Tekirdağ
| Tekirdağ | |
| — İlçe — | |
 |
|
 |
|
 |
|
| Koordinatlar: 40°58′45″N 27°30′51″E / 40.97917°N 27.51417°E | |
| Ülke | Türkiye |
|---|---|
| İl | Tekirdağ |
| Coğrafi bölge | Marmara |
| Yüz ölçümü | |
| - Toplam | 6.313 km2 (2.437,5 mi2) |
| Rakım | 10 m (33 ft) |
| Nüfus (2012)[1] | |
| - Toplam | 176,848 |
| - Kır | 26,736 |
| - Şehir | 150,112 |
| Zaman dilimi | DAZD (+2) |
| - Yaz (YSU) | DAYZD (+3) |
| Posta kodu | 59xxx |
| İl alan kodu | 0282 |
| İl plaka kodu | 59 |
| Web sitesi: Tekirdağ Belediyesi | |
Tekirdağ (Eski adı: Tekfurdağ), Marmara Bölgesi'nin Trakya kısmında yer alan ve Tekirdağ ilinin aynı isimli merkez ilçesi olan yönetsel birimidir. Deniz kıyısında yeralan şehir köfte, rakı ve kirazı ile meşhurdur. Edebiyatçı Namık Kemal ve Macar bağımsızlık savunucusu Ferenc Rakoczi bu şehirde yaşamış ünlülerdir.
Konu başlıkları |
Kökenbilimi [değiştir]
Eski yaygın tarihi kabul, Tekirdağ'ı bir Yunan kolonisi olarak kurulduğunu kabul eder. Sisam Adasından gelen kolonicilerin ilk olarak kurduğu şehir "Bisanthe" adıyla bilinir. Bu ad ile bizans kelimesi arasındaki benzerlik dikkat çekicidir. Bu isim kent, Trak kökenli Odris Krallığı yönetimi altına girdiğinde de kullanılmıştır. Bu görüşü kabul edenler Roma İmparatorluğu döneminde şehrin "Rhaedestos" olarak yeniden adlandırıldığını öne sürer. Fakat Bisanthe şehrinin, Tekirdağ merkezde değil, merkeze bağlı Barbaros beldesinde olduğunu savunan yeni görüşlerde vardır.[2][3] Pliny adıylada bilinen Romalı tarihçi Gaius Plinius Secundus, Bisanthe şehrinden ve bu şehirden ayrı "Resisto" adında başka bir şehirden söz eder.[4][3] Bu doğrultuda Bisanthe ismini değil de Resisto/Resisthon adı Tekirdağ'ın bilinen ilk ismi olarak kabul edilebilinir.
Önceleri Roma kökenli Rhaedestos ismi ile anılan şehir, Doğu Roma İmparatorluğu dönemine denk gelen Ortaçağ boyunca bu isimde gelen "Rodosto" adı ile bilinir. Osmanlılarda şehri ilk aldıklarında yine bu ismimden türetilmiş "Rodosçuk" ismini kullanır. Ama daha sonra şehir "Tekfurdağı" ismi ile anılmış, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ise kentin güneybatısında yer alan Tekir Dağı vesilesiyle şehrin adı "Tekirdağ" olarak resmileştirilmiştir.
Tarih [değiştir]
Antik Dönem [değiştir]
Tekirdağ'ın bu dönemine ait buluntular çeşitli Trak tümülüsleri ile Bisanthe ve Heraion Teikhos antik kentleridir. Dönem boyunca bölgede Trak boyları ve Marmara kıyılarında Yunan koloniciler etkili olmuştur.
Bölgedeki (yalnızca Tekirdağ merkez) tümülüsler şunlardır;[5]
*Karaevlialtı Höyüğü: Harekkattepe tümülüsü olarakta bilinir. Heraion Teikhos antik kentinin yakınında denizden 150m içerde yer alır. Tekirdağ-İstanbul karayolu kıyısında yer alan höyük, 1957'deki yol çalışmaları nedeniyle önce zarar görmüş, daha sonraki yıllarda planlanan yol genişletme çalışmaları neticesinde daha fazla zarar görmesin diye, hızlı bir kurtarma kazısı faaliyetine girilmişitir. Bir mezar olan bu yapı Odris krallarından, Kersepleptes'e aittir. Erguvani bir elbiseyle gömülen kralın mezarında meşe ve sarmaşık çelenklere rastlanılmıştır. Buluntular Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesinde görülebilinir
- Menekşe Çatağı Höyüğü: Batı ve doğu diye ikiye ayrılan höyüğün, batı kısmında yapılan kazılarda Toptepe Kültürüne ait M.Ö.4300'lere yani Orta Bakır Çağa denk gelen buluntulara rastlanmıştır. Höyüğün İlk Tunç Çağ boyunca kullanıldığı ve Troya1 ile benzer kapaklara ve Troya2'ye ait nesnelere ulaşılmıştır. Bu tabakanın üzerinde Erken Demir Çağında (M.Ö. 1200) ait bir tabaka bulunmuştur. Doğu Menekşe Çatlağında ise yine benzer dönemlere ilişkin bulgular elde edilmiştir. Erken Demir Çağına ait hayvan adakları ve kerpiç kalıntılara ulaşılmıştır. M.Ö 2yy. kadar kullanıldığı sanılan bir tapınak kalıntısıda Doğu Menekşe Çatağından tespit edilmiştir.
Naip Tümülüsü, tahminen Kral Kersepleptes'in oğlu Teres'e ait mezar odası, Tekirdağ Müzesi
- Naip Tümülüsü Diğer ismi Kızlarhöyük olan tümülüste kazılara Tekirdağ Müzesi 1984 yılında başlamıştır. M.Ö.325-320 yıllarına tarihlenen mezarın Kersepleptes'in oğlu Teres'e ait olduğu düşünülmektedir.
Tekirdağ, merkezde yer alan başlıca antik kentler deniz kıyısında olmakla beraber 2 tanedir.
- Bisanthe: Bisanthe, Panion daha sonraki yıllarda ise Banados olarak bilinen yerleşim yeri araştırmalara göre, Tekirdağ merkeze bağlı Barbaros beldesidir.[2] Sisamlı koloniciler tarafından M.Ö. 550 yılı civarında kurulan şehir, için Odris krallarından Seuthes kendi toprakları içinde yaşanacak deniz kıyısındaki en güzel yer olarak tarif eder. [6]
- Heraion Teikhos: Karaevlialtı mevkiinde yeralan antik kent, M.Ö.2000'den, Bizans dönemine kadar kullanılmıştır. Adı " Hera'nın Surları" anlamına gelen şehrin aslında birr Trak yerleşimi yeri olarak kurulduğu, M.Ö. 8-7yy döneminde Hera kültünün önemli bir merkezi sayılan Sisam adasında gelen göç dalgasından etkilendiği düşünülüyor. Tespit edilen başlıca yapılar, bir kale, sağlık tanrısı Asklepios'a adanan tıp merkezi, çok sayıda sayıda tanrı ve tanrıçaya tapılan bir tapınak kompleksi ve helenestik devre ait mezarlardır. [7]
Roma Dönemi [değiştir]
Roma imparatorluğunun önemli karayollarından Egnatia Yolu'nun geçtiği bölge, özellikle Doğu Roma İmparatorluğu döneminde başkent Konstantinopolis'in tahıl ihtiyacını bir kısmını karşılıyordu. Bu dönemin önemli kentleri Resisto (Tekirdağ) ve artık Bisanthe olarak değil de Panion (Barbaros) olarak adlandırılan kentlerdir. Panion kenti bunun yanında, Doğu Roma döneminde bir ara Theodosiopolis olarak isimlendirilmiştir.[8]
Plinius'un M.S. 1.yy'da Resisto/Resisthon olarak andığı Tekirdağ şehri, Prokopius tarafından Rhaidestos/Rhaedestos şeklinde kayda geçer. İmparator Justinyen tarafından 6.yy restore edilen kent, dönem dönem Balkanlardan gelen akıncılar tarafından yağmalanır. Bulgarlar tarafından 813 ve 1206 yıllarında yapılan yıkımlar buna örnektir.[4] Bölgede yapılan 1206 yılındaki Bulgar-Latin savaşı adını kentten alır: Rodosto Savaşı
Osmanlı Dönemi [değiştir]
Çimpe Kalesinin alınmasıyla Avrupa Kıtasına ayak basan Osmanlılar, Tekirdağ'ı ilk kez Orhan Gazi döneminde 1357'de şehzade I. Murad ile fethederler. Bizans'ın kenti tekrar alması sonrasın da ise I. Murad bu kez padişah olarak 1367 yılında şehri 2.kez fethetmek zorunda kalır.[9] Tekirdağ fethi sırasında 9 mahalleye sahip iken, kent Osmanlı dönemi boyunca gelişerek 17. yüzyılda 22’si Müslüman, 2'si Ermeni ve 6'sı Rum mahallesi üzere 30 mahalleli bir hale gelmiştir. Şehirdeki Ermeni mahalleleri özellikle Celali isyanları sebebiyle Anadoludan göç ettirilen Ermenilerce kurulmuştur.[10]
Doğu Trakyanın, 93 Harbi (1877-1878) ile Ruslar, 1. Balkan Savaşı (1913) ile Bulgarlar tarafından işgal edilen Tekirdağ, son olarak 20 Temmuz 1920 'de Yunanlılar tarafından işgale uğrar. Bu işgal 13 Kasım 1922'de Türk ordusunun kentte girmesine kadar sürmüştür.
Cumhuriyet Dönemi [değiştir]
Kurtuluş Savaşı sonrası 20 Ocak 1921'de çıkarılan Teşkilat-ı Esasiye Kanunu gereğince Tekirdağ il olmuş. Fakat Tekirdağ'ın il merkezi olarak ilanı 15 Ekim 1923 tarihinde gerçekleşmiştir. Bunun dışında bu dönem içinde söz edilmesi gereken bir olayda; Harf Devrimi neticesinde yurt genelinde sembolik yazı dersleri vermeye başlayan Atatürk, 23 Ağustos 1928'de Tekirdağ'a gelip bir yazı dersi vermesidir. Bu günü anmak amacıyla her 23 Ağustos, merkez ilçe olan Tekirdağ'da "Harf İnkılabı Yıldönümü Kutlamaları" adı altında kutlanır. Ayrıca kenttin etnik yapısında değişikliğe yol açan Lozan Mübadelesi ve 1934 Trakya Olayları yine bu dönem içinde gerçekleşmiştir.
Coğrafya [değiştir]
Yer Şekilleri ve Bitki Örtüsü [değiştir]
Alçak tepelerde oluşan bölgenin, ana yükseltisi kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda Marmara Denizi'ne paralel uzanan Tekir Dağları'dır. Tekirdağ merkezin ve ilin en yüksek noktası ise bu alanda bulunan Ganos Dağı(965m)'dır. Büyük akarsulardan yoksun olan bölgede, küçük akarsular mevcuttur. Ganos Dağlarındaki meşelikler ve kimi yerlerde bulunan kızılçam ve karaağaç toplulukları başlıca orman varlığını oluşturur.[11]
İklim [değiştir]
Genel iklim özellikleri Akdeniz iklimi ve Karasal iklimin bir birleşimidir. Marmara Denizi çevresinde görülen bu iklime Marmara iklimide denir. Bir tür geçiş iklimi olan bu iklimde yazlar kurak ve sıcak, bahar ve kış ayları yağışlı geçer. Yağışlar kış aylarında kar şeklinde görülür. Tekirdağ ile ilgili resmi sıcaklık ve yağış bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
 Tekirdağ iklimi  |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | Temmuz | Ağustos | Eylül | Ekim | Kasım | Aralık | |
| En yüksek sıcaklık rekoru, °C | 23,9 | 24,7 | 28,1 | 30,0 | 32,0 | 40,2 | 38,4 | 37,5 | 34,5 | 35,1 | 26,0 | 23,5 | |
| Ortalama en yüksek sıcaklık, °C | 8,3 | 8,8 | 11,1 | 15,7 | 20,5 | 25,3 | 27,9 | 28,0 | 24,3 | 19,5 | 14,4 | 10,3 | |
| Ortalama sıcaklık, °C | 4,9 | 5,1 | 7,4 | 11,9 | 16,7 | 21,4 | 23,8 | 23,6 | 19,9 | 15,3 | 10,5 | 7,0 | |
| Ortalama en düşük sıcaklık, °C | 2,2 | 2,2 | 4,2 | 8,1 | 12,4 | 16,5 | 18,9 | 19,2 | 15,8 | 11,9 | 7,4 | 4,1 | |
| En düşük sıcaklık rekoru, °C | −11,7 | −11,5 | −10,4 | −1,2 | 3,5 | 8,6 | 10,9 | 12,0 | 3,7 | −1,8 | −5,3 | −9,3 | |
| Ortalama yağış, mm | 60,3 | 54,5 | 55,2 | 41,9 | 38,4 | 37,1 | 24,3 | 14,6 | 37,8 | 65,2 | 73,7 | 73,8 | |
| Kaynak: Türkiye Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü (DMİ)[12] | |||||||||||||
İklim konusundaki aynı kaynaktan diğer bazı bilgiler;
- Günlük en yüksek yağış miktarı: 140.1 kg/m3 (16.10.1997)
- Günlük en hızlı rüzgar: 114.8 km/sa (31.12.1974)
- En yüksek kar kalınlığı: 44.0 cm (16.02.1980)
Nüfus [değiştir]
2007 yılında merkez nüfusu 133.322 'dir. Şehrin merkez nüfusu 2008 yılına göre 137.962'dir.1927'de 15.000 olan merkez nüfusu 1990'da 80.442'ye, 2000'de 107.191'e, 2007'de 133.322'ye çıkmıştır 2009' da 140.967' ye çıkmıştır.
İdari Yapı [değiştir]
6 Aralık 2012 Tarihli ve 28489 Sayılı Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 6360 Sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun doğrultusunda Büyükşehir olmuştur. Ayrıca aynı kanunla Merkez İlçe Süleymanpaşa, Çorlu İçesinin Bir Kısmı Ergene İlçesi, Çerkezköy İlçesinin bir kısmı Kapaklı İlçesi olmuştur. Belde Belediyelerinin tamamı kapanmıştır. Kanunla oluşan değişikliler ilk yerel idare seçimlerinden sonra uygulanmaya başlayacaktır.
Şehirdeki mahalleler alfabetik sırayla: 100. Yıl, Aydoğdu, Çınarlı, Değirmenaltı, Ertuğrul, Eski Cami, Gündoğdu, Hürriyet, Karadeniz, Orta Cami, Turgut, Yavuz ve Zafer mahalleleridir. Ayrıca Tekirdağ merkeze bağlı toplam 4 belde vardır. Bunlar kentin güneybatısında turizm ile gelişen Barbaros ve Kumbağ beldeleri ve kentin kuzeybatısında iç kesimde yeralan Karacakılavuz ve Banarlı beldeleridir.
Ekonomi [değiştir]
Tekirdağ merkezdeki başlıca tarım ürünleri ayçiçeği ve buğdaydır. Buna paralel olarak un ve yağ sanayisi gelişmiştir. Diğer başlıca tarım ürünleri merkez ilçede yer alan 2500 adet kiraz ağacı (il genelinde 50 bin) ile kuru soğandır. İlde üretilen soğanın %60'ı merkez ilçede üretilir.[13] 1931 yılında kentte kurulan Tekel İçki fabrikası ise içki üretimini başlatarak, şehirde yeni bir üretim sektörünün doğmasını sağlamıştır. Üretilen rakılar, Tekirdağ Rakısı adı altında ülkenin en iyisi olarak bilinir.
Turizm [değiştir]
Tekirdağ'da görülmeye değer sayısız eser bulunmaktadır.İlginç ziyaret noktaları arasında Macaristan'ın Avusturya'ya karşı mücadele etmiş bağımsızlık kahramanı Ferenc Rakoczi'nin 1720-1735 yılları arasında (başka bir deyişle, Osmanlı'nın Macaristan'ı kaybetmesinden sadece 35 yıl kadar sonra) Osmanlı İmparatorluğu'na sığındığı dönemde kaldığı 17. yüzyıl Türk evi sayılabilir. Ev bugün müze kimliğini taşımakta olup, Macaristan hükümetinin mülkiyetinde ve Türkiye'yi ziyaret eden Macarların vazgeçilmez uğrak yeri konumundadır.
Ayrıca Namık Kemalin doğum yeri olup adına düzenlenmiş Namık Kemal Evi müzeleştirilmiştir.
Şehir merkezinde Atatürk'ün birebir boyutlarındaki tek heykeli bulunmaktadır.
Her sene Haziran ayında Tekirdağ Kiraz Festivali adı altında ortalama 1 hafta süren etkinlikler düzenlenmektedir. İlk olarak 1962'de Kiraz Cümbüşü adıyla başlayan festival[14] , günümüzde kent merkezi için önemli bir turistik faaliyettir.
Ulaşım [değiştir]
Tekirdağ il merkezinin diğer ilçe merkezlerine uzaklıkları şöyledir. Çorlu: 37 km, Çerkezköy : 62 km, Saray :82km, Muratlı : 25 km , Hayrabolu : 52 km, Malkara : 60 km, Marmara Ereğlisi : 38 km, Şarköy : 84 km.
Kardeş Şehirler [değiştir]
Tekirdağ Belediyesi ile kardeş şehir protokolü imzalayan şehirler aşağıda belirtilmiştir.[15]
Kırcaali ve İslimiye (Silven), Bulgaristan
Gümülcine ve Kavala, Yunanistan
Sarospatak ve Kecskemet, Macaristan
Pyongteak, Güney Kore- Sarospatak, Macaristan
Tekirgöl (Techirhgiol), Romanya
Kaynakça [değiştir]
- ^ "Türkiye İstatistik Kurumu 2012 genel nüfus sayımı verileri". 13 Şubat 2013 tarihinde erişildi.
- ^ a b Kuzay Marmara Sahili Eskiçağ Tarihi ve Coğrafyası ve Eskiçağ Dönemi Şehirleşme Süreci Araştırma Projesi - İstanbul Üniversitesi
- ^ a b Doğu Trakya'da Epigrofi Tarihi-Coğrafya Araştırmaları M.H. SAYAR(1992), T.C. Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü X.Araştırma Sonuçları Toplantısı sf.153
- ^ a b Dictionary of Greek and Roman Geography, 1. cilt (1854), Sir William Smith, sf.403
- ^ Tekirdağda Tarih Öncesi Yerleşimlerden Menekşe Çatlağı ve Trak Tümülüsleri, Arkeolog M.A.Işın, Tekirdağ Değerlendirme Sempozyumu 2010, sf.106
- ^ www.classicreader.com antik dönem yazarlarından Ksenofon'un eseri Anabasis (I will give you Bisanthe as a dwelling-place, which is the fairest of all my possessions on the seaboard)
- ^ Heraion Teikhos antik şehri 2000-2010 kazı çalışmaları, N. Atik, Tekirdağ Değerlendirme Sempozyumu 2010, sf.1
- ^ pleiades.stoa.org
- ^ Tekirdağ Tarihi,Tekirdağ Belediyesi resmi web sayfası
- ^ Hacer Ateş(2012) Tekirdağ ve Yöresinde Şehirleşmenin Tarihi Süreci (XVI.-XVII. Yüzyıllar), Bilim ve Sanat Yuvarlak masa toplantıları(02.04.2012)
- ^ Merkez ilçe, Tekirdağ Valiliği resmi sitesi
- ^ Tekirdağ-İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler - Türkiye Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü (DMİ)
- ^ Tekirdağ'da Tarım, Tekirdağ'da Belediyesi resmi sitesi
- ^ Festival ve Şenlikler, Tekirdağ Valiliği resmi sitesi
- ^ Kardeş Belediyeler, Tekirdağ Belediyesi resmi web sayfası
Dış bağlantılar [değiştir]
|
||||||||
|
||||||||
 |
Tekirdağ ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
İlçe ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
