İstanbul Üniversitesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İstanbul Üniversitesi
İstanbul Üniversitesi logosu
İstanbul Üniversitesi logosu
Kuruluş 30 Mayıs 1453 (tarihî)[1]
1 Ağustos 1933 (modern)
Tür Devlet üniversitesi
Eski isim(ler)i Medarisi Semaniye ve Fatih Darüşşifası (1453)
Darülfünûn (1846)
Darülfünûn-i Osmani (1869)
Darülfünûn-ı Sultani (1873)
Darülfünûn-ı Şahane (1900)
İstanbul Darülfünûnu (1924)
Eğitim dil(ler)i Türkçe ve İngilizce
Rektör Prof. Dr. Yunus Söylet
Öğretim üyeleri 5.300
Kayıtlı 88.500
Diğer öğrenciler 9.000 (önlisans)
Akademik birimler 20 fakülte,[2]
9 yüksekokul,[3]
16 enstitü,[4]
35 araştırma merkezi[5]
[6]
Konum İstanbul, Türkiye
Okul renkleri Yeşil ve Sarı Solid green.pngSolid yellow.png
Web sitesi istanbul.edu.tr
İstanbul Üniversitesi'nin simgesi olan giriş kapısı ve arka kısımda görülen Beyazıt Kulesi

İstanbul Üniversitesi'nin simgesi olan giriş kapısı ve arka kısımda görülen Beyazıt Kulesi

İstanbul Üniversitesi (kısaca İÜ), İstanbul'da bulunan devlet üniversitesidir.

18 Kasım 1933'de Türkiye'nin ilk ve tek üniversitesi olarak öğrenim hayatına başlamış olan kurum, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ilk Avrupa tarzı üniversite olarak kabul edilen Darülfünun'un doğrudan devamıdır. Ayrıca okulun bazı birimleri temelleri İstanbul'un fethinin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmet'in emriyle kurulan Sahn-ı Seman medreselerine kadar dayandığından okulun kuruluşu bu tarihe kadar uzanır.[7] Bugünkü hali 1933'te kurulmuştur.[8]

2011 yılında, "Dünyanın en iyi 500 üniversitesi" sıralamasına Türkiye'den giren tek üniversitededir.[9] İstanbul Üniversitesi dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasında 2006'dan beri yer almaktadır.[10][11] Üniversite, aynı zamanda Asya Pasifik bölgesinin en iyi 100 üniversitesi arasındadır.[12][13] Üniversitede yaklaşık 73.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 12000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzında modern bir üniversite kurma girişimleri 1846'da başlamıştır. 1863, 1870 ve 1874'teki başarısız denemelerden sonra nihayet II. Abdülhamit'in fermanıyla 31 Ağustos 1900'de Darülfünûn-ı Şahane adı verilen ilk üniversite açılmıştır. İstanbul Üniversitesi, işte bu kurumun doğrudan devamıdır.

Cumhuriyet'in İlk Yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti'nde bir dönem Harbiye Nezareti (Savaş Bakanlığı) olarak kullanılan İstanbul Üniversitesi rektörlük binası ve önünde bulunan Atatürk anıtı
Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün İstanbul Üniversitesi ziyareti, 2 Temmuz 1933

Türkiye Cumhuriyeti 21 Nisan 1924 tarihli ve 493 sayılı Kanun'la İstanbul Darülfünunu'nun tüzel kişiliğini tanıdı.

Lağvedilen Fatih ve Süleymaniye Medreseleri, 7 Ekim 1925'de Darülfünun'a bağlı İlahiyat Fakültesi olarak "reorganize" edildi. (1925-26 ders yılında 284 talebesi olan bu fakülte, 1933 Üniversite Reformu sonucunda Yüksek İslam Enstitüsüne çevrildi, ertesi yıl sadece 20 öğrencisi kaldığından kapatıldı.)

4 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla ilk ve orta öğretimi devletleştiren Cumhuriyet yönetimi, Darülfünun'un özerk statüsüne kuşku ile yaklaşmıştır.

Yönetim ile üniversiteyi karşı karşıya getiren ilk olay, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı üzerine bir kutlama mesajı gönderilmesi teklifine, Darülfünun Talebe Birliği genel kurulunun, "üniversitenin siyasi akımların dışında kalması kanaatiyle" karşı çıkması oldu.[14]

İkinci bir olay, harf devrimi konusunda bazı Darülfünun hocalarının çekinceler ifade etmeleri idi. Ancak bardağı taşıran damla, Atatürk'ün 1930'dan itibaren benimsediği Türk tarih ve dil tezlerine Darülfünun'un ilgi göstermemesidir. 1930 Aralığındaki Darülfünun ziyareti sırasında, "Ankara, Ege, Aka, Eti, ata, arkeos, amiral, kaptan" kelimelerinin kökeni hakkında sınadığı bazı profesörlerin kuşkucu yaklaşımları, Atatürk'ü kızdırmıştır.

1932 Türk Tarih Kongresinde, bazı profesörlerin (Mehmet Ali Ayni ve Zeki Velidi Togan gibi) açıkça, bazılarının tevil ve yumuşatma yoluyla Gazi'nin tezlerine karşı çıkmaları, Darülfünun'un sonunu getirdi. İlhan Başgöz'ün deyimiyle:

"Bu kongrede İstanbul Darülfünunundan bazı öğretmenler resmi dil ve tarih görüşlerini eleştirmek cesaretini gösterirler. Mustafa Kemal'in öz ilgi ve desteği ile yürütülen ve hükümetin kültür politikası halini alan bu iki görüşün Üniversitede destek bulamaması bir yana, bir de eleştirilmesi Ankara'da şiddetli tepki yaratır."[15]

Kongreden iki ay sonra sonra, Türk tarih tezinin ateşli savunucusu, eski İstiklal Mahkemesi hakimi Dr. Reşit Galip Maarif Vekili tayin edilerek, üniversiteye çeki düzen vermekle görevlendirildi.Bu kapsamda, İsviçreli eğitimci Albert Malche ülkeye çağrılarak, Darülfünun'un üzerine bir rapor yazması sağlandı. Profesör Malche'nin yazdığı olumsuz rapor üzerine 1933 Temmuzunda çıkarılan 2252 sayılı yasa ile Darülfünun ve ona bağlı bütün kurumlar, kadro ve örgütüyle lağvedildi. Yerine İstanbul'da Maarif Vekâletine bağlı yeni bir üniversite kurulması öngörüldü. İstanbul Üniversitesi 1 Ağustos 1933'te yeni bir kadro ve yapıyla açıldı. 18 Kasım 1933'te Türkiye'nin "ilk ve tek" üniversitesi olarak eğitime başladı.

1946-günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Arka yüzünde İstanbul Üniversitesi ana kapısı çizimi bulunan 500 Türk lirası. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın altıncı emisyon banknotlarından olan bu banknot 1971 yılında tedavüle girmiş, 1984 yılında tedavülden kaldırılmıştır.

Bugün İstanbul Üniversitesi 6 Eylül 1981 tarihli 2547 sayılı (YÖK)Yüksek Öğrenim Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışmakta olduğundan özerkliğini önemli ölçüde yitirmiştir.

Görev yapmış rektörler[değiştir | kaynağı değiştir]

Amblem[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Darülfünun 'u 1933 yılında bir yasayla İstanbul Üniversitesi olduktan sonra kullanılan ilk logo.

İstanbul Üniversitesi'nin simgesi olan "yılanlı amblem" 1243 tarihli Selçuklu Şifa Yurdu motiflerinden Prof. Süheyl Ünver tarafından ilham alınarak tasarlanmıştır.

Yerleşkeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampusu bahçesinde bulunan, Doğu Romalılar'dan kalma kalıntılar

İstanbul'un çeşitli semtlerinde bulunan kampuslerde eğitim faaliyetleri göstermektedir.

  • Avcılar
  • Bahçeköy
  • Beyazıt
  • Vezneciler
  • Cerrahpaşa
  • Çapa
  • Bakırköy
  • Şişli (Mecidiyeköy)
  • Kadıköy
  • Büyükçekmece
  • Silivri

Akademik birimler[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Üniversitesi rektörlük binasının içi
  • Bölümler
    • Beden Eğitimi ve Spor Bölümü
    • Enformatik Bölümü
    • Güzel Sanatlar Bölümü
    • Türk Dili Bölümü
    • Yabancı Diller Bölümü
  • Yüksek Okullar
    • Adalet Meslek Yüksekokulu
    • Bakırköy Sağlık Yüksekokulu
    • Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
    • Devlet Konservatuarı
    • Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu
    • Ormancılık Meslek Yüksekokulu
    • Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
    • Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu
    • Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu
    • Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu
    • Ulaştırma ve Lojistik Yüksekokulu
    • Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulu
  • Enstitüler
    • Adli Tıp Enstitüsü
    • Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü
    • Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
    • Çocuk Sağlığı Enstitüsü
    • Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü
    • Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
    • Fen Bilimleri Enstitüsü
    • İşletme İktisadı Enstitüsü
    • Kardiyoloji Enstitüsü
    • Nörolojik Bilimler Enstitüsü
    • Onkoloji Enstitüsü
    • Sağlık Bilimleri Enstitüsü
    • Sosyal Bilimler Enstitüsü

Araştırma merkezleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bankacılık Araştırma Merkezi
  • Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi
  • Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Araştırma ve Uygulama Merkezi
  • Gözlemevi Araştırma ve Uygulama Merkezi
  • İleri Analizler Laboratuvarı
  • İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi
  • İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi
  • Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi
  • Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Münasebetler Araştırma ve Uygulama Merkezi
  • Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İstanbul Üniversitesi tarihçesi
  2. ^ "İstanbul Üniversitesi - Fakülteler". http://www2.istanbul.edu.tr/?cat=15. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  3. ^ "İstanbul Üniversitesi - Yüksekokullar". http://www2.istanbul.edu.tr/?cat=17. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  4. ^ "İstanbul Üniversitesi - Enstitüler". http://www2.istanbul.edu.tr/?cat=18. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  5. ^ "İstanbul Üniversitesi - Tıp Fakültesi'ne Bağlı Merkezler". http://www2.istanbul.edu.tr/?cat=30. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  6. ^ "İstanbul Üniversitesi - Rektörlüğe Bağlı Merkezler". http://www2.istanbul.edu.tr/?cat=28. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  7. ^ İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi web sitesi, Erişim tarihi:20.08.2011
  8. ^ http://www.higheredu-sci.org/pdf/pdf_HIG_1517.pdf
  9. ^ Academic Ranking of World Universities 2011 - Top 500 World Universities
  10. ^ Academic Ranking of World Universities 2008 - Top 500 World Universities
  11. ^ Academic Ranking of World Universities 2007 - Top 500 World Universities
  12. ^ Academic Ranking of World Universities 2008 - Top 100 Asia Pacific Universities
  13. ^ Academic Ranking of World Universities 2007 - Top 100 Asia Pacific Universities
  14. ^ Tarık Zafer Tunaya, Devrim Hareketleri İçinde Atatürk ve Atatürkçülük, İstanbul 1994, sf. 163.
  15. ^ İlhan Başgöz & Howard E. Wilson, Türkiye Cumhuriyetinde Eğitim ve Atatürk, Ankara 1968, sf. 179-180.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Koordinatlar: 41°00′46.93″K 28°57′49.95″D / 41.0130361°K 28.963875°D / 41.0130361; 28.963875