TRT

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Türkiye Radyo Televizyon Kurumu sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
TRT
Logo of TRT.png
Tam adı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
Kuruluş 1 Mayıs 1964 (radyo)
31 Ocak 1968 (TV)
Sahibi T.C. Başbakanlık
Slogan Türkiye'nin Televizyonu
Ülke  Türkiye
Dili Türkçe, Kürtçe, Arapça, İngilizce
Websitesi trt.net.tr
TRT'nin merkez binası, Ankara

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (kısaca TRT), Türkiye'nin kamu yayıncılığı yapmakla görevli tek kuruluşudur. 1 Mayıs 1964 günü çıkan TRT yasasıyla kuruldu. 1990'ların başında ilk özel televizyon kanalı ve özel radyo kanalı yayına başlayana dek Türkiye'de radyo - televizyon yayıncılığı yapan tek kurum olarak hizmet verdi.

Türkiye'de televizyon ve radyo yayıncılığı konusunda ilk örnekleri oluşturdu. Günümüzde, 24 saat 10 ayrı kanaldan televizyon yayını gerçekleştirmekte, ek olarak GAP TV alanında da Güneydoğu illerine özel yayın yapmaktadır. Radyo yayıncılığı olarak 12 ayrı kanaldan izleyicilerine ulaşmakta, yine 31 ayrı dilde dış ülkelerdeki izleyicilerine yönelmektedir.

Günümüzde, Türkiye'de yayın kuruluşları arasında en büyük haber oluşumuna sahiptir. TRT, günlük ortalama 11 saatlik haber ve haber program yayını yapmaktadır. Bunun yanı sıra oluşturduğu dizi film, belgesel, drama ve televizyon yapımları ile dünyanın sayılı yayın kuruluşları arasında yer almaktadır. İleri ölçüde yetişmiş yayıncı ve yapımcı kapasitesi ile özel yayın kuruluşlarını da desteklemiştir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT, 359 sayılı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Yasası ile 1964 yılında özerk kamu tüzel kişiliğine sahip bir kurum olarak, devlet adına radyo ve televizyon yayınlarını gerçekleştirmek amacıyla kuruldu. İlk genel müdürü 29 Nisan 1964'de Adnan Öztrak oldu.

Radyo yayını[değiştir | kaynağı değiştir]

ilk programlı radyo yayınına 1965 yılında geçildi ve bütün radyolar haber saatlerinde Ankara Radyosu'na bağlandılar. Aynı yıl bünyesinde "Türk Sanat ve Halk Müziği Danışma Kurulu" ve "Batı Müziği ve Çok Sesli Türk Müziği Danışma Kurulu" toplandılar. Seçim sonuçlarını vermek için ilk sabaha kadar yayın yine bu yıl yapıldı. 1966 yılında TRT kapalı devre televizyon eğitimi yayınları başladı. Spor haberleri ilk kez 1967 yılında haber bülteni ile birlikte verildi. Erzurum ve İzmir radyoları yine bu yıl içerisinde yayın hayatlarına başladılar. Televizyon yayınına yönelik çalışmalara hız verildi.

Televizyon yayınları[değiştir | kaynağı değiştir]

31 Ocak 1968'de deneme mahiyetinde ilk televizyon yayınını Nuran Devres spikerliğinde Ankara'da gerçekleştirilmiştir.Nuran Devres'ın 1968'de yaptığı açılış konuşması şöyledir:"Burası 3.bant 5.kanaldan deneme yayınları yapan Ankara Televizyonu.Bugün 31 Ocak 1968.Bu akşamki deneme yayınlarına başlıyoruz." Televizyon yayınlarında ilerlemeye devam eden TRT, ilk canlı spor yayını, 1971 yılında İzmir'de oynanan Karşıyaka Spor Kulübü ile İstanbulspor arasında oynanan futbol maçını naklen vererek gerçekleştirdi.

1972 yılında televizyonda ilk kez "Bedava Dünya Gezisi" adlı yabancı dizi Türkçe seslendirildi. Reklam yayınlarına başlandı. Münih'teki 1972 Yaz Olimpiyatları'nı vererek ilk dış naklen yayını gerçekleştirdi.

Özerkliğin Kaldırılması[değiştir | kaynağı değiştir]

1971 Muhtırası'nın ardından 1972'de anayasa değişikliği sırasında TRT'nin özerkliği kaldırıldı ve kurum, "tarafsız" bir kamu iktisadi kuruluşu olarak yeniden düzenlendi.

1960'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Ocak 1964'te, 359 sayılı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Kanunu Resmi Gazete'de yayınlandı. Nisam ayında, TRT Yönetim Kurulu ilk toplantısını yaptı. Başkanlığına Sedat Tolga seçildi ve Yönetim Kurulu, oybirliği ile Adnan Öztrak'ı TRT Genel Müdürü olarak seçti. Mayıs ayında, 359 sayılı TRT Kanunu yürürlüğe girdi. Adnan Öztrak Kararname ile Genel Müdür olarak atandı. Yönetim Kurulu, Adnan Öztrak ile birlikte Ankara Radyo binasında 2. toplantısını yaptı ve Siyasi partilerin Türkiye Radyoları'nda yapacakları seçim konuşmaları sırası için Yüksek Seçim Kurulu'nda kura çekildi. Haziran ayına gelindiğinde ise TRT, ilk kez EBU'nun Viyana'da yapılan genel kurul toplantısına katıldı. Temmuz ayında, TRT Kuruluş ve Görev Yönetmeliği Yönetim Kurulu'nda kabul edildi. TRT Kadrolar Yönetmeliği ve Kadro cetvelleri TRT Yönetim Kurulu'nda kabul edildi. Ağustos ayında, TRT Personel Yönetmeliği Yönetim Kurulu'nda kabul edildi. Eylül'de, 10 kw. gücünde "Kıbrıs'ın Sesi Radyosu" yayına başladı. Aynı ay TRT'nin Kuruluş ve Görev Yönetmeliği Turizm ve Tanıtma Bakanlığı'nca onaylandı ve TRT Personel Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Ekim ayında, Televizyon yayınları için eğitilmek üzere, teknik personel alımına başladı. Van İl Radyosu dereme yayınlarına başladı. TRT, ABU'ya aktif üye oldu. Kasım ayı içerisinde, TRT Genel Müdürlüğü, Ankara Radyoevi'nden Ankara'da Sanayi Caddesi'nde Paket Postanesi üzerindeki yerine taşındı. Daha sonra Ankara Ticaret Mahkemesi, TRT Kurumu'nun "Tacir" sıfatıyla Ankara Ticaret siciline kaydedilmesine karar verdi. Aralık ayında, Alman teknik yardım çerçevesinde Kuzey Alman Radyo ve Televizyon Kurumu'na yetiştirilmek üzere eleman gönderildi. 1965 yılının ocak ayında, TRT Radyoları'nda ilk kez programlı dönem başladı ve bütün radyolar haber saatlerinde Ankara Radyosu'na bağlandılar. Türkiye Radyoları Program Dergisi yayınlanmaya başladı. Şubat ayında, Başbakan Suat Hayri Ürgüplü, hükümet programında Türkiye Radyoları'nın tarafsız olacağını söyledi. Mart ayına gelindiğinde, Yönetim Kurulu, Tazminat Yönetmeliği'ni kabul etti. TRT, Anadolu Ajansı ile haber anlaşması yaptı. Behçet Kemal Çağlar, Yönetim Kurulu Başkanı oldu ve Yönetim Kurulu, Genel Yayın İlkeleri'ni kabul etti. Personel Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayınlandı. Daha sonra, Millet Partisi, Ürgüplü'ye başvurarak TRT Kanunu'nun değişmesini istedi. Danıştay, özerk yapısı dolayısıyla TRT'nin milli güvenlik hizmetleri ve faaliyetlerinin plan ve denetimi konusunda Başbakanlık, Bakanlıklar ve Milli Güvenlik Kurulu ile doğrudan haberleşmeye yetkili olduğu kararlaştırdı. Nisan ayında, Turizm ve Tanıtma Bakanlığı yeni hazırlanan TRT kanun tasarısını açıkladı ve Adnan Öztrak, Turizm ve Tanıtma Bakanlığı müfettişlerinin Kurumu teftişine izin vermedi.

31 Ocak 1968 yılında ilk olarak Ankara televizyonu yayına başladı. 6 Şubat tarihinde ilk televizyon oyunu Şair Evlenmesi canlı olarak yayınlandı. Aynı ay TBMM'nde TRT bütçesinin Başbakanlığa bağlanması kabul edildi, daha sonra TBMM KİT Karma Komisyonu TRT'nin üç yıllık mali raporunu kabul etmedi. Mart ayında 300 kw orta dalga ile Çukurova Radyosu deneme yayınına başladı. Ankara Radyosu 3. Programı FM bandından yayına başladı. Nisan ayında Yüksek Seçim Kurulu, TRT'nin haberlerinde siyasi partilere eşit yer vermesini kararlaştırdı. Temmuz ayına gelindiğinde ise Danıştay, TRT'nin personeline ek çalışma ücreti ödenmesi konusunda yönetmelik yapma yetkisini kabul etti. TRT haber bültenleri içinde yer alan yorumlarda değişiklik yapıldı; radyoda kısıtlandı, televizyonda kaldırıldı. Ankara Televizyonu'nda kadrosuz çalışan yapım ve teknik personel sendika kurdu. Ağustos ayında, Radyo teknisyenlerine ek çalışma ücreti verilmemesinden ötürü naklen yayınlar kaldırıldı, ve ayın 22. gününde 200 kw orta dalga İzmir radyo vericisi yayına başladı. 26 Ağustos tarihinde Uluslarararası Fuar nedeniyle İzmir'de ilk televizyon deneme yayını yapıldı. 4 Ekim'de TRT, EBU Televizyon Program Komitesi'nin Stockholm'de yapılan toplantısına ilk kez katıldı. Aynı ay Anayasa Mahkemesi, TRT Kurumu'nun özerk yetkilerini karar bağladı. Cumhuriyet Senatosu, TRT'nin 1964, 1965, 1966 yılı hesaplarını kabul etmedi ve TRT, "Kıbrıs'ın Sesi Radyosu" yayın sorumluluğunu Genel Kurmay Başkanlığı'na devreti. Kasım ayında, Çukurova Bölge Danışma Kurulu Mersin'de toplandı. Sartre'ın kitabını radyoda tanıtan beş kişi mahkemede suçsuz bulundu. Aralık ayında, 2 kw orta dalga ile Trabzon Radyosu yayına başladı. Yönetim Kurulu, TRT'nin TV-İş Sendikası ile görüşmelere başlamasını kabul etti.

1970'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Televizyon yayınları 1974 yılında 7 güne çıkarıldı. 1974 FIFA Dünya Kupası TRT'de naklen yayınlanan ilk Dünya Kupası olarak kayda geçti.

Türkiye Radyoları "TRT 1" radyoları adı altında 24 saat kesintisiz ortak yayına başladı. 1975 yılında TRT'nin ilk kez katıldığı 20'nci Eurovision Şarkı Yarışması, Stokholm'den naklen verildi. İlk renkli televizyon yayını 1976'da gerçekleşti.

1980'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1980 yılının son günü, yılbaşı gecesi oryantal Nesrin Topkapı ilk kez televizyona çıktı. 1984 yılında TRT tümüyle renkli yayına geçti. Yine aynı yıl radyolar da stereo yayına başladı. 1980'lerde TRT'nin yılbaşı özel programları popüler hale geldi ve özel kanalların açılmasına kadar en çok rating alan programlardan oldu.

Yeni televizyon kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT'nin çoklu kanala geçmesiyle kanalların isimleri TV şeklinde anılmaya başladı: 1986'da haber ve kültür ağırlıklı yayın yapan TV2 (TRT 2), 1989'da ise spor programları, Anadolu'ya yönelik programlar ve TBMM yayınlarını veren TV3 (TRT 3 ve TRT GAP) kuruldu. 1990 yılında TRT Telegün ismi ile teletekst yayınları devreye girdi. Aynı yıl müzik ve eğitim üzerine programlar yayınlayan TV4 (TRT 4) ve dünya üzerindeki tüm Türklere yönelik yayın yapmaya başlayan TV5 (TRT İnt Avrasya) kuruldu.

28 Eylül 1992'de kanallar yeniden TRT adını aldı. 2001 yılında TRT tüm logolarında değişikliğe gitti. TRT İnt Avrasya iki ayrı kanala ayrılarak TRT İnt ve TRT Türk olarak yayına yayına başladı.

2 Şubat 2006 tarihinde ise sayısal yayıncılığın test yayınına geçti. 2008 yılının Kasım ayında TRT Çocuk adlı çocuk televizyon kanalı, aynı yılın son günlerinde Kürtçe yayın yapan TRT 6 yayın hayatına başladı.

2009 yılında TRT 1, TRT 3 ve TRT 6 logolarını değiştirdi, ayrıca Nevruz bayramında Türk dillerini konuşan halklara hitap eden ve Azerice, Türkmence, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca dillerinde programlar yayınlayan TRT Avaz, 18 Ekim 2009'da ise belgesel ve turizm programları yayınlayan TRT Belgesel adlı kanal yayına başladı. 4 Nisan 2010'da ise TRT'nin Arapça yayın yapan kanalı TRT Et-Türkiyye, 27 Mayıs 2010'da da TRT HD yayın hayatına başladı. 19 Mayıs 2012'de de TRT 1 HD yayın hayatına başladı,19 Ağustos 2012'de TRT 3D açıldı!

Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç yaptığı açıklamada TRT'nin İngilizce haber yapan bir kanal hazırlama çalışmasında olduğunu belirtti.[1]

Genel Müdürler[değiştir | kaynağı değiştir]

# İsim Başlama Tarihi Bitiş Tarihi
1 Adnan Öztrak 29 Nisan 1964 2 Haziran 1971
2 Musa Öğün 2 Ağustos 1971 30 Ağustos 1973
3 İsmail Cem 15 Şubat 1974 17 Mayıs 1975
4 Nevzat Yalçıntaş 17 Mayıs 1975 24 Kasım 1975
5 Şaban Karataş 19 Ocak 1976 22 Haziran 1977
6 Cengiz Taşer 2 Mayıs 1978 14 Kasım 1979
7 Doğan Kasaroğlu 14 Aralık 1979 20 Ocak 1981
8 Macit Akman 23 Ocak 1981 27 Mart 1984
9 Tunca Toskay 28 Mart 1984 28 Mart 1988
10 Cem Duna 29 Mart 1988 26 Nisan 1989
11 Kerim Aydın Erdem 10 Temmuz 1989 10 Temmuz 1993
12 Tayfun Akgüner 16 Temmuz 1993 9 Eylül 1996
13 Yücel Yener 18 Temmuz 1997 24 Mart 2003
14 Şenol Demiröz 12 Ocak 2004 1 Ağustos 2005
15 İbrahim Şahin 23 Kasım 2007 15 Eylül 2014
16 Şenol Göka 22 Ekim 2014

Bugün TRT ve İzlenebilirlik[değiştir | kaynağı değiştir]

TRT canlı yayın araçları.

TRT yayınları tüm Türkiye'de ve ayrıca tüm kıtalarda dinlenebilmekte ve izlenebilmektedir. Ayrıca Türksat uydusu üzerinden yapılan sayısal yayın yoluyla Avrupa'da yaşayan Türklere de ulaşılmaktadır.

Kurum; TRT 1, TRT Haber, TRT 3, TRT Spor, TRT Müzik, TRT Belgesel, TRT Diyanet, TRT Çocuk, TRT Türk, TRT GAP, TRT HD, TRT Kurdî, TRT Avaz, TRT Et-Türkiyye ve TRT Okul olmak üzere 14 televizyon kanalının yanında Euronews'in %15,70 ortağıdır (çok uluslu haber kanalı) ve TRT Radyo 1, TRT FM, TRT Radyo 3, TRT Radyo 4, TRT Radyo 6, TRT Antalya Radyosu, TRT Çukurova Radyosu, TRT Erzurum Radyosu, TRT Trabzon Radyosu, TRT GAP Radyosu, TRT Nağme, TRT Türkü, TRT Radyo Haber, Diyanet Radyo ve yurdışına Türkçe dahil 32 dilde yayın yapan Türkiye'nin Sesi Radyosu ve TRT Avrupa FM olmak üzere 15 radyo kanalına sahiptir.

Merkezi Ankara'da bulunan kurumun, İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya, Trabzon, Diyarbakır, Erzurum illerindeki müdürlükleri yoluyla hizmetlerini sürdürmektedir.

TRT'nin tüm Radyo ve Televizyon kanalları Türksat 3A ve Türksat 4A uyduları ile izlenebilmektedir. Ayrıca Digiturk, D-Smart, Türksat Kablo TV, Teledünya, Filbox ve Tivibu dijital platformları ve normal antenle izlenebilir.

TRT'nin Tüm Radyo ve Televizyon Kanalları Uydu Frekansları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uydu TV Kanalları Radyo kanalları Kapsama Alanı Frekans
Türksat 3A TRT HD, TRT 1 HD ,TRT Haber HD ,TRT Spor HD ve TRT Belgesel HD Yok Batı ve Türkiye 11054 V 30000 3/4
Türksat 3A Euronews Türkçe, TRT 1, TRT Çocuk, TRT Kurdî, TRT Diyanet, TRT Et-Türkiyye, TRT Avaz, TRT Haber, TRT Müzik, TRT Spor ve TRT Türk TRT Antalya Radyosu, TRT Erzurum Radyosu, TRT Çukurova Radyosu, TRT Radyo 1, TRT FM, TRT Radyo 3, TRT Radyo 4, TRT Radyo 6, TRT Trabzon Radyosu, TRT Nağme, TRT Radyo Haber, TRT Türkü, Türkiye'nin Sesi Radyosu, TRT VOT East, TRT VOT West ve TRT VOT World Doğu ve Türkiye 11096 H 30000 5/6
Türksat 4A TRT 1, TRT 3, TRT Belgesel, TRT Çocuk, TRT Haber, TRT Müzik, TRT Okul ve TRT Türk TRT Radyo 1, TRT FM, TRT Radyo 3, TRT Radyo 4, TRT Radyo 6, TRT GAP Radyosu, TRT Avrupa FM, TRT Nağme, TRT Radyo Haber, TRT Türkü, Türkiye'nin Sesi Radyosu, TRT VOT East, TRT VOT West ve TRT VOT World Batı ve Türkiye 11958 V 27500 5/6

Logolar[değiştir | kaynağı değiştir]

2012'ye kadar kullandığı logosu.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]