Kenya

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Jamhuri Ya Kenya
Kenya Cumhuriyeti

	[[Resim:\|110px\|Kenya Arması]]
Bayrak	Arma

Slogan: Harambee (Swahili dilinde): Hep beraber çabalayalım

Ulusal marş: Ee Mungu Nguvu Yetu (Ey bütün yaratılışın Tanrısı)

Başkent

Nairobi
1°16′ G 36°48′ D

En büyük şehir

Nairobi

Resmi dil Swahili ve İngilizce

Devlet
Cumhurbaşkanı Cumhuriyet
Emilio Mwai Kibaki

Bağımsızlık
Tarih İngiltere'den ayrılma
12 Aralık 1963

Yüzölçümü
• Toplam
• Su (%) 582.650 km² (46'ncı)
%2,3

Nüfus
• [[{{{nüfus_tahmini_senesi}}}]] tahmini
• 2002 sayımı
• Yoğunluk 32.021.856 (37)
31.138.735 (-)
53,4/km² (142'nci)

GSMH (SAGP)
• Toplam
• Kişi başına 2003 tahmini
33.028 (81'inci)
1,035 $ (151'inci)

Para birimi Kenya Şilini (KESUAH)

Saat dilimi
• Yaz saati MSK (UTC+3)
izlenmiyor (UTC+3)

İnternet alan adı .ke

Telefon kodu +254*

*Tanzanya ve Uganda'dan aramalarda 005'tir

Kenya, Hint Okyanusu'na kıyısı olan bir doğu Afrika ülkesidir. Güneyinde Tanzanya, batısında Uganda, kuzeybatısında Sudan, kuzeyinde Etiyopya ve doğusunda Somali ile komşudur. Başkenti Nairobi'dir.

Konu başlıkları

1 Coğrafi veriler
2 Tarih
3 Kenya'da Etnik Gruplar
4 Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar
5 Kaynakça
6 Dış bağlantılar

[değiştir] Coğrafi veriler

Malindi'nin güneyindeki Mombasa Limanı'ndan Naivasha & Nyeri 'nin güneyinde bulunan Nairobi'ye demiryolu ulaşımı vardır

13. yüzyıldan kalma Gedi Camii

Kenya Dağı 5,199 m. Kenya'nın en yüksek dağıdır. Kenya, ismini bu dağdan almıştır.

Coğrafi konumu: 1 00 Kuzey enlemi, 38 00 Doğu boylamı

Sınırları: toplam: 3,446 km

Sınır komşuları: Etiyopya 830 km, Somali 682 km, Sudan 232 km, Tanzanya 769 km, Uganda 933 km

Sahil şeridi: 536 km

İklimi: Kıyıda tropikal, iç kesimde çöl iklimi hakimdir.

Deniz seviyesinden yüksekliği: En alçak noktası: Hint Okyanusu 0 m En yüksek noktası: Kenya Dağı 5,199 m

Doğal kaynakları: Altın, kireçtaşı, soda, tuz, hidro güç, vahşi doğa

Sulanan arazi: 660 km² (1993 verileri)

Doğal afetler: Kuraklık ve su baskınları

[değiştir] Tarih

Tarih öncesi dönemden bir çok dinozor ve timsah fosili bulunan ülkede, en eski fosil kalıntıları 200 milyon yıl önceye aittir. En eski insan fosilleri Kenya'da Turkana gölü çevresinde bulunmuştur.

M.Ö. 2000 lerde kuzey Afrika'dan göç eden halklar Kenya'da yerleşmiştir. M.S. 1. yüzyılda Arap tüccarları Kenya sahillerine ticari ziyaretler yapmış, M.S. 8. yüzyılda Kenya sahillerindeki Arap ve Fars yerleşimleri giderek çoğalmıştır.

M.S. 10. yüzyılda bu gün Kenya nüfusunun dörtte üçünü oluşturan Nilotic ve Bantu halkları Kenya'ya göç etmiştir. Bu yıllarda Swahili dili meydana gelmiştir. Swahili bir çok Arapça kelime içeren bir Bantu lisanıdır.

Sömürgecilik döneminde Kenya'ya ilk ayak basan Avrupalılardan biri Vasco da Gama 'dır. 1498 yılında Mombasa'yı ziyaret eden Gama buradan Hindistan'a olan deniz yolunu keşfetmistir. Bu keşif Portekizlerin deniz ticaretindeki ağırlığını artırıcı önemli bir kilometre taşı olmuştur.

Bölgede resmi Portekiz varlığı 1505 yılında bugün Tanzanya'ya ait olan Kilwa adasının alınmasıyla başlamıştır. Daha sonra Mombasa'yı ve Hint okyanusunda Hindistan yolu üzerindeki diğer adaları ve şehirleri istila eden Portekizliler, böylece bu bölgedeki deniz ticaretindeki Arapların ağırlığını ortadan kaldırmışlar, deniz yollarını ve limanları kontrol ederek büyük vergi gelirleri elde etmişlerdir.

Portekiz boyunduruğundaki yerel emirlerin talebi üzerine Yemen Valiliği Mir Ali Reis'i 1584 yılında bölgeye göndermiş, Mir Ali Reis de beş kadırgadan oluşan filosuyla Somali sahilindeki Mogadişu, Ampaza, Brava, Cumbo ve Kismayu, Kenya sahilinde de Faza, Lamu, Pate, Kilifi kentlerini fethetti. Mombasa sultanı bağlılığını arzetti. Böylece Kenya'da Portekiz egemenliğinden kurtarılamayan sadece Malindi kenti kaldı. Mir Ali Reis kazanımları Portekizlilere karşı koruyabilmek için Mombasa'da limana hakim bir kale inşa ettirdi. 1589'da Hindistan/Goa'daki ana üssünden kaleyi fethetmek için gelen Portekizlilere başarıyla direne Türk denizciler karadan gelen Zimba yamyamlarının saldırısıyla iki ateş arasında kaldılar ve Portekizlilere teslim oldular ^[1] Portekiz Osmanlıya bağlanan kentleri tek tek el geçirerek liderlerini ölümle cezalandırdı. Mombasa'ya da Fort Jesus adlı çok iyi berkitilmiş bir kale inşa ederek bölgedeki egemenliğini pekiştirdi.

Yüzyılı aşkın süren Portekiz egemenliğinden sonra, Umman Sultanlığı Kenya ve Tanzanya sahillerindeki mücadelesine hız verdi ve 1730'da Portekizliler bu bölgeden tamamen sürmeyi başardı. Umman köle ticaretine hız verdi ve 1839 yılında başkentlerini Zanzibar'a taşıyarak Kenya üzerindeki Arap egemenliğini artırdı. Daha sonra Umman Sultanlığı ve Zanzibar Sultanlığı adları altında iki devlet ortaya çıktı.

1880'lere gelindiğinde İngilizler uluslararası köle ticaretini tamamen yasaklamış ve bu yasakların desteklenmesi ve denetlenmesi için bir dizi antlaşmalar yapmışlardı. "Protectorate"[1] (Türkçe karşılığı: Himaye/koruma) yasaları adı altında bir çok ülkede kontrolü ellerine aldıkları gibi, Kenya'daki Umman varlığını da kontrol etme olanağı elde etmişlerdir.

İngilizler 1890'larda Kenya Uganda demir yolu inşasına başlamış, bu dönemde inşa için deneyimli işçi gereksinimi karşılamak amacıyla çok sayıda Hintli Kenya'ya yerleştirilmiştir.

[değiştir] Kenya'da Etnik Gruplar

Kenya'nın en büyük etnik grubu Kikuyu'lar[2] nüfusun %25ini oluşturur, başkent Nairobi çevresinde yoğun olarak yaşarlar ve geleneksel olarak politik iktidarı elinde tutan grup olmuştur.

Geleneksel giysileri içinde Kikuyu'lu bir kadın.

Luhya'lar[3] ülkenin ikinci büyük etnik grubunu oluşturur. batı Kenya'da Uganda sınırının güney kesimlerinde yaşarlar.

Batı Kenya'da Victoria Gölü çevresinde yerleşmiş Luo'lar[4] Kenya'nın üçüncü büyük etnik grubunu oluşturan halktır ve Uganda ve Tanzanya'da yaşayan halklarla akrabadırlar. Son dönemlerde yaşanan bölgesel savaşlar Luo'ların Kikuyu yönetimiyle tarihi hesaplaşmasından ibarettir.

Kenya'nın dördüncü büyük etnik grubu Kalenjin'ler[5] , beşinci ise Kamba'lardır[6]. Kambalar geleneksel olarak askeriyede söz sahibi roller üstlenmişlerdir. Altıncı en büyük etnik grup olan Kisii'ler[7] nüfusun %6'sını oluşturur ve politik olarak Luo'lar gibi Kikuyu karşıtı bir duruş sergilerler.

[değiştir] Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar

Kenya

ACP (Afrika - Karayip - Pasifik Ülkeleri), AfDB (Afrika Kalkınma Bankası), C, CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), EADB (Doğu Afrika Kalkınma Bankası), ECA (Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomik Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-77, IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), IGAD (Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi), ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), MINURSO (BM Bati Sahra Referandum Misyonu), MONUC (BM Kongo Operasyonu), NAM, OAU (Afrika Birliği Teşkilatı), OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), UN (Birleşmiş Milletler), UNAMSIL (BM Sierra Leone Misyonu), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UNIKOM (BM Irak-Kuveyt Gözlem Misyonu), UNMEE (BM Etyopya-Eritre Misyonu), UNMIBH (BM Bosna-Hersek Misyonu), UNMIK (BM Kosova Geçici Yönetimi), UNMOP (BM Prevlaka Gözlem Misyonu), UNTAET (BM Doğu Timor Geçiş Yönetimi), UNU, UPU (Dünya Posta Birliği), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO

[değiştir] Kaynakça

^ Inalcik, Halil; Quataert, Donald; Faroqhi, Suraiya, "An Economic and Social History of the Ottoman Empire: 1300-1600", 1997, Cambridge University Press, pp. 331