Doğu Roma imparatorları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Bizans imparatorları sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Doğu Roma İmparatorluğu İmparatoru
Palaiologos-Dynasty-Eagle.svg
Doğu Roma İmparatorluğu Arması (Paleolog Hanedanı)
I.Konstantin'in yüzünü gösteren sikke
İlk imparator Büyük Konstantin
Son imparator XI. Konstantin
İmparatorluğun başlangıç tarihi 395
İmparatorluğun sona erme tarihi 1453

Bu modern tarihçiler tarafından hazırlanmış Bizans İmparatorluğu olarak da bilinen eski Doğu Roma İmparatorluğu'nun imparatorları hakkında kısa ayrıntılar sağlayan ve bu uzun (330'dan 1453'e kadar) süren imparatorluğun başına geçmiş olan kişileri hepsini bir arada gösteren bir bilgi kaynağıdır. Bu genel olarak, tek başına imparatorluk yapmayan ya da kıdemli imparator unvanını hiçbir zaman taşımayan birçok Bizans hükümdarlarının isimlerini kapsamamaktadır.

Liste Konstantinopolis (şimdiki İstanbul) başkenti olarak hüküm süren ilk Hıristiyan Roma İmparatoru Büyük Konstantin ile başlamaktadır. Ondan önceki Roma İmparatorlarından olan Diokletian, Nikomedya'yı başkent olacak şekilde imparatorluk yapmış ve bu sırada İmparatorluk görevine bağlı olan eski klasik cumhuriyetci Roma kalıntılarının hepsini bir tarafa atmış ve tam bir otokrat olarak hüküm sürmeye başlamıştır. Bütün Bizans İmparatorları kendilerini Roma İmparatoru olarak görüp nitelendirmişlerdir.[1]

İmparator Heraklius (610-641) orduda kullanılan dilin Latince yerine eski Yunanca olmasına karar vermiş ve İmparatorluğun yöresel idare birimlerini themalar halinde sokmaya başlamıştır. Doğu Roma İmparatorluğunda eski Yunanca yüzyıllardır hakim konuşma dili olmasıyla beraber, bu değişiklik, resmi olarak Bizans İmparatorluğu'nun Latince dilini ve alışılagelmiş Roma devleti gelenek ve göreneklerini bir tarafa bırakması anlamına gelmiştir. Gerçekten M.S. 800'den sonra batı Avrupa'da Papalık ve Frankların hükümdarlığı olan Kutsal Roma İmparatorluğu Konstantinopolis'ta bulunan bir Roma İmparatorluğu'nun otoritesini kısmen bu nedenle reddetmeye başlamışlardır.

Aşağıda sunulan bu listede bulunan imparatorların resmî unvanları Heraklius'dan önce Augustus idi ama Dominus (Hakim) adı da kullanılmakta idi. Resmi olarak, imparatorların adları

İmparator+Sezar+taht ismi+Augustus

olarak ifade edilmekte idi. Herakliustan sonra resmi isim eski Yunanca

Basileus (Gr. Βασιλεύς)+taht ismi

olarak ifade edilmeye başlandı. Basileus sözcüğü eskiden kral, hükümdar anlamına gelmekteydi, ama bu tarihten sonra İmparator anlamını aldı. Bundan sonra eski Yunanca'da diğer krallar için Regas (Lat. "Rex" sözcüğünden geliştirilmiş Gr. Ρήγας) veya Archon (Gr. Άρχων, "hükümdar") sözcüğü kullanılmaya başlanmıştır. Bizans İmparatorları için çok kullanılan diğer unvanlar Otokrat (Gr. Αυτοκράτωρ) ve daha aşırı olarak Dünya hakimi Kosmokrator (Gr. Κοσμοκράτωρ) ve Zaman hakimi "Kronokrator" (Gr. Χρονοκράτωρ) olmuştur. Diğer taraftan yüzyıllar sonra kendilerini hâla Roma İmparatoru olarak invan taşıyan Bizans İmparatorları, Katolik batı Avrupa Hıristiyanları tarafından Yunanlıların İmparatoru olarak isimlendirilmeye başlanmışdır.

Konstantin hanedanı (306-363)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator
olma tarihi
İmparatorluğun
sonu
Ölüm Notlar
Constantine Musei Capitolini.jpg I. Konstantin Büyük Konstantin
(Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus)
Augustus Konstantius Chlorus'un oğlu 27 Şubat y.280 25 Temmuz 306
Konstantinus Chlorus ölümü üzerine ordusu tarafından "Augustus" olarak ilan edilmiştir.
22 Mayıs 337 *Konstantius Chlorus ölümü üzerine Eboracam'de (şimdiki York, İngiltere'de) kendinin "Augutus" olduğunu ilan etmiştir.
*Uzun süren bir iç savaş sonucunda tek İmparator olmuştur.
*Hristiyanlığı kabul ettiğini açıklayıp bu dine imparatorluk onayını vermiştir.
* Konstantinopolis (İstanbul)'u baştanbaşa imar ettirip bu şehri İmparatorluk'un başkenti yapmıştır.
*Ölmeden önce İmparatorluğu üç oğlu arasında bölüştürmüştür.
* Sonradan Hristiyanlar tarafından Azizlik unvanı verilmiştir.
Bust of Constantius II (Mary Harrsch).jpg II. Konstantius
(Flavius Iulius Constantius)
I. Konstantin'in ikinci oğlu 7 Ağustos 317 22 Mayis 337
Babasının ölümü üzerine üçe bölünen Roma İmparatorluğu'nun en doğu parçasını miras olarak almıştır.
5 Ekim 361
Bir askerî seferde iken hastalıktan ölmüştür.
* Miras yolu ile İmparatorluğun en doğuda bulunan parçasının hükümdarlığını almış; diğer iki parçasını idare eden iki kardeşi ölünce tek Roma İmparatoru olmuştur.
* Babasının ölümü üzerine yakın aile mensuplarını öldürtmüş ve diğer rakip olabilecek aile üyelerini elimine etmek için çabalar göstermiştir.
*II. Konstantius'un son saltanat yıllarına hayatta kalan en son kuzeni olan Julianus, imparatorluk idaresine başkaldırmıştır.
JulianusII-antioch(360-363)-CNG.jpg Julianus Apostatata - Dönme
(Flavius Claudius Iulianus)
Konstantius Chlorus'un torunu;
II.Constantius'un kuzeni.
Mayıs 332 5 Ekim 361
Galya'da ordusu tarafından imparator ilan edilmiştir; II. Konstantius'un âni ölümü ile meşru imparator olmuştur.
28 Haziran 363
Savaş sırasında aldığı yaralardan ölmüştür.
*I. Konstantin'in oğlu olan Julius Konstantius'un babası-değişik-annesi-bir erkek kardeşi. Annesinin doğum sırasında ölümü ve babasının I. Konstantin'in oğulları tarafından öldürülmesi ile yetim kalmış ve II. Konstantius tarafından evlatlık olarak yetiştirilmiştir.
*Sezar unvanı ile Galya'ya gönderilmiş; bu eyaleti iç isyan ve dış hücumlardan koruyarak iyi idare etmiştir.
*Sonunda II. Konstantius aleyhine başkaldırmış; ordusu tarafından Augustus olarak ilan edilmiş ve İtalya'nin kontrolunu eline geçirmiştir.
* II. Konstantius'un bir seferde iken beklenmedik bir hastalıktan ölümü üzerine tüm İmıparatorluk idaresi eline geçmiştir.
* İranlı Sasanilerine karşı bir savaşta aldığı yaralar nedeniyle ölmüştür.
* Hıristiyanlığı bırakıp tekrar Roma putperestliğini ve tanrılarını kabul etmesi dolayısıyla Hıristiyanlar tarafından Dönme Julianus adı verilmiş ve Avrupa tarih eserlerinde yerilmişdir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator
olma tarihi
İmparatorluğun
sonu
Ölüm Notlar

Hanedansız (363-364)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Jovian1.jpg Jovian
( Flavius Claudius Iovianus )
Julian'ın Doğu ordusu içinde bulunan Muhafızlar komutanı c.332 28 Haziran 363
Julianus'un ölümü üzerine ordusu tarafından İmparator seçilmiştir.
17 Şubat 364
Konstantinopolis'a dönüş yolculuğu sırasında ölmüştür.
*Julianus'un bir vasiyet bırakmadan ölmesi üzerine ordusu tarafından seçilmiş daha önce pek önemi olmayan bir kişidir.
* İmparator olarak yaptığı en önemli icraat Sasani'lerle bir barış antlaşması imzalayarak Roma ordusunun başkente dönmesini sağlamak olmuştur. Bu anlaşma ile Roma idaresindeki en doğu eyaletler Sasani'lere bırakılmıştır.
* Orduyla başkente dönüş sırasında Konstantinopolis'a varmadan Jovian ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Valentinianus-Theodosius hanedanı(364-457)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
ValentinianI.jpg I. Valentinianus
(Flavius Valentinianus)
Julianus ve Jovian emri altında bir ordu subayı 321 26 Şubat 364
Jovian'ın ölümünden sonra askerler tarafından seçilmiştir.
17 Kasım 375
Beyin kanamasından ölmüştür.
*İmparatorluk tahtına çıkışından hemen sonra kardeşi Valens'in ortak imparator olarak hüküm sürmesine karar vermiş ve Roma İmparatorluğu'nu aralarında ikiye bölmüşlerdir.
*Ondan sonra Valentinianus yalnız Batı Roma'da saltanat sürmüştür.
*İmparatorluğu sırasında Roma ülkesi defalarca Barbar kavimler tarafından hücuma ve talana uğramıştır.
*Kuadi kavminin Roma topraklarını işgal etmesine kızgınlığı ölümüne yol açan beyin kanaması geçirmesine neden olmuştur.
Valens1.jpg Valens
( Flavius Iulius Valens )
Roma ordusunda küçük rütbeli bir subay; I.Valentinianus'in erkek kardeşi 328 28 Mart 364
Kardeşi tarafından atanmışdır
9 Ağustos 378
(Şimdiki Edirne) Adrianopol Savaşı'nda öldürülmüştür.
*En son gerçek Romalı olarak adlandırılmıştır. Kardeşi I.Valentinianus tarafından Doğu İmparatorluğu'nu idare etmek için seçilmiştir.
*Saltanat döneminde pek etkisiz kalmıştır; hatta imparatorluk iddiası güden Procopius adlı bir isyancının kendini imparator ilan etmesini takiben tahtını bırakıp intihar etme kararından son anda vazgeçirilmiştir.
*Romalılar için tam bir felaket olan (şimdiki Edirne) Adrianopol Savaşı'nda öldürülmüş ve ordularının hemen tümü Got kavmi istilacıları tarafından imha edilmiştir.
158 Gratianus.jpg Gratianus
( Flavius Gratianus )
I.Valentinianus'in oğlu; Valens'in yeğeni 18 Nisan/23 Mayıs 359 9 Ağustos 378
Valens'in ölümü üzerine Doğu İmparatorluğu kendine miras kalmıştır.
19 Ocak 379
I. Theodosius'u Doğu İmparatoru olarak atamıştır
25 Ağustos 383
Magus Maksimus isyanı sırasında bir suikasta maruz kalıp öldürülmüştür.
*Valens'in ölümü üzerine Doğu İmparatorluğu kendine miras kalmıştır.
*Ertesi yıl generallerinden biri olan Theodosius'u Doğu İmparatoru olarak atamıştır.
*375-383 yılları arasında II.Valentianus'la ortak imparator olarak Batı İmparatorluğu yapmıştır.
Theodosius I. Roman Coin.jpg I.Theodosius
( Flavius Theodosius )
Aristokrat ve ordu komutanı; Gratianus'un kayın-biraderi 11 Ocak347 19 Ocak 379
Gratianus tarafından atanmıştır.
17 Ocak 395
Yaşlılık
*Adrianopol Savaşı felaketinin etkileri ile uğraşacak bir sadık bir müttefik isteyen Gratianus tarafından Doğu İmparatoru olarak atanmıştır.
*Barbar asıllı paralı askerleri Roma ordusuna alarak Doğu ordularını yenilemiştir.
*Gratianus ve II.Valentinianusin ölmeleri üzerine Batı İmparatorluğunu da üzerine almıştır.
*De facto olarak tüm Roma İmparatorluğunu idare eden son İmparator olmuştur.
*Hıristiyanlığı Roma İmparatorluğu'nun resmi dini olarak kabul etmiştir.
Arcadius.jpg Arcadius
( Flavius
Arcadius
)
I. Theodosius'un oğlu 377/378 17 Ocak 395
I. Theodosius ölümü üzerine
1 Mayıs 408 *Karısı Aelia Eudoxia ile yüksek devlet memurlarının elinde kukla olan zayıf bir İmparatordur.
*Batı İmparatoru olan Honoriusun erkek kardeşidir.
Theodosius ii.jpg II. Theodosius
( Flavius Theodosius )
Arcadius'un oğlu 10 Nisan 401 1 Mayıs 408
Arkadius'un ölümü üzerine
28 Temmuz 450
Attan düşme kazası
*Kız kardeşi Pulcheria'nin devamlı etkisi altında kalmıştır.
*414de Pulcheria kendini "Augusta" olarak ilan etmiştir.
*Kız kardeşinin koyu Hristiyan inancı yüzünden İmparatorluk içinde yaşayan gayri-Hristiyan ahali devamlı baskı ve eziyet altında kalmışlardır.
*Saltanat yıllarında Konstantinopolis şehri surlarını geçilmez şekilde yenilenmiş ve bu surlara Theodosius surları adı verilmiştir. 425'te Konstantinopolis'de yeni bir üniversite açmıştır.
*Yeni bir hukuk ve kanun kodeksi (Theodesius kodeksi) hazırlatmıştır.
*450'de ölmüş ve imparatorluğu kızkardeşine miras bırakmıştır.
Pulcheria.JPG Pulcheria
(Aelia Pulcheria)
Arcadius'un kızı; II.Theodosius'un kız kardeşi 19 Ocak 399 28 Temmuz 450
II.Theodosius'un ölümü üzerine
Temmuz 453 *Babası Arcadiusun ölümü üzerine Pulcheria çok büyük siyasi güç kazanmıştır. Barbar asıllı olan Asparin Doğu İmparatorluğu "Askerlerin Komutanı" olarak atanmasından sorumludur; Aspar bu güçlü görevini sadece kendi menfaatleri için kullanmıştır.
*Çok koyu bir Hristiyan inancı olduğu için kardeşini Hristiyan değerlere göre İmparatorluk yapmaya zorlamıştır.
*441de saraydan zorla ayrılması gerekince bir manastıra çekilip rahibe olmuştur.
*Ancak kardeşinin ölümü üzerine tekrar saraya dönüp siyasi gücü eline geçirmiştir.
*Sonra Markianos ile evlenmiştir ve bir çift olarak 453'e kadar Doğu İmparatorluğu'nu idare etmişlerdir.
*Ölümünden sonra Doğu Hristiyan Ortodoks Kilisesi tarafından Azize olduğu ilan edilmiştir.
Solidus Marcian RIC 0509.jpg Markianos
( Flavius Marcianus )
Asker, siyaset adamı, Pulcheria'nin kocası 396 450
Pulcheria' ile evlenmesi üzerine
Ocak 457
Bir seyahatte iken kangrenden ölmüştür.
*Pulcheriaya evlenmesi üzerine İmparatorluk tahtına yükseltilmiştir.
*Gerçek siyasi güç olan Aspar tarafından da tutulmuştur.
*Hükümdarlığı sırasında Doğu İmparatorluğu'nun son 75 yıllık siyasî ve askerî sorunlarını çözmüş ve Hun Kıralı Atillaya engel olabilmiştir.
*Fakat Batı İmparatorluğu'nu kendi haline bırakmıştır.
*Ölümünden sonra Doğu Hristiyan Ortodoks Kilisesi tarafından Aziz olarak kabul edilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Leo hanedanı (457-518)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Leo I Louvre Ma1012.jpg I. Leo
Trakyalı
(Flavius Valerius Leo)
Asker 401 7 Şubat 457
Ordunun başkomutanı olan Aspar tarafından seçilmiştir.
18 Ocak 474
Dizanteriden ölmüştür
*Aspar tarafından bir kukla hükümdar olması için seçilmiştir. Fakat I. Leo buna karşı çıkmış ve Aspar'in gücünü kırmıştır.
* Bunun için İsauryalı kavimlerle anlaşmış ve onların lideri olan Tarasicodiska, I. Leo'nun kızı olan Ariadne ile evlenmiş ve ismini bir Romalı ismine Zeno olarak değiştirmiştir.
* Zamanında Kartaca, Tunus'daki Vandal Kralığına karşı yapılan başarısız çok büyük deniz/kara seferi imparatorluk için çok büyük kayıplara neden olmuştur.
*I. Leo Büyük Teoderik'i sarayında yetiştirmiştir.
*Konstantinopolis Patriği tarafında taç giydirilen ilk Roma İmparatoru'dur.
Leo (474)-coin.jpg II. Leo
( Flavius Leo )
I. Leo'nun torunu 467 18 Ocak 474
Dedesi I. Leo'nun yerini almıştır.
17 Kasım 474
Bilinmeyen bir hastalıktan ölmüştür. Zehirlendiği de söylenmişdir.
*Babası Zeno, annesi (I. Leo'nun kızı olan) Ariadne idi. Büyükbabasının ölümü üzerine İmparatorluk tahtına çıkmıştır.
* Söylentilere göre annesi tarafından zehirlenerek babası olan Zeno'nun tahta çıkması sağlanmıştır.
Tremissis-Zeno-RIC 0914.jpg Zeno
(Flavius Zeno)
(Doğum adı Tarasicodissa)
İsaurialı bir kavim asıllı bir Romalı general;
'I. Leo'nun damadı;
II.Leo'nun babası
y.425 Ortak İmparator: 9 Şubat 474
Oğlu II. Leo tarafından atanmıştır.
Tek başına İmparator: 17 Kasım 474
II. Leo'nun ölümü üzerine onun yerine geçmiştir.
9 Ocak 475
I. Leo'nun kayın-biraderi olan Basiliscus tarafından tahttan indirilmiştir.
9 Nisan 491 *İsauriali kavimlerin başkanlarından biridir ve Aspar'in gücünü kırmada I. Leo'ya destek sağlamıştır.
*Buna desteğe karşılık olarak I. Leo'nun kızı olan Ariadne evlenmesine izin verilmiş ve bu evlikten, sonradan II. Leo olan, bir oğulları olmuştur.
* II. Leo'nun ölümü üzerine tahta çıkmıştır. Bir barbar kavimi asıllı olduğu için, halk tarafından tutulmamıştır.
* Kayın-validesi Verina ve onun erkek kardeşi Basiliscus tarafından tahtından indirilmiştir.
Solidus Basiliscus-RIC 1003.jpg Basiliscus
( Flavius Basiliscus )
Ordu generali; I. Leonun kayın-biraderi 9 Ocak 475
Zeno'dan iktidarı gasp etmiştir.
Ağustos 476
Zeno tarafından tahttan indirilmiştir
476/477 * I.Leo'nun karısı olan Varina'nin erkek kardeşidir.
* I. Leo tarafından yardım görmüş ve Kartaca'daki Vandal Krallığı üzerine gönderilen bir büyük askerî seferin komutanlığına atanmış ama yeteneksizliği nedeniyle bu büyük bir yenilgi olmuştur.
* Saltanatının başında halkça tutulan Basiliscus kendini tutanların ve Konstantinopolis halkının desteğini zamanla kaybetmiştir.
* Bunda, bir bakımdan aksi sanş önemli olmakla beraber, bağışıklarına gösterdiği duygusuz davranışları ve birçok kişi tarafından rededilen dinsel Monofizit (İsa'nin tek karakterli oluşu) görüşleri olması da önemli rol oynamıştır.
*Bağdaşıkları tarafından terk edilmiş; şehre bir ordu ile geri dönen Zeno ile yaptığı savaşı kaybetmiştir.
* Hapiste aç bırakılıp açlıktan ölmüştür.
Tremissis-Zeno-RIC 0914.jpg Zeno,
ikinci defa tahta geçmesi
(Flavius Zeno)
(Doğum adı Tarasicodissa)
İsaurialı bir kavim asıllı bir Romalı general;
I.Leo'nun damadı;
II. Leo'nun babası
y.425 Ağustos 476
Tekrar tahtı eline geçirmiştir.
Basiliscus'u tahtından indirmiştir.
9 Nisan 491 *Orduyu kendi etrafında topladıktan sonra İmparatorluk tahtına zorla geçmiştir.
*Kısa bir zaman sonra, zaten Batı gerçekte Barbarların idaresinde iken ve Batı Roma İmparatoru Romulus Augustulus'un otoritesi nerede ise hiç iken Romulus Austustulus'u resmen tahtından indirerek güya Roma İmparatorluğunu tekrar birleştirmiştir.
*Fakat saltanat idaresi çok zayıf kalmıştır; buna rağmen Doğu Roma'yı önceki imparatorlarin idaresi altındaki durumundan daha güçlü yapmıştır.
Semissis-Anastasius I-sb0007.jpg Anastasios
( Flavius Anastasios )
("Silentiarius") görevli saray memuru;
I. Leonun damadı
y.430 11 Nisan 491
Zeno'nun dul kalmış karısı Ariadne tarafından seçilmiştir.
9 Temmuz 518 * İyi bir namı olan bir saray memuru iken I. Leo'nun kızı ve Zenonun dul kalmış karısı tarafından İmparator adayı olarak seçilmiş ve sonra onunla evlenmiştir. Vergileri indirdiği için önce halk tarafından tutulmuştur.
*Fakat hayatının son yıllarında dinsel Monofizit (İsa'nin tek karakterli oluşu) görüşleri olup aynı inançda olanları kayırması dolayısıyla halkın güvenini kaybetmiştir.
*Saltanatı sırasında askeri liderlik gösterememesi doğuda İranlı Sasani'ler ve Romalı'lar arasında çok yıpratıcı ve hiç kazanç sağlamayan bir savaşın devamına ve batı'da ise Balkanların, İslav ve Bulgar kavimleri tarafından talan edilmesine neden olmuştur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Justinyan Hanedanı (518-602)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Tremissis-Justin I-sb0058.jpg I. Justin
(Flavius
Iustinus
)
I. Anastasius zamanında general ve Şehir Muhafızları komutanı y.450 Temmuz 518
I. Anastasius'un ölümü üzerine ordu ve halk tarafından seçilmiştir.
1 Ağustos 527 * Okuma yazma bilmez bir İlirya'li köylü asıllı olup Şehir Muhafızları askeri birliği içinde yükselmiş ve bu birliğin komutanı olmuştur.
* I. Anastasiusun ölümü üzerine bu mevki ve cömertce verdiği rüşvetler dolayısıyla İmparatorluk tahtını eline geçirmeyi başarmıştır.
* Hükümdarlığı döneminin en önemli olayları Ostrogotlar ve İranlı Sasaniler ile yapılan devamlı çatışmalardır.
Meister von San Vitale in Ravenna.jpg I. Jüstinyen
(Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus)
I. Justin'in yeğeni ve mirascısı 482/483 1 Agustos 527
I. Justin ölümü üzerine İmparatorluk tahtı miras olarak kalmıştır.
13/14 Kasım 565 * I. Justin'in kızkardeşi, Vigilantia'nin oğlu olup o zamanlar orduda rütbesi yükselen amcası tarafından evlat edinilerek Konstantinopolis'e getirilmiştir.
* Burada çok iyi bir eğitimden geçmiştir.
* 525'de çok kurnaz ve üstün yetenekli bir 'demimod' olan Theodora ile evlenmiş ve karısı, hayatta bulunduğu müddetce, tahtın arkasında bulunan güç olarak hareket etmiştir.
* Justinianus İtalya, Adriyatik Denizi kıyıları, Kuzey Afrika ve İspanya'ya da büyük bölgeleri tekrar İmparatorluk idaresine aldığı için çok kere "en son Romalı" imparator olarak da anılmaktadır. Ancak bu tekrar zapt etme süreci içinde idaresi altına giren bölgelerde büyük maddi hasarlara sebep olmuştur.
* 532da Konstantinopolis Ortodoks Patriklik basilikası olarak Ayasofya nın yapılmasını emretmiştir.
* Bu "Roma İmparatorluğun Yenilenmesi" süreci Avrupa'nın büyük bir kısmına Justinyen vebası adı verilen büyük bir veba salgının yayılması ve İmparatorluk nüfusunun çok büyük bir oranının ölmesi ve hayatta kalanların maddi güçlerini yitirmeleri ile son bulumuştur.
* I. Justinianos'un bir diğer ölmez eseri Roma hukukunu bir araya toplayan ve bundan sonra yüzyıllarca Avrupa hukukuna temel olan "Corpus Juris Civilis" adlı hazırlattığı kodekstir.
* I. Justinianos'ın her ne kadar batının büyük bir kısmında Romalı idaresinin tekrar yenilenmesi ve Roma hukukunun temel eserinin sağlanması için övülmesi gerekmekte ise de halefi olan II. Justin'e çok kötü bir miras bıraktığı unutulmamalıdır. Genişleme nedeni ile İmparatorluk kaynakları çok büyük alanlara aşırı olarak yayılmış; ordunun gücü aynı oranda gelişmediği için zayıflamış ve imparatorluk ekonomisi sakatlanmıştır.
Solidus-Justin II-sb0391.jpg II. Justin
(Flavius Iustinus Iunior)
I. Justinianos'un yeğeni ve varisi y.520 14 Kasım 565
I. Justinianusun ölümü üzerine İmparatorluk tahtı miras olarak kalmıştır.
5 Ekim 578 * I. Justinianos'in kız kardeşi Vigilantia'nın oğlu olup amcasının ölümü ile onun varisi olarak İmparatorluk tahtına geçmiştir.
* 568de İtalya barbar bir kavim olan Lombardlar tarafından baştanbaşa işgal edilmiştir.
* Suriye İranlı Sasanilerin eline geçmiştir.
* Avarlara haraç vermeyi kabul etmediği için onlar üzerine çok yorucu ve masraflı bir sıra askerî sefer yapma gerekmiş ve bunlardan hiçbiri de kesin sonuç doğurmamıştır.
* En sonunda İmparatorluk görevlerinin doğurduğu stres kendini o kadar fazla bunaltmıştır ki arkadaşı general Tiberius'u ortak imparator olarak atamıştır ve en sonunda aklını kaybetmiştir.
* I. Justinianus'in parlak saltanatına karşılaştırınca II. Justin pek iç karartıcı bir halef olarak görülür.
Solidus-Justin II-sb0391.jpg II. Tiberius Konstantin
(Flavius Tiberius Constantinus)
"Comes Excubitor" (yani İmparatorluk Muhafızlar Birliği'nin Kontu)
; II. Justin'in arkadaşı ve resmen evlatlığı
y.520 5 Ekim 578
II. Justin'in ölümü ile İmparator olmuştur.
14 Ağustos 582
Mavrikios tarafında zehirlenip öldürüldüğü söylenmiştir.
* II. Justin'in bir arkadaşı olup imparator stresden aklını kaybetmekte iken 574'de II. Justin'in karısı olan İmparatoriçe Sophia'nın resmi tavsiyesi üzerine ortak imparator olarak atanmıştır. 578de II. Justin'in ölümüne kadar gerçekte imparatorluk görevleri Sophia ve Tiberius tarafından yürütülmüştür.
* 578de tam yetkilerle İmparator olmuştur.
* Ermenistan'da Sasani'leri yenilgiye uğratmıştir.
* İspanya ve Kuzey Afrika'da Doğu Roma idaresinde bulunan bölgelerin korunmasını sağlanmıştır.
* Balkanlarda ise İslav kavimlerinin devamlı hücumlarını ve talanlarını önlemekte başarısız kalmıştır.
* 582de hastalandığı zaman damadı olan Mavrikios'u varisi olarak ilan etmiştir. Bundan hemen sonra ölmesi şüpheli görülmüş ve varisi tarafından zehirlenip öldürüldüğü söylentileri ortalığa yayılmıştır.
A Mavrikios
(Flavius Mauricius Tiberius)
(Mavrikios)
Kapadokya asıllı orduların başkomutanı; II. Tiberius'un damadı 539 14 Ağustos 582
Kayınpederi II. Tiberius'un ölmesi üzerine onun varisi olarak İmparatorluk tahtına geçmiştir.
Kasım 602
Phokas tarafından tahtından feragat etmeye zorlanmıştır.
27 Kasım 602
Phokas tarafından idam ettirilmiştir.
*D oğu Roma İmparatorluğu'nun üstün başarılı generallerinin başında gelir.
* 581de İranli Sasani'leri büyük bir yenilgiye uğratmıştır.
*582de II. Tiberius Konstantin'in kızı olan Konstantina ile evlenmiş ve aynı yıl II. Tiberius'un ölümü nedeni ile İmparator olmuştur.
* Sasanilere karşı olan savaşları 591e kadar devam ettirmiş ve o tarihte Sasani tahtına Bizans'ta sürgünde bulunan II. Hüsrev'in geçmesini sağlayarak Sasani'lerle barış anlaşması imzalanmıştır.
* Balkanlarda Avar ve İslav kavimlere karşı askerî seferler yapmış ve bu istilacilara karşı başarılı sonuçlar elde etmiştir.
*İtalya'da ve Kuzey Afrika'da, sivil ve askeri idareyi birleştiren olağanüstü otonom valilik şekilinde Ekşarjlık idareleri kurmuş ve böylelikle bu bölgelerde Doğu Romalı idaresinin daha etkili olarak bölgeleri korumasına imkân sağlamıştır.
* İmparatorluk dönemi Doğu Roma gücünün en son parlaklık sağladığı dönem olmuştur; fakat aynı zamanda hem Doğu Roma İmparatorluğu hem de Sasani İran zayıflama emareleri göstermeye başlamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (602-610)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Phocas cons.jpg Phokas
(Flavius Phocas)
Balkan ordusunda bir gedikli subay olup İmparator Mavrikios aleyhine bir isyanın elebaşığını yapmış ve İmparatoru tahtından indirmiştir.  ? Kasım 602
Mavrikios'e karşı isyandan sonra tahtı eline geçirmiştir.
610
Heraclius tarafından idam edilmiştir.
Roma ordusunda düşük rütbeli bir subay iken, İmparator Mavrikios tarafından yorgun olan ordunun Tuna'nın Roma'ya ait olmayan ve korunmayan tarafında kışı geçirmesine emir verilmesi ve bir kış seferinin planlanması üzerine ordunun Mavrikios aleyhine isyana geçmesine elebaşılık etmiştir. Bu isyan üzerine Mavrikios İmparatorluk tahtından çekilmiş ve Phokas kendini İmparator seçtirmiştir. İlk icraatı eski imparatoru ve çocuklarını idam ettirmek olmuştur. Başlangıçta vergileri indirdiği ve bir sıra reform uyguladığı için halk tarafından tutulmuştur. Fakat saltanatı sırasında doğuda geleneksel Roma sınırları gerilemeye başlamış; Sasani'ler Roma doğu sınır eyaletlerinde isyanlara destek vererek Roma aleyhine batıya doğru sınırlarını genişletmeye başlamışlardır. Sonunda Phokas otoritesini kaybetmiş; Heraklius kendini Roma İmparatoru olarak ilan etmiş ve Phokas'ı idam ettirmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Herakleios hanedanı (610-711)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Solidus-Heraclius-sb0764.jpg Herakleios
(Ηράκλειος, Hērakleios) Heraklius (Flavius Heraclius)
Kartaca Afrika Ekşarjlığı valisi olan Yaşlı Herakleios ile Phokas'ı tahttan indirmiştir. y.575 5 Ekim 610
Phokas aleyhinde bir isyan sonucu imparatorluğu eline geçirmiştir.
11 Şubat 641 *İmparatorluğa Phokas'a karşı hazırladığı başarılı isyandan sonra geçmiştir.
*Sasani'ler ve Avar'larla yaptığı uzun savaşlardan rakiplerini çok zayıflatarak galip olarak çıkmıştır.
*Ama imparatorluk döneminin sonunda Suriye, Filistin ve Mısır'ın yeni ortaya çıkan İslam Halifeleri tarafından zaptedilmelerini önleyememiştir.
*İmparatorluk arazisini korumak için thema adı verilen yöresel idare sistemini organize eden imparatordur.
*İmparatorluğun resmi dili olan Latince'nin bırakılıp Eski Yunanca'nın imparatorluk resmi dili olması kabul edilmesi de onun saltanatına rastlar.
*İmparatorluğun ortak imparator olarak iki oğlu olan III. Konstantin ve Heraklonas tarafından idare edilmesini vesayet etmiştir.
Solidus-Heraclius-sb0764.jpg III. Konstantin
(Ηράκλειος (νέος) Κωνσταντίνος, Herakleios Novos Kōnstantinos)
(Heraclius Novus Constantinus)
Herakleios'un en büyük oğlu 3 Mayıs 612 11 Şubat 641
Herakleiosun ölümü üzerine Heraklonas ile birlikte ortak imparator olarak tahta geçmiştir.
24/26 Mayıs 641
Martina tarafından zehirlenerek öldürüldüğü söylentisi yayılmıştır.
*613de babası tarafından ortak İmparator olarak atanmıştır; ama tam yetkilerle imparatorluk görevi ancak babasının ölümünden sonra eline geçmiştir.
*Tahta geçişinden hemen sonra ölmüştür.
*İmparator olarak başardığı tek önemli iş oğlu olan II. Konstansın imparatorluk haklarının korunmasını orduya rüşvet vererek sağlaması olmuştur.
*Üvey annesi olan Martina'nın III. Konstantin'u zehirlediği söylentilerinin yayılması Martinanın ve onun oğlu olan Heraklonasın iktidarı kaybetmelerine yol açmıştır.
Solidus-Heraclius-sb0764.jpg Heraklonas
(Κωνσταντίνος Ηράκλειος, Kōnstantinos Herakleios) Heraclianus (Constantinus Heraclius)
Herakleiosun en küçük oğlu 626 11 Şubat 641
Herakleiosun ölmesi üzerine III. Konstantin' ile birlikte ortak imparator olarak tahta geçmiştir.
Eylül 641
Senato tarafından tahttan indirilmiştir.
y.641
Sürgünde ölmüş olduğu sanılmaktadır.
*638de babası tarafından ortak imparator olarak atanmıştır; fakat imparatorluk yetkilerini babasının ölümüne kadar yüklenmemiştir.
*Kardeşinin ölümüne kadar ortak imparator olarak görev yapmış; sonra kısa süre için tek İmparator olmuştur.
*Bir ordu isyanını bastırmak için yeğeni III.Konstans'ı ortak imparator atamıştır.
*Ancak Konstantinopolis halkı, annesi Martina ile birlikte kardeşini elimine ettiklerine inanmakta ve kendisine güvenmemekteydi.
*Eylül'da Senato kendisini ve annesini görevlerinden atmış; her ikisine de dinsel törenle ağır cezalar uygulanmasına karar vermiş ve Heraklonas'in burnu kesilmiş; Martina'nin dili kesilmiş ve her ikisi de Rodos adasına sürgüne gönderilmişlerdir.
Hexagram-Constans II and Constantine IV-sb0995.jpg II. Konstans
(Κώνστας Β', II. Kōnstas);
doğuşta Herakleios Constantine
(Ηράκλειος Κωνσταντίνος, (Herakleios Kōnstantinos) ;
sonra "Sakallı Konstantin" (Κωνσταντίνος Πωγωνάτος, Kōnstantinos Pogonatos)
Heraklius Constantine; Heraklius Constantinus
III. Konstantin'un oğlu 7 Kasım 630 641
Hereklonas tarafından ortak İmparator yapılmış; sonra aynı yıl içinde tek başına İmparator olmuştur.
15 Eylül 668
Büyük bir olasılıkla isyancı Mezezius'un emirleriyle bir suikast sonucu öldürülmüştür.
*Bir askeri isyanı bastırmak için amcası Heraklonas tarafından ortak imparator olarak atanmıştır; buna rağmen Heraklonas imparatorluk tahtından indirilene kadar isyan devam etmiştir.
*Bundan sonra II. Konstans tek imparator olarak tahtta kalmıştır.
*İmparatorluğu sırasında Mısır tümüyle Arapların eline geçip kaybedilmiş ve Kartaca ise geçici bir zaman için kaybedilmiştir.
*Balkanlar'da İmparatorluk sınırlarını stabilize etmiştir.
*Kardeşi olan Theodosius'u idam ettirdikten sonra, Konstantinopolis halkı tarafından en çok nefret edilen kişi olmuştur.
*Bu nedenle II. Konstans şehri terkedip Sicilya'da Sirakoza kentine gitmiş ve hayatının sonuna kadar orada yaşamıştır.
*Sirokoza'yı imparatorluğunun başkenti yapmak istediği söylentileri yayılmaya başlayınca, bir gün hamamda iken bir suikasta maruz kalıp öldürülmüştür.
*Sarayında bulunan bir soylu olan Mezezius Sicilya'da birkaç ay süren bir askeri imparatorluk idaresi kurmuştür.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg Mezezius Düzmece İmparator Bilinmiyor. 668 669 *Gnuni sülalesi mensubu.
*Sicilyada imparator olarak ilan edilmiş ve orada birkaç ay hüküm sürmüştür.
*IV. Konstantin ile çatışma sonucu öldürülmüştür.
Constantine IV.jpeg IV. Konstantin
(Κωνσταντίνος, Kōnstantinos) Konstantin
(Konstantinos)
II. Konstansin oğlu 652 15 Eylul 668
II.Constans 'ın katilinden sonra tahta geçmiştir.
Eylul 685
Dizanteriden ölmüştür.
*Babasının katilini takiben İmparator olmuş ve hemen hiçbir hakkı olmadan imparatorluk iddia eden Mezezius'un Sicilya'da çıkarttığı isyanı bastırması gerekmiştir.
*İmparatorluk döneminde, 672 ve 678de, Konstantinopolis iki defa Arap donanmalarının hücumuna uğramıştır ve bu düşman donanmaları Rum Ateşi kullanılarak geri püskütülmüşlerdir.
*Ancak, Symrna (şimdiki İzmir) ve Cyzicus (şimdiki Erdek yakını) gibi, bazı sahil şehirleri Arapların işgaline uğramışlardır.
*Bu durumdan faydalanan Bulgarlar Meosia'da bir devlet kurmayı başarmışlar ve IV. Konstantin bu yeni devlete haraç vermeye başlamak zorunda kalmıştır.
*İmparatorluk döneminde toplanan Altıncı Ekumenik Konsey' kararları ile Hristiyan kilise hierarşisi resmen monetelitizm (İsa'nin tek iradesi olması inancı) doktirini kınamış ve yasaklamıştır .
Solidus-Justinian II-Christ b-sb1413.jpg II. Justinian IV. Konstantin'in oğlu 669 681de ortak imparator
; 685de tek İmparator.
695
Bir askerî isyan sonu tahttan indirilmiştir.
*Aralık 711 Emevi halifeliğine verilen yıllık haracı artırarak Kıbrıs'da bir Arap halifeliği ile Bizans devleti kondomininyum'u idaresi başlamışdır.
*Makedonya bölgesindeki İslav kabilelerin isyanlarını bastırıp kabile mensuplarını Anadoluya yerleştirmiştir.
*Emevilere karşı tekrar bir savaş başlatıp, onların işgali altında bulunan Ermenistan'i kaybetmelerine neden olmuştur.
*Kafkaslardaki Roma İberyası eyaletlerinden gelen gelirler iki devlet arasında (Ermenistan ile Bizans arasında) bölüştürülmeye başlanmıştır.
*Bundan kısa bir zaman sonra İmparatorluk tahtından indirilmiştir.
Solidus-Leontinus-sb1330.jpg Leontios Düzmece İmparator Bilinmiyor. 695 698
Bir askerî isyanla tahttan indirilmiştir.
705 *İsauriya asıllı ve strategos rütbesinde bir idareci. Heladik Theması'nın ordusunu II. Justinian'ı tahtından indirmek için kullanmıştır.
*Kartaca şehrini Emevi halifesi Abdülmelik'e terk etmiştir.
*Şehrin idaresini kısa bir müddet sonra tekrar eline geçirildiyse de 698deki Kartaca Savaşı'nı kazanan Emeviler Bizans'ın Kuzey Afrika Ekşarji ideresine son vermişlerdir.
*Savaşı kaybetmiş olan Bizans donanmasi ve sefer ordusunun kalantıları Leontias aleyhine isyan çıkartıp onu tahtından indirmişlerdir.
*705de II. Justinian tarafından idam ettirilmiştir.
Heraclius and Heraclius Constantine solidus.jpg III. Tiberius Düzmece İmparator Bilinmiyor. 698 705
Bulgarlar tarafından desteklenen bir isyan sonucu tahttan indirilmiştir.
705
*Alman asıllı bir donanma subayı olup Kartaca'ya gönderilen bir sefer ordusunun kalıntılarının başarı kazanan isyanının elebaşısı idi.
*Abdülmelik ile savaş her iki tarafında bazan başarılar bazan kayıplar vermeleri ile sonuçsuz olarak devam etmiştir.
*Bulgar kralı Tervel'in askerî desteğini kazanmış olan II. Justinian tarafından tahttan indirilmiş ve kısa bir dönem sonra idam edilmiştir.
Solidus-Justinian II-Christ b-sb1413.jpg II. Justinian IV. Konstantin'in oğlu 669 705 711
Askerî isyan sonucu tahttan indirilmiştir.
Aralık 711 *İmparatorluk tahtını yeniden Bulgar kralı Tervel'in askerî desteği ile eline geçirmiştir. Tervel'e yardımından dolayı Balkanlarda bulunan bazı bölgeleri vermiştir.
*798de ise Tervel'e bir askeri seferle hücum ederek bu elinden çıkardığı bölgeleri geri almaya girişmişse de sefer başarısız kalmış ve yeni bir barış düzenlenmiştir.
*Emeviler Kilikya'yı ellerine geçirmişler ta Kapadokya'ya kadar sızan akınlar yapmışlerdır.
*IV. Konstantin birkaç yıl sürgün olarak kalmış olduğu Cherson şehrine çok ağır cezalar uygulamaya başlamış; Cherson'da bulunan askeri birlikler bu nedenle isyan etmişlerdir.
*II.Justinian isyanı bastırmak için kendi birlikleri ile isyancılar üzerine hücum etmiş; fakat kendisi isyancıların eline esir düşmüş ve onlar tarafından hemen idam edilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (711-717)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Solidus-Philippicus-sb1447.3.jpg Philippikos Ermeni asıllı bir general; II.Justinian'ı tahttan indirmiştir. Bilinmiyor. | Aralık, 711 3 Haziran, 713
Bir askerî isyanla tahttan indirilmiştir.
8inci yüzyıl sonlarında *Monotelit (yani İsa'nin tek bir iradesi olduğuna inanır).
*II.Justinian'a karşı Cherson Thema'lı askerlerin çıkardıkları başarılı bir isyanın elebaşısı olmuştur.
* Konstantinopolis Üçüncü Ekümenik Konsey'inin kabul ettiği kilise kanunlarını iptal etmiştir.
*Hem Bulgar Kralı Tervel hem de Emevî Halifesi I.El-Velid karşısında askerî yenilgilere uğramıştır.
*Trakya Opsidian Theması askerleri tarafından bir isyan sonunda tahtını kaybetmiştir. Tahttan indirildikten sonra gözleri kör edilmiştir.
Solidus-Anastasius II-sb1463.jpg II. Anastasios Bürokrat; Philippikos'un imparatorluk katibi Bilinmiyor Haziran, 713 Kasım, 715
Bir askerî isyan sonunda tahttan indirilmiştir.
718 *Üçüncü Konstantinopolis Ekümenik Konseyi'nin kabul etmiş olduğu kilise kanunlarını tekrar geri getirmiştir.
*Orduya disiplin uygulama girişiminde bulunmuş ve daha önceki ordu isyanlarını çıkartan subayları idam ettirmiştir. Bu sefer tekrar Trakya Opsidikan Theması askerleri isyan etmiş ve onu tahttan indirmişlerdir.
* Bir zamanlar keşiş olarak bir Selanik'te bir manastıra çekilmiştir.
* 718e III.Leo aleyhine Bulgarlar tarafından desteklenen bir isyana liderlik etmiştir. III.Leo taraftarı askerler tarafından yakalanmış ve idam edilmiştir.
Theodosius iii coin.jpg III. Theodosios Bir yüksek maliye memuru
Trakya Opsikian Thema'sı için vergi memuru
Bilinmiyor. Mayıs, 715 25 Mart, 717
Bir askerî isyan ile tahttan indirilmiştir..
8inci yüzyıl sonlarında *Aslı bilinmemekte fakat II.Tiberius'un bir akrabası olması mümkün görülmektedir.
*Mayıs ile Kasım 715de başkent Konstantinopolis'i kuşatmış ve şehre girdikten sonra III. Anastasios'u tahttan indirmiştir.
* İmparatorluk, döneminde devamlı olarak Emevî tehditleri altında bulunmuştur.
*Bulgar kıralı Kormesiy ile bir askerî ittifak kurmak niyetiyle bir barış anlaşması imzalamıştır.
*Anatolik Theması valisi general Leo ve Ermeni Theması valisi general Artabasdus'un birlikte başkaldırmaları sonucu tahttan indirilmiştir. Yine kendi adını taşıyan oğlu isyancılar tarafından esir alınınca tahtından feragat etmiştir. Baba ve oğul rahip olarak bir manastıra girmişlerdir.
*Yaklaşık 729-754 arasında Efes başpiskoposu olan bir Theodosios ya bu eski imparator ya da oğludur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

İsaurya Hanedanı (717-802)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg III. Leo İsauriyalı Germanikeia (şimdiki Kahramanmaraş) Commagene bölgesinden bir general y.685 | 25 Mart, 717 18 Haziran, 741 * Anatolik themasının valisi (strategos). III. Theodosios'u tahttan indirmeyi başarmıştır.
* 717-718'de Arap generali Mesleme tarafından Konstantinopolis'in kuşatılmasında şehri savunmada başarı kazanmıştır. Bizanslılar Bulgar Hanı Tervel ve askeri birlikleri tarafından desteklenmiştir. Maslama ve orduları geri çekilmiş ve Araplar Halife Ömer bin Abdülaziz zamanında bir daha Konstantinopolis'e hücum etmemişlerdir.
* Fakat sonradan yeni halife Hişam bin Abdülmelik'in emri altında bulunan Arap orduları hücumları tekrar başlamış ise de II. Leo bunlara başarı ile karşı koymuştur.
* Toprağa bağlı kul olan serflerin serbest bırakılıp bir serbest çiftci/köylü sınıfının ortaya çıkmasına neden olmuştur.
* Birinci Putkırıcı İkonoklast İmparatordur .
Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg V. Konstantin III. Leo'nun oğlu Temmuz, 718 720de ortak imparator
; 741de kidemli İmparator.
14 Eylül, 775 * İkinci Putkırıcı İkonoklast İmparatordur.
* Tahta geçer geçmez kayın-biraderi olan Artabasdos imparatorluğa göz diken isyanı ile karşılaşmış ve 741-743 arası bir iç savaş ile geçmiştir. Sonunda V. Konstantin galip gelmiştir.
* Azizlerden andaç kalıntılara tapmanın ve sırf azizler anısına söylenen duaların dinsizlik olduğunu ilan etmiştir.
* Bizans ordusunu tekrar düzenlemiş ve ordunun tegma adını verdiği birliklerle bir profesyonel çekirdek subay ve erat grubu etrafında kurulmasını uygulamıştır.
* Emevi Halifeliğinin II. Mervan'ın hükümdarlığı sırasında zayıfladığını görmüş onlar aleyhine Bizans sınırlarını genişletme politikası uygulamaya başlamıştır. İlk Abbasi halifesi olan Seffah'a karşı da ayni stratejiyi uygulamaya devam etmiştir.
* Araplara karşı olan bu seferleri ile birçok eskiden Arap idaresinde bulunan Hristiyanı Balkanlara göç ettirmiştir.
* Birinci Bulgar Devleti'ne karşı çok saldırgan askerî seferler düzenlenliyerek sınırlarını genişletmeye hedeflenmiştir.
* V. Konstanin'in imparatorluk dönemi, Bizans askerî stratejisinin savunucu faaliyetlerden saldırıcı harekatlara yönelmesi ile tanımlanabilir.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg Artabasdos III. Leo'nun damadı;
'V. Konstantin'in kayın-biraderi
Bilinmiyor. Haziran 741/42den itibaren rakip imparator 2 Kasım, 743 8inci yüzyıl sonlarında * Armeniak theması valisi (strategos) rütbeli olan Artabasdos III. Leonun tahtı eline geçirmesine destek sağlamıştır. Bu yardımı III. Leo'nun kızı olan Anna ile evlenmesi ve Opsidikon themasına valilik verilme ile taltif edilmiştir.
* III. Leo'nun ölümünden sonra onun oğlu ve kendi kayın-biraderi olan V. Konstantin'in tahta olan hakkını kabul etmemiş ve kendini rakip imparator ilan etmiştir.
* Çıkan iç savaşta Artabasdos Putseverler kliği tarafından tutulmuş ve başkent Konstantinopolis'da yerleşik kalmıştır.
* Ancak savaşlarda yenik düşmüş; gözleri kör edilmiş ve bir manastıra keşiş olarak gönderilmistir.
* Ne zaman öldüğü tam olarak bilinmemekle beraber. y772de yazılmış bir kitapta kemiklerinden bahis edilmektedir.
Leo iv constantine vi coin.jpg IV. Leo Hazar V. Konstantin'in oğlu 25 Ocak, 750 751de ortak imparator;
775de kidemli İmparator
8 Eylul, 780 * Üçüncü Putkırıcı İkonoklast İmparatordur.
* Annesi bir Hazar prensesi olan Çiçek'dir.
* Babası V. Konstantin'in diğer karısı olan Evdokia'nın oğulları olan yarı kardeşi Nikeforos ve diğer yarı kardeşlerinin isyanları ile uğraşmak zorunda kalmıştır.
* Abbasi halifesi Mehdi ile olan savaşlarda Bizans orduları Suriye içlerine kadar hücumlarda bulunmuş; Abbasi ordularınin hücumları da Anadolu içerilerine girmıştir.
* Ölümünden hemen önce Bulgar kralı Kardam'a yönelik bir askerî sefer hazırlıkları içinde bulunmaktaydı.
Leo iv constantine vi coin.jpg VI. Konstantin IV.Leo ve İrene'in oğlu 771 776de ortak imparator;
780de tek İmparator. |
Ağustos, 797 y.797. Bu konuda kaynaklar çok farklı bilgi vermektedirler. * Babasının ölümü uzerine tahta çıktığı zaman yaşı küçük olup annesi taht naipliği yapmaya başlamıştır.
* 782de Frankların imparatoru Şarlmanin kızı olan Rotrude ile nişanlanmıştır ama 788de bu nişan bozulmuştur.
* İkonlara tapmanın uygun olacağına karar veren İkinci İznik Ekumenik Konseyi dinsel hükümlerine imzasını koymuştur; ama bu daha çok kendisinin değil annesinin dinsel inançlarına uygun olduğu yaygın olarak bilinmekteydi.
* 790da tam imparatorluk yetkilerini yüklenmistir ama iktidar dönemi içinde hem Putseverler hem de Putkırıcılar kliklerini kendine düşman yapmıştır.
* Birinci karısı olan Amniya'lı Maria'dan ayrılıp sevgilisi olan Tedote ile evlenmesi Kilise çevrelerince zina olarak görülerek büyük itirazlara yol açmış ve bu anlaşmazlıklara (zina yapan anlamına gelen ve Rumca moichos zina sözcüğünden geliştirilme) Moechia Uyuşmazlığı adı verilmiştir.
* 797de annesi tarafından tahtından indirilmiş ve gözleri kör edilmiştir.
* Tahttan ayrılmasıdan sonra kaç yıl yaşadığı hakkında birincil kaynaklar (10 günden 10 yıla kadar değişen) gayet farklı bilgi vermektedirler.
Solidus-Irene-sb1599.jpg İrene IV. Leo'nun karısı;
VI. Konstantin'in annesi
y.752 Agustos, 797 31 Ekim, 802 9 Ağustos, 803 * Atinalı Sarantapechos sülalesinin bir mensubu. IV. Leo'un karısı.
* 780den 790a kadar taht naibi olmuş ve sonra da yürütme yetkilerinin bazılarını elinde tutmuştur.
* Çok ateşli Putsever olup İkinci İznik Ekumenik Konseyi ve kararlarından şahsen sorumludur.
* 797de oğlunu tahtan indirmiş ve onun yerine tahta geçmiştir.
* 880de Şarlman'ın Roma'da Papa tarafından Roma İmparatoru olarak taç giydirilmesine şiddetle itiraz etmiştir.
* 802de bir soylular komplosu sonucu tahttan indirilmiş; Midilli adasına sürgüne yollanmış ve bir yıl sonra orada ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Nikeforos hanedanı (802-813)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Solidus-Nicephorus I and Staraucius-sb1604.jpg I. Nikeforos Bizans saray bürokratı, maliye işler için saray nazırı Bilinmiyor. 31 Ekim, 802 26 Temmuz, 811 * Asiller ve hadım saray bürokratları ile birlikte bir komplo ile İmporatoriçe İrene'i tahttan indirmiştir.
* Balkanlarda yeni themalar kurarak Anadolu'dan getirilen muhacirleri bu yeni themalara yerleştirmiştir.
* Şarlman ile bir barış antlaşması, Pax Nicephori, imzalamıştır; ama bununla Venetia bölgesinin kime bağlı olacağı sorunu üzerindeki anlaşmazlıklar çözülememiştir.
* İmparatoriçe İrene doneminde yapılan bir anlaşmaya göre Bizans'ın Harun Reşit'e vermesi gereken yıllık haraçı, önceden ödemeyi red etmiştir; fakat oraya çıkan savaşta askerî yenilgilere uğrayınca daha büyük bir meblağı yıllık haraç olarak ödemek zorunda kalmıştır.
* Bulgar Hanı Krum üzerine bir askeri sefere çıkmış; Bulgarlar ile yapılan Pliska Savaşı'nı kaybeterek ordusunun büyük bir kismı ile birlikte bu savaşta öldürülmüştür. Bulgar Hanı Krum I. Nikeforos'un kafatasından bir içki kadehi yaptırmıştır.
Solidus-Nicephorus I and Staraucius-sb1604.jpg Stavrakios I. Nikeforos'un oğlu Bilinmiyor. 803de ortak imparator;
811de tek İmparator.
2 Ekim, 811 11 Ocak, 812 * Eski İmparotoriçe İrene'nin bir akrabası olan Theophano ile evlenmiştir. Pliska Savaşı'na katılmış ve ensesine inen bir kılıç darbesi ile felce uğramıştır. İmparatorluk Muhafızları birlikleri tarafından savaş alanından sedye ile geri getirilmiştir.
* Bu savaşta ölen babasından miras kalan tahtından karısı lehine feragat etmesi beklenirken, tahtını kayin-biraderi olan I. Mikhail'e bırakmaya zorlanmıştır.
* Sonra bir manastıra çekilmiş ve savaştan aldığı iyileşmeyen yaralar yüzünden bir ay içinde bu manastırda ölmüştür.
Michael I (Byzantine Emperor).jpg I. Mikhail Rangabe I. Nikeforos'un damadı;
Stavrakios'un kayın-biraderi.
Bilinmiyor. 2 Ekim, 811 11 Temmuz, 813 11 Ocak, 844 * Tahta çıkmadan önce saray nazırı olup I. Nikaforos Kuropalates'un kızı Prokopia ile evlenmiştir.
* Çok tutkulu bir putsevici olarak putkırıcılara baskı ve eziyet yapmıştır.
* Çok tanınmış ve sonradan Ortodoks Kilisesi tarafından aziz yapılmış olan Studios Manastırı Başrahibi Studioslu Theodore'un hamiliğini yapmıştır.
*Papa tarafından Roma imparatoru olarak taç giydirilen Şarlmanbasileus olarak kabul etmiş ancak Roma Imparatoru olduğunu red etmekte devam etmiştir.
* Bulgar Hanı Krum'la savaşa devam etmiş ve yaptığı savaşların hepsini kaybetmiştir.
* V. Leo lehine tahtından feragat etmistir. Geri kalan hayatını bir manastırda keşiş olarak geçirmiştir. Taht iddialarının olmamasını sağlamak nedeniyle oğulları da hadım edilmişlerdir. Fakat sonradan bunlardan birisi Konstantinopolis Patriği I. İgnatios Ortodoks Hristiyan Kilisesi Patriği olarak seçilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (813-820)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Leo5.jpg V. Leo Ermeni Anatolik Thema'sının valisi (Strategos) y.775 11 Temmuz, 813 25 Aralık, 820 * Abbasilere karşı savaşlarda komuta gücünü göstermiştir.
* Fakat Bulgar Kralı Krum karşısında Versinikia Savaşı'nda harp meydanından kaçmıştır.
* I. Mikhail onun lehine İmparatorluk tahtından ayrılmıştır.
* Krum'a karşı savaşlar devam etmiş ve Bulgarlar Adrianopolis (şimdiki Edirne) ve Arkadiapolis (şimdiki Lüleburgaz) şehirlerini ellerine geçirmişlerdir. 814de Bulgar Kıralı Krum ölmüş ve halefi Bulgar Omurtag Han V. Leo tarafından savaşta yenilgiye uğratılmıştır. İki devlet uzun yıllar süren bir barış anlaşması imzalamışlardır.
* Putkırıcı (İkonaklast) kliği tarafından İmparatorluğa getirmiştir ve Putkırıcı İkonaklast İmparatorlar'ın dördüncüsüdür.
* 820 Noel ayini için geldiği Ayasofya'da suikasta maruz kalmıştır. Kiliseye silahsız girmiş; kamaları ile hücum eden bir grup suikastcıya karşı kendini koruyamamış ve böylece öldürülmüştür.
* Oğulları ise hadım edildikleri için varisi olamamışlardır.
* Nicholas Adontz'un bir iddiasına göre I. Basileios'un sadece adı Leo olarak bilinen büyük büyükbabası gerçekte V. Leo'dur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Frigya hanedanı (820-867)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluk sonu Ölüm Notlar
Solidus-Michael II Theophilus-sb1640.jpg II. Mikhail
Kekeme veya Amoriyalı
(Μιχαήλ Β' ο Τραυλός ή Ψελλός)
Thema valisi (strategos) rütbeli asker;
VI. Konstantin'in damadı
770 25 Aralık 820 2 Ekim 829 * Beşinci Putkırıcı (İkonoklast) İmparator. VI. Konstantin'in kızı olan Euphrosyne ile evlenmiştir.
Emperor Theophilos Chronicle of John Skylitzes.jpg Theofilos
(Θεόφιλος)
II. Mikhail'in oğlu 813 2 Ekim 829 20 Ocak 842 20 Ocak 842 * Altıncı ve son Putkırıcı (İkonoklast) İmparator.
Solidus-Michael III-sb1686.jpg III. Mikhail
Sarhoş
(Μιχαήλ Γ' ο Μέθυσος)
Theofilos'un oğlu 19 Ocak 840 842 23 Eylül 867 * Çok genç tahta çıkmış ve gençliğinde ülke naiplerce idare edilmiştir.
* Tam yetkiyi eline alınca bir sefih hayat yaşamaya devam etmiştir.
* Bir sefahat arkadaşı olan I. Basileios tarafından bir suikast sonucu öldürülmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Makedonyalılar Hanedanı (867-1056)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Solidus-Basil I with Constantine and Eudoxia-sb1703.jpg I. Basileios
Makedonyalı
(Βασίλειος Α')
II. Mikhail'in dul karısı ile evlenmiştir. y.811 867
2 Ağustos 886 * Balkanlarda bir köylü doğumlu.
* Sefahat arkadaşı olduğu imparator III. Mikhail'e bir suikast ile tahtı gasp etmiş ve yeni bir hanedan kurmuştur.
* Bir sürek avı kazasında ölmüştür.
Follis-Leo VI-sb1729.jpg VI. Leon
Bilge
(Λέων ΣΤ' ο Σοφός)
I. Basileios'in veya III. Mikhail'in oğlu 19 Eylül 866 886 11 Mayıs 912 * Çok iyi bir egitimli ve bir düşünür olduğu için "Bilge" ya da "Filozof" lakapları verildi.
* Bir önceki imparator I. Basileous döneminde başlayan kültürel yenileşme süreci döneminde de kendi katkısı ile devam etti.
*İmparatorluk Balkanlarda Bulgarlara karşı ve Sicilya ve Ege Denizinde Arap donanmalarına karşı birkaç büyük yenilgiye uğradı.
* Dördüncü evlenmesi yüzünden Ortodoks kilisesi ile çatıştı.
Alexandros mosaic Hagia Sophia.JPG Aleksandros
(Αλέξανδρος Γ' του Βυζαντίου)
I. Basileios'un oğlu. Babası I. Basileios ve ağabeyi IV. Leo ile ortak imparator. Yeğeni çocukken tüm yetkili imparator 870 912 913 * Tahta çıkınca önceki imparator kardeşi VI. Leo'nun danışmanlarını ve görev verdiği yüksek memurları uzaklaştırdı.
* Doğu'da Abbasi halifesi El Muktadir ordularıyla savaş yapti.
* Tahta çıkması dolayısıyla Bulgarlara geleneksel olan ödemeyi yapmaması dolayısı ile Bulgar Kralı I. Simeon orduları ile savaşa girsiti.
* 13 aylık hükümdarlık sonunda bir polo maçından sonra öldü.
Follis-Constantine VII and Zoe-sb1758.jpg VII. Konstantin
Porphyrogennetos
(Κωνσταντίνος Ζ' ο Πορφυρογέννητος)
VI. Leo'nun oğlu. Çocukken önce Patrik Nicholas Mystikos; sonra annesi Zoe Karbonopsina naipliği. Sonra annesinin kocası tüm yetkili I. Romanos Lekapenos ile ortak imparator. 945den itibaren tüm yetkili. 9 Eylül 905 15 Mayıs 908 9 Kasım 959 * Tahta çıktğı 7 yaşından 40 yaşına kadar etkisiz kaldı.
* Askeri konularda pek başarılı olmamasına karşın, bilim ve sanata verdiği destek ve bizzat yarattığı eserlerle, Bizans kültür yaşamına yaptığı önemli katkılarla tanınmıştır. Yazdığı kitaplar Bizans İmparatorluğu ve komşularıyla ilgili en iyi kaynaklar arasındadir.
Romanus1.jpg I. Romanos
Lekapenos
(Ρωμανός Α' ο Λεκαπηνός)
VII. Konstantin'in kayın-pederi y.870 17 Aralık 920 16 Aralık 944 15 Haziran 948 * Oğulları tarafından tahttan indirilmiştir. Bir manastıra keşiş olarak girmiştir.
Death of romanus ii.jpg II. Romanos
Porphyrogennetos
(Ρωμανός Β' ο Πορφυρογέννητος)
VII. Konstantin'in oğlu 15 Mart 938 Kasım 959 15 Mart 963 * Silik bir hükümdar olup ülkeyi karısı Theophano yönetti.
* Devlet işlerini hadım Josef Bringas'a, askeri işlerini ise Nikeforos Fokas'a bıraktı.
Nikiphoros Phokas.jpg II. Nikeforos
Phokas
(Νικηφόρος Β' Φωκάς)
II. Romanos'un dul karısı Teophano ile evlenmiştir. II. Basileios için taht naibi. y.912 16 Ağustos 963 969 * Thema valisi (strategos) rütbeli ordu komutanı.
* Suikaste maruz kalıp öldürülmüştür.
Histamenon nomisma-John I-sb1776.jpg I. Yannis Çimiskes
(Ιωάννης Α' Κουρκούας ο Τσιμισκής)
II. Romanus'un kayın-biraderi y.925 11 Aralık 969 10 Ocak 976 * Nikeforos'un karısının sevgilisi olmakla beraber onunla evlenmesi yasak edilmiştir.
* II. Basileios için taht naibi.
* Balkanlar ve Suriye'yi egemenliği altına alarak imparatorlukta düzeni sağlamıştır.
Basilios II.jpg II. Basileios
Bulgar-Kıran
(Βασίλειος Β' ο Βουλγαροκτόνος)
II. Romanos'un oğlu 958 10 Ocak 976 15 Aralık 1025 * 65 yıl imparatorluk unvanı taşıması ve tam yetkilerle 49 yıl süren hükümdarlık dönemi bin yıllık Bizans tarihinde en uzun imparatorluk dönemidir.
* İleri görüşlü, dikkat çekici siyasetçi ve idare adamı.
* Bulgarlarla 30 yıl süren savaşda ilk yenilgisinden sonra devamlı savaşarak Bulgar Krallığı'nı ortadan kaldirdi.
* Suriye'de Halep emiri ve Fatimilere karşı savaşıldı.
* Kafkasya'da yaptığı savaş sonunda Güneydoğu Anadolu'dan başlayıp kuzeybatıya bir yay gibi uzanan 7 yeni Bizans theması kurdurdu.
* Hazarlara karşı savaşıp Kırım'ı ele geçirdi.
* Güney İtalya'da Alman ve Arap hücumlarına karşı çıkıp Lombard isyanını bastırıp Güney İtalya'da Bizans bölgesini koruyup güçlendirdi.
* İçişlerinde Anadolu'daki büyük toprak sahiplerinin güçlerini kırmak için reformlara girişti.
Histamenon nomisma-Constantine VIII-sb1776.jpg VIII. Konstantin (Κωνσταντίνος Η') II. Romanos'un oğlu 960 15 Aralık 1025 15 Kasım 1028 * II. Basileios ile ortak imparator
EmpZoe.jpg Zoe
İmparatoriçe

(Ζωή)
VIII.Konstantin'in kızı y. 978 15 Kasım 1028 Haziran 1050 * Babası VIII. Konstantin ölümünden sonra evlendiği kişileri tahta geçirtip durmuş ve arada kendisi kısa hüküm sürmüşdür.
* Zoe ile evlenip imparator olarak tahta geçenler III. Romanos Argyros, IV. Mikhail Paflagonyalı ve V. Mikhail Kalafatçı'dir.
Miliaresion-Romanus III-sb1822.jpg III. Romanos
Argyros
(Ρωμανός Γ' ο Αργυρός)
Zoe'in birinci kocası 968 15 Kasım 1028 11 Nisan 1034 * Konstantinopolis valisi (eparch). VIII. Konstantin tarafından kızı Zoe ile evlendirilmiş ve imparator olmuştur.
* Fakat Zoe ile arası bozulmuş ve Zoe ile aşığı olan Mikhail Paflagonyalı tarafından sarayda banyosunda katledilmiştir.
67-manasses-chronicle.jpg IV. Mikhail
Paflagonyalı
(Μιχαήλ Δ' ο Παφλαγών)
Zoe'nin ikinci kocası 1010 11 Nisan 1034 10 Aralık 1041 * Zoe ile III. Romanos aleyhinde komplo kurup onu öldürtmüş ve Zoe ile evlenip imparatorluk tahtına geçmiştir.
* Yüksek saray memuru olan ağabeyi Yannis'e büyük yetkiler vermiş ve bu kisi de devletin maliyesini ve ordusunu yeniden duzene koymuştur.
* Bu reformlar zenginlere vergilerin artmasına, onların hoşnutsuzluğuna ve hepsi de bastırılan bir sıra komplo düzenlemelerine neden olmuştur.
* Doğuda Edessa tekrar alınmıştir.
* Sicilya'nın Araplardan geri alınmasına çalışılmıştır ama basari elde edilmemistir.
* 1040 Sırplar başarı ile isyan etmişlerdir.
* Ayni yil isyan eden ve Bulgar devletini yeniden kurmak isteyen Bulgarlar sonununda bastırılmıştır.
* 1041de varissiz ölmüştür.
Histamenon nomisma-Micael V-sb1776.jpg V. Mikhail
Kalafatcı
(Μιχαήλ Ε' ο Καλαφάτης)
IV. Mikhail'in yeğeni 1015 10 Aralık 1041 20 Nisan 1042 24 Ağustos 1042 * Amcası IV. Mikhail ölünce yaşlı imparatoriçe Zoe ile üçüncü kocası olarak evlenip imparatorluk tacı giymiştir.
* Önce IV. Mikhail hükümdarlığında devleti idare eden yüksek saray memuru ve kendinin de amcası olan Yannis'i işinden uzaklaştırmıştır.
* Sonra da Georgios Maniakes'i Normanları durdurmak için güney İtalya'ya göndermiştir.
* Nisan 1042de Zoe'yi hükümdarlıktan elimine etmek girişimine başlamış ama bundan hiç hoşlanmayan halkın isyanı sonucu tahttan indirilmiş; gözleri kör edilmiş ve hadım edilmiştir.
Byzantinischer Mosaizist um 1020 001.jpg IX. Konstantin Monomakos
(Κωνσταντίνος Θ' ο Μονομάχος)
Zoe nin dorduncü kocası y. 1000 11 Haziran 1042 11 Ocak 1055 * Zoe'nin dördüncü kocası olup tahta çıkmış; Zoe 1050de ölünceye kadar birlikte hüküm sürmüş ve sonra 5 yıl tek hüküm sürmüştür.
* 1054de Roma'daki Katolik kilise ile Konstantinoplis'deki Ortodoks Kilisesi, Papa'nin Konstantinopolis Patriği'ni afaroz etmesi ile son olarak ayrılmışlardır.
* Bir tampon devlet olan Ani Ermenistan kırallığına hücum edip kaldırmış; Selçuklular ile komşu olmuş, ve Anadolu'ya Türkmen göçlerinin başlamasına neden olmuştur.
* Balkanlarda Georgios Maniakes isyanı, Tornikos isyanı ile Peçenek hücumlarıyla uğraşmıştır.
* İçişlerinde Anadolu'daki büyük toprak sahiplerini ve zengin dinsel kilise ve manastırları toprak ve tarıma vergilerini düşük tutarak korumuş ve timar sistemi benzeri ile büyük toprak sahipleri yaratmıştır.
Tetarteron-Theodora-sb1838.jpg Teodora
(Θεοδώρα)
VIII. Konstantin'in kızı 984 İlk defa: 20 Nisan 1042
İkinci defa:11 Ocak 1055
İlk defa: 1042
İkinci defa:31 Agustos 1056
31 Ağustos 1056'dan sonra * Kızkardeşi Zoe'nin üçüncü kocası V. Mikhail Kalafatcı isyanla tahtan indirilince 1042de Zoe ile birlikte hüküm sürmüştur.
* Sonra Zoe'nin dördüncü olarak evlendiği IX. Konstantin Monamakos tahta geçmiştir.
* 1055de o ölünce Teodara tekrar tahta geçirilip ölümüne kadar tek olarak hüküm sürmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (1056-1057)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg VI. Mikhail Saray bürokratı; savunma işlerine bakar Bilinmiyor. Eylül, 1056 31 Ağustos, 1057 y.1059 * Bringas sülalesinin bir üyesi. II.Romanos imparatorluğu döneminde nüfuz kazanan Joseph Bringas'in akrabası olması mümkündür. İmparatoriçe Theodra'ya varis olarak gösterilmiştir. Saray bürokrasisi tarafından desteklenmiştir fakat askerî bürokrasi karşı çıkmıştır.
* Haziran ile Ağustos 1057 arasında VI.Mikhail ile askerler tarafından seçilen I.İsaakios Komnenos arasında bir iç savaş patlamıştır.
* Konstantinopolis Patriği I.Mikhail Kerularius tarafından rakibi lehine tahttan feragat etmeye inandırılmış ve keşiş olarak bir manastıra çekilmiştir.
* Sonunda manastırdan ayrılıp kendi özel evine yerleşmiş ve burada huzur içinde ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Komnenos Hanedanı (1057-1059)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Histamenon nomisma-Isaac I-sb1776.jpg I. İsaakios Komnenos Anadolu'daki sahra ordusunun komutanı y.1005 5 Haziran, 1057 rakip imparator;
31 Ağustos 1057den itibaren tek İmparator.
22 Kasım, 1059 y.1061 * II.Basilieos'un imparatorluk döneminde güç kazanan Komnenos sülalesindendir.
* Ordunun soylu yüksek subayları ile birlikte İmparator IV.Mikhail aleyhine bir iç savaş başlatmıştır. Yaz sonunda karşıtını tahttan feragat ettirmeyi başarmıştır.
* Kendine yardım eden asil yüksek subayları önemli görevlere atayıp yardımlarını ödüllendirmiştir; ancak bu görevlerle hepsi Konstantinopol'dan uzaklaştırılmıştır.
* İmparatorluğun pek zayıf olan devlet hazinesini kendinden önceki imparatorların ödül bağışladıkları yıllık gelir ve emeklilik tazminatlarını keserek ve zengin manastırları vergileyerek güçlendirmeye girişim yapmıştır.
* İmparator iken tek askerî seferi, ülkenin kuzey sınırlarını tehdit eden Macar Kralı I.Andrew'a karşı bir savunma nedenli seferdir.
* Ölümcül bir hastalığa tutulduğunu inandığı zaman tahtından ayrılmıştır.
* Ancak bu feragatten kısa zaman sonra tutulmuş olduğu hastalıktan iyileşmiştir. Hayatının geri kalan kısmını Studios Manastırı'nda keşiş olarak ve akademik çalışmalarda bulunarak geçirmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Dükas Hanedanı (1059-1081)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Costantino X - histamenon - Sear 1847v.jpg X. Konstantin Dukas
(Κωνσταντίνος Ι' ο Δούκας)
1006 24 Kasım 1059 22 Mayıs 1067 * Mikhael Psellos tarafından seçilmiştir.
NomismaMikaelVIIDoukas.jpg VII. Mikhail Dukas
Çeyrek-kısa
(Μιχαήλ Ζ' Δούκας Παραπινάκης)
X. Konstantin'in oğlu 1050 22 Mayıs 1067 24 Mart 1078 1090 * İki kardeşi ve IV. Romanos ile birlikte ortak imparatorluk yapmıştır.
* Tahttan indirilmiş ve bir manastıra keşiş yapılmıştır.
Romanos et Eudoxie.JPG IV. Romanos Diogenes
(Ρωμανός Δ' Διογένης)
X. Konstantin'in dul karısı Eudokia Makrembolitissa ile evlenmiştir. 1032 1067 1071 1072 * Ortak İmparator.
* Selçuklulara karşı Malazgirt Muharebesi'ni kaybedip esir düşmüştür.
* Esaretten kurtarıldıktan sonra tahtından indirilmiştir.
* Uzunca suren kaçmasından sonra yakalanp gözlerine mil çekilmis ve bundan dolayı ölmüştür.
Meister der Predigtsammlung des Heiligen Johannes Chrysostomus 001.jpg III. Nikeforos
Botaneiates
(Νικηφόρος Γ' Βοτανειάτης)
Bir antik Roma sülalesi olan Fabii'den asıl iddia eden vali (strategos) rütbeli ordu komutanı. 1001 31 Mart 1078 10 Aralık 1081 * VII. Mikhail'in karısı olan Alanialı Maria ile eski karısı hayatta iken hukukca geçersiz bir evlilik yapmıştır.
* Tahtından indirilmiş ve bir manastıra zorla keşiş yapılmıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Komnenos Hanedanı (1081-1185)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Alexius I.jpg I. Aleksios Komnenos
(Αλέξιος Α' Κομνηνός)
Ordu komutanı olan I. İsaakios Komnenos'un yeğeni 1048 4 Nisan 1081 15 Ağustos 1118 * 1071 Malazgirt Muharebesi'nden sonra Bizans çöküşünü durdurdu.
* X. Konstantin'in büyük yeğeni ile evlendi.
* Birinci Haçlı Seferi sorunlarini karşıladı. İznik'i Haçlılar yardımı ile geri aldı ama Haçlılar eline geçen Antakya'yı alamadı.
JohnIIcomnenus.jpg II. Yannis Komnenos
(Ιωάννης Β' Κομνηνός o Καλός)
I. Aleksios'un oğlu 13 Eylul 1087 1118 8 Nisan 1143 * Komnenos restorasyon stratejisi.
*Peçeneklere, Sırplara, Macarlara karşı Balkanlarda başarılı savaşlar.
* Selçuklu ve Danişmendlilere karşı seferler.
* Bir sürek avı kazasından ölmüştür.
Manuelcomnenus.jpg I. Manuel Komnenos
(Μανουήλ Α' Κομνηνός ο Μέγας)
II. Yannis'in oğlu 28 Kasım 1118 1143 24 Eylül 1180 * Komnenos restorasyonu stratejisi devam etti.
* Antakya (Antioch) şehrini ve Balkanları geri aldı.
* Normanları güney İtalya'da ve Venediklileri yendi.
* Mısır üzerine seferi başarısız.
* Konya üzerine seferinde Miryokefelon Muharebesi'ni kaybetti.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg II. Aleksios Komnenos
(Αλέξιος B' Κομνηνός)
I. Manuel'in oğlu 14 Eylul 1169 1180 Ekim 1183 * Yeteneksiz idareci.
* Kementle boğularak katledilmiştir.
ByzantineBillonTrachy.jpg I. Andronikos Komnenos
(Ανδρόνικος Α' Κομνηνός)
II. Yannis'in yeğeni y.1118 1183 2 Eylul 1185 * Yeni reformlar önerdi.
* Barış için bazı Anadolu şehirlerini Selçuklulara terk etti.
* Tahtından indirildi; işkenceye tabi tutuldu ve idam edildi.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Angelos Hanedanı (1185-1204)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
IsaacIIAnge.jpg II. İsaakios Angelos
(Ισαάκιος Β' Άγγελος)
II. Aleksios'un büyük torunu Eylul 1156 1185 1195 Ocak 1205 * Tahta bir halk isyanı ile gelmiştir.
* Sicilyali Norman Kırallığı ordusunu Makedonya'da savaşta yenmiş ve bu Sicilya tehdidini önlemiştir.
* Fakat İkinci Bulgar Kırallığı'nın kurulmasını önleyememiş ve Balkanlarda bir sıra savaş yapmak zorunda kalmış fakat Makedonya'yi kaybetmiştir.
* Son seferinde ağabeyi tarafından tahttan indirilip gözleri kör edilmiştir.
100px III. Aleksios Angelos
(Αλέξιος Γ' Άγγελος)
II. İsaakios'in kardeşi 1153 1195 1203 1211 * Kardeşini bir hükümet darbesi ile tahttan indirmistir.
* Konstantinopolis'e hücum eden Dördüncü Haçlı Seferi komutanlarının kesin isteklerine uyularak bir devlet konseyi tarafından tahtından indirilmiştir.
IsaacIIAnge.jpg II. İsaakios Angelos
(Ισαάκιος Β' Άγγελος)
I. Aleksios'un büyük torunu Eylul 1156 1203 1204 Ocak 1205 * Konstantinopolis'in Dördüncü Haçlı Seferi'nde Latin'lerin ilk hücumu sırasında III. Aleksios'un kaçışından sonra, kör olmakla beraber oğlu IV. Aleksios tarafından ortak imparator olarak atanmıştır.
* Latinlerin ikinci hücumu sırasında V. Aleksios tarafından imparatorluktan atılmıştır.
Alexius4.jpg IV. Aleksios Angelos
(Αλέξιος Δ' Άγγελος)
II. İsaakios'ın oğlu 1182 1203 1204 * IV. Haçlı Seferi'nde Latinlerin Konstantinopolis'e hücumuna destek olmuştur.
* Latin'lerin ilk hücumu sırasında III. Aleksios'un kaçışından sonra babası II. İsaakios'la birlikte ortak imparator olarak atanmıştır.
* Latinlerin ikinci hücumu sırasında V. Aleksios tarafından tahtından indirilmiş ve öldürtülmüştür.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg Nikolaos Kanabos  ?  ? 25 Ocak 1204 5 Şubat 1205 * Latin hücumu ve kuşatması sırasında bir halk konseyi tarafından imparator seçilmiş.
*Fakat V. Aleksios'un imparatorluğu zorla eline geçirmesini kabul etmemiş ve boğularak idam edilmiştir.
Alexius V.JPG V. Aleksios Dukas
(Αλέξιος Ε' Δούκας)
II. Aleksios'un damadı 1140 5 Şubat 1204 12 Nisan 1204 Aralık 1205 * Latinlerin ikinci hücumu sırasında bir yüksek saray memuru iken IV. Aleksios'u tahttan indirip İmparatorluk unvanını almış ve başkentin Latinlere karşı savunma görevini üzerine almıştır.
* Fakat Latinler başkenti zaptedince kendi Latin İmparatorluk idaresini kurmuşlardır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Dördüncü Haçlı Seferi ile Konstantinopolis'in işgalinden sonra[değiştir | kaynağı değiştir]

Laskaris hanedanı (İznik İmparatorluğu 1204-1261)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg Konstantin Laskaris Konstantinopolis'in savunucusu Bilinmiyor. 1204de imparatorluk hakkını ilan etmiştir. y.1205 V. Aleksios'un şehirden kaçışı nedeniyle, Konstantinopolis surlarını Haçlılara karşı savunmakta olan askerler tarafından seçilmiştir.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg I. Teodor Laskaris Konstantin Laskaris'in erkek kardeşi;
III.Aleksios'un damadı.
y.1174 1205de imparatorluğu ilan edilmiştir;
1208de taç giyme töreni
1221 * III. Aleksios'un kızı olan Anna Angelina ile evlenmiştir.
* Bizans İznik İmparatorluğu'nun kurucusudur.
* Konstantinopolis'de hüküm süren Latin İmparatorluğu başında olan Flandralı Henri aleyhinde Bulgar hanı Kaloyan ile bağışıklık kurmuştur.
* 1211'de Anadolu Rum Sultanlığı hükümdarı I. Keyhüsrev'in istila hücumlarına karşı İznik'i başarı ile savunmuştur.
* Paflagonya'yı İznik İmparatorluğu idaresi altına almıştır.
* 1220de iki Hristiyan devleti arasında barış sağlamak niyetiyle Latin İmparatorluğu hükümdarı II. Peter de Courtenay ve karısı Flandralı Yolanda'nin kızı olan Marie de Courtenay ile evlenmiştir.
* Saltanatının sonunda İznik Rum İmparatorluğu eski Doğu Roma İmparatorluğu'nun Asya ve Bitinya eyaletlerinden oluşmaktaydı.
JohnIIIVatatzesGoldHyperpyronMagnesia.jpg III. Yannis Dukas Vatatzes I. Teodor'un damadı y.1192 Aralık 1221 3 Kasım, 1254 * I. Teodor'un büyük kızı olan İrene Laskarina ile evlenmiştir. 1212de kayın-babasının varisi olarak ilan edilmiştir.
* 1221 ile 1224 arasında I.Teodor'un hayata kalan erkek kardeşlerinin direnmeleri ile karşılaşmıştır. Rakipleri Latin İmparatorluğu ile müteffik olmuşlardir. Çıkan çatışmalarda galip gelen I. Teodor 1225de Latin İmparatorluğu'ndan bazı toprakları da kendi ülkesine ilhak etmiştir.
* Bu sırada Edirne (Adrianopole)'u da eline geçirmiştir; fakat sonradan bu şehri Epir Despotu Teodor Komnenos' a kaybetmiştir. 1230da Bulgar Hanı II. İvan Asen ile ittifak yapmıştır.
* 1246da Selanik'i de imparatorluk içine almayı başarmıştır ve sonraki gayretlerini Epir aleyhine yöneltmiştir.
* İzmik İmparatorluğu'nun Ege Denizi alanlarının kontrolu almasına yöneltmiş ve özellikle Rodos adasının idaresini almıştır.
* Ülkesi için dahili politikaları ile ekonominin nisbeten refah içinde olmasını sağlamaya çalışmıştır.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg II. Teodor Laskaris III. Yannis'in oğlu;
I. Teodorun torunu
1221/1222 4 Kasım 1254de imparatorluğu ilan edildi;
1255de taç giyme töreni
18 Ağustos, 1258 * III. Yannis ve İrene Lascarina'nin tek oğludur. Tahta çıkışından hemen sonra İzmit Rum İmparatorluğu, yetişkinliğe yeni girip ülkesinin idaresini eline yeni alan ve ülkesinin eskiden kaybettiği arazileri geri almak isteyen Bulgar Kıralı I. Mikhail Asen'in hücumuna uğramıştır.
* II. Teodor bu hücumlara karşı durmayı başarmış ve sonunda I. Mikhail Asen ile barış anlaşması imzalamıştir.
* Epir ülkesinin etrafını çevirmek için Makedonya'da Dıraç, Arnavutluk (Durazzo) ve Servia bölgelerini de ülkesine katmaya başlamıştır.
* Ülkesinin dahili politikalarını orta sınıftan bürokratlar eline bırakmış olmasından dolayı büyük nüfuzlu asil ailelerin desteğini kaybetmiştir.
* II. Teodor hayatı boyunca sara nöbetleri geçirmiş ve son bir sara nöbeti ile hayatını kaybetmiştir.
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg IV. Yannis Laskaris II.Teodor'un oğlu 25 Aralık, 1250 18 Ağustos, 1258 25 Aralık, 1261 y. 1305 * Tahta geçtigi zaman 8 yaşında olup yetişgin değildi ve ilk olarak Georgios Mouzalon ile Konstantinopolis Patriği I. Arsenius taht naipleri olarak görev yapmışlardır.
* Ancak çok nüfuzlu asillerden biri olan (sonradan imparatorluğu gasp eden) Mikhail Palaiologos Mouzalon 'un bir suikaste maruz kalıp öldürülmesini ve Arsenius'un ise keşiş olarak bir manastıra çekilmesini sağlamıştır.
* Mikhail imparatorluk idaresini önce taht naibi olarak eline geçirmiş, sonradan kendini ortak imparator ilan ettirmiştir.
* İzmik İmparatorluk orduları Konstantinopolis'i alıp Latinleri oradan kovduktan sonra Mikhail orayı kendi imparatorluk idaresi için başkent yapmış ve ortak imparator olan genç IV. Yannis Laskaris'i İznik'te bırakmıştır.
* Hemen sonra da tam 11 yaşına girdiği zaman Mikhail IV. Yannis Laskaris'i tahttan indirmiş ve gözlerini kör ettirmiştir. Yannis hayatının kalan kısmını bir manastırda keşiş olarak yaşamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Palaiologos Hanedanı (Başkent Konstantinopolis'in Haçlı Latinlerden kurtarılması), (1259-1453)[değiştir | kaynağı değiştir]

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
MichaelVIIIPaleologusGoldHyperpyron.jpg VIII. Mikhail Palaiologos
Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος
III.Aleksios'un büyük torunu;
Evlilikle III. Yannis'in büyük yeğeni
1223 1 Ocak, 1259'e kadar ortak imparator
25 Aralık, 1261'den itibaren kıdemli İmparator.
11 Aralık, 1282 * III. Yannis'in bir büyük yeğeni olan Teodora Dukaina Vatatzina ile evlenmiştir.
* 1256da VIII.Mikhail Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı olan II. İzzeddin Keykavus'un temsilcileri ile bir hükümet darbesi planlanlamaktan dolayı suçlandırılmıştır. Konya'da Keykavus sarayına ya kendi isteğiyle gitmiştir veya sürgün olarak gönderilmiştir.
* 1258de geri çağrılmış ve Frank asıllı paralı askerler birliğinin komutanı (yani Megas Kontostaulos) olarak atanmıştır.
* Bu görevinde iken IV. Yannis'in devlet naibi olan George Muzolon'un bir suikatle öldürülmesini ve bunun sonucu naipligin kendine geçmesini planlamıştır.
* Konstantinopolis'un tekrar Aleksios Strategopoulos idaresindeki İznik Bizans orduları tarafından geri alınmasına kadar, iki yıl ortak imparator olarak görev yapmıştır.
* Konstantinopolis geri alınması ile VIII. Mikhail başkentini İznik'ten oraya nakletmiş ve imparatorluk ortağını elimine ederek tek İmparator olmuştur.
* 1259da VIII. Mikhail Achae Prensi II. William Villehardouin ile Epir Despotu II. Mikhail Komnenos Dukas bağlaşık ordusunu Pelagonia Savaşında yenilgiye uğratmıştır. Bunun sonucu Mora yarımadasında bulunan Mistras, Monemvasia ve Maina kalelerini kontrolu altına almıştır.
* 1274 yılında İkinci Lyon Konsilinde Doğu Ortodoks Hristiyan Mezhebi ile Batı Katolik Mezhebi kiliselerini birleştirmeye çalışmıştır.
* Düşmanı olan Napoli Kralı Anjoulu Carlo (Charles d'Anjou, Napolili I. Charles) aleyhine bir isyan olan ve Sicilya Vesperleri adi verilen bir isyanı gizlice körükleyip desteklemiş ve bu isyan sonucu Sicilya Kralığı'nın ikiye ayrılmasına sebep olmuştur.
* VIII. Mikhail bundan sonra Aragon Kralı III. Peter'i Sicilya'yı istila etmesi için çok büyük bir miktarda (60.000 altın formatum sikkesi) rüşvet vererek Bizans hazinesini boşaltmak zorunda kalmıştır.
* Öldüğü zaman hem Hristiyan Ortodoks hem de Hristiyan Katolik kiliseleri tarafından afaroz edilmiş bulunuyordu.
Serres IM Prodromou Andronicos.jpg II. Andronikos Palaiologos
Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγος
VIII. Mikhail in oğlu 25 Mart, 1259 Eylül, 1261'de ismen ortak imparator
; 1272'de taç giymiştir
11 Aralık, 1282'den itibaren tek İmparator
24 Mayıs, 1328 13 Şubat, 1332 * VIII.Mikhail ve Teodora Dukaina Vatatzina'nin oğlu. Babası hayata iken kendine zorla kabul ettirilen, babasının hiç popüler olmayan Papa'nin Katolik Kilisesi ile Bizans Ortodoks Kilisenin birleştirme politikasını değiştirmiştir. Ancak Ortodoks Kilisesi içinde bu politikanin yarattığı ayrılıklar sorununu halletmesini 1310a kadar başaramamıştır.
* Ülkenin çözülmesi gayet zor iktisadî sorunlar ve ortaya çıkan ekonomik buhran nedeniyle, devlet hazinesi eskiye nazaran yedi misli daha az (devlet sikkesi ile ölçülen) gelir topayabilmekteydi.
* Buna çare olarak alınan iktisadî tedbirler arasında Bizans donanmasının hemen hemen ortadan kaldırılması da ön görülmüştü ve Bizans donanması bu darbeden hiç toplanamamış ve eski gücü hiç geri gelmemiştir. Bundan sonra Bizans İmparatorlugu deniz desteği için kendisine rakip olan Venedik Cumhuriyeti ve Cenova Cumhuriyeti deniz güçlerine bağlanmıştır.
* Bu dönemde yeni gelişmeye başlayan Osmanlı Devleti'nin Anadolu'da ilerlemesinden büyük hasar görmüş ve 1326da Bursa şehrini ve Bitinya bölgesini bu yeni devlete yitirmiştir.
* 1303 ile 1317 arasında İmparator'un ikinci karısı olan Montferrat'lı Eirene] Selanik'te kendi sarayını ve idaresini kurmuştur.
* Yaklaşık 1305-1307 arasında Bulgar Kıralı Teodor Svetoslav kuzey-doğu Trakya'nin büyük bir kısmını eline geçirmiştir.
* 1320 ile 1328 arasında II.Anronikos, torunu olan III.Andronikos'un isyanı ile uğraşması gerekmiş; bu mücadeleyi kaybetmiş; tahttan indirilmiş ve hayatının son birkaç yılını bir keşiş olarak bir manastırda geçirmek zorunda kalmıştır.
AndronikosIIandMichaelIXPalaeologusSilverBasilikon.jpg IX. Mikhail Palaiologos
Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγος
II. Andronikos un oğlu 17 Nisan, 1277 1281'de ortak imparator
1294/1295'de taç giymiştir.
12 Ekim, 1320 * II. Andronikos ve birinci karısı Macaristan'lı Anna'ın oğlu .
* 1300den 1307ye kadar IX. Mikhail Osmanlı Turkleri, (eski işverenlerine başkaldıran) Katalan Paralı Asker Birliği ve Teodore Svetoslav idaresindeki Bulgar'lara karşı bir sıra askerî seferler düzenlemiş ve bu seferlerin hepsi de başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
* 1317de Selanik'teki sarayda İmparatorluk idaresi kurmuştur.
* En büyük oğlu olan III. Androkinos'un ikinci oğlu olan Manuel Palaiologos'u bir kadın yüzünden çıkan bir ihtilaf sonunda öldurmesi haberinden çok fena üzülerek hasta olmuş ve hemen sonra da ölmüştür.
Andronikos III Palaiologos.jpg III. Andronikos Palaiologos
Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος
IX. Mikhailin oğlu 25 Mayıs, 1297 1316'da ortak imparator
1321'dan itibaren rakip imparator;
24 Mayıs, 1328'de tek imparator.
15 Haziran, 1341 * 1321'de Adrianople'yi merkezi yaparak kendisini büyük-babasının karşıtı bir rakip İmparator olarak ilan etmiştir.
* Rakiplerine karşı çıkartığı iç savaştan galip çıkmış ve Konstantinopolis'te İmparator olmuştur.
* III. Andronokis'un saltanatı sırasında etkin idare gücü kendinin Megas Domestikos'u ("Bizans Ordusu komutanı") olan Yannis Kantakuzenos'un elinde bulunmaktaydı ve İmparator sadece dış savaşlar ve sürek avları ile meşgul olmaktaydı.
* III. Andronikos Foça'nin ve Midilli ve Sakız adalarının ülkesine katılmasını sağlamıştır.
* Ancak yeni gelişen Osmanlı devleti hükümdarı Orhan Bey III.Andronikos komutasındaki Bizans ordusunu 1329da Maltepe (Pelekanon) Savaşı'nda büyük bir yenilgeye uğratıp 1331de Nikea ve 1337de Nikomedia şehirlerini zaptetmistir. Bundan sonra Anadolu'da sadece Philadelpheia ve birkaç liman Bizans hakimiyeti altında kalmıştır.
* Sırp Kıralı IV. Duşan ise yaklaşık 1331de Makedonya'da Bizanslılar elinde bulunan Ohri, Prilep, Kastoria, Ustrumca ve Vodan şehirlerini zaptederek ülkesinin sınırlarını genişletmiştir.
* Buna karşılık III. Andronikos taht kavgalarından çıkan idari krizlerden faydalanarak 1333de Teselya ve 1337de Epir bölgelerini Bizans İmparatorluğu kontrolu altına almayı başarmıştır.
John V Palaiologos.jpg V. Yannis Palaiologos
Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος
III. Andronikos'un oğlu 18 Haziran, 1332 15 Haziran, 1341'de İmparator 8 Şubat, 1347 16 Şubat, 1391 *

III. Andronikos ve ikinci karısı Savoy'lu Anna'nın oğlu.
* İmparatorluk döneminin birinci aşamasında yetişgin olmadığından annesi Anna taht naibi görevini yüklenmiştir.
* Anna devlet idaresini efektif olarak ifa etmekte olan Yannis Kantakuzenus'a inanmamaktaydı.
* Sırp Kıralı IV.Dusan Kuzey Trakya'yi istila etmek için hücuma geçince Kantakuzenos bu bölgelerde asayişi ve Bizans idaresini sağlamak üzere Konstantinopolis'ten ayrılmıştır.
* Kantakuzenus başkentte yokken, Konstantinopolis Patriği V.Yannis ve saray mensubu Aleksios Apokavos Anna'yi en kıdemli danışmanı Kantakuzenos'un bir düşman olduğuna inandırmışlardır. Anna, Kantekuzenos'u devlet düşmanı olarak ilan etmiş ve Konstantinopolis valiğine Apokavkos'u getirmiştir.
* Kantakuzanos'un karşı tepkisi kendini VI. Yannis adı ile rakip İmparator ilan etmesi ve 1347ye kadar süren bir iç savaşı başlatması olmuştur.
* Bulgar Çarı Ivan Aleksander V. Yannis ve Anna tarafının müteffiki olmuş; Sırp Kıralı IV. Dusan ise VI. Yannis tarafını tutmuştur. Bu iki kıral da bir Bizans iç savaşından faydalanarak kendileri için politik ve bölgesel toprak menfaati sağlamak peşindeydiler.
* Biraz zaman sonra VI. Yannis Osmanlı devleti hükümdarı Orhan Bey ile de ittifak yapmıştır.
* Anna ise Bati Avrupa'dan taraftar toplamaya çalışmıştır ve 1343 yazında Avignon Papalığı'nda bulunan Papa VI. Klement'e sadakatini bildirmek için bir elçi göndermiştir.
* Ayrıca savaş masraflarını karşılamak için Anna kıymetli Bizans Kırallık taçını ve diğer Bizans devlet sigmesi mücehveratı 30.000 düka altınına Venedik Cumhuriyeti'ne rehine olarak vermiştir.
* Ancak sonunda Anna iç savaşı kaybetmiş ve küçük oğlu kıdemli İmparator olan VI. Yannis Kantakuzenos yanında ortak imparator olmak durumuna düşmüştür.

John VI Kantakouzenos.jpg VI. Yannis Kantakuzenos
Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός
Palaiologos'ların anne tarafından akrabası y. 1292 26 Ekim, 1341'de rakip İmparator
8 Şubat, 1347'de kıdemli İmparator.
4 Aralık, 1354 15 Haziran, 1383 * Annesinin tarafından Palaiologoi sülalesinin mensubuydu. III. Andronikos'un en çok güvendiği danışmanı idi.
* Fakat Savoy'lu Anna oğlu için taht naibi olunca onunla anlaşmazlığa girmiştir. Kendini VI. Yannis adı altında rakip imparator ilan edip, Dimetoka'yi merkez yapmıştır.
* Çıkan iç savaşı kazanmış ve kıdemli İmparator olarak İmparatorluk idaresini eline almış ve genç V. Yannis'i ortak imparatorluk görevine indirmiştir. Kızı Helena Katakuzen'i çok genç olan V. Yannis ile evlendirmiştir.
* Osmanlı hükümdarı Orhan Bey ile muttefikliği, Osmanlı Türklerinin Avrupa'ya geçmelerine izin vermiş ve Osmanlıların Trakyada Gelibolu'da ilk sürekli yerleşke kurmalarını sağlamıştır.
* Bizans donanmasının yenilenip güçlenmesi için çalışmalar yapmış, fakat yeni donanma 1349 ve 1351de Genova Cumhuriyeti donanması ile yapılan iki deniz savaşında da yenik düşmüştür.
* 1352de V. Yannis ile tekrar yeni bir çatışmaya girişmiş ve bu ikinci çatışmayı Kantakuzenos kaybetmiş ve tahttan feragat etmiştir.
* Bundan sonra hayatının sonuna kadar bir manastırda keşiş olarak ve akademik çalışmalarla geçirmiştir.
Palaiologos-Dynasty-Eagle.svg Matthaios Kantakuzenos
Ματθαίος Ασάνης Καντακουζηνός
VI. Yannis'in oğlu;
V. Yannis'in eniştesi
y.1325 15 Nisan, 1353: ortak imparator
4 Aralık, 1354'den sonra rakip imparator.
Aralık, 1357 1383 - 1391 arasında * I. Andronikos ve Montferrat'lı Eirene'nin büyük torunu olan İrene Palaioligina] ile evlenmiştir.
* Babasının V. Yannis Palaiologosle olan çatışmalara yeniden başladığı zaman babası tarafından ortak imparator ilan edilmiştir.
* Babasının tahttan indirilmesine rağmen kendini korumaya imkân bulmuş ve ortak imparator unvanı ile Trakya'nin bir kısmını idareye devam etmiştir.
* Matthaios ve karısı Şubat 1356'da Sırp orduları tarafindan esir alınmışlardır. Sırplar tarafından Aralık 1357de V. Yannis'e teslim edilmerine kadar esaret altında kalmışlardır.
* V. Yannis ise Matthaios'u ortak imparator unvanından feragat etmeye zorlamıştır.
* O zaman kardeşi Manuel Katakuzenos'in hükümdarı olduğu Mora Despotluğu 'na kaçmıştır.
* 1380 ile 1383 arasında Mora Despotu olarak yine tarih sahnesine çıkmıştır. 1383de oğlu I. Demetrios Kantakuzennos lehine despotlukdan feragat etmiştir.
John V Palaiologos.jpg V. Yannis Palaiologos
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος)
III. Andronikos 'un oğlu;
VI. Yannis'in damadı
18 Haziran, 1332 1347'de ortak imparator
1352'de rakip imparator
4 Aralık, 1354'den itibaren kıdemli İmparator
12 Ağustos, 1376 * 16 Şubat, 1391 Kıdemli İmparator görevine V. Yannis ve Matthaios Kantakuzenos ile iç savaştan sonra yeniden dönmüştür.
* 1371de Osmanlı Sultanı I. Murad]'in yüksek egemenliğini kabul etmiştir.
* Oğlu IV.Andronikos Palaiologos tarafından tahttan indirilmiştir.
Andronicus IV.jpg IV. Andronikos Palaiologos
Ανδρόνικος Δ' (Παλαιολόγος)
V. Yannis'in oğlu;
VI. Yannis'in torunu
2 Nisan, 1348 y.1352 ortak imparator
12 Ağustos, 1376'da kıdemli İmparator
1 Temmuz, 1379 28 Haziran, 1385 * V. Yannis ve Helena Kantakuzen]in oğludur. 1373de Andronikos müttefiği olan Osmanlı şehzadesi Savcı Bey ile birlikte babaları V. Yannis ve I. Murad aleyhine bir birleşik isyan çıkarmışlardır. Her iki isyan da başarısız kalmıştır. I. Murad oğlunun gözlerine kızgın mil çektirerek kör ettirmiş ve V. Yannisden de kendi oğluna aynı cezayı uygulamasını istemiştir. Fakat V. Yannis oğlu Andronikos'un sadece tek gözünü kör ettirmiştir.
* Sonradan, Cenova Cumhuriyeti yardımı ile 'Andronikos hapishaneden kaçmış ve bir hükümet darbesi ile Konstantinopolis'de IV. Andronikos adı ile İmparatorluk idaresini eline almayı başarmıştır.
* Ama Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı hükümdarı I. Murad IV. Andronikos'un tek imparator olmasına karşı gelmişler ve çok kısa süren bir saltanattan sonra 1379da efektif olarak tahttan indirilmiştir. Ama ortak imparator unvanını korumasına izin verilmiş ve şahsi idaresi için Silivri (o zamanki Selymbria) tahsis edilmiştir.
John V Palaiologos.jpg V. Yannis Palaiologos
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος)
III. Andronikos'un oğlu;
VI. Yannis'in damadı
18 Haziran, 1332 1 Temmuz, 1379'da kıdemli İmparator 14 Nisan, 1390 16 Şubat, 1391
* Kıdemli İmparator görevini Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı Devleti desteği ile yeniden yüklenmiştir.
* Torunu olan VII. Yannis Palaiologos tarafından tahttından indirilmiştir.
Palaiologos-Dynasty-Eagle.svg VII. Yannis Palaiologos
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος) 2η φορά
IV. Andronikos'un oğlu 1370 1376 - 1379 arasında ortak imparator
14 Nisan 1390'dan itibaren kıdemli İmparator.
17 Eylül, 1390 22 Eylül, 1408 * 1376-1379da babası ile birlikte ortak imparator. 1379 ile 1385 arasında Silivri'de (o zamanki Selymbria'da) ortak imparator.
* 1385 ile 1390 arasında olasılıkla Silivri'de İmparator.
* 1390da büyükbabası VII. Yannis Palaiologos'u tahtından indirmiştir ama kendisi tahtta ancak 5 ay kalabilmiştir. I. Bayezid'in müdahalesi ile Silivri'deki eski imtiyaz bölgesine geri gönderilmiştir.
* Amcası II. Manuel ile iyi geçinmiş ve amcası Avrupa'ya gittiği zaman onu 1399 ile 1403 arasında Konstantinopolis'de taht naipliğine atanmıştır.
* 1403 ile 1408 arasında Selanikde kendi sarayını kurup geliştirmiştir.
John V Palaiologos.jpg V. Yannis Palaiologos III. Andronikos'in oğlu;
VI. Yannis'in damadı
18 Haziran, 1332 17 Eylül, 1390'da kıdemli İmparator. 16 Şubat, 1391 * Oğlu olan II. Manuel ve Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı Devleti destekleri ile kıdemli İmparator görevine geri getirilmiştir.
Manuel II Paleologus.jpg II. Manuel Palaiologos
Μανουήλ Β' (Παλαιολόγος)
V. Yannis'in oğlu
VI. Yannis'in torunu
IV. Andronikos'un erkek kardeşi
27 Haziran, 1350 1373'de ortak imparator;
16 Şubat, 1391'de kıdemli İmparator.
21 Temmuz, 1425 * V. Yannis ve Helena Kantakuzen'in ikinci oğlu. Erkek kardeşinin 1373de başarısız isyanından sonra ortak imparator seçilmiştir.
* Bu görevinden 1376-1379 arası IV. Andronikos tarafından ve 1390da ise VII. Yannis tarafından alınmıştır.
* VII. Yannisin tahttan indirilmesinde başrolü oynamıştır.
* İmparatorluk dönemi içinde 1394den 1402ye kadar Konstantinopolis Yıldırım Bayezid tarafından kuşatılmıştır. Bu kuşatma ancak Yıldırım Bayezid'in Timur istilasını önlemek için Anadolu'ya geçmesi nedeni ile sona ermiştir.
* Ankara Savaşı'nda Yıldırım Beyazıd'in yenilgisi ile Osmanlı Devleti için 10 yıl süren bir Fetret Devri başlamış ve bu dönemde Bayezid'in erkek çocukları aynı zamanda Osmanlı tahtına hak talep etmeleri dolayısıyla Osmanlı ülkesi büyük bir siyasi ve sosyal karışıklık içinde kalmıştır.
* II. Manuel 1399-1403 arasında Avrupa'da geniş bir seyahat yaparak Batı Avrupalıları Osmanlı Devleti aleyhine askeri yardım ve destek göstermeye inandırmaya çalışmıştır.
* Aynı zamanda bu dönemde Mora Despotluğu]'nu geliştirmeye çalışmıştır.
* Osmanlı Fetret Devri sırasında Osmanlı tahtına rakip olan kardeşlerden Emir Süleyman Bizans'a birçok taviz vermiştir; Musa Çelebi Konstantinopolis'i kuşatmıştır; ama sonunda I. Mehmed Çelebi Bizans yardımı ile Osmanlı sultanlığını emniyet altına alıp bu dönemi kapatmıştır.
* II. Manuel I. Mehmed Çelebi'nin hükümdarlığı sırasında Osmanlı Devleti ile dostça ilişkilere sağlamaya çalışmıştır.
* Ancak 1421'de II. Murad aleyhine isyancı Düzmece Mustafa'ya destek vermiştir.
* II. Manuel'in son saltanat yıllarında ortak İmparator olan oğlu VIII. Yannis idareyi ele almıştır.
* Bizans'ın Düzmece Mustafa'ya verdiği destek nedeniyle 1422de II. Murad Konstantinopolis'i ve Selanik'i kuşatmıştır. II. Muradın Konstantinopolis kuşatması sonuçsuz kalmıştır.
* Kuşatma altında bulunan Selanik ise Venedik'e devir edilmiştir.
* II. Manuel 1423de bir beyin kanaması geçirmiş; felç olmuş yatalak kalmış; ancak 1425de ölmüştür.
Palaiologos-Dynasty-Eagle.svg V. Andronikos Palaiologos VII.Yannis'in oğlu y.1400 y.1403'de ortak imparator. y.1407 y.1407 * Selanik sarayında babası ile birlikte ortak imparator.
* Babasından önce ölmüştür.
John VIII Palaeologos.jpg VIII. Yannis Palaiologos
Ιωάννης Η' Παλαιολόγος
II. Manuel'in oğlu 18 Aralık, 1392 y.1416'de ortak imparator
21 Temmuz, 1425'den itibaren İmparator.
31 Ekim, 1448 * Babasının son yıllarında efektif olarak Bizans'ı idare etmiştir.
* Düzmece Mustafa'ya destek vermeye karar vermiştir.
* II. Murad'in Konstantinopolis kuşatması sırasında şehrin savunma komutanlığını yapmıştır.
* Kuşatılmış Selanik'in 1423de Venedik'e devrine karar vermiştir.
* Aynı yıl İtalya ve Macaristan'a giderek destek toplamaya çalışmış; fakat başarısız kalarak Tuna üzerinden denizden geri dönmüştür.
* 1425 babasının ölümü ile tek imparator olmuştur. 1430da kuşatma altında iken Venedik'e devredilmiş Selanik Osmanlılar eline geçmiştir.
* Mora Despotluğu'nun savunması, genişletilip gelişmesi ile uğraşmıştır.
* 1437de Avrupa'ya tekrar gidip Hristiyan Ortodoks ve Hristiyan Katolik mezheplerinin birbirine uzlaştırıp Papalık altında, kısa bir süre için de olsa birlik sağlayan Floransa Konseyi'nin iştirak edip bu konseyde başrolü oynamıştır.
* Fakat Ortodoks Kilisesi içinde genel itirazlar ve Kasım 1444'da Avrupa'dan gelen Haçlı ordusunun Varna Savaşı'nda Osmanlılara yenilmesi Avrupa ile birlik sayesinde Bizans'in kurtarılıp korunmasını inanilmaz bir düşe dönmüştür.
* Bu savaştan sonra II. Murad'in Mora'ya hücumu ve Korint kıstağıdaki pekiştirilmiş Heksamilion surlarını uzun topları ile yerle bir edip Mora'ya hücum edip ayrılması Bizans'in Mora'da kendini koruması hayallerini de yok etmiştir.
* 17 Eylül 1448 II. Kosova Savaşı'nda II. Murad'ın Osmanlı ordularının Macar ve müttefiklerinin ordularını darmadağın etmesi Bizans'in artık çaresiz olduğunu açığa koymuştur.
* Onbir gün sonra çocuksuz ölmüş; yerini küçük kardeşi Konstantin almıştır.
ConstantinoXI.jpg XI. Konstantin Palaiologos Dragas
Κωνσταντίνος ΙΑ' (Παλαιολόγος Δραγάτσης)
II. Manuel'in oğlu
VIII.Yannis'in erkek kardeşi
8 Şubat, 1405 * 6 Ocak, 1449 29 Mayıs,1453 * 1443 ile 1449 arasında Mora Despotluğu hükümdarı.
* Konstantinopolis'da İmparatorluk tahtına çocuksuz ölen ağabeyi yerine geçmiştir.
* Fatih Sultan II. Mehmed'in Konstantinopolis kuşatması ve sonunda İstanbul'un fethi sonucunda hayatını kaybetmiş; cesedi bulunamamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

İçsel kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hooker, Richard. "The Byzantine Empire." Middle Ages. World Cultures. 4 June 2007 <http://www.wsu.edu/~dee/MA/BYZ.HTM>.