Bulgaristan

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bulgaristan (Bulgarca: България, Bălgariya), Güneydoğu Avrupa'da, Balkan Yarımadası'nda ülke. Batıda Sırbistan ve Makedonya, doğuda Karadeniz, kuzeyde Romanya, güneyde Yunanistan ve Türkiye ile çevrilidir.

Konu başlıkları 1 Tarih 2 E80 karayolu ve gümrük 3 Coğrafya 4 İlleri 5 Ekonomi 5.1 İhracat ve ithalat 6 Din 7 Etnik Yapı 8 Bulgaristan'daki Türkler 9 Dipnot 10 Dış Bağlantılar

[değiştir] Tarih

Ana madde: Bulgaristan tarihi

Bulgaristan'ın ilk sakinleri Hint-Avrupa kökenli bir kavim olan Traklardır. Milatla birlikte ülke önce Roma İmparatorluğu, sonraysa Bizans İmparatorluğu egemenliğine girer.^{[kaynak belirtilmeli]} Aristokratik tabakayı oluşturan Bulgarlar bir süre sonra Slavlaşarak dillerini, 10. yüzyıldan itibaren de Ortodoksluğu kabul edip dinlerini bırakarak asimile olmuşlardır.

Bizans İmparatorluğu yıkılıncaya değin Bizans ile savaşıp hakimiyet alanlarını genişleten Bulgarlar, 1018-1186 yılları arasında yeniden Bizans İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. 14. yüzyılda Türklerin Rumeli'ye çıkmasından sonra bağımsızlıklarını yitirerek Osmanlı Devleti'nin egemenliğine girmişlerdir.

Osmanlı Devleti'nin gerilemeye başlaması ve Çarlık Rusyası'nın da desteğiyle, Balkanların tümünde olduğu gibi Bulgaristan'da da ulusal kurtuluş hareketi alevlenmiş, 93 Harbi'nden yenilgiyle çıkan Osmanlı Devleti, Bulgaristan'ı 1878 yılında içişlerinde bağımsız prenslik olarak, 1908 senesinde ise tam bağımsız çarlık olarak tanımıştır.

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlılarla aynı cephede savaşa katılan Bulgaristan, II. Dünya Savaşı'na da Almanya saflarında katılarak her iki savaştan da yenilgiyle çıkmıştır.

II. Dünya Savaşı'nın ardından Balkanlar'da ilerleyen Sovyet ordusunun da yardımıyla Georgi Dimitrov önderliğinde sosyalist rejime geçen ülke, soğuk savaş yıllarında Varşova Paktı'nın üyesi olarak kalmış, geçen yüzyılın 80'li yıllarından itibaren ise topraklarındaki Türk azınlığa uyguladığı zorla Bulgarlaştırma politikalarıyla dünyanın tepkisini çekmiş ve bunun faturasını 1989'da bulgar ekonomisine ağır bir darbe vuran Bulgaristan'dan Türkiye'ye yarım milyona yakın insanın göçüyle ödemiştir.

Doğu Bloku'nun çözülmesiyle 1990 yılında sosyalist rejimin yıkıldığı Bulgaristan, Türk azınlığa yönelik asimilasyon politikalarını da terk ederek komşusu Türkiye ile olan ilişkilerini oldukça olumlu bir temele oturtmuştur. Ülke 1 Ocak 2007 yılında Avrupa Birliği'ne katılmıştır.

[değiştir] E80 karayolu ve gümrük

Bulgaristan E80 karayolunu AB'nin desteği ile otoyollar yapmak için gayret gösteriyor. Her yıl Batı Avrupa'dan karayol üzerinden gelen yüzbinlerce Türk vatandaşı bu yolları kullanmaktadır. Ülkenin giriş ve çıkışlarında gümrük memurları zaman zaman Türkçe olarak gurbetçi vatandaşlara 'merhaba komşu' diye hitap ederler ve pasaportları inceleyerek 'çorba parası', 'traş parası' veya 'komşu hatrı' diyerek rüşvet istemektedirler. Bu miktar 5 Avro'dur. 5 Avro'nuz bulunmayıp, 10 Avro verdiğiniz takdirde, paranın üstünü geri verirler. Ayrıca son yıllarda bu işlemi, AB'nin Bulgaristan'a yaptığı baskıdan dolayı, gizlice yerine getirmektedirler. Eğer istediklerini yerine getirmezseniz, sizden arabadaki bütün bagajınızı indirmenizi ve valizleri açmanızı isterler. Bunlar yanısıra Bulgar gümrük memurlarının yavaş işlemleri nedeniyle yaz sezonunda gümrüklerde kilometrelerce kuyruklar oluşur ve gurbetçi vatandaşlara eziyet edilir. Türkiye'nin sınırkapısı olan Kapıkule'de 2008 yılında modernize çalışmaları yapılmasına rağmen, bu gümrükteki yeniliklerden tam olarak faydalanılamıyor. Zira girişler üç gişeli olsa da, iki ülke arasındaki bağlantı tek şeritli ince bir köprü üzerindedir. Kısaca her yıl ülkesine gidip, akrabalarını ve memleketlerini görmek isteyen gurbetçiler, özellikle Bulgaristan'da birçok sıkıntı çekmektedirler. Buna rağmen bu problemin çözülmesi için Türkiye ve Bulgaristan arasında ciddi bir diplomasi bulunmuyor.

[değiştir] Coğrafya

Balkan Dağları (Stara Planina) Bulgaristan'ı kuzeyde Tuna platosu, güneyde ise Trakya platosu olarak kabaca iki coğrafi bölgeye ayırır. Oldukça dağlık bir coğrafyaya sahip olan güney Bulgaristan'da Rodop ve Rila sıradağları yer alır. Ülkenin ve Balkanların en yüksek dağı olan 2925 metre rakımlı Musala Dağı da burada bulunmaktadır.

Ülkenin en önemli ırmağı olan Tuna Nehri, aynı zamanda Romanya-Bulgaristan sınırını oluşturur. Bulgaristan sınırları içerisinde doğup, Yunanistan-Türkiye sınırını oluşturarak Ege Denizi'ne dökülen Meriç (Maritsa) Bulgaristan'ın bir diğer önemli akarsuyudur.

[değiştir] İlleri

1. Blagoyevgrad 2. Burgaz (Burgas) 3. Dobriç 4. Gabrovo 5. Hasköy (Haskovo) 6. Kırcaali (Kırcali) 7. Köstendil

8. Loveç 9. Montana 10. Pazarcık 11. Pernik 12. Plevne (Pleven) 13. Filibe (Plovdiv) 14. Razgrad

15. Rusçuk (Ruse) 16. Şumnu (Şumen) 17. Silistre (Silistra) 18. Sliven 19. Smolyan 20. Sofya (Başkent) 21. Sofya

22. Eski Zağra (Stara Zagora) 23. Tırgovişte 24. Varna 25. Veliko Tırnovo 26. Vidin 27. Vratsa 28. Yambol

[değiştir] Ekonomi

[değiştir] İhracat ve ithalat

1990'a değin devlet yönetiminde sosyalist ekonominin hakim olduğu ülke, Doğu Bloğu'nun çözülmesi sonucu Sovyet pazarını kaybetmesi ve kapitalist ekonomiye eklemlenme sorunları nedeniyle 90'lı yıllar boyunca milli gelirin % 70'e yakın küçüldüğü çok ağır bir ekonomik bunalım yaşamıştır. Bulgar ekonomisi, 90'lı yılların sonundan itibaren toparlanma sürecinde ve avrupa ulkeler arası en hızlı büyüyen ekonomileri arasındayer alır[kaynak gerekli] . Ekonomi ile ilgili bazı istatistik veriler şöyledir: Milli gelir (2001): 16,5 milyar $, kişi başına düşen milli gelir:3500 $, devlet borçları: 10 milyar $, devlet gelirleri (2000): 6.4 milyar $, devlet giderleri (2000): 4,4 milyar $, enflasyon (2001): % 3, ekonominin sektörlere göre dağılımı (2001): hizmet: % 57, endüstri: % 29, tarım: % 14.

Çöken eski sistemin yerine, yeni sistemin yerleşmesinin sancılarını yaşayan Bulgaristan, Polonya ve Rusya gibi şok ekonomik paketler uygulamadı. Daha muhafazakar bir ekonomik reform paketleri uyguladı.

2004 itibari ile NATO üyesi olan Bulgaristan 01 Ocak 2007'de de AB'nin tam üyesi olmuştur.

[değiştir] Din

Bulgaristan ulusunun büyük bir oranı Ortodoks Hıristiyan'dır. 1 Mart 2001 tarihindeki kişi sayımında Ortodoks: 6.552.751, Katolik: 43.811, Protestan: 42.308, Müslüman: 966.978, Diğerler: 14.937 olarak kaydedilmiştir.^[1]　4 Aralık 1992'de yapılan kişi sayımında ilk kez Aleviler ayrı bir öbek olarak sayılmış ve 83.537 kişi kendini Alevi olarak tanıtmıştır.^[2]

[değiştir] Etnik Yapı

2001 kişi sayımına göre Bulgaristan'ın tam kişi sayısı (7.928.901) olup Bulgarlar: 6.655.210 (%83,9), Türkler: 746.664 (%9,4), Romanlar: 370.908 (%4,7), Ruslar: 15.595, Ermeniler: 10.832, Ulahlar: 10.566, Makedonlar: 5.071, Yunanlılar: 3.408, Ukraynalılar: 2.489, Yahudiler: 1.363, Rumenler: 1.088, Diğerler: 18.792 olarak kaydedilmiştir.^[3]

[değiştir] Bulgaristan'daki Türkler

Ana madde: Bulgaristan'daki Türkler

Bulgaristan'da Türk kökenli Bulgaristan ülkedaşı yaşamaktadır.

[değiştir] Dipnot

Wikimedia Commons'ta Bulgaristan ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

[değiştir] Dış Bağlantılar

• Bulgaristan resmî sitesi
• Bulgaristan vizesi almak için gerekli belgeler