San Marino
| Çok Huzurlu San Marino Cumhuriyeti | |||||
| Serenissima Repubblica di San Marino | |||||
|
|||||
| Slogan: Libertas (Latince) "Özgürlük" |
|||||
| Ulusal Marş: Inno Nazionale della Repubblica |
|||||
 |
|||||
| Başkent |  San Marino43°56′N 12°27′E / 43.933°N 12.45°E |
||||
| Resmî dil(ler) | İtalyanca | ||||
| Etnik gruplar | San Marinolular, İtalyanlar | ||||
| Milliyet | San Marinolular | ||||
| Yönetim biçimi | Devlet | ||||
| - Önder Kral Naibi | Maria Luisa Berti Filippo Tamagnini |
||||
| Kuruluş | |||||
| - Tarih | 3 Eylül 301 | ||||
| - Anayasa | 8 Ekim 1600 | ||||
| Yüzölçümü | |||||
| - Toplam | 61.2 km² (219) 24 mil² |
||||
| Nüfus | |||||
| - Temmuz 2011 tahmini | 31,918[1] (219.) | ||||
| GSYİH (SAGP) | 2008 | ||||
| - Toplam | 1.17 milyar $ (163.) | ||||
| - Kişi başına | 35,928$ (24.) | ||||
| İGE | n/a (2003) | ||||
| Para birimi | Avro (€) (EUR) |
||||
| Zaman dilimi | CET (UTC+1) | ||||
| - Yaz | CEST (UTC+2) | ||||
| Internet TLD | .sm | ||||
| Telefon kodu | 378 (0549İtalya) | ||||
| 1 "SAN MARINO". UNECE. | |||||
San Marino veya resmî adıyla Çok Huzurlu San Marino Cumhuriyeti (İtalyanca: Serenissima Repubblica di San Marino) Güney Avrupa'da İtalya Yarımadası içerisinde Apenin Dağları'nın küçük bir tepesinde bulunan bir ülke. Hiçbir denize kıyısı olmayan ülke, Avrupa'nın beş mikro devletinden biridir.[2]
Dünyanın en eski ülkerinden biri olan San Marino, Roma İmparatorluğu İmparatoru Diocletianus'un Hristiyanlara işkence etmesi üzerine 3 Eylül 301 tarihinde Dalmaçyalı[3] Hıristiyan bir taş ustası olan Marinus tarafından kurulmuştur. 61 km²'lik yüz ölçümüne sahip olan ülke dünyanın en geniş 225. ülkesidir ve dünya alanının %0.01'inden daha azını kaplar.[4]
Konu başlıkları |
[değiştir] Tarih
- Ana madde: San Marino tarihi
[değiştir] Kuruluş
Dünyanın en eski ülkelerinden biri olan ve en eski cumhuriyeti[5] olan San Marino, 3 Eylül 301 tarihinde Roma İmparatoru Diocletianus'un Hıristiyanlara karşı uyguladığı işkenceden kaçan Hıristiyan bir taş ustası Dalmaçyalı Marinus tarafından kurulmuştur.[6][7][8]
[değiştir] Yeni Çağ
Ülke tarihi boyunca genel olarak barış içinde yaşadı. 1503 yılında bir süre Cesare Borgia tarafından işgal edildi.[7] 1739 yılında Papa XII. Clemens'in emriyle bir süre Papalık ordusu tarafından işgal edildi. 1815 yılında toplanan Viyana Kongresi, San Marino'yu bir devlet olarak tanımaya devam etti. San Marino Giuseppe Garibaldi'nin çabalarıyla gerçekleşen İtalya'nın Birleşmesine katılmadı.
[değiştir] Yakın Çağ
Ülke 1944 yılında önce Nazi Almanyası sonra da Müttefikler tarafından işgal edildi. San Marino II. Dünya Savaşı'ndan sonra 1945-1957 yılları arasında Komünist Parti ile Sosyalist Parti tarafından kurulan bir koalisyon hükümeti tarafından yönetildi. Böylece, Batı Avrupa'da Komünistler tarafından yönetilen ilk ülke olma niteliğini kazandı.
[değiştir] Demografi
Yaklaşık 30.000 kişilik ülke nüfusunun 1.000 kadarı yabancıdır ve yabancıların büyük kısmını İtalyanlar oluşturur. Yaklaşık 5.000 kadar San Marinolu da yurtdışında, özellikle de İtalya'da yaşar. San Marino'da konuşulan dil İtalyancanın Emilia-Romagna lehçesidir. Halkın çoğu Roma Katolik Kilisesi'ne bağlıdır.[9]
[değiştir] Coğrafya
- Ana madde: San Marino coğrafyası
San Marino, tamamı İtalya toprakları içerisindeki Emilia-Romagna ve Marche bölgeleri arasında yer alan bir ülkedir. Adriyatik Denizi kıyısından 20 kilometre batıda bulunan[10] ülkenin tek komşusu dört yanını çevreleyen İtalya Cumhuriyeti'dir. Başkenti Monte Titano üzerindeki San Marino şehridir. Ülke, Avrupa'da Vatikan ve Monako'dan sonra en küçük ülkedir.[11]
[değiştir] İklim
Ülkede İtalya Yarımadasında egemen olan Akdeniz İklimi etkilidir. San Marino'nun iklim ve hava durumu bilgileri hakkında bilgi toplayıp yaymak üzere bir kurumları vardır.[12]
[değiştir] Ekonomi
San Marino Avrupa Birliği'ne üye olmamasına rağmen para birimi olarak Avro'yu kullanır.[13] Avro'dan önce İtalyan lireti ve San Marino lirası'nı kullanan ülke Avro'nun Avrupa Birliği'nin resmi para birimi olması ve bu nednele İtalyan lireti'nin tedavülden kalkmasıyla[14] İtalya ile birlikte Avro'ya geçmiştir.
Ülke, Gayri safi yurtiçi hasılasındaki en önemli pay %50 ile turizmdir. 1997 yılında 3.3 milyon kişi ülkeyi ziyaret etmiştir.[15] Geri kalan %50lik bölümü ise bankacılık, elektronik ve seramikçilik gibi ekonomik etkinliklere aittir. Ülke tarım sektöründe en çok peynir ve şarap üretir.
San Marino'nun bastırdığı pullar filatelistler ve pul koleksiyoncuları tarafından rağbet görür. Ülke Küçük Avrupa Posta Birliği'ne üyedir.[16]
[değiştir] Politika
San Marino çok partili temsili demokrasi ile yönetilen bir demokratik cumhuriyettir. Yürütmeyle ilgili güç, hükümet tarafından uygulanır. Yasamaya ilişkin güç, hem hükümet ve görkemli ve genel konseyde[17] kullanılır. Adliye, yönetici ve yasama organından bağımsızdır.
[değiştir] Dış ülkelerle ilişkiler
I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri arasında yer alan ülke, İttifak Devletlerine savaş ilan etti. Savaş bitiminde Türkiye'de Cumhuriyet kurulduğu zaman tüm ülkeler ile anlaşma yapmış olmasına rağmen San Marino ile anlaşma yapmamıştır. Bu yüzden resmi kayıtlara göre iki ülke hala savaş halinde gözükmektedir. [18]
[değiştir] Kültür
Monte Titano üzerinde bulunan San Marino'nun Üç Kulesi ülkenin simgelerinden biri olup hem ülke bayrağı hem de armasında bulunur. Bu kulelerde üretilen çikolata ve kek oldukça ünlüdür.
[değiştir] Spor
İtalya ile beraber San Marino'da en ünlü spor futboldur. Ülkedeki futbol klupleri San Marino Futbol Federasyonu[19] çatısı altında birleşir. Yaklaşık on beş takım San Marino Şampiyonası'nda birincilik için yarışır. San Marino Calcio adında bir kulüp de İtalya Futbol Federasyonuna bağlı olarak Serie C2 liginde oynamaktadır.
San Marino Millî Futbol Takımı ilk gayriresmi maçını 1986 yılında Kanada Olimpiyat Takımı ile yapmış, ve 1-0 yenilmiştir. İlk resmi maçını 14 Kasım 1990 tarihinde Avrupa Futbol Şampiyonası için İsviçre ile yapan San Marino bu maçta 4-0 yenilmiştir.
Ülkede ikinci önemli spor olan Formula 1, dünyaca ünlü San Marino Grand Prix'inde yapılır.[20] 2007 Formula 1 sezonu'nda pist yarışa dahil olmamıştır.
[değiştir] Mutfak
San Marino mutfağı, İtalyan mutfağı ile kuvvetli bir benzerlik taşır. Özellikle arasında bulunduğu Emilia-Romagna ve Marche bölgelerinin mutfağına benzeyen San Marino mutfağının en özgün yemeği San Marino'nun Üç Kulesi'nde üretilen çikolatalı keklerdir. Ayrıca ülkede küçük bir şarap endüstrisi vardır.
[değiştir] Ordu
San Marino ordusu dünyanın en küçük ordularından biridir. Törensel vazifeler, sınırları devriye gezmek, hükümet binalarında bekçilik yapmak, büyük suçlarda suçluları polise teslim etmede polise yardım etmek ve ülkeyi savunmak bu ordunun görevidir.
[değiştir] Ulaşım
Ülke 61 km²'lik bir alan kaplamasına rağmen 220 kilometrelik bir karayolu ağı vardır ve bunun büyük kısmını otobanlar oluşturur. San Marino'nun plakalarda kullandığı kod "RSM"'dir. Ülkeye giriş çıkışların büyük kısmı karayolu ile yapılsa da ülkede Federico Fellini Uluslararası Havalimanı adında bir havalimanı da vardır ve birçok Avrupa ülkesinin büyük kentlerinden San Marino'ya direkt seferleri vardır. Ülkenin denize kıyısı olmadığı için limanı da yoktur.[21]
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Notlar ve Kaynaklar
- ^ The World Factbook-San Marino
- ^ Bakınız: Avrupa'daki mikrodevletler
- ^ Hırvatistan'da bulunan eski bir yerleşim olan Rab'da
- ^ http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2005/Table03.pdf
- ^ Bugün hâlâ bağımsız olan
- ^ Bazı kaynaklarda 306 yılı olarak geçer
- ^ a b http://www.state.gov/outofdate/bgn/s/11348.htm
- ^ http://www.riminibeach.it/en/san-marino/san-marino-history
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;ciagisimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/wiki/Vikipedi:Kaynak_gösterme">Kaynak gösterme</a>) - ^ http://www.riminibeach.it/en/san-marino/san-marino-travel
- ^ Vatikan 0.44km², Monako 1.95km²
- ^ Resmi sitesi: http://www.meteosanmarino.com/
- ^ http://www.ulkeler.net/sanmarino.htm#04
- ^ 9 Ekim 2001 tarihli Hürriyet Gazetesi haberi
- ^ San Marino (11/98)
- ^ Ülkenin üyelik sayfası: http://www.aasfn.sm/ ve örgüt resmi sitesi: http://www.sepacstamps.eu/
- ^ http://www.consigliograndeegenerale.sm/new/index.php3
- ^ http://webarsiv.hurriyet.com.tr/1997/10/11/13507.asp
- ^ Federasyon remsi sitesi
- ^ San Marino Grand Prix resmi sitesi
- ^ Eski verilere göre http://www.ulkeler.net/sanmarino.htm#06
[değiştir] Dış bağlantılar
Marino?uselang=tr Wikimedia-Atlas: San Marino – Coğrafi ve tarihi haritalar- Wikitravel'dan San Marino gezi rehberi
- CIA World Factbook: San Marino
|
|||||||||||||||||||||||||
