Taşkent

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°18′00″N, 69°16′00″E

Taşkent
Özbekçe: Toshkent, Тошкент
Rusça: Ташкент
Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg
Taşkent
[[{{{resmi ad}}} arması|Arma]]
Taşkent
Taşkent
Koordinatlar: 41°18′00″K 69°16′00″D / 41.3°K 69.2666667°D / 41.3; 69.2666667
Ülke Özbekistan Özbekistan
İl Taşkent
Yüz ölçümü
 - Toplam 334,8 km2 (129,3 mi2)
Rakım 455 m (1.493 ft)
Nüfus (2012)
 - Toplam 2 309 300
Zaman dilimi UZT (UTC+5)
İnternet sitesi: http://toshkent.uz/


Taşkent (Özbekçe: Toshkent, Rusça: Ташкент, Farsça: تاشکند ) Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti. Özbekistan'ın doğusunda yer alır. Orta Asya'nın nüfus bakımından en büyük kenti olan Taşkent, eski Sovyet Cumhuriyetleri içinde de Moskova , St. Petersburg ve Kiev'den sonra dördüncü büyük kenttir. 1966 yılında yaşanan yıkıcı depremin ardından kent büyük ölçüde yeniden inşaa edilmiştir.

2006 yılı rakamlarında göre şehrin nufusu 2,700,000 dir.

Geniş yolları, yeşil alanları, park - bahçeleri, düzenli yerleşimi, düzenli ve sağlam altyapısı ile kent Sovyet şehir planlamacılığının en önemli örneklerinden biridir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgede bilinen ilk yerleşim M.Ö. 2. yüzyıl dolaylarında kurulan "Ming Uruk - Bin Erik" yerleşimidir. Şehir daha sonraları ; Çaç, Şaş, Şaşkent, Terken, Tünkent ve Binkent isimlerini almıştır. Divân-ı Lügati't-Türk'te Şaş: Taşkend(veya Terken Arapça: تئركئن ) şehrinin adı diye geçer.

751 yılında Araplar tarafından ele geçirilen kent, İpek Yolu güzergahı üzerinde önemli bir nokta olmuştur. Şehir ilk kez 11. yüzyıl dolaylarında Biruni ve Kâşgarlı Mahmud'un yazılı metinlerinde Taşkent adıyla anılmıştır.

9 ve 10. yüzyıllarda Samanî Devleti topraklarında yer alan şehir, 10. yüzyıl sonlarından 13. yüzyıl başlarına kadar Karahanlılar Devleti sınırları içinde olmuştur. Daha sonra bir süre Karahitaylar (Karakitaylılar) tarafından kontrol edilen Taşkent 14. yüzyılda Timur tarafından ele geçirilerek Timur İmparatorluğu'nun en önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir.

16. yüzyılın ikinci yarısında Buhara Hanlığı tarafından ele geçirilen şehir, 17 - 18. yüzyıllarda Kazak ve Kalmıklar'ın denetine geçmiş, 1809 yılında Hokand Hanlığı topraklarına katılmıştır.

Hokand Hanlığı'nın zayıflaması ile şehir, 1865 yılında Rusya İmparatorluğu tarafından ele geçirilmiş ve Rusya'nın Türkistan Genel Valiliği merkezi olmuştur.

1899 yılında hizmete alınan Taşkent-Orenburg demiryolu ile şehir Orta Asya'nın en önemli ticari geçiş noktası haline gelen şehir, Kasım 1917'de Sovyet denetimine girmiş, 1918 yılında Türkistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti olmuştur.

1924 yılında kurulan Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti topraklarına dahil olan Taşkent 1930 yılında bu cumhuriyetin başkenti olmuştur.

Taşkent, 1 Eylül 1991 tarihinden bu yana Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkentidir.

İdari Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir, cumhurbaşkanı tarafından atanan ve şehir meclisi tarafından ataması onaylanan vali-belediye başkanı (Özbekçe: Şehir Hakimi) tarafından yönetilir. Ana yönetim birimi "Taşkent Şehir Hakimiyeti" olarak adlandırılır.

Şehir Özbekçe "Tümen" olarak adlandırılan 11 idari bölgeye (ilçe) ayrılmıştır. Bu idari bölgeler; Bektemir, Mirza Uluğbey, Mirabad, Sergeli, Sabir Rahimov, Üçtepe, Çilanzar, Hamza, Şeyhantaur, Yunusabad ve Yakasaray'dır. Bu idari alt bölümler "tümen hakimiyetleri" olarak adlandırılırlar ve "tümen hakimleri" tarafından yönetilirler. Taşkent şehrinde 474 mahalle (Özbekçe: Mahalla) mevcuttur. Mahalleler "reyon" denilen küçük bölgelere ayrılmıştır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok sayıda tiyatro, konser, sinema salonları ve üniversiteler bulunan Taşkent, Orta Asya'nın kültür başkenti sayılabilir. Şehir Sovyetler Birliği zamanında Orta Asya'nın Paris'i olarak nitelendirilmiştir.

Spor,takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kulüp Faaliyeti Lig Saha Kuruluşu
FK Paxtakor Toshkent Futbol Uzbek Oliy League 2008 Pakhrakor Markaziy Stadium 1956
FK Lokomotiv Tashkent Futbol Uzbek Oliy League 2008 Jar Sport Complex 2001
PFC Kuruvchi Futbol Uzbek Oliy League 2008 MHSK Stadium 2005
NBU-Osiyo Futbol Uzbekistan 1-Division NBU Stadium
Shayxontohur Futbol Uzbekistan 1-Division Shayxontohur
Oqtepa Futbol Uzbekistan 1-Division Oqtepa
Ardus Futsal Uzbekistan Futsal Championship -

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Her istasyonu farklı mimari biçemlerde yapılmış olan Taşkent metrosu görülmeye değerdir. Orta Asya'da ilk ve tek olan metro 1977 yılında hizmete girmiştir. Üç güzergahta yolcu taşıyan metro, kentin ulaşım yükünü büyük ölçüde yeraltına taşır. Yerüstü taşımacılıkta çevreci nitelikli elektirikli tramvay ve troleybüsler yaygın olmakla birlikte, son yıllarda artan bir eğilimle bazı tramvay hatları sökülmekte, yerlerine otobüs ve minibüsler konulmaktadır.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Ansiklopedisi, Taşkent - 1981, sf.464
  2. Taşkent Şehir Hakimiyeti Resmi İnternet Sitesi (Özbekçe - Rusça)

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]