Haydar Aliyev
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Şubat 2008 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir. |
| Haydar Aliyev | |
 Azerbaycan Cumhurbaşkanı
(1923 - 2003) Haydar Aliyev |
|
| Doğum | 10 Mayıs 1923 Nahçıvan , Azerbaycan |
|---|---|
| Ölüm | 12 Aralık 2003 Cleveland, Ohio, ABD |
Haydar Ali Rıza oğlu Aliyev (d. 10 Mayıs 1923, Nahçıvan, Azerbaycan - ö. 12 Aralık 2003, Cleveland, Ohio, ABD) - Sovyetler Birliği'nin yüksek devlet adamı ve Azerbaycan'ın 3. Cumhurbaşkanı.
Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyetinde doğmuştur. 1939'da Nahçıvan Pedagoji Teknik Lisesi'ni bitirdikten sonra Azerbaycan Sanayi Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1957de ise , Azerbaycan Devlet Üniversitesi tarih bölümünü bitirmiştir.
1941de Nahçıvan MSSR Halk Dahilî İşler Başkanlığına ve 1944'te NKGB'ye gönderilmiştir. Bu tarihlerde devlet emniyet organları sisteminde çalışan Haydar Aliyev 1964'te Azerbaycan emniyet organları başkanlığında görev yapmış, 1967de ise Başkanlık görevine getirilmiştir. Aliyev, general rütbesine kadar yükselmiştir.
Azerbaycan Komünist Partisi Merkezi Komitesinin 1969 Temmuz plenumunda Haydar Aliyev Azerbaycan Komünist Partisi Merkezi Komitesinin birinci katibi seçilerek Devletin rehberi olmuştur. 1982 Aralık ayında Sovyet İttifakı Komünist Partisi Merkezi Komitesi Siyasi Bürosu'nun üyesi seçilmiş, SSCB Bakanlar Kurulu başkanının birinci yardımcısı vazifesine yükseltilmiş ve SSCB'nin rehberlerinden biri olmuştur. Haydar Aliyev yirmi yıl süresince SSCB milletvekili olmuş, 5 yıl ise SSCB Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcılığı yapmıştır.
Haydar Aliyev 1987 Ekiminde Sovyet İttifakı Komünist Partisi Merkezi Komitesi Siyasi Bürosunun ve şahsen Baş katip Mihail Gorbaçovun talimatı ile görevlerinden alınmıştır.
Haydar Aliyev 20 Ocak 1990 da Sovyetler'in Bakü'de yaptığı kanlı facia ile ilgili olarak ertesi gün Azerbaycanın Moskovadaki konsolosluğunda beyanatla karşı çıkarak, Azerbaycan halkına karşı işlenmiş cinayetin teşkilatçıları ve icraatçılarının cezalandırılmasını talep etmiştir. O, SSCB'nin dağıldığını görerek, 1991 Temmuz ayında Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ni terketmiştir.
1990 Temmuzunda Azerbaycan'a giden Haydar Aliyev ilk önce Bakü'de, sonra ise Nahçıvan'da yaşamış ve de Azerbaycan parlamentosuna milletvekili seçilmiştir. O, 1991 - 1993 arası Nahçıvan özerk devleti başkanı, Azerbaycan parlamentosu Başkan yardımcısı olmuştur. Haydar Aliyev 1992de kurduğu Yeni Azerbaycan Partisi'nin başkanı olmuştur.
Haydar Aliyev 15 Temmuz 1993de Azerbaycan parlamento Başkanı, 24 Temmuzda ise Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Başkanlığı'na getirilmiştir.
11 Ekim 1998 de yapılan seçimlerde, yeniden 5 sene süresince Azerbaycan Cumhuriyeti Başkanlığı görevini devam ettirmiştir. 15 Ekim 2003de başkanlık seçimlerinde Haydar Aliyev yaşadığı ciddi sağlık problemleri sebebiyle seçimlere katılamamasından dolayı, oğlu İlham Aliyev cumhurbaşkanlığı görevine getirilmiştir.
Haydar Aliyev birçok ödül, nişan ve birçok ülkenin fahrî doktoru ünvanını almamıştır.
Haydar Aliyev 4 kez Sovyetlerin Lenin nişanı, Kızıl Yıldız nişanı ve birçok madalya almış, iki defa Sosyalist Kahramanı adını almıştır.
- 27 Mart 1997 - Kievde Azerbaycan Devlet Başkanı'na Ukraynanın büyük mükafatı "Yaroslav Mudrı" nişanı verildi.
- 13 Nisan 1999 - Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanı Suleyman Demirel Başkan Haydar Aliyeve Türkiyenin en önemli ödülü - "Atatürk Barış Nişanı"nı vermiştir.
- 20 Ocak 2001 - Azerbaycan Devlet Başkanı Haydar Aliyeve Moskova Devlet Üniversitesinin "Fahri profesoru" adı verilmişdir.
- 3 Nisan 2003 - Azerbaycan Devlet Başkanı Haydar Aliyev Rusya Federasyonunun Emniyat, Müdafa vu Hukuk Problemleri Akademisinin profesörü ve hakiki üyesi seçilmiş, Y.V. Andropov adına ödüle layik görülmüşdür.
- 10 Mayıs 2003 - Rusyanın yüksek ödülü - Mukaddes Apostol Andrey Pervozvannı nişanı ile ödüllendirilmesi ve anlaşma imzalanması.
| Önce gelen: Ebulfez Elçibey |
Azerbaycan Cumhurbaşkanı 1993 - 2003 |
Sonra gelen: İlham Aliyev |
[değiştir] Haydar Aliyev ve Azerbayсan-Türkiye kardesliyi
"Biz bir millet, iki devletiz" (c) Haydar Aliyev
|
|
||
|---|---|---|
| Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti | Mehmed Emin Resulzade · Alimerdan Topçubaşov |
 |
| Azerbaycan S.S.R. | Mirza Davud Hüseynov · Grigory Kaminsky · Sergey Kirov · Levon Mirzoyan · Nikolay Gikalo · Vladimir Polonskiy · Mir Cafer Bağırov · Mir Teymur Yakubov · İmam Mustafayev · Vali Akhundov · Haydar Aliyev · Kamran Bağırov · Abdurrahman Vezirov · Ayaz Muttalibov | |
| Azerbaycan Cumhuriyeti | Ayaz Muttalibov · Yakup Memedov* · Ayaz Muttalibov · İsa Gamber* · Ebulfez Elçibey · Haydar Aliyev · İlham Aliyev | |
| (*) Vekaleten | ||
