Gaziantep

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu madde Gaziantep il merkezinden bahsetmektedir. Başlığın diğer anlamları için Gaziantep (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz.

Gaziantep
Şehrin dışından bir fotoğraf
Gaziantep'in Türkiye'deki yeri.
Ülke	Türkiye
Bölge	Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İl	Gaziantep
Yönetim
- Belediye başkanı	Asım Güzelbey
- Vali	Süleyman Kamçı
Yüz ölçümü
- toplam	7,642 km² (3 sq mi)
Rakım	850 m (2.789 ft)
Nüfus (2008)
- Toplam	1,612,427
- Yoğunluk	212/km² (549,1/sq mi)
	[1]
Zaman dilimi	DAZD (UTC+2)
Alan kodu	342
Website: www.gaziantep.gov.tr

Koordinatlar: 37°3′46, N°37′22 Gaziantep, halk arasındaki eski adıyla Antep, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi arasında bulunan aynı adlı ilin merkez şehridir.güneydoğuda nüfus, olarak Diyarbakır 'dan sonra gelir. sanayi ve gelişmişlik bakımındanda birincidir. Gaziantep, Şehitkamil,Şahinbey olmak üzere iki metropol ilçeye ayrılmıştır. Sanayi gelişimi ve kalkınmışlık açısından Türkiye'nin 9. büyük şehridir. 1,5 milyonun üzerindeki nüfusun yaklaşık %90'ı Türk kökenlilerden oluşur^[1]. Ayrıca Gaziantep, Türkiye'nin hâla yaşanılan en eski kenti olup, Dünya'nın da hâlâ yaşanılan en eski kentlerinden biridir. ^[2] Bunların yanında Gaziantep, Türkiye sanayisi ve ticaretinde de çok önemli bir yer tutar. Bunun sebepleri arasında Gaziantep'in Anadolu ile Mezopotamya arasında bir konumda bulunması ve liman kentlerine yakınlığı sayılabilir. Gaziantep'in simgeleri arasında Gaziantep Kalesi, baklava ve antepfıstığı sayılabilir.

Konu başlıkları 1 Adının kökeni 2 Tarih 2.1 İlk çağlar 2.2 Yeni bir kent 2.3 Osmanlı yönetimi 2.4 Antep savunması 3 Hukuk ve hükûmet 3.1 Milletvekilleri 3.2 Valiler ve belediye başkanları 4 Coğrafya 4.1 İklim 4.2 Nüfus 5 Ekonomi 5.1 Tarım ve hayvancılık 5.2 Sanayi ve Ticaret 6 Gaziantep kültürü 6.1 El sanatları 6.2 Gaziantep mutfağı 6.3 Antep ağzı 6.4 Türküler ve halk oyunları 6.5 Tarihi yerler ve müzeler 6.6 Parklar ve bahçeler 7 Eğitim 8 Spor 8.1 Futbol 9 Ulaşım 9.1 Kara ulaşımı 9.2 Hava ulaşımı 10 Kardeş şehirler 11 Popüler kültürde Gaziantep 12 Ayrıca bakınız 13 Kaynakça 14 Dış bağlantılar

[değiştir] Adının kökeni

Gaziantep'in bilinen en eski adı Romalılar tarafından verilen Antiochia ad Taurum'dur. "Antiochia ad Taurum", Latince "Toroslar'ın karşısındaki Antakya" anlamına gelir. Daha sonra kenti işgal eden Araplar kente Ayıntap demiştir. ^[3] Ayıntap adının kökenine ilişkin teorilerden birkaçı; ^[4]

• Ayıntap ismi, Hitit dilinde "han toprağı" anlamına gelen "Hantap"tan türemiştir. Bu ad söylene söylene Ayıntap olmuştur.
• Ayıntap, Farsça pınarı bol anlamına gelir.
• Ayın, Arapça göz, tap ise pınar anlamına gelir. Yani Ayıntap Arapça pınarın gözü anlamına gelir.
• Ayıntap, adını eskiden bu yörede yaşamış bir kral olan Ayni'den almıştır.
• Ayıntap adı parlayan şehir anlamına gelir.

Ancak bu teorilerden hiç birinin doğruluğu kesin değildir. Ayıntap adı zaman içinde Antep, Entep ve Antap gibi değişik haller alır. Bu adlardan en yaygını Antep'tir. 1921'de (Antep Savunması'ndan sonra) çıkarılan bir yasa ile Antep'e Gazi ünvanı verilir. ^[5]

[değiştir] Tarih

[değiştir] İlk çağlar

Günümüzdeki Gaziantep'in yakınlarında bulunan Dülük (Dolikhe ya da Doliche) bu yöredeki en eski kenttir. Arkeolojik kazılarından bu kentte Paleolitik dönemden beri insanların yaşadığı bilinmektedir. ^{[6] [7]} Ancak, Dülük Erken Tunç Çağı'ndan sonra bir sürekli yerleşim yeri hâline gelebilmiştir. ^[8] Bu kent, İpek Yolu üzerinde bulunduğu için çok gelişmiştir.
İlk kurulduğuda Babil yönitimi altında kalan kent, M.Ö. 1700'lü yıllarda Hititler'in eline geçer. Hititler'den sonra Mısır yönetine geçen kent, ^[9] M.Ö. 700-M.S. 546 arasında ise kronolojik sırayla Medler, Asurlular ve Persler tarafından yönetilir. İ.Ö. 6. yüzyılda ise kent sırası ile Makedonya, Selevkos ve Komagene uygarlıklarının yönetimi başlar. ^[9]

[değiştir] Yeni bir kent

Romalılar, Dülük yakınlarına Antiochia ad Taurum adında yeni bir kent kurar. Bu kent İsa'nın havarilerinden Yuhanna'nın Hristiyanlık'ı yaymak için seçtiği merkezlerden biri olmuştur. Kent, M.S. 395 yılında Bizans İmparatorluğu'nun eline geçer. ^[6] M.S. 636 yılında halife Ömer bin Hattab, İslamiyet'i yaymak için Ayıntap) ve Hatay yöresini Bizanslıların elinden alır. Bu şekilde Ayıntap halkı İslamiyet'i kabul eder. Bu arada Dülük, hızla eski önemini yitirmektedir.
1071 yılında Alp Arslan'ın Malazgirt Savaşı'ndaki zaferinen sonra kent Selçuklu yönetimine geçer. Bir dönem Eyyübilerin eline geçen kent, ^[9] 1270 yılında Moğolların Ayıntap'a saldırmasıyla, 1389 yılında Dulkadiroğulları'nın ve 1471 yılında Memlük Devleti'nin egemenliğine geçmiştir.

[değiştir] Osmanlı yönetimi

1516 yılında Yavuz Sultan Selim'in Mercidabık Muharebesi'ndeki zaferinden sonra Ayıntap, Osmanlı yönetimine geçer. Osmanlılar döneminde kente çok sayıda camii, medrese, han ve hamam inşa edilmiştir. 1516–1596 yılları arasında kent, üretim, ticaret ve el sanatları yönünden de çok gelişmiştir. 1641 ve 1671 yıllarında iki defa kenti ziyaret eden Evliya Çelebi, kentte 22 mahalle, 8 bin ev, 100 kadar cami, medrese, han, hamam ve bir de kapalı çarşı olduğunu yazar ve seyahatnamesinde aynen "Dünya yüzünden geniş bir ili, göz alıcı büyük yapıları her yerden aranan eşyası, birçok mezraları, bolluk ve verimliliği, bitimsiz yiyecek ve içecek pınarları ve ırmaklarıyla burası "Şehr-i Ayıntab-ı Cihan"'dır" der. ^[10] Osmanlı döneminde Ayıntap, asla kendi eyaletinde olmayıp, önce Maraş (bugünkü Kahramanmaraş), sonra Halep eyaletinde yer almıştır. Buna rağmen Ayıntap'ın kültürü Arap kültüründen fazla etkilenmemiştir. ^[11]

[değiştir] Antep savunması

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Mondros Antlaşması'yla Osmanlı devleti bölündü. 17 Aralık 1918 yılında İngilizler Antep'i işgal etii. İngilizler, Antep'i 5 Kasım 1919'da Fransızlara bıraktı. ^[9] Bu olayın üzerine Antep, Kurtuluş Şavaşı'ndaki en destansı direnişlerden birine sahne oldu. Savaşta Ermeniler, bağımsızlık mücadeleleri için Fransızlara üstü kapalı da olsa yardım etmiştir.
İlk şehit olan ise Kâmil adındaki 10 yaşındaki bir çocuktur. Annesini Fransız askerlerinden kurtarmaya çalışan Kamil, Franszıların ateş açmaları sonucu ölür. Bunun üzerine ona Şehit Kamil adı verilir.
Artık işgale daha fazla dayanamayan Antepliler, 1920 yılında direnişlere başlar. 1920 yılının Ocak ayında Karayılan komutasındaki çeteler, Fransızların bir süvari birliğini pusuya düşürür. Esaretten kurtulup Antep'e gelen Şahin Bey, 200 kişilik çetesiyle 1920 yılının Mart ayına kadar Antep'e Fransızları sokmaz. Sadece kendi imkanlarıyla, dışarıdan yardım almadan yapılan kahramanca bir direnişti bu. Ev ev, sokak sokak savaşarak kenti 10 ay savundular. ^[9] 25 Aralık 1921'de Antep düşman işgalinden kurtuldu.

[değiştir] Hukuk ve hükûmet

[değiştir] Milletvekilleri

Ana madde: Gaziantep Milletvekilleri listesi

Gaziantep'in milletvekillerinden 5 tanesinin bir listesi aşağıda verilmiştir.

• Özlem Müftüoğlu (AKP)
• Fatma Şahin (AKP)
• Mehmet Şimşek (AKP)
• Yaşar Ağyüz (CHP)
• Hasan Özdemir (MHP)
• Burack Şahindal (GP)

[değiştir] Valiler ve belediye başkanları

Gaziantep valileri [12] İsim Görev Yılı Süleyman Kamçı 2006 - günümüz Mehmet Lütfullah Bilgin 2003-2006 Erhan Tanju 2000-2003 Muammer Güler 1994-2000 Recep Birsin Özen 1992-1994 Erhan Tanju 1991-1992

Gaziantep belediye başkanları [13] İsim Görev Yılı Dr. Asım Güzelbey 2004 - günümüz Celal Doğan 1989-2004 Ömer Arpacıoğlu 1984-1989 Ahmet Turan Ertuğ 1980-1984 Esat Kaya Turgay 1973-1980 İbrahim Tevfik Kutlar 1963-1968

[değiştir] Coğrafya

İl merkezi, kuzeyde ve kuzeybatıda Kahramanmaraş, kuzeydoğuda Yavuzeli, doğuda Nizip, güneydoğuda Oğuzeli, güneyde Kilis, güneybatıda Nurdağı ve batıda İslahiye ile çevrilidir.
Gaziantep'te çok sayıda pınar bulunmasına karşın hiç doğal göl bulunmamaktadır. Bu yüzden şehrin bir çok yerine yapay göller ve barajlar inşa edilmiştir. Gaziantep şehri, Gaziantep Platosu üzerine kurulmuştur. Gaziantep'ten geçen Alleben Deresi iki merkez ilçeyi birbirnden ayırır. İl merkezinin yakınında hiç doğal orman bulunmaz. Bu yüzden il yakınına kızılçam ağaçlarından oluşan bir yapay orman eklenmiştir. İl merkezi 2. derece deprem bölgesindedir. ^[14]

[değiştir] İklim

Konumu sebebiyle Gaziantep'te Akdeniz iklimi ve Karasal iklimin bir karışımı görülmektedir. Hava özellikle Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında çok sıcaktır. Aralık, Ocak ve Şubat aylarında ise çok soğuktur. Gaziantep'te ölçülen en yüksek sıcaklık 42°C, en düşük sıcaklık ise -13°C'dir.^[15]
Haziran-Eylül arasında Gaziantep, en az yağışı alır. En çok yağışı ise Aralık-Şubat arasında alır. Mevsim değişirken gündüz ve gece arasında çok büyük bir sıcaklık farkı vardır. Denize kıyısı olmaması sebebiyle kentte nem oranı çok düşüktür. Bu yüzden hava çok sert değildir.

Ortalama Veriler
Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Arl
Tüm Zamanlar En Yüksek (°C)	19	21	26.6	32.8	37.8	39.6	44	42	40.8	34.4	27.3	22.2
Ortalama En Yüksek (°C)	8	9.5	14.1	19.8	25.6	31.3	35.6	35.4	31.3	24.3	16	9
Ortalama En Düşük (°C)	-0.3	0	3	7.5	12	17	21	20.8	16.2	10.4	4.5	1.2
Tüm Zamanlar En Düşük (°C)	-9.6	-13	-11	-2.5	3.2	7.1	11.8	12.7	6.4	0	-7	-10
Ortalama Güneşlenme Süresi (s.)	3.7	4.6	5.5	6.9	8.5	10.5	10.7	10.1	8.9	7.1	5.4	3.6
Ortalama Yağışlı Gün Sayısı	13	12.3	12.1	10.8	7.3	2.5	1.7	1.4	2	6.8	9.2	12.5
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü[16]

[değiştir] Nüfus

Gaziantep, nüfus bakımından Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nda Diyarbakır 'dan sonra en büyük ilidir, Türkiye'nin ise 9. en büyük ilidir. Gaziantep'te nüfus 1.612.427kişidir. Nüfus yoğunluğu, merkez ilçelerde 421'i aşmaktadır.^[1]

1927 yılı nüfus sayımında 214.499 olan il nüfusu geçen 70 yıl içerisinde %534 oranında artış göstermiştir. Bu artış oranı aynı dönem için Türkiye genelinde % 317 olmuştur. Gaziantep uzun yıllar dikkate alındığında Türkiye nüfus artış hızının çok üzerinde bir nüfus artışı göstermiştir. Bunun sebebi ise aşırı dercede göç almasıdır. ^[1]

Gaziantep'in nüfusu (1927-2008)
Yıl	1927	1940	1950	1960	1970	1980	1985	1990	1997	2000	2007	2008
Nüfus	213.499	306.906	328.343	434.579	606.540	808.697	966.490	1.140.594	1.127.686	1.385.249	1.660.023	1.912.223
Kaynak: Gaziantep Valiliği[17]

[değiştir] Ekonomi

Gaziantep ulaşım olanakları ve liman kentlerine yakınlığı sebebiyle ekonomik açıdan Türkiye'nin en zengin kentlerindendir. Gaziantep'teki en önemli geçim kaynakları, tarım, hayvancılık, enerji kaynakları, el sanatları, sanayi ve ticarettir. Güneydoğu Anadolu Projesi'nin tamamlanması ile kentte tarımın daha gelişmesi planlanıyor.
Maden kaynakları açısından son derece fakir olan Gaziantep'te fosfat, manganez ve boksit çıkarılır. ^[18]

[değiştir] Tarım ve hayvancılık

Gaziantep'teki Yaklaşık Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Türü ve Sayısı
Türü	Sayısı
Koyun	130.000
Keçi	76.000
Sığır	15.000
At	5.000
Eşek	3.000
Katır	325

Gaziantep'in ekonomisinde tarım çok önemli bir yer tutmaktadır. Ancak özellikle yaz aylarında yağış az olduğu için tarım gerektiği kadar gelişememiştir. Gaziantep'teki en önemli tarım ürünü antepfıstığıdır. Türkiye'deki antepfıstığı üretimin büyük bölümü ise Gaziantep'ten sağlanır. Öyle ki, 2007 yılında sadece Gaziantep'te 60.000 ton antepfıstığı üretilmişltir.^[19] Zaten antepfıstığı adını bu kentten almaktadır. Hatta antepfıstığı araştırma enstitüsü de Gaziantep'tedir.^[20] Gaziantep'te antepfıstığı kadar zeytin ve üzüm de önemli tarım ürünlerindendir. Bu şekilde Gaziantep, tarımsal açıdan da çok gelişmiştir.
Tarım kadar olmasa da hayvancılık da Gaziantep ekonomisinde çok önemli bir yer tutar. İlde mera alanları çok olsa da verimsiz olduğu için kentte daha çok küçükbaş hayvan yetiştirlir. Kentte en çok yetiştirilen hayvan koyundur. Ancak verimli ırk olmadıkları için yeterince ürün elde edilememektedir. Kentten Arap ülkelerine çok sayıda canlı hayvan ihraç edilir. ^[18]

[değiştir] Sanayi ve Ticaret

Gaziantep, sanayi ve ticarette çok gelişmiştir. Kentteki bütün gelişme özel sektörün çabalır ile oluşmuştur. Gaziantep'te Türkiye'nin en büyük sanayi sitesi bulunur. ^[21] Ayrıca Gaziantep, Türkiye'nin sanayi ve ticaretinde 5. sıradadır. ^{[21] [22]} Yakın zamana kadar ticareti büyük ölçüde sınır kaçakçılığına dayanan Gaziantep, şimdi gelişmiş bir ticaret merkezi hâline gelmiştir. ^[18] Gaziantep'teki en önemli sanayi dalları pamuk ve akrilik iplik, halı, un, irmik, makarna, gıda maddeleri, bitkisel yağ, plastik, deterjan üretimi ve deri üretimidir.
Gaziantep'in ülke çapında ihracat payı %13'tür. Ayrıca kent, antepfıstığı üretim ve ihracatının %90'ı, kuruyemiş işleme ve ihracatının %85'ini, makarna işleme ve ihracatının %60'ını, pamuk ipliği imalat ve ihracatının %45'ini ve havlu imalat ve ihracatının %10'unu elinde tutmaktadır.

[değiştir] Gaziantep kültürü

[değiştir] El sanatları

Gaziantep'te çok çeşitli el santları mevcuttur. Geçmişte Gaziantep'teki en yaygın el santları dericilik, bakırcılık, yemenicilik, kilimcilik, el işlemeciliği ve kuyumculuktur. Bunlardan el işlemeciliği, bakırcılık ve kilimcilik önemini hâlâ korumaktadır. Özelikle Gaziantep'in kendine özgü motifleri olan kilimleri ve bakır ürünleri çok meşhurdur. Gaziantep'e ögü kilim çeşitleri Baklava dilimleri, Habbap ayağı, Kuş Kanadı, Zincir Göbek, Dirsek göbek, Pençe Göbek, Çarkı felek, Parmak göbek ve Atom Göbek'tir.^[23] Ayrıca hanımların hemen her evde yaptığı Antep işi, dantel ve örgü gibi başka el santları da mevcuttur.

[değiştir] Gaziantep mutfağı

Gaziantep'in çok zengin bir mutfağı toplamda 319 çeşit yemeği vardır. Bu mutfak seneler boyunca çeşitli geleneklerin harmanlanmasıyla zenginleşmiştir. Antep mutfağı özellaikle kebap ve et yemekleri ile meşhurdur. Alaca çorba, altı ezmeli kebap, arap köftesi, baklava, beyti, börk aşı, çağla aşı, cağırtlak kebap, doğrama, ekşili taraklı kebap, erik tavası, firik pilavı, kavurma, kuşbaşı kebap, küşneme, lahmacun, patlıcan kebabı, sarımsak kebabı, simit kebabı, soğan kebabı, şiveydiz, yuvarlama ve yeni dünya kebabı Gaziantep mutfağına özgü yemek ve tatlıların sadece çok azıdır. ^[24]

[değiştir] Antep ağzı

Güneydoğudaki bir çok ilde olduğu gibi Gaziantep'in de kendine özgü bir şivesi vardır. Halk arasında "Antep ağzı" ya da "Antepçe"

Antep ağzı ile İstanbul ağzı arasındaki farklar

Türkçe	Antepçe
kalın	/galɪn/
lezzet	/nez'zet/
baklava	/bækləva/
bugün	/bœːn/
gök	/gœv/
dükkân	dœven
bahçe	/baxʧa/
elbet	/helbet/
büyük	/bœɣük/
mevsim	/mœv'süm/
hamarat	/amarat/
buğday	/buːda/

adıyla çağırılan bu konuşma şekli özellikle kırsal kesimde yaşayanlar ve yaşlılar arsında daha çok görülür. En belirgin özellikleri "r" ve "y" harflerinin söylenmemesi, "h" ve "k" harflerinin değişime uğraması ve
"-iyor" eki ile bâzı şahıs eklerinin yok olmasıdır.^{[25] [26]} Antep ağzının Uygurca ile de benzer özellikler gösterdiği hemen fark edilir. Bazı örnekler yandaki tabloda yer alır. Antep ağzında Latin Alfabesi'ndeki karakterlerle gösterilemeyen sesler olduğu için tablodaki örnekler IPA Unicode ile gösterilmiştir.

[değiştir] Türküler ve halk oyunları

Gaziantep yöresine özgü çok çeşitli türküler vardır. Bu türküler kahramanlık, aşk, göç ve oyun türküleri ve ağıtlar olarak beşe ayırılabilir. Bu türkülerden Karayılan, Şirinnar, Allı Yemeni, Ezo Gelin, Bahçalarda Mor Meni, Evlerinde bir İpekten halı var, Bahçalarda Zerdali, Emmoğlu ve Deriko sadece çok az bir kısmıdır.^[27]
Gaziantep, halk oyunları yönünden de çok zengindir. Bu oyunlar ise ağır halaylar, oynak halaylar ve mizanseli oyunlar olarak üçe ayırılır.

[değiştir] Tarihi yerler ve müzeler

Kentin tam merkezinde tarihi Gaziantep Kalesi yer alır. Kalenin güneyinde târihi Naib Hamamı bulunmaktadır.^[28] Kalenin kuzeyinde ise çok sayıda tarihi han (Bayaz Han, Büdeyri Hanı ve Şire Han gibi) bulunmaktadır. Hanların kuzeyinde bakır işlemeleriyle ünlü tarihi Bakırcılar Çarşısı yer alır. İlde Boyacı Camii, Kurtuluş Camii ve Şirvan Camii gibi çok sayıda tarihi cami yer alır. Bey Mahallesi'nde ise tarihi Antep evleri yer alır. İldeki görülecek bir diğer yer ise Aziz Bedros Kilisesi'dir. Bu cümleden önce adı geçen bütün yerler ödüllü "Kültür Yolu Projesi" adı altında restore edilmiştir ^[29].

Gaziantep, ilinde çok sayıda müze vardır. Yapılmakta olan müzelerle beraber Gaziantep tam bir müzeler kenti olacaktır. Aşağıda Gaziantep'teki müzelerin bir listesi yer almaktadır.

• Gaziantep Arkeoloji Müzesi
• Şahinbey Savaş Müzesi^[30]
• Medusa Cam Müzesi ^[31]
• Hasan Süzer Etnografya Müzesi
• Zeugma Mozaik Müzesi^[32]

[değiştir] Parklar ve bahçeler

Gaziantep bir sürü park ve mesire yerine ev sahipliği yapar. 100. Yıl Parkı, Türkiye'nin en büyük parkıdır ve şehri baştan aşağı dolaşır. Ayrıca Celal Doğan Parkı, Masal Parkı ve Hayri Tütüncüler bunlardan birkaçıdır.^[33] Ayrıca kentte Harikalar Diyarı^[34] gibi eğlence yerlerinin sayısı hiç de az değildir. Ayrıca Gaziantep'te Türkiye'nin en büyük hayvanat bahçesi olan Gaziantep Hayvanat Bahçesi bulunur. Bu hayvanat bahçesi Orta Doğu ve Balkanlar'ın en büyük, Dünya'nın ise 6. en büyük hayvanat bahçesidir. ^[35] Gaziantep'te gezilecek diğer yerlere hâlâ inşaat halinde olan planetaryum ^[36] ve botanik bahçesi örnek verilebilir.

[değiştir] Eğitim

Cumhuriyetin ilk yıllarında ildeki eğitim oranı %8'di. Şimdi ise ildeki okur yazarlık oranı %90'ı aşmıştır.^[37] İlde çok sayıda okul bulunmaktadır. 1988 yılında ilde 6'sı özel 162 ilköğretim okulu, 5'i özel 14 genel lise, 19 mesleki ve teknik lise, 3 fen lisesi, 2 halk eğtim okulu, 2 çıraklık eğitim merkezi, 1 eğitim araçları donatım merkezi, 1 rehberlik ve araştırma merkezi ve 1 sağlık eğitim merkezi bulunmaktadır. Ayrıca 27 özel kurs ve 1 öğretmenler evi bulunmaktadır.
Ayrıca Gaziantep'te şu an 3 tane üniversite bulunmaktadır. Bunlar Gaziantep ve Gazikent Üniversiteleri ve daha yeni açılan Zirve Üniversitesidir. ^[38] Gaziantep Üniversitesi, Kilis ili ve Nizip ve Oğuzeli ilçelerine de yayılarak 17 fakülte, 12 yüksekokul, Türk Musikisi Devlet Konservatuarı, 12 enstitü ve 9 meslek yüksekokuluna sahiptir.^[39]
Gaziantep'te 3 adet kütüphane vardır. Bunlar Gaziantep İl Halk Kütüphanesi, Şahinbey İlçe Halk Kütüphanesi ve Şehitkamil Bilgi Yılı İlçe Halk Kütüphanesi'dir.^[40]

[değiştir] Spor

Gaziantep'te çok çeşitli spor aktiviteleri yapılmaktadır. Bunlar arasında futbol, basketbol, voleybol, tenis, yüzme, boks, karete, judo, tekvando ve güreştir. ^[41]

[değiştir] Futbol

Gaziantep'te en çok rağbet görülen spor, diğer çoğu ildeki gibi futboldur.^[42] Gaziantep'te amatör takımlar dışında 3 futbol takımı yer alır. Bunlardan Gaziantepspor, Türkiye'de Turkcell Süper Lig'de oynayan çok az takımdan biridir.Ayrıca 2000-2009 yılları arası Süper lig puan durumuna bakıldığında Gaziantepspor 4 büyük takımdan sonra 5. sıradadır. ^[43] Diğer bir takım olan Gaziantep Büyükşehir Belediyespor ise Bank Asya 1. Lig'de oynamaktadır. Kentteki başka bir takım ise Gaskispor'dur. Bu takım Türkiye Futbol Federasyonu 3. Lig'de oynamaktadır. Bu üç takım da 18.981 kişilik kapasitesi ve gece aydınlatması olan Kamil Ocak Stadı'nı kullanmaktadır. ^[44] Ayrıca stadın bir koşu parkuru da bulunmaktadır.^[45].

[değiştir] Ulaşım

Gaziantep, Anadolu ile Mezopotamya arasında yer aldığı için tarih boyunca hep ticaret yolları üzerinde yer almıştır. Bunlardan en önemlisi İpek Yolu'dur. Bu sebepten dolayı ilde kara ve hava ulaşımı çok gelişmiştir. Gaziantep'in denie kıyısı olmadığı için kentte deniz ulaşımı yapılamamaktadır. En yakın liman kenti İskenderun'dur.

[değiştir] Kara ulaşımı

Gaziantep, tarih boyunca önemli ticaret yolları üzerinde olduğu için kara ulaşımında da çok gelişmiştir. Özellikle Avrupa'dan Asya ve Afrika'ya geçişi sağlayan E-24 otoyolu, kentin gelişiminde önemli rol oynar. ancak ildeki en önemli yol Gaziantep-Adana-Tarsus Otoyolu'dur. Gazintep Çevre Yolu ise hâlâ inşaat hâlindedir. ^[46]
Gaziantep kentinden her gün Adana, Ankara, Birecik, Elazığ, İstanbul, Kahramanmaraş, Karkamış, Malatya, Nizip, Nusaybin ve Osmaniye'ye demiryolu seferleri yapılır. 1954 yılında hizmete giren gar, hâlâ ulaşımda önemli bir yere sahiptir. Başka bir terminal ise 2001 yılında hizmete açılmıştır.^[46]
Gaziantep'te toplu taşıma da çok gelişmiştir. Kentte halk ve belediye otobüsleri, dolmuş ve taksiyle ulaşım yapmak mümkündür. Ayrıca hafif raylı sistem hâlâ inşaat halindedir. ^[47]

Gaziantep'e önemli kentlerden karayolu mesafeleri
Şehir	İstanbul	Ankara	İzmir	Adana	Bursa	Antalya	Konya	Samsun	Mersin	Kayseri	Diyarbakır	Balıkesir	Van
Uzaklık (km)	1126	673	1106	206	1043	764	562	726	275	353	313	1100	690
Karayolları Genel Müdürlüğü[48]

[değiştir] Hava ulaşımı

Gaziantep, hava ulaşımı bakımından da çok gelişmiştir. Kentte Gaziantep Oğuzeli Havaalanı adında uluslararası havaalanı bulunmaktadır. Hava alanı şehirden yaklaşık 20 km. uzaktadır. ^[49] Her gün İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya'ya tarifeli uçak seferleri yapılmakla beraber, diğer illere de Ankara bağlantılı uçak seferleri yapılmaktadır. Ayrıca Almanya, Hollanda ve Fransa'ya direkt uçuşlar vardır.^[50]

[değiştir] Kardeş şehirler

Kardeş şehriler, birbirleriyle coğrafik ya da politik olarak hiç bir bağlantısı olmayan şehirlerin kültrel ve iletişimsel bağlarını güçlendrimeye yarayan antlaşmalar yapmış şehirlerdir. Gaziantep'in ise 6 kardeş şehri vardır. Bunlar;

Duisburg, Almanya[51] Floransa, İtalya[kaynak belirtilmeli] Halep, Suriye[kaynak belirtilmeli] Karlstad, İsveç[52] Kuveyt, Kuveyt[kaynak belirtilmeli] Nijmegen, Hollanda[53]

[değiştir] Popüler kültürde Gaziantep

Gaziantep'i Yunanistan'da tanıtan "Yabancı Damat" adlı bir dizidir ve dizi Yunanca Τα σύνορα της Αγάπης (Aşkın Sınırları) olarak bilinir. ^[54]

[değiştir] Ayrıca bakınız

• Dülük
• Gaziantep (il)
• Kargamış
• Rumkale
• Zeugma

[değiştir] Kaynakça

Bu maddede belirtilen kaynaklar {{cite web}}, {{dergi belirt}}, {{ansiklopedi belirt}}, {{gazete belirt}}, {{kitap belirt}} ya da {{kaynak viki}} şablonlarına göre düzenlenmeli. Gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra bu şablon kaldırılmalıdır.

Birincil kaynaklar

• Gaziantep Valiliği'nin resmi sitesi
• Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin resmi sitesi

Yazılı kaynaklar

• Temel Britannica Ansiklopedisi. Cilt 7.
• Ana Britannica Ansiklopedisi. Cilt 13.
• Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi. Cilt 9.

Diğer Vikipediler

• İngilizce Vikipedi'nin Gaziantep Maddesi

	Kahramanmaraş	Kahramanmaraş	Yavuzeli	g • t • d
	İslahiye		Nizip
		(merkez şehir)
	Nurdağı	Kilis	Oğuzeli

[değiştir] Dış bağlantılar

Daha fazla bilgi için Vikipedi'nin kardeş projelerinde ara
	bu maddeyi Vikisözlükte ara
	bu maddeyi Vikikitap'ta ara
	bu maddeyi Vikisöz'de ara
	bu maddeyi Vikikaynak'ta ara
	bu maddeyi Commons'da ara
	bu maddeyi Vikihaber'de ara
	bu maddeyi Vikiversity'de ara

Resmî Kurumlar

• Gaziantep Büyükşehir Belediyesi
• Gaziantep Emniyet Müdürlüğü
• Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü
• Gaziantep Milli Eğitim Müdürlüğü
• Gaziantep Sanayi Odası
• Gaziantep Ticaret Odası
• Gaziantep Valiliği

Diğer Siteler

• Gaziantep Haritası
• Gaziantep Portalı
• Gaziantep Sosyal Paylaşım Portalı
• Google Haritalar'da Gaziantep

g • t • d Gaziantep'e ilişkin maddeler
Kent Hakkında	Gaziantep mutfağı · Gaziantep'in ekonomisi · Gaziantepspor
İlçeler	Merkezî ilçeler Şahinbey · Şehitkamil Merkezî olmayan ilçeler Araban · İslahiye · Karkamış · Nizip · Nurdağı · Oğuzeli · Yavuzeli
Listeler	Gaziantep'teki müzeler ve tarihi yerler listesi · Gaziantep Milletvekilleri listesi
Kültür ve Sanat	Gaziantep Arkeoloji Müzesi · Hasan Süzer Etnografya Müzesi · Medusa Cam Müzesi · Zeugma Mozaik Müzesi

	Gaziantep merkez belde ve köyleri
İl: Gaziantep • İl Merkezi: Gaziantep Beldeler: Araban

g • t • d Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve Temsilcilikleri
Yurtiçi şubeleri Adana - Ankara - Antalya - Bursa - Denizli - Diyarbakır - Edirne - Erzurum - Eskişehir - Gaziantep - İskenderun - İstanbul - İzmir - İzmit - Kayseri - Konya - Malatya - Mersin - Samsun - Trabzon - Van Yurtdışı temsilcilikleri New York - Londra - Tokyo - Frankfurt - Berlin
Web sitesi: www.tcmb.gov.tr