Vietnam

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
"Bağımsızlık - Özgürlük - Saadet"
Ulusal Marş: Tiến Quân Ca
"Army March" (first verse)
Konum
Başkent Hanoi
21°2′K 105°51′D / 21.033°K 105.85°D / 21.033; 105.85
Resmî dil(ler) Vietnamca
Resmi alfabe Vietnam alfabesi
Milliyet Vietnamlı
Yönetim biçimi Cumhuriyet
Tek parti sistemi
Sosyalizm 1
 - Devlet Başkanı Truong Tan Sang
 - Başbakan Nguyễn Tấn Dũng
 - Komünist Parti Genel Sekreteri Nông Đức Mạnh
 - Kamu Güvenlik Bakanı Lê Hồng Anh
Kuruluş
 - Đại Việt 1054
 - Fransız kolonisi 1853 - 1883
 - Fransa'dan bağımsızlık 2 Eylül 1945
 - Vietnam Savaşı 30 Nisan 1975
 - Vietnam Sosyalizm Cumhuriyeti'nin ilanı 15 Nisan 1992
Yüzölçümü
 - Su (%) 1.3
Nüfus
 - 1 Nisan 2009 sayımı 85.789.573 (13.)
GSYİH (SAGP) 2009
 - Toplam 256.584 milyar $
 - Kişi başına $2,942
GSYİH (düşük) 2009
 - Toplam 92.439 milyar $
 - Kişi başına 1.060 $
Gini (2002) 37 (medium)  (59.)
İGE  artış 0.725 (medium)  (2007)
Para birimi Vietnam đồngu (₫) (VND)
Zaman dilimi UTC+7 (UTC+7)
 - Yaz No DST (UTC+7)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .vn
Telefon kodu 84
Konum
1 According to the official name and 1992 Constitution.

Vietnam (Vietnamca: Việt Nam (Ses bağlantısına git Dinle )) resmi adı ile Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti, Güneydoğu Asya'da, Çinhindi Yarımadası'nın doğusunu kaplayan bir ülkedir. Uzun dar bir kara parçası üzerinde yer alan Vietnam'ı, kuzeyde bırakan Çin, batıda Kamboçya ile Laos, güneyde ve doğuda Güney Çin önce Kuzey Vietnam ve Güney Vietnam olarak iki ayrı cumhuriyete bölünmüş olan ülke, 1976'da Vietnam sosyalist Cumhuriyeti olarak birleşmiştir. Vietnam dağlık bir ülkedir. Song-Koi ve Mekong deltaları önemli alçak düzlükleridir. Kıyı ovaları doğuda yer alır. Geri kalan toprakların büyük bir bölümünü ormanlık, dağlık bölge kaplar. Başlıca ürünleri; pirinç, manyok, kocadarı, mısır, kahve, çay, kauçuk, el işleridir. Önemli kentleri; Ho Şi Mingh, Hanoi, Haifong'dur. Eğitim; 12 yaşına kadar parasız ve zorunludur. Kuzey Vietnam ile Güney Vietnam 1976'da tek ülke olarak birleşmiş, ancak yıllarca süren savaş ve bombardıman sonucu büyük bir yıkıma uğramıştır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Vietnam'ın arkeolojik tarihi, 2500 yıl öncesine dayanmaktadır. Ancak tüm tarihi değerleri ve yaşamsal bulgularıyla, Vietnam tarihi 4000 yıllık büyük bir tarihtir. Vietnam, MÖ 1. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar Çin Uygarlığı'nın egemenliği altında kalmıştır. 939 yılında bir grup Vietnam zümresi tarafından ülke, Çin'e karşı bağımsızlığını kazanmıştır. 968 yılında ise Vietnam, resmi olarak kendi resmi benliğini ilan etmiştir.

Vietnam Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Vietnam Savaşı
Vietnam haritası

Vietnam 19. yüzyılda Çin-hindi olarak (Kamboçya-Laos-Vietnam) Fransa tarafından sömürgeleştirildi. Yoğunlukla köylü olan halk topraklarından olduğu için Fransız hükümetine karşı tepkiliydi. Arada milliyetçi ayaklanmalar olduysa da bir başarı elde edilemedi. Japonya'nın Vietnam'ı işgaliyle zayıflayan otoriteye karşı bağımsızlık hareketi ligi Vietminh 2 Eylül 1945'te cumhuriyeti ilan etti. Bu Fransa ile Vietnamlı komünist lider Ho Şi Minh'i karşı karşıya getirdi. Moskova'da bağlantıları olan, Çin'den silah desteği alan ve Mao Zedong'un Kuomingtang'a karşı başarıyla yürüttüğü gerilla hareketi taktiklerini bilinen Ho Şi Mingh karşısında duramayan Fransa 1954'ün Mayıs ayında teslim oldu. 1956'da seçim yapılarak tekrar birleştirilmek üzere Vietnam ikiye bölündü. Kuzeyde Ho Şi Minh'in komünist hükümeti ve güneyde Fransa'nın desteklediği Ngo Dinh Diem hükümeti kuruldu, fakat söz konusu seçim gerçekleşmedi. Saygon'daki hükümet ABD destekli otoriter bir politika izlemekteydi. Bu güneyde tepkilerin artmasına neden oldu ve kuzeyden silah desteği alan Vietkong cephesi kurularak ABD'nin de dahil olduğu iç savaş başladı. Amerikalı askerler teknik açıdan üstün olsalar da coğrafyasını bilmedikleri bir yerde, alışkın olmadıkları gerilla taktikleri karşısında çok şansları olmuyordu. 1968'de Vietkong "Tet" saldırısını başlattı, 1973'te ateşkes ilan edilse de kısa süre sonra savaş yeniden başladı. Sonunda 30 Nisan 1975'te Vietcong'un Saygon'u ele geçirmesiyle son buldu.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti'nde tek yasal parti iktidardaki Vietnam Komünist Partisidir. 1975'deki anayasanın değiştirilmesiyle 1992'nin Nisan ayında yeni anayasa kabul edildi. Komünist partinin idari anlayışı yönetimin, politikanın bütün birimlerinde tekrar uygulandı. Seçimlere muhalefet etme yetkisi sadece Komünist Parti ve onun organizasyonlarına verildi.

Bunlar Vietnam Anayurt Cephesi çalışanlarını ve esnaf ticaret birliklerini kapsar. Her ne kadar eyalet kamusal yönetimi sosyalist olsa bile, onun uygulanması, 1990'lardan beri azalarak devam eden ideolojik etkisi altındadır. Vietnam Cumhurbaşkanı görünürde eyalet başkanı olsa bile normalde Vietnam ordusunun başkomutanıdır. Ayrıca Ulusal Savunma ve Güvenlik makamındadır. Vietnam Başbakanı Nguyan Tan Dung hükümetin başıdır. Ayrıca 3 yardımcı bakandan oluşan Bakanlar kurulunun ve 26 bakanın başkanıdır.

Yerel İdare Birimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Vietnam 58 ile veya şehre (Vietnamca tỉnh olarak bilinir ) bölünmüştür. Ayrıca yörel idare olarak illerle aynı seviyede olduğu kabul edilen (şehir statüsünde bulunan) 5 "merkezi yönetim birimi" (thành phố trực thuộc trung ương) vardır.

Vietnam Yörel Üst İdare Birimleri

Bắc Ninh
Ha Nam
Hai Duong
Hung Yen
Nam Dinh
Ninh Binh
Thai Binh
Vĩnh Phúc
Hanoi (merkezî yönetim birimi)
Hai Phong (merkezî yönetim birimi)


Bắc Giang
Bắc Kạn
Cao Bang
Ha Giang
Lang Son
Lao Cai
Phu Tho
Quang Ninh
Thái Nguyên
Tuyen Quang
Yen Bai


Dien Bien
Hoa Binh
Lai Chau
Son La


Ha Tinh
Nghe An
Quang Binh
Quảng Trị
Thanh Hóa
Thừa Thiên-Huế


Dak Lak
Dak Nong
Gia Lai
Kon Tum
Lam Dong


Binh Dinh
Binh Thuan
Khanh Hoa
Ninh Thuan
Phu Yen
Quang Nam
Quang Ngai
Da Nang (Merkezi yönetim birimi)


Ba Ria-Vung Tau
Binh Duong
Binh Phuoc
Dong Nai
Tay Ninh
Ho Chi Minh (municipality)


An Giang
Bạc Liêu
Bến Tre
Ca Mau
Dong Thap
Hau Giang
Kien Giang
Long An
Soc Trang
Tien Giang
Tra Vinh
Vĩnh Long
Cần Thơ (merkezî yönetim birimi)

Bu iller; ilçe (thành phố trực thuộc tỉnh), kasaba (thị xã) ve köy (huyện) gibi alt bölümlere ayrılmıştır. Merkezi yönetim birimleri ise, sehir bölgesi (quận) ve köy/semt alt bölümlerine ayrılıp köy/semtler de daha küçük altbirimlere (phường) bölünür.

Ha Long Koyu, Vietnam'daki doğa harikası

Turistik bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yakın zamana kadar sadece savaşla anılan Vietnam, son dönemlerde dünyanın ileri gelen tatil merkezleri arasında sayılmaktadır. Öte yandan, Asya'da suç oranı en az ve en güvenli yerler arasındadır.

  • Halong koyu (Halong:Yere inen ejderha)
  • Cat ba adası
  • Cuc Phuong Milli Parkı

Vietnam Halk Ordusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Vietnam Halk Ordusu (Vietnamca: Quân Đội Nhân Dân Việt Nam), Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin silahlı kuvvetleridir. 484,000'ü aktif olmak üzere toplam 9,564,000 personelden oluşmaktadır. Birinci Çinhindi Savaşı, Vietnam Savaşı ve Üçüncü Çinhindi Savaşı'ndaki tecrübeler sayesinde, gerilla savaşı konusunda uzmandır. 22 Aralık 1944'de Kuzey Vietnam'da kurulmuş, 1976 yılında Güney Vietnam ile olan birleşme sonucu yeni kurulan Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetleri olmuştur. Çoğunluğu Vietnam Savaşı'ndan kalmak üzere şu ekipmanlara sahiptir:

  • 1,800 Tank
  • 4,900 ZPT
  • 7,350 Savaş Topu
  • 159 Helikopter

Ordu 6 ana kuvvetten oluşmaktadır:

  • Vietnam Kara Ordusu (Lục quân)
  • Vietnam Özel Kuvvetler (Lực lượng Biên phòng)
  • Vietnam Halk Donanması(Hải quân Nhân dân Việt Nam)
  • Vietnam Denizci Askerler(Hải quân Nhân dân Việt Nam)
  • Vietnam Deniz Polisi (Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam)
  • Vietnam Hava Ve Hava Koruma Kuvvetleri (Phòng không-Không quân nhân dân Việt Nam).

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]