Azerbaycan

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Azarbeycan sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Düzenle Vikipedi'nin kalite standartlarına ulaşabilmesi için, bu maddenin veya bir bölümünün temizlenmesi gerekmektedir.
Görüşlerinizi lütfen tartışma sayfasında belirtiniz.
Bu madde Mayıs 2009 tarihinden beri etiketli olarak durmaktadır.
Düzenle Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir.
Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır.
Bu madde Mayıs 2009 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.
Bu madde Azerbaycan Cumhuriyeti adlı ülke hakkındadır. Başlığın diğer anlamları için Azerbaycan (anlam ayrımı) maddesine bakabilirsiniz.
Azərbaycan Respublikası
Azerbaycan Cumhuriyeti
Azərbaycan Respublikası Bayrağı
Bayrak

Azərbaycan Respublikası Arması
Arma
Slogan:
Milli Marş: Azerbaycan Ulusal Marşı
Azərbaycan Respublikası'nin Haritadaki Yeri
Başkent Bakü
40°22′ N 49°53′ E
En Büyük Şehir Bakü
Resmi Dil Azerice (Türkçe)
Yönetim Başkanlık cumhuriyeti
 - Cumhurbaşkanı İlham Aliyev
 - Başbakan Artur Rasizade
Kuruluşu ve bağımsızlığı  
 - Sovyetler Birliği'nden bağımsızlık 30 Ağustos 1991 
 - Tanınma 18 Ekim 1991 
Yüzölçümü
 Toplam 86.600 km² (113.)
 - Su (%) 1,6
Nüfus
 - Temmuz 2009 tahmini. 8.753.000[1][2] (91)
 - Yoğunluk 101/km² (100.)
GSMH (PPP) 2007 tahmini
 - Toplam $19,817 milyar[4] (84.)
 - Kişi başına $1,493 (122.)
İGE (2007) 0.746 (orta) (98.)
Para Birimi Manat (AZD)
Saat Dilimi UTC ((UTC+4))
İnternet alan adı .az
Telefon Kodu +994


Azerbaycan resmî adıyla Azerbaycan Cumhuriyeti (Azerice: Azərbaycan Respublikası), Avrupa ve Asya kıtaları arasında, Güney Kafkasya'da yer alan ve ulus çoğunluğunu Türk[5] Şii Müslümanların[6] oluşturduğu, laik ve üniter cumhuriyet devletidir.

Kuzeyde Rusya, kuzey batıda Gürcistan, güney batıda Ermenistan, güneyde İran ve güney batıda Nahçıvan olarak Türkiye ile komşudur. Azerbaycan'ın doğu sınırını Hazar Denizi çizmektedir.

Konu başlıkları

[değiştir] Azerbaycan Teriminin Kökü

Azerbaycan teriminin kökü, Ahameniş İmparatorluğu'nda Medya bölgesine valilik yapmış ve imparatorluğun Büyük İskender tarafından fethinden sonra görevine devam etmiş Atropat'ın adından kaynaklanıyor[7][8][9].

[değiştir] Tarih

Azerbaycan'da Kuruçay kültürü adı ile tanınmış ilk insan meskeni, Yeni Taş Çağı'na uzanan Azık Mağarası'nda belirtilmiştir[10].

Eski zamanlardan Ortaçağ'a kadar, Azerbaycan terimi coğrafi olarak bugünkü İran'ın bir bölgesi olan Azerbaycan için kullanmaktaydı. Günümüzde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bulunduğu yer ise Albanya veya Aran olarak tanınan bölgenin bir parçasıydı.

Selçuklular'ın Azerbaycan'da görülmeleri ise 1015-1021 yılları arasındadır. Bu dönemide Oğuzların göçlerinin sonucu Azerbaycan'ın Türkleştirilme ve İslamlaştırılma süreci hızlanmıştır. 1136'da İldenizliler tarafından Tebriz'de kurulan atabeyliğin egemenliğine girmiştir. Moğol istilalarından sonra İlhanlılar'ın egemenliğine girmiş ve bir süre Altın Orda'nın hakimiyetinde kalmıştır. 14. yüzyılda Karakoyunlular ve Akkoyunlular'ın egemenliklerine girmiştir.

I. İsmail'in Kızılbaş ordusu Azerbaycan seferini gerçekleştirip 1500'de Cabani Meydan Muharebesi'nde Şirvanşah Ferruh Yasar'ın ordusunu yenmiş ve Tebriz'e girip Safevi Devleti'ni kurmuştur.[11] Böylece Azerbaycan Safevi egemenliğine girmiştir. Daha sonra da Afşarlar, Zendler ve Kaçarlar tarafından yönetilmiştir. Zand Hanedanı'nın yıkılışı ile Kaçar Hanedanı'nın kuruluşu sırasında burada Şirvan, Bakü, Kuba, Şeki, Gence, Karabağ, Revan, Nahcivan,[12] Derbent, Serab, Lenkeran, Şeki, Şamahı, Tebriz, Urmiye, Erdebil, Hoy, Maku, Marağa ve Karadağ[13] gibi de facto bağımsız[14][15][16][17][18] hanlıklar belirmiştir. 1804–1813 Rus-İran Savaşları'nın ardından 1813 yılında bu hanlıkların büyük bir kısmı Rusya İmparatorluğu hakimiyetine girmiştir. Türkmençay Antlaşması ile İran, Rusya'nın Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı[19] ve Taliş Hanlığı'nın güney bölümü üzerindeki hakimiyetini tanımıştır.[20]

1828'de Rusya İmparatorluğunun egemenliğine girmiştir. 1918 - 1920'de Kafkasya Kurultayı'nı toplamış ve 28 Mayıs 1918'de de Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni kurmuşlardır. Bu devlet Orta Doğu'da ilk cumhuriyet olmuştur[21]. Ancak 1920'de Kafkasya ötesi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetler Birliği'ne katılmıştır. 30 Ağustos 1991'de SSCB çöküşüyle bağımsızlığını yeniden ilan etmiştir.

Bugüne kadar Kafkaslarda Türkçülük hareketlerinin merkezi hep Bakü olmuştur[22]. Bu düşüncenin önde gelenler Hüseynzade Ali Turan, Ahmet Ağaoğlu, Alimerdan Topçubaşov idi.

[değiştir] Cumhurbaşkanları

  1. Ayaz Mutallibov - 1991-1992
  2. Ebulfez Elçibey - 1992-1993
  3. Haydar Aliyev - 1993-1998, 1998-2003
  4. İlham Aliyev - 2003-2008, 2008...

[değiştir] Coğrafi konumu

Bakü

Azerbaycan 39° 24' kuzey enlemleri ile 44° 46' doğu boylamları arasındaki coğrafı bölgeye yerleşmiştir. Sınırların uzunluğu 2013 km dir. Azerbaycan'ın İran'la 611 km, Türkiye ile 9 km, Rusya ile 284 km, Gürcistan ile 322 km ve Ermenistan ile 787 km sınırı vardır[23] [24]. Doğusunda ise Hazar Denizi ile çevrilmiştir. Dorukları 5000 [25] metrenin üstünde ve buzul kaplı olan Büyük Kafkaslar, kara yolculuğunu önemli derecede sekteye uğratmaktadır. Azerbaycan' ın yüzölçümü 86 600 [26] kilometre karedir.

Güneyde Ermenistan' ın dağ kütleleri, kuzeyde ise yüksek Kafkas dağları vardır. Azerbaycan'ın dağları; Büyük Kafkas Sıradağları (4.000-5.000 m.) içinde yeralan Bazardüzü (4.466 m), Şahdağ (4.243 m), Pazaryurdu (4.126 m), Tufan (4.191 m), Yarıdağ (4.116 m), Ragdan (4.020 m) dağları, Küçük Kafkas sıradağları içinde yeralan Kapıcık (3.906 m.), Gazangeldağ (3.829 m), Biçenek Aşırımı (2.346 m), Karabağ Volkanik Yaylasında yeralan Delidağı (3.616 m), Murovdağ silsilesinde yeralan Kamışdağ (3.724 m), Hinal dağı (3.367 m), Kepez (3.066 m), Zengezur Sıradağları içinde yeralan Büyük Işıklı (3.550 m), Talış Sıradağları silsilesinde yeralan Kömürköy (2.493 m.) ve Kızyurdu (2.433 m) dağlardır. Azerbaycan 657 metre deniz seviyesinden yüksektir ve topraklarının çoğunluğu dağlık alanlardır. Azerbaycan'ın en uzun nehri 1.364 km Hazar Denizi'ne dökülen Kura Nehri'dir. Aras Nehri ise 1.072 km'dir. En büyük doğal gölü 67,0 km² ile Sarısu Gölü'dür. En büyük yapay gölü 605,0 km² ile Mingeçevir Baraj Gölü'dür.

Çevresinin dağlar ve yüksek tepelerle çevrili olmasına rağmen Azerbaycan'ın büyük bir bölümü ovadır ve topraklarının en verimli yerleri arasında Kura ve Aras nehirlerinin karıştığı deltadır.

Azerbaycanda ılıman bir iklim varıdır fakat Hazar Denizinden içeriye doğru, yüksek dağlarda ve diğer yüksek kesimlerde sert bir iklimle karşı karşıya kalınır. Yüksek kesimlerde kışlar uzun, soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise serin geçer. Ovalarda ise kışlar serin ve yağmurlu ve bazen karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.

Azerbaycan ülkesi ovalarda genellikle bozkırdır, %25 ise bir bölümü dağlarda olmak üzere ormanlarlarla kaplıdır. Kuzey ve güney kesimlerinde dağların 2000 metre yüksekliğine kadar ormanlar görülür. Azerbaycan'ın doğal hayatında çoğunlukla bulunan hayvanlar, kızıl geyik, alageyik, karaca, dağ keçisi, karapaça, bizon, yaban domuzu, pars, Avrasya vaşağı, yaban kedisi, boz ayı, kurt, kızıl tilki, dağ faresi, sincap, Kafkas köstebeği Kafkas sivriburunlu faresi.

Azerbaycan iklimi dünyadaki 11 iklim çeşidinden 9 una sahiptir [27] Yıllık ortalama sıcaklığı 10 °C'nın üzerindedir.

[değiştir] Demografi

Etnik Grup Nüfus (1979) Oran Nüfus (1989) Oran Nüfus (1999) Oran
Toplam 6.026.500 % 100 7.021.178 % 100 7.953.438 %100
Azerbaycanlılar[28][29] 4.708.800 % 78,13 5.804.980 % 82,68 7.205.464 % 90,6
Türkler[30][29] 7.900 % 0,13 17.705 % 0,25 43.400 % 0,55
Tatarlar 31.400 % 0,52 28.019 % 0,48 30.000 % 0.38
Ruslar 475.300 % 7,88 392.304 % 5,59 141.687 % 1,78
Ukraynalılar 26.400 % 0,43 32.345 % 0,46 29.000 % 0,36
Gürcüler 11.400 % 0,18 14,200 % 0,20 14.900 % 0,18
Ermeniler 475.500 % 7,89 390.505 % 5,56 120.700 % 1,52
Talişler - - 21.169 % 0,3 76.800 % 0,97
Yahudi 35.500 % 0,58 30.700 % 0,44 8.900 % 0,11
Kürtler 5.700 % 0,17 12.226 % 0,17 13.100 % 0,16
Lezgiler 158.100 % 2,62 171.395 % 2,44 178.000 % 2,24
Avarlar 36.000 % 0,59 44.072 % 0,63 50.900 % 0,64
Sakurlar 8.500 % 0,14 14.200 % 0,20 15.900 % 0,19
Udinler 5.800 % 0,09 6.100 % 0,08 4.100 % 0,05
Diğer 40.200 % 0,66 41,500 % 0,59 9.600 % 0,12

Şubat 1988'de başlayan Karabağ Savaşından dolayı Ermeniler göç etmek zorunda kalmıştır. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın 2000 yılı raporuna göre, Azerilerin Ermenilere karşı düşmanlığı Ermenileri göçe zorladı ve bütün Ermeni kilisesi kapalı kaldı. Karabağ dışındaki Azerbaycan topraklarında 10 binden 30 bine kadar Ermeni vatandaş yaşamış, ama geleneksel ibadet yerlerini ziyaret etme imkanları kalmamıştır[31].


Günümüzde artık Azerbaycan'da Dağlık Karabağ dışında çok az Ermeni kalmıştır. Bunların hemen hemen hepsi, Azerilerle evli olan Ermeniler, onların çocukları ve göç edemeyecek kadar yaşlı, hasta veya yatalak olanlardır.[kaynak belirtilmeli] Azerilerin son 30 yıl da arttığını göstermektedir ve diğer etnik grupların sayı ve oran olarak azaldığını göstermektedir. Rusların sayısında son 30 yılda bir düşüş vardır. 30 yıl önce 475,300 ve 20 yıl önce 330.000 civarında olan Rus nüfusunun sayısı 1999 yılında 141.700 seviyelerine kadar gerilemiştir. Özellikle 20 Ocak 1990 Olayından (Qara Yanvar; "Kara Ocak") sonra Rusların göçü yoğunlaşmıştır.

Toplam nüfus büyüme oranı %0,89'dur.

Yaş grubu - Toplam nüfustaki payı

  • 0-14 - 33.0
  • 15-29 - 28.9
  • 30-44 - 17.7
  • 45-59 - 12.0
  • 60 + - 8.4

Azerbaycan nüfusunun %54 e yakın kısmı kentlerde, %46 ya yakın kısmıda köylerde yaşamaktadır. Şehirleşme hızı son dönemlerde oldukça yavaş seyretmekte olup, kentlere fazla hızlı olmasa bile göç almakta, ancak kırsal kesimde nüfus artışı daha yüksek olduğu için o denge sürmektedir.

Toplam nüfusun %60 a yakın kısmı 30 yaşın altındadır.

Azerbaycan'da nüfusun büyük bir bölümünü oluşturan Azeriler, Müslümandırlar. Ancak yaklaşık 70 yıllık komünist yönetim tarafından yapılan yoğun ateizm propagandası [32] [33] [34] ile İran İslam Cumhuriyetinden kaynaklanan köktendinci İslami propagandaya [35] karşı oluşan tepki sebebiyle, dinsel yönelişler, İslami bir nitelik kazanmaktan ziyade bir kültürel renk biçiminde bulunmaktadır. Ancak bu, radikal köktendinci hareketlerin Azerbaycan'da bulunmadığı anlamına gelmemektedir.

[değiştir] Dağlık Karabağ

  • Yüzölçümü: 4.388 km²
  • Nüfusu: 187.769 ( 1989 nüfus sayımı ; 145.403 kişi Ermeni + 40.316 kişi Türk + 2050 kişi diğer milletler olmakla )

Azerbaycan toprağı olan Dağlık Karabağ Ermeni tarafından işgal edilmiş ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına rağmen de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti bölgeyi yönetmektedir. Yaklaşık 800.000 Azeri bölgeden göç etmiştir. Bu nedenle Dağlık Karabağ'da artık hemen hemen hiç Azeri yaşamamaktadır.

[değiştir] Din

Resmi rakamlara göre halkın %96'sı Müslüman (çoğunluğu Şii), %3-4'ü Hıristiyandır (çoğunluğu Rus Ortodoks Kilisesi, Gürcü Ortodoks Kilisesi ve Malakan). Fakat Azerbaycan'da dinsel bağlılık nominal olduğu için, pratikteki taraftar oranları çok daha düşüktür.

[değiştir] Siyasal ve sosyal yapılanmalar

Şimdiki Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

Azerbaycan'da faaliyetini sürdüren partilerin bazıları:

  1. Yeni Azerbaycan Partisi (İktidâr)
  2. Anavatan Partisi
  3. Müsavat Partisi (Muhalefet)
  4. Azerbaycan Halk Cephesi
  5. Milli İstiklal Partisi
  6. Sosyal Demokrat Parti
  7. Bağımsız Demokrat Parti
  8. Milli Muhabbet Partisi
  9. Tövbe Partisi
  10. Halk partisi
  11. Yeşiller Partisi
  12. Demokrat Partisi
  13. Demokratik Islahatlar Partisi
  14. Ümit Partisi

[değiştir] Ekonomik ve sosyal yapı

1991'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, özellikle geçiş döneminin [36] ilk yıllarında ekonomik alanda düşüşler olmuş ve para birimi olarak Manat'a bağlı kalmıştır. Ancak, Azerbaycan verimli tarım arazileri, doğalgaz, petrol ve demir cevheri bakımından zengin kaynaklara sahip bulunmaktadır. Ham petrol üretimi 2006' da günlük 600,000 varile ulaşmıştır.

Doğal gaz üretimi ise 1991 de 11 milyar m³ dur. Toplam doğalgaz rezervi 2 trilyon metreküp, petrol rezervlerin de 8 milyar varil olduğu savunulmaktadır. Ayrıca, petrokimya, yiyecek, giyim gibi hafif sanayi de vardır.

  • Turizm potansiyeli yüksek bir cumhuriyettir.[37]
  • Bankacılık ve sigortacılık gelişme süreci göstermektedir.[38] [39]
  • En önemli ihracatı petroldur. [40]
  • Petro-kimya ürünleri de ihracatta önemli yer tutmaktadır.[41]

ayrıca inşaat sektöründe farklı gelişmeler olmuştur.[42] [43]

  • İlk teleferik 2007 yılında Balakende hizmete açılmıştır.[44]

[değiştir] Tarım ve Hayvancılık

Azerbaycan'ın yüzde 7'si tarıma elverişli topraklara sahiptir. Bu tarım topraklarının büyük bölümü de Kura ve Aras nehirleri etrafındadır ve ülkede, tarım büyük ölçüde sulamaya dayanmaktadır. Yetiştirilen başlıca ürünler tahıl, meyve, pamuk, çay, tütün ve üzümdür. Ayrıca, dut ağacından yılda 5.000 ton ipek kozası elde edilmektedir.

Azerbaycan tarımında ve ekonomisinde hayvancılığın da önemli yeri bulunmaktadır. En son verilere göre Azerbaycan'da 1,5 milyon sığır, 5 milyon koyun, 30 milyon kümes hayvanı bulunmaktadır. Arıcılık gelişmiştir.

[değiştir] Sanayi

Azerbaycan'da sanayi sektörü net maddi üretimin % 48,3 (1992 tahmini) oluşturmaktadır.

  • Ağır Sanayi: Enerji, Metalurji, Makina, îmal, Kimya, Orman Ürünleridir.
  • Hafif Sanayi: Dokuma, dikiş, deri, kürk, kunduradır.

[değiştir] Ulaşım

Azerbaycan gelişmiş bir ulaştırma sistemine sahiptir.

[değiştir] Eğitim

Azerbaycan'da eğitimin tüm diğer Türk devlet ve topluluklarına göre çok ileri düzeyde olduğu görülür. 1991 istatistiksel verilere göre 4.775 okulda 1.503.000 öğrenci okumaktadır. Bugün okul sayısı 5.000'e, öğrenci sayısı 1.600.000'e ulaşmıştır.[45]

Azerbaycan'da 6.500 kültür tesisi, 4.605 kütüphane, 125 müze, 125 müzik okulu, 43 halk tiyatro salonu, 3.680 kültür evi bulunmaktadır. Okuma yazma oranı %99,5'tir[46].

Bakü-Azerbaycan Devlet Üniversitesi ve bağlı enstitüleri bütün Uygulamalı Matematik ve Ekonomik Sibernetik, Kimya, Jeoloji, Biyoloji, Tarih, Filoloji, İlahiyat, Coğrafya, Gazetecilik, Hukuk, Mekanik ve Matematik, Fizik, Sosyal Bilimler ve Psikoloji, Kütüphane Çalışmaları, Uygulamalı Matematik Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Doğu Çalışmaları, kollarında eğitim-öğretim yapmaktadır. [47]

Özel ve devlet olmak üzere toplam 49 tane kanuni üniversite mevcuttur ve bu üniversiteler de birçok türk ve yabancı öğrenciye eğitim vermekle birlikte doğu bloğu ülkeler arasında kaliteli eğitim veren ülkeler arasında sayılmaktadır. [48]

türk öğrenci birliği başkanı metehan mollamehmetoğlu Azerbaycandaki üniversitelerde Türkiyeden öğrencilerin eğitim görmesi ve üniversitelere girmesi için ÖSS den minimum 120 puan alması gerekmekte. Azerbaycandaki üniversitelerden mezun olunduğunda türkiye için sosyal bölümlerde denlik problemi yok fakat tıp ve mühendislik bölümleri için denklik sınavına girmesi gerektiğini bunların dikkate alınması ve daha sonra mağdur olunmaması için bu bilgilerin hafızalarda bulunmasını ayrıca

Azerbaycan üniversiteleri iyi eğitim vermesinin yanı sıra yabancı öğrenciler tarafından maddi anlamda tercih sebebi olabiliyor.

[değiştir] Sağlık

Azerbaycan'da sağlık hizmetleri verilirken üçlü bir sistem uygulanmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

  1. İlk müdahale sağlık memurlarıyla yapılmakta,
  2. Bunların yetersiz kalması halinde hastalar, hastahanelere gönderilmekte,
  3. Hastahanelerin yetersizliği durumunda ise hastalar üniversitelerdeki araştırma hastahanelerine yollanmaktadır.

[değiştir] Sosyal Güvenlik

Azerbaycan'da sosyal güvenlik ağı maliyetleri oldukça yüksek olup, GSMH % 18'ini tutmaktadır. Emeklilik yaşı olarak kadınlarda 55 yaş, erkeklerde ise 60 yaş koşulu aranmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti ekonomik bağımsızlık kavramını benimsemiş ve 1991'den sonrada serbest piyasa ekonomisine geçerek dünyayla bütünleşmek istemiştir.[kaynak belirtilmeli]

Ayrıca, özel mülkiyete izin verilmiş, borsa yasası çıkarılmış, devlet tahvilleri hazırlanmış, toprak kanunu ile topraksız çiftçiler topraklandırılmıştır. Kendi merkez bankasını kurmuş, düzenli bir vergilendirmeyi getirmiş ve ülkeye yabancı sermaye akışını sağlamıştır.[kaynak belirtilmeli]Birleşmiş Milletler, AGİT, IMF gibi kuruluşların da üyesidir.

[değiştir] Karabağ Problemi

Ana madde: Karabağ Savaşı

1988 Ocak ayında, Ermenistan Rusya'nın yardımı ile Azerbaycan'a karşı baskısını arttırdı.[kaynak belirtilmeli] 6 Mayıs 1989 tarihli Sovyetler Birliği Bakanlar Kurulunun kararı ile Dağlık Karabağ yönetiminde görevli olan bütün Azerbaycanlılar bölgeden çıkarıldı. 30 Kasım 1989'da Еrmenistan Meclisi SSCB’nin onayı ile Karabağ'ı kendi topraklarına katma kararı aldı. 20 Ocak 1990’da Sovyet yönetimi aldığı kararla ordusunu sürerek Azerbaycan'da saldırdı. 8 Ağustos 1991'de Еrmenistan’da bulunan son Türk köyü olan Nüvedi de boşaltıldı. [49]

[değiştir] Azerbaycan Türkiye ilişkileri

Ana madde: Azerbaycan-Türkiye ilişkileri
Azerbaycan Dostluk Parkı, Bursa, Türkiye

Atatürk, "Azerbaycan'ın sevinci bizim sevincimiz, kederi bizim kederimizdir." Haydar Aliyev - "Biz bir millet, iki devletiz." Ebulfez Elçibey, "İki kardeşin yan yana ayrı devletler kurduğu nerede görülmüştür. Azerbaycan ve Türkiye olarak en kısa zamanda birleşmeliyiz diyerek ülkeler arasındaki bağı bu sözlerle anlatmışlardır."Ancak son zamanlarda ortaya çıkan Ermenistan sınırı problemi iki ülke arasında ayrılığa yol açsada Türkiye Başbakanının açıklamasıyla herşey eski seyrine dönmüştür.

[değiştir] Ayrıca bakınız

45pxx28px
 Azerbaycan Portalı

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ http://en.apa.az/news.php?id=101059
  2. ^ CIA World Factbook
  3. ^ Azerbaijan.
  4. ^ Report for Selected Countries and Subjects - Armenia (İngilizce). Uluslararası Para Fonu. 10 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir.
  5. ^ Azerbaijan (İngilizce). World Factbook. CIA (2009). “a nation with a majority-Turkic and majority-Muslim population”
  6. ^ Azerbaijan (İngilizce). Background Note. U.S. Department of State (Mart 2009). “Religion: Muslim 93.4% (majority Shi'a)”
  7. ^ Minorsky, Vladimir (2007). Ādharbaydjān (Azarbāydjān) (İngilizce). Encyclopedia of Islam. Brill.
  8. ^ Chaumont, M.L. (1989). Atropates (İngilizce). Encyclopedia Iranica. Routledge & Kegan Paul.
  9. ^ Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian (1999). Historical Dictionary of Azerbaijan (İngiliz dilinde), 20-21, Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-3550-9.
  10. ^ Azakov, Siyavuş (2007). National report on institutional landscape and research policy Social Sciences and Humanities (SSH) in Azerbaijan (İngilizce). GlobalSSH.
  11. ^ Nesib Nesibli, "Osmanlı-Safevî Savaşları, Mezhep Öeseşes, ve Azerbaucan", Türkler, C. 6, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002, ISBN 975-6782-39-0, s. 895.
  12. ^ Ahmet Kabaklı "Türk Edebiyatı" sf.15, Türk Edebiyatı Vakfı (1988).
  13. ^ Nurcan Toksoy "Azerbaycan birinci uluslararası sempozyumu bildirileri" sf.103, Atatürk Kültür Merkezi (2002).
  14. ^ Gary Kenneth Bertsch "Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia" sf. 297, Routledge (2000).ISBN 0-415-92273-9.
  15. ^ E. Wayne Nafziger, Frances Stewart ve Raimo Väyrynen "War, Hunger, and Displacement: The Origins of Humanitarian Emergencies" sf. 406, Oxford University press (2000).ISBN 0-19-829739-4.
  16. ^ Firoozeh Kashani-Sabet "Fragile Frontiers: The Diminishing Domains of Qajar Iran" 29 (2): 210, International Journal of Middle East Studies (Mayıs 1997).
  17. ^ John Frederick Baddeley "The Russian Conquest of the Caucasus" sf. 71,Harvard University: Longmans, Green and Co. (1908).
  18. ^ Peter Avery, Gavin Hambly "The Cambridge History of Iran" sf.126, Cambridge University Press (1991).ISBN 0-521-20095-4.
  19. ^ Nurcan Toksoy "Revan'da son günler" sf.340, Orion (2007).
  20. ^ "Bay" Balkan Aydınları ve Yazarları (1994).
  21. ^ The history of Azerbaijan. General information - "The first democratic, legal and secular state in the whole East and Islamic world"
  22. ^ Türk Cumhuriyetleri birligi. Azerbaycan. Tarih
  23. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_land_border_lengths
  24. ^ http://rufataz.azersayt.com/blog.html?page=comments&member=rufataz&newsid=58140
  25. ^ http://www.peakware.com/areas.html?a=294
  26. ^ [1]
  27. ^ http://www.cac-biodiversity.org/aze/aze_climate.htm
  28. ^ Elnur Ağaoğlu, "Azerbaycan'ın Etnik ve Demografik Yapısı", Türkler, C. 19, 2002, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, ISBN 975-6782-52-8, s. 219.
  29. ^ a b Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya alınması 1999-cu il, IV hissə, Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi, Bakı, 2000, ISBN 5-86874-202-8, s. 8-9.
  30. ^ Ahıska Türkleri, 31 Ekim 1957 tarihli SSCB Yüksek Sovyeti kararıyla Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden alınıp Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Saatlı ve Sabirabad rayonlarına yerleştirilmiştir. 1957'de gelmeniş olanlar da Mayıs - Haziran 1989'da Özbekistan'ın Fergana, Kokong, Kuvaçay ve Yayçan gibi kentlerinde yaşanan olaylardan dolayı Azerbaycan'ın Saatlı, Sabirabad rayonların yanı sıra Quba, Haçmaz, Deveçi, Şamahi ve Ağsu gibi rayonlara göç etmişlerdir, Elnur Ağaoğlu, "Azerbaycan'ın Etnik ve Demografik Yapısı", Türkler, C. 19, 2002, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, ISBN 975-6782-52-8, s. 219.
  31. ^ Annual Report on International Religious Freedom for 2000 - Azerbaijan (İngiliz). U.S. Department of State (5 Eylül 2000).
  32. ^ Yrd. Doç. Dr. Habil NAZLIGÜL' ün dilinden; Bir sohbetimiz sırasında orta yaşlı bir Azeri öğretmenin ateizm dersinin sınavına “Allahım sen yardım et” diye dua ederek girdiklerini söylemesi, yani Allah’ın yokluğu-nu veya gereksizliğini ispat edeceği bir sınava girerken yine Allah’tan yardım istediğini ifade etmesi benim için ilginç bir hatıra olmuştur
  33. ^ İlmi Ateizm Üzre İhtisasa Giriş, Âlî Tahsil Üzre, Tedris Metodika Kabineti, Tertip, P. Mahmudov, Bakı-1986
  34. ^ İlmi Ateizmin Esasları, Ders Kitabı, Bakü-1963
  35. ^ Azerbaycan' da Siyasal Partiler ve Siyasal İlişkiler - Prof.Dr. Gabil HÜSEYİNLİ - s.169-170
  36. ^ Azerbaycan'da Ekonomik Dönüşüm Süreci Ve Reformların 10 Yılı - Ayhan Karaca
  37. ^ Azerbaycan'ın Turizm Potansiyeli ve Turizm Etkinliklerinin Degerlendirilmesi - Rehman SEFEROV, Tapdıg HESENOV - TÜRKİYAT ARASTIRMALARI DERGiSi�- s.255
  38. ^ http://www.palhaber.com/haber/ekonomi/ekonomi-genel/azerbaycan-da-bankacilik-hiz-kazandi.html
  39. ^ AZERBAYCAN BANKACILIK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GENEL BİLGİ - Azerbaycan-Türkiye İş Adamları Birliği
  40. ^ Azerbaycan’da Petrol Üretiminin Tarihsel Süreç İçerisindeki Değişimi - Rehman SEFEROV - TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİ • 285
  41. ^ http://www2.omu.edu.tr/ogrenciklupleri/klupler/turkdunyasi/azerbeycan.htm
  42. ^ http://www.tokataktuel.com/yazi_ac.asp?yazi_id=37&kul_id=8
  43. ^ http://www.lpghaber.com/Azerbaycan-da-14.-Uluslararasi-Insaat-Fuari-Acildi--haberi-131523.html
  44. ^ http://www.stmteleferik.com.tr/tr/?page=referanslar&id=13
  45. ^ Center for International Relations- Reports&Analyses - Richard Wolf
  46. ^ Azerbaycan Nüfusunun Eğitim Açısından Analizi - Rehman SEFEROV, Akif Akkuş
  47. ^ http://www.ceebd.co.uk/ceeed/un/az/az003.htm
  48. ^ http://www.campuscareercenter.com/employer/partner_school_results.asp?country=189
  49. ^ http://karabakh-doc.azerall.info/ru/isegod/isg031az-3.php

[değiştir] Dış bağlantılar

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Azerbaycan ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiSözlük'te Azerbaycan ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

VikiSöz'de Azerbaycan ile ilgili özlü sözler bulunmaktadır.


g • t • d
Asya ülkeleri
Orta Asya
 Afganistan • Kazakistan1 • Kırgızistan • Özbekistan • Tacikistan • Türkmenistan Doğu Asya
 Çin Halk Cumhuriyeti • Çin Cumhuriyeti (Tayvan)4 • Güney Kore • Kuzey Kore • Japonya • Moğolistan
Orta Doğu
 Azerbaycan1 • Bahreyn • Birleşik Arap Emirlikleri • Ermenistan5 • Gürcistan1 • Irak • İran • İsrail • Katar • Kıbrıs Cumhuriyeti4,5 • Kuveyt • Lübnan • Mısır2 • Suriye • Suudi Arabistan • Türkiye1 • Umman • Ürdün • Yemen2 Güneydoğu Asya
 Bruney • Doğu Timor3 • Endonezya3 • Kamboçya • Laos • Malezya • Myanmar • Singapur • Tayland • Vietnam
Hint Yarımadası
 Bangladeş • Butan • Hindistan • Maldivler • Nepal • Pakistan • Sri Lanka Diğer siyasî
varlıklar		 Abhazya1,4 • Dağlık Karabağ4,5 • Filistin4 • Güney Osetya1,4 • Kuzey Kıbrıs4 • Rusya1 (Sibirya)
1 Kısmen Avrupa'da. • 2 Kısmen Afrika'da • 3 Kısmen Okyanusya'da • 4 Belli oranda tanınan ve tanınmayan ülkeler • 5 Tamamen Asya'da, fakat tarihî ya da kültürel sebeplerden dolayı genellikle Avrupa ülkesi olarak tanımlanır
g • t • d
Azerbaycan'ın yönetim birimleri
Rayonlar
Flag of Azerbaijan

Abşeron · Ağdam · Ağdaş · Ağcabedi · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babek · Balaken · Berde · Beyləqan · Bilesuvar · Daşkesen · Deveci · Füzuli  · Gedebey · Goranboy · Göyçay · Hacıkabul · İmişli · İsmayıllı · Cebrail · Celilabad · Culfa · Kelbecer · Kəngərli · Xaçmaz · Göygöl · Xızı · Hocalı · Hocavend · Kubatlı · Kürdemir · Laçın · Lankaran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qabala · Qax · Qazax · Qobustan · Quba · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Sadarak · Salyan · Samux · Şahbuz · Şaki · Şamakhi · Şamkir · Şarur · Şuşa · Siazan · Terter · Tovuz · Ucar · Yardımlı · Yevlax · Zengilan · Zaqatala · Zərdab
Kentler
Eğik yazılı bölgeler Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne dahildir.
Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT)
BDT

Azerbaycan · Beyaz Rusya · Ermenistan · Gürcistan · Kazakistan · Kırgızistan · Moldova · Özbekistan · Rusya Federasyonu · Tacikistan ·

Gözlemciler: Türkmenistan

g • t • d
Karadeniz Ekonomik İşbirliği (BSEC)
Üyeler
Arnavutluk · Azerbaycan · Bulgaristan · Ermenistan · Gürcistan · Moldova · Romanya · Rusya ·
Sırbistan · Türkiye · Ukrayna · Yunanistan
Gözlemciler
Almanya Almanya · Birleşik Devletler · Beyaz Rusya · Çek Cumhuriyeti · Fransa Fransa · Hırvatistan · İsrail · İtalya İtalya ·
Polonya · Slovakya · Tunus
İslam Konferansı Örgütü
İslam Konferansı Örgütü
İslam Konferansı Örgütü'nün bayrağı
Üyeler: Afganistan · Arnavutluk · Azerbaycan · Bahreyn · Bangladeş · Benin · Birleşik Arap Emirlikleri · Brunei · Burkina Faso · Cezayir · Cibuti · Çad · Endonezya · Fas · Fildişi Sahili · Filistin · Gabon · Gambiya · Gana · Gine Bissau · Guyana · Irak · İran · Kamerun · Katar · Kazakistan · Komor · Kuveyt · Kırgızistan · Libya · Lübnan · Malezya · Maldivler · Mali · Mısır · Moritanya · Mozambik · Nijer · Nijerya · Özbekistan · Pakistan · Senegal · Sierra Leone · Somali · Sudan · Surinam · Suriye · Suudi Arabistan · Tacikistan · Togo · Tunus · Türkiye · Türkmenistan · Uganda · Umman · Ürdün · Yemen

Gözlemci Ülkeler: Bosna-Hersek · Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Rusya · Tayland
Gözlemci Örgütler: Afrika Birliği · Arap Birliği · Bağlantısızlar Hareketi · Birleşmiş Milletler · Ekonomik İşbirliği Örgütü

g • t • d
Çağdaş Türk devletleri
Bağımsız ülkeler Azerbaycan · Kazakistan Kazakistan · Kırgızistan · Özbekistan · Türkiye · Türkmenistan
Rusya Federasyonu Altay · Başkurdistan · Çuvaşistan · Hakasya · Kabardey-Balkarya · Karaçay-Çerkes · Saha · Tataristan · Tuva
Diğerler Gagavuzya (Moldova) · Karakalpakistan (Özbekistan) · Kuzey Kıbrıs1 ·  Uygur (ÇHC)
1 Sadece Türkiye tarafından tanınmaktadır.
g • t • d
Ekonomik İşbirliği Örgütü
Üyeler Afganistan Bayrağı Afganistan · Azerbaycan Bayrağı Azerbaycan · Vlag van Iran İran · Vlag van Kazachstan Kazakistan · Vlag van Kirgizië Kırgızistan · Vlag van Oezbekistan Özbekistan · Vlag van Pakistan Pakistan · Vlag van Tadzjikistan Tacikistan · Türkiye Bayrağı Türkiye · Vlag van Turkmenistan Türkmenistan

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Azerbaycan" adresinden alındı.
Diğer diller