Madrid
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Madrid | |||
 |
|||
|
|||
| Slogan: "Fui sobre agua edificada, mis muros de fuego son. Esta es mi insignia y blasón" (On water I was built, my walls are made of fire. This is my ensign and escutcheon) [1][2] | |||
 |
|||
| Koordinatlar: 40°00′ | |||
|---|---|---|---|
| Ülke |  İspanya |
||
| Yönetim | |||
| - Yönetici | Alberto Ruiz-Gallardón (PP) | ||
| Yüz ölçümü | |||
| - Kent | 10.506 km² (İfade hatası: Tanınmayan noktalama karakteri "." sq mi) | ||
| - Su | 4.057 km² (İfade hatası: Tanınmayan noktalama karakteri "." sq mi) | ||
| Rakım | 667 m (2.188 ft) | ||
| Nüfus (2005) | |||
| - Kent | 3.228.359 | ||
| - Yoğunluk | 5.198/km² (13.462,8/sq mi) | ||
| - Metropol | 7.061.748 | ||
| Zaman dilimi | CET (UTC+1) | ||
| - Yaz (YSU) | CEST (UTC+2) | ||
| Alan kodu | 34 (İspanya) + 91 (Madrid | ||
| Website: www.munimadrid.es (İspanyolca) www.munimadrid.es (İngilizce) | |||
Madrid, (UFA: /maˈð̞ɾið̞/) İspanya'nın başkenti[3]ve Madrid bölgesinin yönetim merkezi. İber Yarımadası'nın orta kesiminde yer alır. Madrid Londra, Berlin ve Paris'ten sonra en kalabalık dördüncü şehiridir.[4]
Konu başlıkları |
[değiştir] Coğrafya
_04.jpg)
Zengin tarihi mirasının yanısıra canlı bir kültür ve sanat merkezi olarak da önem taşır. Gelişmesi ve ülke ekonomisinde ağırlıklı bir rol kazanması yakın tarihe rastlar. Metropolitan alanın yüzölçümü 1020 km² olup nüfusu 3 milyonu aşkındır.
Avrupa'nın en yüksek başkentlerinden biri olan Madrid, Orta Plato'nun dalgalı bir platosunda 635 m yükseklikte yer alır. Yüksek konumu ve hava kütlelerinin etkisine açık olması sebebiyle ani sıcaklık değişiklikleri sık görülür. Yaz ayları boğucu olup sıcaklık bazen 38°C'ye kadar ulaşır. Yıllık ortalama sıcaklık 2°-24°C arasında değişir.[5]
Madrid'in idari hizmetleri, bankacılık ve sigortacılığa dayanan ekonomisine, ulaşım ağının merkezi olması ve turizmden kaynaklanan gelirler de önemli katkıda bulunur. II. Dünya Savaşından sonra sanayi gelişmiş, imalat sektörünün de ağırlığı artmıştır. Başlıca sanayi mamulleri arasında, demiryolu gereçleri ve traktör yapımı, dönüştürme metalurjisi, elektrikli gereçler yapımı, besin sanayii, tekstil, kimya, plastik maddeleri işleme, optik eşya, otomobil ve kamyon motoru yer alır.
[değiştir] Tarih
_09.jpg)
Manzanares Irmağına bakan kayalık bir çıkıntı üzerinde kurulu Alhazar'ın çevresinde gelişen şehirden 932 tarihli kayıtlarda Arapça "su kanalı" anlamına gelen Macerit adıyla bahsedilir. 1083 yılında şehir Müslümanlar'dan Kastilya Krallığı'na geçti. Alhazar'ın 1466'daki depremde yıkılmasından sonra inşa edilen ortaçağ kraliyet sarayı, şehrin gelişmesine yeni bir hız kazandırdı. 1561'de Kral Hıristiyan II. Felipe İspanya'nın merkezinde olduğu için şehri başkent yapmayı uygun buldu. 1759-1788 arasındaki III. Carlos döneminde geniş cadde ve meydanların açılmasıyla planlı bir gelişme başladı. Napolyon Savaşları (1800-1815) sırasında Fransız işgali altına giren Madrid, Joseph Bonaparte'in tahta geçmesinden sonra başlayan milli ayaklanmada öncü bir rol oynadı. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında şehre modern bir görünüm kazandıran planlı bir yapılaşma başladı. İspanya İç Savaşı (1936-1939) sırasında ağır bombardımanlara maruz kalan Madrid büyük bir yıkıma uğradı. Ancak bundan sonra geniş çaplı bir onarım dönemi başladı. Şehrin gelişmesi zamanla çevredeki banliyöleri de içine aldı. 1960'lardaki değişimlerde tarihi mirasa ağır darbeler indirilmekle beraber, sonraki yıllarda tarihi yapıları koruma tedbirleri alındı.
[değiştir] Kardeş ve "partner" şehirleri
Madrid'in toplam 24 tane kardeş şehri var; bunlar aşağıda listelenmektedir.[6] Ayrıca Fransa'nın Paris şehri ile özel "partner" statüsünü paylaşmaktadır.
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
[değiştir] Kaynakça
- ^ "Los fuegos que conmocionaron Madrid", 20minutos.es, 2006-09-06. 2009-01-15 tarihinde erişilmiştir. (spanish) (İspanyolca)
- ^ D. Ramón de Mesonero Romanos (1881). El antiguo Madrid : paseos históricos-anedócticos por las calles y casas de esta villa. 2009-01-15 tarihinde erişilmiştir. (İspanyolca)
- ^ Madrid. 2009-01-15 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Madrid", Indiana.edu, July 10, 2006. 2009-01-13 tarihinde erişilmiştir.
- ^ ansiklopedi.türkçebilgi-Madrid. 2009-01-15 tarihinde erişilmiştir.
- ^ Mapa Mundi de las ciudades hermanadas. Ayuntamiento de Madrid.
 |
Wikimedia Commons'da Madrid ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur. |
 |
İspanya'da bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| İspanya'nın idari yapısı | |
|---|---|
| İspanya'nın özerk bölgeleri: Andalusia | Aragon | Asturias | Balearic Adaları | Basque Country | Kanarya Adaları | Cantabria | Castile–La Mancha | Castile–Leon | Catalonia | Extremadura | Galiçya | Madrid | Murcia | Navarre | La Rioja | Valencia | |
| İspanya'nın otonom şehirleri: Ceuta | Melilla | |
| Plazas de soberanía menores: Islas Chafarinas | Peñón de Alhucemas | Peñón de Vélez de la Gomera | |
|
|
|
|---|---|
| 1980'ler |
1985 Atina · 1986 Floransa · 1987 Amsterdam · 1988 Batı Berlin · 1989 Paris |
| 1990'lar | |
| 2000'ler | |
| 2010'lar | |
