Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti
Naxçıvan Muxtar Respublikası
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Konum
Nahçıvan haritası
Kuzey Kafkasya Bölgesi
Konum
Nahçıvan'ın detaylı haritası
Başkent Nahçıvan
Resmî dil(ler) Azerbaycan Türkçesi
Yönetim biçimi Özerk
 - Parlamento Başkanı Vasif Talıbov
Kuruluş
 - Nahçıvan ÖSSC'nin kuruluşu
9 Şubat 1924
 - Nahçıvan
Otonom

17 Kasım 1990
Yüzölçümü
 - Toplam 5.363 km² 
2 mil²
 - Su (%) önemsiz miktar
Nüfus
 - 2007 tahmini 398.000
Para birimi Azerbaycan Manatı (AZN)
Zaman dilimi EET (UTC+4)
 - Yaz EEST (UTC+5)

Nahçıvan veya resmî adıyla Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (Azerice: Naxçıvan Muxtar Respublikası), Azerbaycan'a bağlı özerk bir cumhuriyet.

Nahçıvan'ın, kuzeyi ve doğusu Ermenistan ile, güneyi ve batısı da İran topraklarıyla çevrilmiş olup, kuzeybatısında yer alan Türkiye ile kısa bir sınırı vardır. Bu sınır bölgesi Türkiye tarafından Dilucu olarak adlandırılmakta olup, Türkiye ile Nahçıvan'ı birbirine bağlayan yol Dilucu'nda Aras Nehri üzerine inşa edilen Hasret Köprüsü'nden geçmektedir.

Coğrafya ve ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Nahçıvan, 5.363 km2 yüzölçümüne sahiptir (Nahçıvan şehri - 35.48 km², Kengerli İlçesi - 682 km², Culfa İlçesi - 995 km², Ordubad İlçesi - 972 km², Sederek İlçesi - 151.34 km², Şerur İlçesi - 707.5 km², Şahbuz İlçesi - 918 km² olmak üzere) . Arazi yapısı dağlık bir nitelik gösteren Nahçıvan'da ovaların toplam araziye oranı % 20, ormanların oranı ise % 2 civarındadır.[kaynak belirtilmeli]

Azerbaycan'a bağlı olmakla birlikte, bu ülkeyle fiziki bağlantısı olmayan Nahçıvan, Türk devletleri arasında Türkiye ile kara sınırı bulunan tek toprak parçasıdır. Türkiye ile Nahçıvan arasında 11 km'lik bir sınır bulunmaktadır.[1] Nahçıvan şehir merkezi ile Türkiye'nin Iğdır şehri arasındaki uzaklık 160 km olup, iki şehir karayolu ile birbirlerine bağlanmıştır. İki ülke arasındaki ulaşım ve ticari ilişkiler Dilucu Sınır Kapısı'ndan gerçekleştirilmektedir.

İran ile Culfa ve Urumiye kentlerine yönelik iki ayrı sınır kapısı bulunmaktadır. Sovyet döneminden kalan, Nahçıvan'ı Ermenistan üzerinden Azerbaycan'a bağlayan karayolu ise, 1992-93 Savaşından bu yana kullanılamamaktadır.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Nahçıvan'ın statüsü, 12 Kasım 1995 tarihinde halk oylaması ile kabul edilen Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası'nın 9. bölümünde düzenlenmiştir. Buna göre; Nahçıvan içişlerinde özerk, savunma ve dış politikasında ise Azerbaycan'a bağlı bir statüye sahiptir. Yasama organı 45 üyeli Ali Meclis'ten, yürütme organı ise Bakanlar Kurulu'ndan oluşan Nahçıvan'da yargı görevi bağımsız mahkemelerde bulunmaktadır.

Nahçıvan, Türkiye'nin de taraf olduğu 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları uyarınca özerk statüsü devam etmek kaydıyla Azerbaycan'a bırakılmıştır. Bu çerçevede Türkiye de Nahçıvan'ın statüsünün devamında dolaylı olarak bir güvence unsuru haline gelmiş ve Nahçıvan'ın toprak bütünlüğünü kabul etmiştir.

İsim Resim Merkez Nüfus Notlar
Babek Babek
Culfa Culfa
Kengerli Rayonu Kıvrak
Nahçıvan
City of naxcivan view from plane.jpg
Nahçıvan
Ordubad Ordubad En doğudaki idari bölgedir
Sederek Haydarabad Türkiye ile sınırı olan idari bölgedir
Şahbuz
Havadan Şahbuz
Şahbuz
Şerur Şerur

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Nahçıvan, tarihi Nahçıvan Hanlığı gibi kendisine başkentlik yapan Nahçıvan şehrinin adı ile anılmaktadır. Şehir bugün 70.389 kişi nüfusa sahip olup (1 Ocak 2008 resmi verisi).[2] Nahçıvan'ın toplam nüfusu ise 414.900 kişidir (01.08.2011 resmi verisi).[2]

Nahçıvan, Nahçıvan şehri ile buna bağlı 7 ilçeden oluşmaktadır (1 Ocak 2008 resmi verilerine göre Şerur: 97.929 kişi, Sederek: 13.339, Babek: 67.726, Şahbuz: 21.783, Culfa: 39.071 Kengerli: 26.093 ve Ordubat: 43.143 kişi).[2].

Etnik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Ocak 2008 resmi verilerine göre Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin nüfusu 414.900.[2]Etnik yapı ise 01.08.2011 resmi verilerine göre 405.900 Azeri, 2.280 Kürt, 517 Rus, 140 Ukraynalı, 51 Tatar, 17 Ermeni, 11 Lezgi, (%0,021) ise diğer halkların temsilcileri.[3]

Eğitim-öğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Nahçıvan şehir kütüphanesi

Nüfusunun % 28'i şehir merkezlerinde yaşayan Nahçıvan'da 228 ilk ve orta öğretim okulu, 5 meslek lisesi ve 2 üniversite bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli] 1999 yılı itibariyle toplam öğrenci sayısı 80.000 olarak tespit edilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]