Bulgarlar
 |
Bu maddedeki veya bölümdeki bilgilerin eksik ve/veya yetersiz olduğu yönünde kuşkular bulunmaktadır. Konuyla ilgili tartışma için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeyi geliştirerek veya konuyla ilgili tartışmaya katılarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 I. Boris • Hristo Botev • Vasil Levski • Valya Balkanska • Vasil Aprilov • Hristo Stambolski • Dimcho Debelyanov • Veselin Topalov |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplam nüfus | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 13 milyon | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Önemli nüfusa sahip bölgeler | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Diller | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Din | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bulgarlar (Bulgarca: българи veya Bǎlgari), Bulgaristan'ın nüfusunun çoğunluğunu oluşturan güney Slav halkıdır. Bulgaristan'ın toplam 7.9 milyon nüfusunun %84'ü Bulgarlardan oluşur.[kaynak belirtilmeli]
Konu başlıkları |
[değiştir] Tarihçe
Bulgar adı eski Türkçe'de bulgamak [karışmak]sözcüğünden gelir. Başlangıçtan 765 yılına kadar Bulgar hükümdarlarının adlarını ve hakanlık sürelerini gösteren ve bugün ancak, daha geç zamandan kalma bir Rus kroniğinde Slavca tercümesine sahip olduğumuz "Bulgar Hakanları Listesi"nde İrnek, Bulgar hükümdar sülalesinin atası olarak görünmektedir. Hun kütleleri ile karışan bu Türklerin asıl adı "Ogur"du ve Tuna ağzından İdil'e (Volga) kadar Karadeniz kuzeyi bozkırlarında, daha sonraki Peçenekler ve Kumanlar gibi ayrı boy birlikleri hâlinde oturuyorlardı[kaynak belirtilmeli].
Batı veya Avrupa Hunları Hükümdarı Attila’nın 453 yılında ölümünden sonra yerine geçen en küçük oğlu İrnek (‘Hρναχ) babasının kabileleri üzerindeki egemenliğini, kısa bir süre için de olsa, sürdürebilmiş, fakat onun kurduğu siyasî ve askerî örgütü devam ettirememişti. Attila’nın Hun konfederasyonu, bu nedenle, onun ölümünden kısa bir süre sonra çözülmüş ve dağılmıştı. Bizans tarihçilerinden Rhetor Priskos ile Suidas, 463 yılında, Şaragur (Σαράγουροι), Ugor (Ούγωροι) ve Onogur ('Ονόγουροι) adlı Hun kabilelerinin Karadeniz’in kuzeyinde, Tuna ırmağının kolları ile Volga (İdil) arasındaki bozkırlarda yerleşmiş olduklarını kaydederler.
Bu tarihten aşağı yukarı 20 yıl sonra, 482’de, Bizans kaynakları bu konfederasyonun veya onun en önemli kabilesinin adı olarak Bulgar (Βούλγαροι) adını zikrederler.”[6]
Şaragur (Sa-rı/Ak/Ogur), Biştigur (Beş-Ogur), Ultingur~Altziagir (Altı-Ogur), Kutri-gur-Kuturgur ("Tukurgur" = Dokuz-Ogur) Ungur ~ Hunugur ~ Onugur (On-Ogur), Utigur ~ Uturgur (Otuz-Ogur). Bizans tarihçisi Priskos (6. asır)'un, Sabarlar tarafından Ural Dağlarının doğusundaki yurtlarından uzaklaştırılarak Karadeniz düzlüklerine geldiklerini (461 - 465'lerde) bildirdiği Ogur Türkleri, aynı tarihçiye göre o zaman üç grup teşkil etmekte idi.
Şaragur, Ugor (Ogur) ve On-Ogur. Bunlar Avarların önünden batıya çekilen Sabarların karşısında tutunabilmek için Bizans'a elçi göndermişlerdi. Son araştırmalara göre, Ogurlar büyük göçten önceki yurtlarında da üç zümre hâlinde idiler: Doğu zümresi (Seyhun-Çu nehirleri ve Çalkar Gölü havalisinde: On-Ogurlar); orta zümre (bugünkü Kazak-Kırgız bozkırı ve Emba nehri boyunda -ihtimal- Otuz-Ogurlar) ve batı zümresi (Yayık nehri havalisinde -herhalde- Dokuz-Ogur'lar). Bu sıralarda Saragur (Ak-Ogur) kütlesine karşılık ötekilerin "Kara Ogur" kanadını teşkil etmiş olmaları muhtemeldir[kaynak belirtilmeli].
Yapılan modern araştırmalar günümüzdeki Bulgarların genetik olarak büyük ölçüde Makedonlar, Sırplar, Yunanlar, Romanlar, Arnavutlar, Hırvatlar ve Macarlar gibi diğer Balkan topluluklarıyla uyuştuğunu göstermektedir. Bu bağlamda Bulgarlar Güney Slavları toplulukları arasındadır.[4] Bulgarların, Ermeniler, İtalyanlar, Anadolu Türkleri gibi Akdeniz topluluklarıyla genetik ilişkileri Slavlara oranla oldukça azdır.[5]
[değiştir] Kültür
Bulgarlar en çok ekmek, darı ve et yerlerdi. Evlenme ve şenliklerde saçı geleneği, âdettendi. Cenaze törenlerinde elçileri para saçarak karşılamak ve mezarlarına ölüleri için pirinç ve şarap bırakmak âdetlerindendi. Hükümdarlar sofrada yemeğe başlamadıkça kimse başlamazdı. Köpek havlamalarını uğurlu sayarlar, o senenin bolluk içerisinde geçeceğine inanırlardı.
Bir kimse her şeyi kendi ailesi için ekerdi. Hükümdarın ekilen üründe hissesi yoktu. Her aile, senede bir kez hükümdara samur kürk verir, ayrıca hükümdar ganimetlerden belli bir pay alırdı. Bulgar ülkesinde rutubetli havasından dolayı yiyecekler kuyu içinde saklanırdı. Zeytinyağı, susam yağı, tereyağı yerine balık yağı kullanırlardı. Et ve darıdan yapılan çorba temel besin kaynağıydı. Bulgar ülkesinde yaşayanlar, tıpkı diğer Türk halkları gibi, kalpak giyerlerdi. Hükümdar sokaktan geçerken herkes kalpağını çıkartarak onu selamlardı. Onun önünde herkes diz çökerek otururdu. Genelde kubbeli çadırlar kullanılırdı. Hükümdarın çadırı bin kişiyi alabilecek büyüklükteydi. Erkek bebek doğarsa bebek büyüyene kadar dedesi bakardı. Biri ölünce çocukları değil, kardeşleri mirasçısı olurdu. Biri, adam öldürürse suçuna karşılık o da öldürülürdü. Hırsızlığın ve zinanın cezası da ölümdü. Bulgar ülkesine ticaret gemisi gelirse hükümdar gemiyi gezer, mallarını sayar, öşür vergisi alırdı. Kuzeyden gelen gemiler, köle, samur, tilki ve sincap kürkleri; güneyden gelenler ise işlenmiş maddeler ve tarım ürünleri getirirdi.
[değiştir] Dil
Bulgarlar, bugün Güney Slav dillerine dâhil olan Bulgarcayı konuşurlar. Bu dilin eski Protobulgar dili (Türk dillerinin Ogur grubuna ait) ile bir akrabalığı yoktur, ama içinde bu eski Türk dilinden birkaç kelimeler bulmak mümkündür[kaynak belirtilmeli]. Ortodoksluğu kabul edip, bu din geleneğine ve Slav etnisitesine intisap ettikten sonra Bulgarların dilleri, Türkçenin özelliklerinden uzaklaşmıştır.
Bulgarca, Kiril alfabesi ile yazılır ve kendisine has imlası vardır. Uzun süren Osmanlı devresinde, içerisine çok sayıda Türkçe kelime ve yapı almıştır.
