Fay

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Fay, kıvrılmalar sonucu oluşan kırılmalarda gözde fark edilebilecek ölçüde bir kayma bir yer değiştirme meydana gelmesi sonucu oluşur. Fayların uzunlukları boyunca jeolojik tabakalar iki ayrı blok halinde yer değiştirir. Bir kırığın fay olabilmesi için fay aynası, tavan ve taban blokları ve atım'a gerek vardır.

[değiştir] Çatlaklar

Çatlaklarda ise kırılma yüzeyleri boyunca bir yer değiştirme, bir kayma olmaz.

Faylarda kayma hareketi bir düzlem boyunca oluşmaktadır. Bu düzleme fay düzlemi (= fay aynası) adı verilir. Bu düzlem üzerinde sürtünme sebebiyle kayma çizikleri (fay çizikleri) bulunur. Bu fay çizikleri bize kaymanın doğrultusunu bulmamıza yardımcı olur.

Faylar da tabakalar gibi birer düzlemsel yapı elemanıdırlar. Dolayısıyla fayların da doğrultuları ve eğimleri vardır. Fay düzlemleri iki bloğu birbirinden ayırır. Bu iki blok, fay düzlemi üzerinde birbirine nazaran hareket ederler. Bu bloklardan fay düzleminin üzerinde bulunan bloğa tavan bloğu, fay düzleminin altında bulunan bloğa ise taban bloğu adı verilir.

[değiştir] Fay tipleri

A) Eğim atımlı Ters Fay B) Eğim atımlı normal fay C) Doğrultu atımlı fay

[değiştir] Normal fay

Bu tip faylarda fay düzleminin bir tarafındaki blok yükselirken diğer tarafındaki düşerek uzaklaşır. Burada hareket yine göreceli olarak gelişmektedir. Bir başka deyişle, bir blok yükselirken diğeri yerinde durabilir ya da bir taraf yerinde dururken diğer taraf düşebilir. Örneğin ; 1970 Gediz ve 1995 Dinar depremi ile ilgili faylar normal atılımlı faylardır.

[değiştir] Ters fay

Tavan bloğu taban bloğuna nazaran ,fay düzlemi boyunca yukarı kayar böylece tavan bloku taban blokuna nazaran yukarı çıkar bu tip faylar yer kabuğunun yan basınçlarının etkisindedir.

[değiştir] Doğrultu Atımlı Fay

Kırılan bloklar yatay olarak hareket ederler. Bu tip faylarda hareket fay düzlemi doğrultusunda olduğundan bu tip faylara doğrultu atımlı faylarda denir. En etkili depremleri oluşturur. İki çeşidi vardır. Sağ yönlü ve sol yönlüdür. Kuzey Anadolu Fayı sağ yönlü doğrultu atımlı bir faydır.

[değiştir] Verev fay

Bloklar fay düzlemi boyunca yatay ve dikey yönde hareket ediyorsa bu tip faylarda hem düşey hem de yatay yönde atılım oluşur.