Afganistan
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Konu başlıkları |
[değiştir] Bakınız
| د افغانستان اسلامي جمهوریت جمهوری اسلامی افغانستان Afganistan İslam Cumhuriyeti |
|||||
|
|||||
| Slogan: Yok | |||||
| Milli Marş: Suroudi Milli | |||||
| Başkent | Kabil 34 31 K, 69 12 D |
||||
|---|---|---|---|---|---|
| En Büyük Şehir | Kabil | ||||
| Resmi Dil | Peştuca ,Farsça | ||||
| Devlet başkanı | Hamid Karzai | ||||
| Bağımsızlık - Tarih |
Büyük Britanya'dan 8 Ağustos 1919 |
||||
| Yüzölçümü: - Toplam: - Su(%): |
647.500 km²(41.) 0% |
||||
| Nüfus: - Toplam: - Yoğunluk: |
31,056,997(38.) 43/km² |
||||
| GSMH: - Toplam - Kişi Başına |
21,5 milyar dolar(111.) 800 dolar(220.) |
||||
| Para Birimi: | Afghani | ||||
| Saat dilimi: | UTC+4:30 | ||||
| İnternet alan adı: | .af | ||||
| Telefon Kodu: | +93 | ||||
| Bütün veriler CIA World Factbook'tan alınmıştır. | |||||
| Afgan Türkleri | |
|---|---|
| Ülke adı | Afganistan |
| Yaşayan Türk Grupları | Özbekler, Türkmenler, Kırgızlar, Kazaklar. |
| Tahmini Nüfus | 5 milyon kadar |
| Yoğun Bulunduğu Şehirler | Ülkenin kuzey tarafları, Belh, Mezarı Şerif |
|} Afganistan, resmî adıyla Afganistan İslam Cumhuriyeti Asya'da denize sınırı olmayan bir ülkedir. Orta Asya'da bulunur ama etnik ve kültürel bağlarından dolayı bazı kaynaklar tarafından Orta Doğu'da kabul edilir. Doğu ve güneyde Pakistan, batıda İran, kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan ile çevrilidir.
Batı ve doğu arasındaki yolların kesişme noktasında bulunan Afganistan, bir etnik grup ve kültürler mozaiğidir. Ticaretin merkez noktalarından birinde olan Afganistan, bu stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca İranlılar, Yunanlılar, Araplar, Türkler, Moğollar, İngilizler ve Sovyetler gibi çeşitli ulusların istilasına uğramıştır.
[değiştir] Nüfus Bilgileri
Nüfus: 31,056,997 (2006 Temmuz ayı tahmini) Yaş yapısı: 0-14 yaşlarda: %44.6 (erkek 7,095,117/kadın 6,763,759) 15-64 yaşlarda: %52.9 (erkek 8,436,716/kadın 8,008,463) 65 yaş ve üzerinde: %2.4 (erkek 366,642/kadın 386,300) (2006 tahmini) Nüfus artış oranı: %2.67 (2006 tahmini) not: Bu oran İran mültecilerini de kapsar. Mülteci sayısı: 23.06 mülteci/1,000 nüfus (2004 tahmini) Cinsiyet oranı: doğumlarda: 1.05 erkek/kadın 15 yaş altı: 1.05 erkek/kadın 15-64 yaşlarında: 1.05 erkek/kadın 65 yaş ve üzeri: 0.95 erkek/kadın toplam nüfusta: 1.05 erkek/kadın (2006 tahmini) Bebek ölüm oranı: 160.23 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini) Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 43.34 yıl erkeklerde: 43.16 yıl kadınlarda: 43.53 yıl (2006 tahmini) Ortalama çocuk sayısı: 6.69 çocuk/1 kadın (2006 tahmini) HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.01(2001 verileri) Ulus: Afgan Nüfusun etnik dağılımı: Peştunlar %30, Tacikler %22, Hazaralar %20, küçük etnik unsurlar (Aymaklar, Türkmenler, Beluciler ve diğerleri) %
, Özbekler %15 Dinler: Sünni Müslümanlar %70, Şii Müslümanlar %25, diğerleri %1 Dil: Resmi dil Pestuca ve Tacikçedir. Nüfusun %30 i Pestuca, %50 si Farisice (Dari), %12 i Özbekce ve Türkmence, %4 ü Belucice ve Pasice) ve diğer azınlıkların dillerinde konuşmaktadır. Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri bilgiler toplam nüfus: %36 erkeklerin: %51 kadınların: %21 (1999 tahmini)
[değiştir] Demografi
Yüzölçümü yaklaşık Fransa kadar olan Afganistan'ı Hindikuş ve Pamir sıradağı zincirleri kuzey ve güney olmak üzere iki bölüme ayırır. 1979'da, Sovyet-Afgan Savaşı öncesi yaklaşık 15 milyon nüfusu bulunan Afganistan'ın 2006 itibariyle tahmini nüfusu 31 milyon'dur.Halkın % 80'i Sünni, % 19'u Şii Müslümandır.[1]
Başkent Kabil ülkenin en büyük kentidir; diğer önemli kentler batıda Herat, güneyde Kandahar ve kuzeyde Mezar-ı Şerif'tir. Yerel ve ulusal düzeyde bütünleşmenin zayıf olduğu Afganistan'da coğrafi engellerin yanında toplumsal hayatın da büyük sorunları vardır. Okuma yazma oranı yüzde 10 civarında olan Afganistan fert başına düşen gelir bakımından da dünyanın en yoksul ülkeleri arasındadır.
Etnik Gruplar; Peştun: % 30, Tacik: % 22, Hazara: % 20, Özbek: % 15, Aymak: % 4, Türkmen: % 3, Beluci: % 2, Diğer: % 4.
[değiştir] Ekonomik Göstergeler
Ekonomiye genel bakış: Afganistan kara ile çevrili bir ülkedir, ekonomisi tarıma ve hayvancılığa (koyun ve keçi yetiştirmeye) bağlıdır. İş gücü: 15 milyon (2004 verileri) Sektörlere göre işgücü dağılımı: tarım %80, endüstri %10, hizmet %10 (2004 verileri) Endüstri: Küçük çapta tekstil, sabun, mobilya, ayakkabı, gübre, çimento; el yapımı halılar; doğal gaz, yağ, kömür, bakır işletmeleri. Elektrik üretimi: 905 milyon kWh (2003 tahmini) Elektrik tüketimi: 1.042 milyar kWh (2003 tahmini) Elektrik ihracatı: 0 kWh (2001 tahmini) Elektrik ithalatı: 200 milyon kWh (2003) Tarım ve hayvancılık ürünleri: haşhaş, buğday, meyveler, fındık; yün, deri İhracat tutarı: 471 milyon$ (2005 verileri) İhracat ürünleri: haşhaş, meyve ve fındık, el yapımı halılar, yün, pamuk, deri, değerli taş ve mücevherler. İhracat ortakları: Pakistan, İran, Almanya, Hindistan, Birleşmiş Krallıklar, Belçika, Lüksemburg, Çek Cumhuriyeti İthalat tutarı: $3.87 milyar (2005 verileri) İthalat ürünleri: Yabancı sermaye, yiyecek ve petrol ürünleri, cok sayıda tüketim malı İthalat ortakları: Pakistan, İran, Japonya, Singapur, Hindistan, Güney Kore, Almanya Dış borç tutarı: 8 milyar $ (2004 verileri) Para birimi: afgani (AFA) Para birimi kodu: AFA Mali yıl: 21 Mart - 20 Mart
[değiştir] Ulaşım ve Taşımacılık
Demiryolları: toplam: 24.6 km Karayolları: toplam: 21,000 km asfalt: 2,793 km asfalt olmayan: 18,207 km (1998 tahmini) Su yolları: 1,200 km Boru hatları: 180 km Limanları: Keyrabad, Shir Khan Hava alanları: 45 (2000 tahmini) Helikopter alanları: 3 (2000 tahmini)
İlgili bağlantı: http://www.ulkeler.net
[değiştir] Vilayetleri
Afganistan'ın 34 vilayeti vardır.
[değiştir] İlgili Bağlantılar
[değiştir] Dış Bağlantılar
[değiştir] Afganistan'dan görünüm
Afganistan • Arnavutluk • Azerbaycan • Bahreyn • Bangladeş • Benin • Birleşik Arap Emirlikleri Brunei • Burkina Faso • Cezayir • Cibuti • Çad • Endonezya • Fas • Fildişi Sahili Filistin • Gabon • Gambiya • Gana • Gine Bissau • Guyana • Irak • İran • Kamerun Katar • Kazakistan • Komor • Kuveyt • Kırgızistan • Libya • Lübnan • Malezya • Maldivler • Mali • Mısır Moritanya • Mozambik • Nijer • Nijerya • Özbekistan • Pakistan • Senegal • Sierra Leone • Somali • Sudan Surinam • Suriye • Suudi Arabistan • Tacikistan • Togo • Tunus • Türkiye • Türkmenistan • Uganda • Umman Ürdün • Yemen
Gözlemciler: Bosna-Hersek • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti • Orta Afrika Cumhuriyeti • Rusya Federasyonu • Tayland
Gözlemci Organizasyonlar: Afrika Birliği • Arap Birliği • Bağlantısızlar Hareketi • Birleşmiş Milletler • Ekonomik İşbirliği Örgütü
Afganistan · Azerbaycan · İran İslam Cumhuriyeti · Kazakistan · Kırgızistan · Özbekistan · Pakistan · Tacikistan · Türkiye · Türkmenistan
Koordinatlar: 33° 56' N, 66° 11' O

