via Cortivo 24 6976 Lugano, Switzerland
  • Kanton Güzel Sanatlar Müzesi (Müseo cantonale d'arte) Resmi websitesi
  • Aligi Sassu ve Helenita Olivares Vakfı (Fondazione Aligi Sassu e Helenita Olivares)
  • Tarih Müzesi (Museo storico)
  • Doğa Tarihi Üzerine Kanton Müzesi (Museo cantonale di storia naturale) Resmi websitesi
  • İsviçre Gümrük Müzesi (Museo doğanale svizzero)
  • Belediye Güzel Sanatlar Müzesi (Museo civico di belle artı)
  • Wilhelm Schmid Müzesi (Museo Wilhelm Schmid)
  • Gottardo Gallerisi (Galleria Gottardo) Resmi websitesi
  • Hermann Hesse Müzesi (Fondazione Hermann Hesse)Resmi websitesi

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lugano panoramasi
Bre Dagi'ndan Lugano panoramasi
Bre Dagi'ndan Lugano Gölü panoramasi


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "History of the City". Lugano Şehri. http://www.lugano.ch/en/itta/welcome.cfm?catID=01001001. 
  2. ^ Stefano Vassere, I nomi di lüogo - L'origine del nome di Lugano (1993)
  3. ^ "Lugano commune (Ticino canton, Switzerland)". Flags of the World Website. http://www.crwflags.com/fotw/flags/ch-ti144.html. Erişim tarihi: 20-07-2012. 
  4. ^ "Temperature and Precipitation Average Values-Table, 1961–1990" (Almanca, Fransizca, İtalyanca). Federal Meteoroloji ve Klimatoloji – MeteoSwiss. http://www.meteoswiss.admin.ch/web/de/klima/klima_schweiz/tabellen.html. Erişim tarihi: 08-05-2009. 
  5. ^ Kaynak:İngilizce Wikipedia "Lugano" maddesi population

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]