Kolombiya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kolombiya Cumhuriyeti
República de Colombia  (İspanyolca)
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: "Libertad y Orden"  (İspanyolca)
"Özgürlük ve Düzen"
Ulusal Marş: Oh, Gloria Inmarcesible!  (İspanyolca)
O solmayan zafer!

Konum
Başkent Bogotá Bogota (escudo).svg
4°39′K 74°3′B / 4.65°K 74.05°B / 4.65; -74.05
Resmî dil(ler) İspanyolca
Bölgesel dil(ler) The languages and dialects of ethnic groups are also official in their territories.
Etnik gruplar   %49 Mestizo,
%10,6Afro-Kolombiyalı
%37 Beyaz
%3,4 Kızılderili.
Milliyet Kolombiyalı
Yönetim biçimi Cumhuriyet
 - Başkan Juan Manuel Santos Calderón
 - Başkan Yardımcısı Angelino Garzón
 - Kongre Başkanı Javier Cáceres Leal
 - Meclis Başkanı Augusto Ibáñez Guzmán
Kuruluş
 - Bağımsızlık İlanı 20 Temmuz 1810
 - Kabulü 7 Ağustos 1819
 - Kolombiya Anayasası 1991
Yüzölçümü
 - Su (%) 8.8
Nüfus
 - Ocak 2010 tahmini 45.273.925 (29.)
 - 2005 sayımı 46.871.321
GSYİH (SAGP) 2012
 - Toplam 500,576 milyar $ (28)
 - Kişi başına 10.680 $ (28)
GSYİH (düşük) 2012
 - Toplam 365,402 milyar $ (31.)
 - Kişi başına 8.127 $ (84.)
Gini (2006) 52 (high
İGE  artış 0.807 (yüksek)  (2007)
Para birimi Kolombiya pezosu (COP)
Zaman dilimi (UTC-5)
Takvim dd-mm-yyyy (CE)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .co
Telefon kodu +57

Kolombiya (İspanyolca: Bu ses hakkında Colombia ) ya da resmî adıyla Kolombiya Cumhuriyeti (İspanyolca: Bu ses hakkında República de Colombia ), Güney Amerika'da yer alan bağımsız, üniter ve anayasal bir cumhuriyettir. 32 alt departmandan oluşmaktadır. Başkenti, ülkenin orta bölümünde yer alan Bogotá şehridir.

Güney Amerika'nın kuzeybatı bölümünde bulunan ülke; kuzeybatısında Panama, kuzeyinde Karayip Denizi, doğusunda Venezuela ve Brezilya, güneyinde Ekvador ve Peru, batısında Büyük Okyanus ile çevrilmektedir.

Ülke; yüzölçümüne göre Güney Amerika'nın en büyük 4., dünyanın en büyük 26. ülkesidir. Nüfusa göre ise, 46 milyondan fazla nüfusu ile dünyanın en büyük 27. ülkesidir. Aynı zamanda; İspanyolca konuşan ülkeler arasında, Meksika'dan sonra nüfusa göre en büyük ikinci ülkedir.

Kolombiya, bir orta güçtür ve Güney Amerika'nın en büyük üçüncü, Latin Amerika'nın en büyük dördüncü ekonomisine sahiptir.[1] Kahve, çiçek, zümrüt, kömür ve petrol endüstrileri, Kolombiya ekonomisinin başlıca sektörleridir. HSBC, 2050 yılında Kolombiya'nın özellikle Amerika olmak üzere dünya ekonomisinde karar verici bir rol oynayacağını; GSYİH bakımından dünyanın en büyük 25. ekonomisi olacağını öngörmektedir.

Şu anda Kolombiya olarak bilinen topraklarda, başlangıçta Muisca, Quimbaya ve Tairona gibi Kolombiya Kızılderilileri yaşamaktaydı. İspanyollar, bu bölgeye 1499 yılında gelmiş ve bu bölgede fetih ve kolonizasyon dönemini başlatmıştır.

Coğrafi özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kolombiya´nın iklimi bölgelere göre çeşitlilik gösterir. Vadilerde tropik, yüksek kesimlerde ise ılıman iklim özellikleri görülmektedir. Sıcak iklim kuşağında yer alan ülke dağlarının doruklarında her zaman kar vardır.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke topraklarının yarıya yakını sık ormanlarla kaplıdır.

Faunası[değiştir | kaynağı değiştir]

Amazon Ormanları´nda maymun, jaguar, timsah, puma, tapir ve armadillo gibi çeşitli hayvanlar yaşar. Ayrıca papağan ve kolibri gibi tropik kuşlarla Kuzey Amerika´dan göç eden göçmen kuşlarda kış mevsimini burada geçirmektedirler. Yüksek dağlık bölgelerde And Kondoru denen büyük Güney Amerika akbabaları yuva yapar. Pek çok kelebek, örümcek ve böcek türlerinin yanı sıra Magdalena Irmağı´nda da timsah ve kaymanlar yaşar.

Coğrafî şekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Pico Cristóbal Colón ve Pico Simón Bolívar ülkenin en büyük yükseltileridir (Her ikisinin de uzunluğu 5775 metredir). And Dağ sisteminin üç büyük sıra dağı olan Batı, Orta ve Doğu Cordilleralar ülkenin batı yarısı boyunca uzanarak Ekvador sınırında birleşirler. Alçak doğu düzlüğü boyunca Amazon ve Orinoko ırmaklarının kolları uzanır. 1600 km uzunluğundaki Magdalena Nehri, kuzeye doğru akarak Karayib Denizi'ne dökülür.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kolombiya´nın şimdi ki topraklarında, İspanyollar gelmeden önce yörenin yerlileri ticaret ve altın işleme sanatıyla uğreşıyorlardı. Burada Muisca, Tayrona, Sinú, Quimbaya ve San Agustín kültürleri yüzyıllar boyunca yaşadılar.

Kristof Kolomb'un adıyla anılan ülke topraklarına Kolomb hiç ayak basmamıştır. Bu toprakları gören ilk Avrupalı, İspanyol Alonso de Ojeda ve onun kılavuzu İtalyan Amerigo Vespucci'ydi.

1525 yılında Rodrigo de Bastidas Santa Marta kentini kurdu. Bunun ardından ülkenin kuzeyinde Karayib Denizi kıyısında Cartagena şehri kuruldu. 1538 yılında Gonzalo Jiménez de Quesada yerli halkın Bacatá adını verdikleri yerleşim yerini ele geçirerek burada Bogotá şehrini kurdu. 1808 yılında Napolyon, İspanya'yı işgal edince Amerika Kıtası´ndaki İspanyol sömürgeleri bağımsızlık savaşlarını ilan etti. Böylelikle Simón Bolívar önderliğindeki güçler Cartagena´da bağımsızlıklarını ilan ettiler, böylelikle 1821 yılında Büyük Kolombiya adıyla bugünkü Kolombiya, Ekvador, Panama ve Venezuela topraklarını kapsayan bir federasyon kuruldu. 1829 yılında Venezuela ve 1830 yılında ise Ekvador federasyondan ayrıldı. Panama ve Kolombiya´dan oluşan yeni devlette 1840 ila 1903 yılları arasında kanlı çatışmalar yaşandı. 1903 yılında ABD´nin desteğini alan Panamalılar bir ayaklanma sonucu Kolombiya´dan ayrıldı. Panama aynı yıl Panama Kanalı´nın kullanım hakkını ABD´ye verdi.

1948 ila 1953 arasında Kolombiya içinde büyük karışıklıklar yaşandı. Violencia adını alan şiddet olayları meydana geldi. 1950 yılında muhafazakar Mariano Ospina Pérez boşalan iktidarı devralan bir başka muhafazakar olan Laureano Gómez vekili Roberto Urdaneta ile birlikte katı bir yönetim sergiledi. Üç yıllık görev sırasında 80.000 kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Violencia 1963 yılına kadar sürdü. Bu zaman zarfında 200.000 kişi öldü. Violencia'ya karşı solcu gerilla grubu FARC mücadele etti. Ülkedeki karışıklıklar sebebiyle 12 ağustos 2002'de Başkan Álvaro Uribe Vélez 90 günlük olağanüstü hal ilan etti.

Ülkede 28 mayıs 2006 gününde yapılan seçimlere başkan Álvaro Uribe Vélez, liberal Horacio Serpa, sol PDA'lı Carlos Gaviria ve Bogotá Eski Belediye Başkanı Antanas Mockus adaylıklarını koydular. Seçime katılım oranı sadece % 45,11´di. Başkanlığa tekrar seçilen Álvaro Uribe Vélez % 62 oranında Kolombiya için rekor sayılan oy aldı.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekim 2006´da yapılan nüfus sayımında 1.141.748 km²´lik Kolombiya topraklarında 41.966.004 kişinin yaşadığı tespit edilmiştir. Nüfusun % 60´ını İspanyol ve yerli karışımı mestizolar, % 20´sini İspanyol kökenli beyazlar, % 14´ünü Avrupalı-Afrikalı karışımı mulattolar oluşturmaktadırlar. Kıyı kesimlerinde Afrokolombiyalılar yaşamaktadırlar.Diğer etnik gruplar arap asıllı Lübnan'lı Kolombiyalılar oluşturur.

Resmi dili İspanyolca'dır.

Kolombiya haritası

Belli başlı şehirleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir/Kasaba Nüfus Bölge/Eyalet
1 Bogotá 8.698.548 Bogotá
2 Medellin 2.223.079 Antioquia
3 Santiago de Cali 2.068.386 Valle del Cauca
4 Barranquilla 1.429.031 Atlántico
5 Cartagena 1.001.044 Bolívar
6 Cúcuta 760.336 Norte de Santander
7 Bucaramanga 591.077 Santander
8 Pereira 460.271 Risaralda
9 Santa Marta 459.333 Magdalena
10 Ibagué 430.746 Tolima
11 Bello 413.465 Antioquia
12 Pasto 400.068 Nariño
13 Neiva 370.585 Huila
14 Manizales 362.856 Caldas
15 Soledad 360.294 Atlántico

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Kolombiya Anayasası'nda inanç özgürlüğü garantiye alınmıştır. Kolombiya hükumeti din bakımından yasal belgeler tutmamasına karşın 2001'de El Tiempo gazetesince yapilan bir anket sonucundaki istatistiklerde şöyle sonuçlar çıkmıştır:

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kolombiya, Güney Amerika´nın en önemli üretici ülkelerinden biridir. Karanfil üretiminde dünyada birinci sırada yer alan Kolombiya, kahve üretiminde de dünyada Brezilya´dan sonra ikinci sırada gelmektedir. Ulaşımın ülkede gelişmesi ile birlikte sanayii de hızlı bir büyüme göstermektedir. Tarımdan elde edilen ürünlerin satışı, ulaşım sayesinde ekonomi daha da gelişmektedir. Ülkede limon, portakal, muz, mango ve guava gibi meyveler yetiştirilir. Sık ormanlarından kereste, kâğıt ve kontrplak gibi ürünler elde edilir. Dünyanın en değerli zümrütleri burada çıkarılır.Zengin platin, altın, gümüş, bakır, kömür,, demir, tuz, nikel, fosfat, manganez, mika ve kuvars yatakları mevcuttur. Venezuela ve Ekvador sınırları yakınlarında çıkarılan petrolün bir bölümü dış ülkelere satılmaktadır. Modern dokuma ve giyim sanayisinin yanı sıra kimyasal madde, ilaç hammaddeleri, madeni eşya, çimento ve motorlu araç sanayileri de gelişmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; imf2 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]