Afganistan

	د افغانستان اسلامي جمهوریت; جمهوری اسلامی افغانستان; Afganistan İslam Cumhuriyeti
Afganistan Bayrağı	Afganistan Amblemi
	Slogan: Allah'tan baska büyük yoktur ve Muhammed onun resulu'dur
	Milli Marş: Suroudi Milli
Başkent	Kabil; 34 31 K, 69 12 D
En Büyük Şehir	Kabil
Resmi Dil	Peştuca, Darice
Devlet başkanı	Hamid Karzai
Din	İslam
Bağımsızlık; - Tarih	Büyük Britanya'dan; 8 Ağustos 1919
Yüzölçümü:; - Toplam:; - Su(%):	; 647.500 km²(41.); 0%
Nüfus:; - Toplam:; - Yoğunluk:	; 31,056,997(38.); 43/km²
GSMH:; - Toplam; - Kişi Başına	; 21,5 milyar dolar(111.); 800 dolar(220.)
Para Birimi:	Afghani
Saat dilimi:	UTC+4:30
İnternet alan adı:	.af
Telefon Kodu:	+93
	Bütün veriler CIA World Factbook'tan alınmıştır.

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara

Afganistan, resmi adıyla Afganistan İslam Cumhuriyeti Asya'da denize sınırı olmayan bir ülkedir. Orta Asya'da bulunur ama etnik ve kültürel bağlarından dolayı bazı kaynaklar tarafından Orta Doğu'da kabul edilir. Doğu ve güneyde Pakistan, batıda İran, kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan ,doğuda da ufak bir sınırla Çin ile çevrilidir.

Afganistan, özellike güney bölgelerde yaşayan Peştun çoğunlukla birlikte Tacik, Hazara ve Özbek kökenli halkları da barındırır. Ayrıca nüfusa oranları %5'i geçmeyen bir çok etnik kökenli halk da (örneğin Beluciler, Türkmenler, Nuristanlılar, Araplar vs.) bu ülkede yaşamaktadır.

Ticaretin merkez noktalarından birinde olan Afganistan, bu stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca İranlılar, Yunanlar, Araplar, Moğollar, İngilizler ve Sovyetler gibi çeşitli ulusların istilasına uğramıştır.En son 2001 de ABD tarafından işgal edilmiştir.

[değiştir] ABD ve Koalisyon İşgali

Afganistan Savaşı

ABD'de yapılan 11 Eylül saldırılarının sorumlusu olarak ilan edilen El Kaide'nin bu bölgede yerleştiği iddiaları, Taliban rejiminin bu olaya müdahale etmemesi ve kaynak sağlaması nedeniyle ABD ve koalisyon güçleri tarafından işgal etmiştir. Ancak 7 yıllık işgal süresince kaolisyon güçleri Taliban'ı yok edememiştir. Çok sayıda da sivil kayıp veren Afgan halkı koalisyon güçlerinin ülkede olması taraftarı değildir. Taliban rejimi fesheldilmiştir ancak güçler çekilince tekrardan iktidara gelme olasılığı vardır.

%30 ABD ve Koalisyon güçleri
%20 Taliban
%50 Aşiret ve yerel yönetimler (aşiretlerin %86'sı Taliban yanlısıdır.)

[değiştir] Nüfus Bilgileri

Nüfus: 31,056,997 (2006 Temmuz ayı tahmini)

Yaş yapısı: 0-14 yaşlarda: %44.6 (erkek 7,095,117/kadın 6,763,759)

15-64 yaşlarda: %52.9 (erkek 8,436,716/kadın 8,008,463)

65 yaş ve üzerinde: %2.4 (erkek 366,642/kadın 386,300) (2006 tahmini)

Nüfus artış oranı: %2.67 (2006 tahmini)

not: Bu oran İran mültecilerini de kapsar.

Mülteci sayısı: 23.06 mülteci/1,000 nüfus (2004 tahmini)

Cinsiyet oranı: doğumlarda: 1.05 erkek/kadın

15 yaş altı: 1.05 erkek/kadın

15-64 yaşlarında: 1.05 erkek/kadın

65 yaş ve üzeri: 0.95 erkek/kadın

toplam nüfusta: 1.05 erkek/kadın (2006 tahmini)

Bebek ölüm oranı: 160.23 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini)

Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 43.34 yıl

erkeklerde: 43.16 yıl

kadınlarda: 43.53 yıl (2006 tahmini)

Ortalama çocuk sayısı: 6.69 çocuk/1 kadın (2006 tahmini)

HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.01(2001 verileri)

Kabil

Ulus: Afgan

Nüfusun etnik dağılımı: Peştunlar < %52, Tacikler %17, Hazaralar %11, küçük etnik unsurlar (Aymaklar, Türkmenler, Beluciler ve diğerleri) %
, Özbekler %10

Dinler: Sünni Müslümanlar %80, Şii Müslümanlar %19, diğerleri %1

Dil: Resmi dil Pestuca(Afganca) ve Darice (Farsça) dir. Nüfusun %50'si Pestuca, %35'i Farsça (Dari), %12'si Özbekce ve Türkmence, %4'ü Belucice ve Pasice) ve diğer azınlıkların dillerinde konuşmaktadır.

Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri bilgiler

toplam nüfus: %36

erkeklerin: %51

kadınların: %25 (2005 tahmini)

[değiştir] Coğrafya

Afganistan genellikle engebeli bir araziye sahiptir. Ülkenin doğusundan içlerine uzanan ve himalaya dağlarının bir uzantsı olan Hindukuş Dağları, güneyindeki Çağay Dağları ve kuzeydeki Pamir Dağları ülkenin başlıca yükseltileridir.Ü lkenin en yüksek noktası Hindukuş Dağları'ndaki 7492m ile Nowşak tepesidir.

Topography

Ülkenin güneybatısı ve batısı dağlık değildir. Ancak fazla akarsu kaynağı olmaması nedeniyle tarım yapılamaz. Ülkede başlıca Amu Derya, Hilmend, Farahrud, Murgap ve Herirud nehirleri vardır.

[değiştir] Din

Halkın %80'i Sünni, %19'u Şii Müslümandır.

[değiştir] Demografi

Yüzölçümü yaklaşık Fransa kadar olan Afganistan'ı Hindukuş ve Pamir sıradağı zincirleri kuzey ve güney olmak üzere iki bölüme ayırır. 1979'da, Sovyet-Afgan Savaşı öncesi yaklaşık 15 milyon nüfusu bulunan Afganistan'ın 2006 itibariyle tahmini nüfusu 31 milyon'dur. ^[1]

Başkent Kabil ülkenin en büyük kentidir; diğer önemli kentler batıda Herat, güneyde Kandahar ve kuzeyde Mezar-ı Şerif'tir. Yerel ve ulusal düzeyde bütünleşmenin zayıf olduğu Afganistan'da coğrafi engellerin yanında toplumsal hayatın da büyük sorunları vardır. Okuma yazma oranı yüzde 10 civarında olan Afganistan fert başına düşen gelir bakımından da dünyanın en yoksul ülkeleri arasındadır.

Etnik Gruplar; Peştun: %35, Tacik: %20, Hazara: %20, Özbek: %12, Aymak: %4, Türkmen: %3, Beluci: %2, Diğer: %4.

Afganistan'daki Türk halkları genelde Özbekler ve Türkmenler'den ibarettir. Bunun dışında az da olsa Pamir bölgesinde Kırgızlar da vardır. Rus savaşı esnasında Pamir bölgesindeki Kırgızların büyük kısmı Türkiye'nin Van İline yerleştirilmiş ve yaşadıklları köye Ulupamir ismi verilmiştir. Bölgede hayvancılık ve koruculuk yapmaktadırlar. ^{[kaynak belirtilmeli]}