Adana (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Koordinatlar: 37°01′N, 35°18′E

Adana, Türkiye
Adana Merkezi ve Diğer İlçeler.
Türkiye'deki yeri
Bilgiler
Şehir nüfusu	2.700.000 (2009)
İlçe nüfusu	1.858.997 (2009)
Yüzölçümü	3471,51 km²
Nüfus yoğunluğu	453,08 kişi/km²
Rakım	23 metre
Koordinatlar	37°01′N, 35°18′E
Posta kodu	01XXX
Alan kodu	322
Yönetim
İl	Adana
Kaymakamlık website	{{{internet1}}}
Belediye website	{{{internet2}}}

Adana, Türkiye'nin Güneyinde, Doğu Akdeniz'in Kuzeyi'nde yer alan ildir. İl merkezinin adı da Adana olup, Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam ve Karaisalı ilçelerinin birleşimiyle oluşur. Adana kent merkezi 5 ilçeden, Adana İli ise toplam 16 ilçeden oluşmaktadır. Adana ilinin nüfusu, 2008 yılı sayımları itibarı ile 2.530.257'dir.^[1]. Ayrıca Adana İli'nin yüzölçümü 1,945 km²'dir. Adana, Akdeniz Bölgesi'nin 1. Türkiye'nin ise İstanbul, Ankara, İzmir'den sonra 4. büyük kenttir.

Konu başlıkları 1 Coğrafya 1.1 Konum 1.2 İklim 1.3 İlçeler 1.3.1 Metropol ilçeler 2 Etimoloji 3 Tarihi 3.1 Seyahatnamelerde Adana İçin Söylenenler 4 Nüfus ve Demografik Yapı 5 Sanayi ve Tarım 5.1 Sanayi 5.2 Tarım 6 Ulaşım 7 Turizm ve Kültür 7.1 Turistik Mekanlar 7.2 Adana'da Antik Yerleşim Yerleri 7.3 Kültür Elemanları 7.3.1 Etkin Kuruluşlar 7.4 Festivaller ve Etkinlikler 8 Adana Mutfağı 9 Kardeş Şehirler 10 Ayrıca bakınız 11 Kaynakça

[değiştir] Coğrafya

[değiştir] Konum

Türkiye'nin en dinamik şehirlerinden biri olan Adana, Akdenize kıyısı olan bir ildir. İl merkezi Akdeniz'den 30 km uzaklıkta bulunur. Adana ili, Türkiye'nin en verimli ovası Çukurova'yı tamamen kapsar. Adana il merkezi de Çukurova'nın içlerinde kurulmuş olup, bu bakımdan Adana ili, Türkiye'nin en verimli ovalarına sahiptir.

Adana İl Merkezi'nin Kuzeyinde bulunan Seyhan Baraj Gölü, 1956 yılında tamamlanmıştır. Baraj, elektrik üretebilmek ve Çukurova'nın düz ve verimli ovalarını sulayabilmek için inşa edilmiştir. Şehir içerisine, su akışını sağlayabilmek için doğu-batı yönünde bulunan iki adet sulama kanalı yapılmıştır. Bu sayede Adana İl merkezi, sel taşkınlarından kurtarılabilmiştir.

Ülkenin en önemli iki akarsuyu olan Seyhan ve Ceyhan nehirleri, Adana İl sınırlarından geçer ve burada da Akdeniz'e dökülür. İlin kuzeyinde Toros Dağları vardır. Bu dağlarından bazıları: Aladağlar, Tahtalı Dağı, Bolkar Dağları, Dibek Dağları, Demirkazık Dağı.^[2]

[değiştir] İklim

Bölgeye hakim Akdeniz İklimi'nin etkisiyle Adana'da yazları sıcak ve kurak, kışları ise ılık ve yağışlı geçer. Kışları yaklaşık 13 °-15 ° C ve yazları ise yaklaşık 34 °- 46 ° C ' olarak ölçülür.

[değiştir] İlçeler

Adana metropol alanı;Seyhan,Yüreğir,Karaisalı,Çukurova ve Sarıçam ilçelerinden oluşur. Adana, Türkiye'nin güneyinde Akdeniz Bölgesi'nin Adana(Çukurova) bölümü'nde yer alır. Seyhan Nehri'nin iki yakasında kurulmuştur.

[değiştir] Metropol ilçeler

Adana büyükşehrini oluşturan ilçeler şunlardır:

• Çukurova
• Seyhan
• Sarıçam
• Yüreğir
• Karaisalı

[değiştir] Etimoloji

Adana'nın yüzyıllarca kullanılan isimlerindan bazıları şunlardır: Dunarus, Adanus, Attania, Adanos, Ta Adana, Uru Adaniya, Erdene, Edene, Ezene, Batana, Atana, Azana, Addane, Seyhan.

Çeşitli kazynaklara göre, adını Hitit Adaniya Kizzuwatna Kırallığı'ndan almıştır. Diğer kaynaklar ise Adana adının efsanevi Danaus veya Danaoi Yunan kabilelerinden geldiğini söyler. Helenistik Dönem'de ise bu topraklar, Kilikya, Antiochia veya Sarum olarak biliniyordu. Asurlular ise bölgeye Quwê adını vermişlerdi. Bölgenin Ermenice ismi ise Atana (Ատանա)'ydı. Antik Roma efsanelerine göre, Adana ve Seyhan isimleri Uranüs'ün iki oğlu olan Adanaus ve Sarus'tan gelmektedir. Efsaneye göre Adanus ve Sarus Adana kentinin kurucularıdır.

[değiştir] Tarihi

Adana, antik çağlardan beri askeri ve ticari yollar üzerinde bulunuşundan ötürü tarihin çeşitli dönemlerinde istilâlara maruz kalmıştır. İÖ.XV.yüzyılda kentin bulunduğu Kilikya bölgesi Hititlerin egemenliği altına girerek Hitit Federasyonu'ndan Kızwatna Krallığına bağımlı olmuştur. Kızwatna Krallığı'nın bir kenti olan Adana'nın ismi Boğazköy'de ele geçen tabletlerde "Uru Adania" olarak geçmiştir. Bununla beraber çevrede Hitit dönemine ve Kral Asitavandas zamanına ait pek fazla bir bilgi bulunmamaktadır.

Kilikya Bölgesinin Akdeniz'e açılan koyları, zengin gümüş madenleri, ormanları ve bereketli toprakları Asurluların dikkatini buraya çekmiştir. Asurlular bir süre bölgeyi egemenlikleri altına almışlarsa da sonunda Kilikyalılar onlara karşı ayaklanmışlardır. İÖ.VI.yüzyılın ortalarında Kilikya Bölgesi ile birlikte Adana, Perslerin eline geçmiş ancak, İÖ.333 yılında Makedonya Kralı Büyük İskender'in Pers İmparatoru Darius'u Adana'nın doğusundaki Dörtyol-Payas Ovası'nda yenmesinden sonra Yunanlıların egemenliğine geçmiştir. Büyük İskender İmparatorluğu'nun parçalanmasından sonra bölge Seleukosların payına düşmüştür.

Akdeniz korsanlarının, Roma deniz ticaretine ağır darbeler vurmasından ötürü, Roma buraya güçlü bir ordu göndermiştir. Romalılar ilk savaşta başarılı olamamışlar, Pompeus'un emrine bütün eyalet kuvvetleri verilmiş ve bunlara 500 savaş gemisi de katılmıştır. Romalılar korsanların kalelerini ele geçirmiş ve böylece Kilikya bölgesi ve Adana Roma İmparatorluğu'nun topraklarına katılmıştır. İmparator Hadrianus İS.120-135 yıllarında Adana'ya önem vermiş ve burasını önemli bir ticaret merkezi haline getirmiştir. İS.395 yılında Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasından sonra Adana, Doğu Roma İmparatorluğu'nun yönetiminde kalmış, İmparator Justinianus (527-565) zamanında şehir imar edilmiş, köprüler, kemerler ve su yolları, hamamlar yapılmıştır.

İS.VII.yüzyılın ortalarında Arap akınlarının Anadolu'ya yönelmesinden sonra, Emevi halifesi Abdülmelik (685-705) şehri ele geçirmiştir. İS.XII.yüzyılda şehir Haçlılar tarafından fethedilmiş, zaman zaman Bizans ile Kilikya Ermeni Krallığı arasında el değiştirmiştir. İS.XIII.yüzyılda Memlûklular, Kilikya Ermeni Krallığı'nı ortadan kaldırmış, Horasan'dan gelen oğuzların Yüreğir boyundan Ramazanoğulları Adana'ya yerleşmiştir. Ramazanoğulları Beyliği Osmanlı İmparatorluğu ile Mısır'ın Kölemen sultanları arasında sıkışıp kalmıştır.

Adana bölgesi Yavuz Sultan selim'in Mısır seferi sırasında (1517) Osmanlı topraklarına katılmışsa da, Ramazanoğlu Mahmut Bey'in Yavuz Sultan selim ile Mısır Seferine katılması ve Adana şehrinin anahtarını Ona vermesinden ötürü eyaletin yönetimi bir süre daha Ramazanoğulları'nın elinde kalmıştır. Ramazanoğulları babadan oğula geçen valilik sistemi ile Adana ve Çukurova bölgesini Osmanlı Devleti'ne bağlı kalarak idare etmiştir. XIX.yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti'ne karşı isyan eden Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa Adana'yı ele geçirmiş, Kütahya Antlaşması (1833) ile Mısır'a bağlanmış, ardından yapılan Londra Antlaşması (1840) ile tekrar Osmanlı Devleti'ne verilmiştir.

1886’da Almanlar tarafından yapılan Mersin-Adana demiryolunun hizmete açılması, pamuk tarımının ve kentin ekonomisinin canlanmasına, nüfusun artmasına neden oldu. 1909 yılında Adana'da Ermeniler ile Türkler arasındaki çatışmalar kanlı bir şekilde bastılıldı. Kentte bulunan birçok kilise ve ev yakıldı.

I. Dünya Savaşı sırasında (1914-1918) Toros ve Gavurdağı tünelleri ve Bağdat demiryoluyla kent İstanbul ile Suriye arasında bağlantı sağlanmıştır.

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra 24 aralık 1918’de Fransa, Adana’yı işgal etti. Türk milis kuvvetlerinin şiddete direnmesi, işgalcilerin önemli kayba uğramalarına neden olmuştur.

20 Ekim 1921’de imzalanan Ankara Antlaşması maddeleri uyarınca 5 Ocak 1922’de Fransız kuvvetleri kentten çekilmiş ve Adana, Türkiye Cumhuriyeti'ne katılmıştır. 5 Ocak tarihi her yıl Adana’nın kurtuluş günü olarak kutlanmaktadır.

[değiştir] Seyahatnamelerde Adana İçin Söylenenler

Bu madde veya bölüm kısmen ya da tamamen VikiKaynak'a taşınmaya adaydır.

Üçüncü şahıslar tarafından yaratılmış ve yayımlanmış, değiştirilemez orijinal metinler VikiKaynak'ta yer alır. Örnek: Şiirler, marşlar, kanunlar. Eğer sayfada orijinal metin + metin hakkında açıklama yazısı varsa; "Orijinal metin" kısmını Vikikaynağa aktarın ve bu sayfadan silin. Eğer geride kalan "açıklama yazısı" ansiklopedik bir madde haline getirilebilecek yeterlilikte ise, bunu yapın ve en alta {{Vikikaynak}} yazarak, Vikikaynakta yarattığınız maddeye bağlantı verin. Eğer açıklama yazısı yok denecek kadar az ise bu aşamadan sonra 2. yöntemi uygulayın. Son olarak bu şablonu kaldırıp kaydedin ve çıkın. Eğer sayfada sadece "orijinal metin" varsa ya da "metin hakkında açıklama yazısı" yok denecek kadar az ise; "orijinal metin" kısmını Vikikaynağa aktarın ve bu sayfadan silin. Son olarak sayfayı tamamen boşaltıp, {{Sil|Madde 4}} yazıp kaydedin ve çıkın.

Bedrettin El Gazzi
" Misis Ceyhan üzerinde bir şehirdir. Ağaçları bol ve mütenevvidir. Bahçelerini sulayan bu nehrin üzerinde büyük ve muhkem yapılı bir köprü vardır. Köprünün iki başında geceleri kilitlenen iki büyük kapı vardır. Burası evvelce en iyi ve ileri şehirlerden biri idi. Birçok büyük adam yetiştirmiştir. Fakat maalesef bugün yıkılmış ve asırlar onun güzelliğini bir yudum su gibi içmiştir." "Adana' ya Seyhan nehri üzerinde bulunan bir köprü vasıtasıyla girilmektedir. Ceyhan' a yakın büyüklükte olan bu nehrin şehir etrafındaki akışı çöreklenmiş bir yılanı andırır. Nehrin üzerine konmuş su dolapları vasıtasıyla bağlar, bahçeler sulanmaktadır... ... Manzarası pek hoş olan cenneti andıran bu yerden geçen nehir, gündüzleri güneşin geceleri mehtabın süslerine bürünerek, tatlı hışıltılarla akıyor, dört köşeye hayat ve neşe saçıyordu. İki yakasını donatan ağaçlar, onun bu mağrur akışına sanki, ' şen yerleri dolaşamaz yüce dağları aşamazsın ' demek istiyorlardı..."^[3]

Katip Çelebi
" ... Şehrin havası ağır olmakla, halkı, altı aya kadar yaylaya çıkar. Şehirde bazı dükkanlar açık kalır ve mahalle bekçileri bulunur. Yaylaların iki durak ilerde dağlar içinde Ramazanoğlu Yaylası yol üzerindedir. Asıl yaylaları Tekir yaylası' dır ki, ADANA halkının bir geleneği olarak, yaz mevsiminde burası mamur bir kasaba gibi olur... " ( Cihannuma adlı Seyahatnameden )^[4]

Sahibi Bilinmeyen Seyahatname
" ADANA büyük şehirdir. 3 camisi vardır. Biri gerçekten seyredilmeye değer, hoş bir camidir. İki hamamı vardır. Su kenerındaki hamamı daha güzeldir. Çarşı pazarı mükemmeldir. Bir bedestanı ve su kenarında bir küçük kalesi vardır. Şehrin kenerından akan büyük nehre Kızılırmak derler. Şehre su çekilmek için büyük bir dolap vardır. Şehrin bütün suyu bu dolapla sağlanır. Büyük bir köprüsü vardır. Bu köprüden geçilir, su kenerında bir ' Hünkar Köşkü ' vardır. Hoş bir mesire yeridir. ADANA şehri bağlık ve bahçeliktir. Limonu, turuncu gayet çok olur. Hele narı emsalsizdir. Başka meyveler de olur. Şehrin paçası da meşhurdur... " ( Sahibi bilinmeyen el yazması Seyahatname Hicri 1056 ( 1646 )^[5]

Paul Lucas, 1706' da Adana' yı şöyle anlatır:
" ADANA' nın ortasından Paris' in Sen Nehri büyüklüğünde ( Çakıt ) Seyhan Irmağı geçmektedir. Kıyısında kentin kalesi vardır. Bu kale küçük ama temeli ve yapısı çok sağlamdır. Çevresi 300 m' den fazla olmayan bu kalenin içinden, büyük gözlü bir taş köprüye geçilerek kentin dışına çıkılmaktadır. Köprünün sağ kolu üzerinde büyük su kemerleri, bunların altında da su dolapları bulunur. Büyük kemerli su yolları, ırmaktan çekilen suyu kanallarla kente ulaştırır. "^[6]

[değiştir] Nüfus ve Demografik Yapı

Şehir merkez nüfusu 1.900.000,il nüfusu 2.700.000 civarındadır.Bu özelliği ile İzmir'den sonra Türkiye'nin 4. büyük ili ve kentidir.1980 sonrasında İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan çok yoğun bir biçimde göç almış ve almaya devam etmektedir.

Adana'nın Nüfusu
Yıl	1927	1935	1940	1945	1950	1955	1960	1965	1970	1975	1980	1985	1990	1997	2000	2007	2009
Nüfus	-	76.473	-	117.642	231.548	-	231.548	289.919	347.454	475.384	574.515	763.769	916.150	1.037.924	1.530.710	2.006.566	2.700.500
Artış(%)	-	-	-	%53,83	%96,82	-	%96,82	%25,21	%19,85	%36,83	%20,85	%32,94	%19,95	%13,29	%18,94	%16,59	%10,85

[değiştir] Sanayi ve Tarım

[değiştir] Sanayi

1940 ve özellikle 1950'lerde hızla endüstrileşmeye başlayan Adana, zamanla ülkenin en önemli sanayi kentlerinden birisi haline geldi. Tarıma dayalı endüstri, otomotiv ve gıda sektöründe yatırımların olduğu kentte ayrıca Türkiye'nin en büyük organize sanayi bölgelerinden Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi hizmet vermektedir. Kentin büyük işletmelerinin birçoğu ise Tarsus yolundadır.

[değiştir] Tarım

Türkiye'nin en verimli ovası olan Çukurova'da Pamuk, ayçiçeği, mısır, arpa, buğday, narenciye (portakal, turunç, mandalina ve limon), muz, kivi, baklagiller, şekerkamışı, pirinç, soya, üzüm, fıstık, badem, karpuz, yenidünya gibi birçok ürün üretilmektedir. Ülkedeki birçok tarım ürününün üretiminde Adana ilk 3 sırada yer alır. Adana il merkezinde, Çukurova'da üretilen ürünler pazarlanır.

[değiştir] Ulaşım

Adana, yüzyıllardır önemli ulaşım ağlarının ortasındadır. Günümüzde de Çukurova Otobanı ile Ankara, Gaziantep, Mersin ve İskenderun yönüne geniş otoyol ağına sahiptir. Türkiye'nin en eski havalimanlarından birini barındıran kentte, Adana Uluslararası Havalimanı 1937 yılından bu yana hizmet vermektedir. Ayrıca Yumurtalık Limanı ve Serbest Bölgesi'de önemli ulaşım noktalarından biri konumundadır.

[değiştir] Turizm ve Kültür

[değiştir] Turistik Mekanlar

• Taşköprü (Justinianus Köprüsü - M.S. 300, Dünyanın halen kullanılan en eski köprüsü)
• Yağ Camii (Eski Saint Jacques Latin Kilisesi)
• Ulucamii (1541)
• Arkeoloji Müzesi (1924)
• Etnoğrafya Müzesi (Eski Ermeni Kilisesi)
• Atatürk Müzesi ve Evi
• Ramazanoğulları Sarayı ve Harem Dairesi (1489)
• Bebekli Kilise (Aziz Paulus Katolik Kilisesi, 1884)
• Dilberler Sekisi ve Seyhan Gezi Parkuru
• Saat Kulesi (1882)
• Kazancılar Çarşısı
• Aqualand Su Oyunları Parkı
• Eski Baraj
• Seyhan Barajı ve Hidroelektrik Tesisleri (1956)
• Bahri Paşa Çeşmesi (1890)
• Magarsus Antik Kenti
• Kastabala Antik Kenti
• Pelesel Ermeni Manastırı
• Şar Antik Kenti
• Anavarza Antik Kenti
• Ayas Kalesi
• Marco Polo İskelesi
• Haçin Kara Kilise Kalesi
• Alemdar Mescidi (1782)

[değiştir] Adana'da Antik Yerleşim Yerleri

ADANA' nın Antik Yerleşim Birimleri
Adı	Dönemi	Adana'ya Uzaklığı	Yeri
Şar (Mağara)	Hitit-Roma-Ermeni	211 Km.	Tufanbeyli
Ayas	Yunan-Roma	78 Km.	Yumurtalık
Mallos	Yunan-Roma	50 Km.	Adana' nın güneyi, Karataş' a yakın
Misis	Eti-Roma-Arap-Osmanlı	27 Km.	Misis, Yakapınar
Magarsos	Yunan-Roma	50 Km.	Karataş
Tumlu	Ortaçağ	50 Km.	Ceyhan' ın kuzeybatısı
Mazırık Örenleri	İlkçağ	50Km.	Karaisalı

[değiştir] Kültür Elemanları

[değiştir] Etkin Kuruluşlar

• Çukurova Üniversitesi
• Devlet Güzel Sanatlar Galerisi
• Çukurova Devlet senfoni orkestrası
• Adana Devlet Tiyatrosu
• Adana Fotoğraf Amatörleri Derneği

[değiştir] Festivaller ve Etkinlikler

• Altın Koza Sanat Festivali
• Uluslararası Sabancı Tiyatro Festivali
• Çukurova Tek Kişilik Sanat Günleri
• Adana Sanat Bienali
• Adana Heykel sempozyumu
• 13 Kare Sanat Festivali
• Çukurova Çok Sesli Müzik Festivali

[değiştir] Adana Mutfağı

Geleneksel Türk Ve Ermeni Mutfağının birçok özelliğini barındıran Adana Mutfağı, çevresindeki Gaziantep, Mersin ve Kahramanmaraş ilerinin mutfak kültüründen etkilenmiştir. Bunun sonucu olarak, Adana'nın Mutfak kültüründe acılı ve eşkili lezzetler ve çeşitli tatlılar büyük yer tutar. Adana Mutfağı'nda et önemli bir malzemedir ve mutfak ürünlerinin çoğunda et kullamılır. En ünlü yemeği Adana Kebap'tır. Genelde şalgam suyu ile tüketilir. Adana Mutfağı'nın diğer yemekleri ise şunlardır:

• Şırdan Dolması
• Etli Dolma
• İçli Köfte
• Aşlama (Meyan Kökü ile yapılan soğuk bir şerbet)
• Analı Kızlı (Çorba)
• Güç( Adana'ya özgü bir Sandviç)
• Karakuş (Tatlı)
• Bici Bici (Nişasta ile yapılan bir tatlı)
• Halka Tatlı (Halka şeklinde bir tatlı)
• Şalgam
• Mercimekli Köfte
• Sarmısaklı Köfte
• Humus

[değiştir] Kardeş Şehirler

• Beersheba,^[7] İsrail
• Cidde, Suudi Arabistan
• Córdoba,^[8] İspanya
• Saint Petersburg Rusya
• Üsküp Makedonya

[değiştir] Ayrıca bakınız

• Adana tarihi
• Adana'daki spor kulüpleri
• Adana Uydu Görüntüsü

[değiştir] Kaynakça

	Adana ilinin ilçeleri
Merkez | Aladağ | Ceyhan | Çukurova | Feke | İmamoğlu | Karaisalı | Karataş | Kozan | Pozantı | Saimbeyli | Sarıçam | Seyhan | Tufanbeyli | Yumurtalık | Yüreğir

g • t • d Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve Temsilcilikleri
Yurtiçi şubeleri Adana - Ankara - Antalya - Bursa - Denizli - Diyarbakır - Edirne - Erzurum - Eskişehir - Gaziantep - İskenderun - İstanbul - İzmir - İzmit - Kayseri - Konya - Malatya - Mersin - Samsun - Trabzon - Van Yurtdışı temsilcilikleri New York - Londra - Tokyo - Frankfurt - Berlin
Web sitesi: www.tcmb.gov.tr

Adana Belediye Başkanları

Osmanlı Dönemi Sait Efendi (1868-1870)| Gözlüklü Süleyman Efendi (1870-1877)| Bezdikyan Kirkor Efendi (1877-1879)| Sinyor Artin (1879-1881)| Hacı Yunus Ağa (1881)| Abdülkadir Efendi Bağdadizade (1883-1884)| Ahmet Tevfik Bey (1884-1886)| Sırkıntılı Hacı Musa Efendi (1886-1888)| Ramazanoğlu Kasım (Ener) Bey (1890-1891)| Debbağzade Hacı Ali Efendi (1891-1895)| İbrahim Rasih Efendi (1895-1899)| Hacızade Ali Efendi (Yerdelen) (1899-1903)| Ramazanoğlu Süphi Paşa (1903-1906)| Ramazanoğlu Tevfik Kadri Bey (1906-1908)(1918-1919)| Murtaza Efendi (1908-1913)| Süleyman Vahid Efendi (1913-1915)| Cemal Bey (1915-1918)| Hafız Mahmud Efendi (1920-1921)| Şıh Garipzade Kemal (1921-1922)| Diblanzade Mehmet Fuat (1922) Cumhuriyet Dönemi Alimünif Bey (Yeğenağa) (1922-1926)| Turhan Cemal Beriker (1926-1938)| Yusuf Ziya Özbakan (1938)| Vedat Güçlü (1938)| Kasım Ener (1938-1946)| Fazlı Meto (1946-1947)| Hazım Savcı (1947-1950)| Daniş Arıkoğlu (1950)| Numan Güreli (1950)| Zahit Akdağ (1951-1954)| Ali Sepici (1954-1955)(1959-1960)(1963-1967)| Ali Bozdoğanoğlu (1955-1956)| Mehmet Hilmi İncesulu (1956-1958)| Galip Avşaroğlu (1958-1959)| Talat Sungur (1960)| Gafur Soylu (1960)| Mukadder Öztekin (1960-1963)| Erdoğan Özlüşen (1967-1973)| Ege Bagatur (1973-1977)| M. Selahattin Çolak (1977-1980)(1989-1994) | Nuri Korkmaz (1980-1981)| Ali Ahmet Kelecek (1981-1984)| Aytaç Durak (1984-1989)(1994- )|