De facto

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

De facto veya de fakto, "gerçekte", "uygulamada", "fiilen", "fiili" ya da "pratikte" anlamında kullanılan Latince deyiş. "Kanuna göre" veya "hukuki olarak" anlamına gelen de jure ile karşıt olarak sıkça kullanılır. Yasal bir durumu tartışırken de jure konu hakkında kanunların ne söylediğini, de facto ise gerçek hayatta uygulamanın nasıl olduğunu belirtir. Bu uygulama yasal olabilir ya da olmayabilir.

De facto teriminin oldukça geniş bir kullanım alanı vardır. Evlilikten, devletler hukukuna kadar birçok konuda kullanılır. Ayrıca geçerli bir kanun ya da standartın olmadığı fakat genelleşmiş bir uygulamanın söz konusu olduğu herhangi bir durumu belirtmek için kullanılır.

İngilizcede ilk kez 1602 yılında kullanılmıştır.[1]

De facto evlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

De facto terimi birçok gelişmiş ülkenin evlilik hukukunda kendine yer bulmuştur. Kanunen evli olmayan ancak beraber yaşayan kimselerin bir kısmının durumu bazı ülkelerde "de facto evlilik" olarak tanımlanır. Ancak bir ilişkinin "de facto evlilik" olabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekir. Bu şartlar ülkeden ülkeye değişmekle beraber genelde, tarafların aileye maddi katkısı, çocuk durumu, ilişkinin süresi gibi durumlar göz önünde bulundurulur.

De facto evli çiftler kanun önünde evli çiftlerin sahip olduğu tüm haklara sahip değildir (mal paylaşımı vs.). Ancak günümüzde yapılan yasal düzenlemelerle bu durum düzeltilmeye çalışılmaktadır.

Devletler Hukukunda de facto[değiştir | kaynağı değiştir]

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Latin Alfabesine harf ilave edilmesini kısıtlayan herhangi bir kanun yoktur. Örneğin Þ (thorn) harfi gündelik İngilizcede kullanılabilir. Ancak alfabenin yüzyıllar öncesinde oluşmuş olması ve kullanımdaki zorluklar nedeniyle bu harfin kullanılması de facto bir kısıtlama ile karşı karşıyadır.
  • Sovyetler Birliği'nde Rusça, birliğin yasalarca belirlenmiş resmî dili değildi. Ancak SSCB'nin de facto dili Rusça idi. Aynı durum günümüzde İsveç için de geçerlidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Morwood, James - A Dictionary of Latin Words and Phrases, Oxford University Press, 1998

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1.  Morwood, James - A Dictionary of Latin Words and Phrases, Oxford University Press, 1998

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]